ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ଋଷିଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ପକାଇଲେ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
ରାଜର୍ଷି ଓ ମହାତ୍ମା ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କର ସେହି ମହିମା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ଲୋକପ୍ରାପ୍ତି ବିଚାର କରି।
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
ବିଶେଷ ଭାବରେ ରାଜର୍ଷି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର — ଦୀପ୍ତିମାନ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା — ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ସଭାସଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତି-ସମ୍ମାନ କଲେ। ତା'ପରେ ସେ ମନ ଯଜ୍ଞରେ ହିଁ ସ୍ଥିର କଲେ।
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କୁରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ତେବେ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦିଗରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
ଅଦ୍ଭୁତ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଓଜ ଥିବା ସେ ପୁଣି ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ହିଁ ଚିନ୍ତା କରି "ସମସ୍ତ ଲୋକର କିଏ ହିତ ହେବ?" ବୋଲି ଭାବି ମନ ସ୍ଥିର କଲେ।
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଧାରଣକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ଭେଦ ବିନା ସମସ୍ତଙ୍କର ହିତ କଲେ।
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯାହା ଦେବାର ତାହା ଦିଆଯାଉ; କ୍ରୋଧ ଓ ମଦ ଉଭୟକୁ ଦୂର କରି, 'ଉତ୍ତମ, ଏହା ଧର୍ମ, ଏହା ଧର୍ମ' ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଯାଉ ନ ଥିଲା।
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
ଏହିପରି ଘଟିବାରୁ, ପିତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜା ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦ୍ୱେଷକାରୀ ନ ଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ।
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
ନରେନ୍ଦ୍ର (ଯୁଧିଷ୍ଠିର)ଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ଯୋଗୁଁ, ଭୀମଙ୍କ ପରିପାଳନ ଯୋଗୁଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ଯୋଗୁଁ ଏବଂ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ କର୍ମ ଯୋଗୁଁ।
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
ଯଶସ୍ୱୀ ନକୁଳଙ୍କ ବଳବାନଙ୍କୁ ଭଲରେ ଉଠାଇବା ଯୋଗୁଁ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହଦେବଙ୍କ ଧର୍ମର ଅନୁଶାସନ ଯୋଗୁଁ।
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
ନକୁଳଙ୍କ ବିନୟ ଯୋଗୁଁ, ସର୍ବତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଭାବରୁ ମଧ୍ୟ; ପ୍ରଜା ସର୍ବଦା କଳହରହିତ, ଭୟମୁକ୍ତ ଓ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ ରହୁଥିଲେ।
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର୍ଷା ହେଲା; ଦେଶ ଓ ଲୋକମାନେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ। ସୁଧ କାରବାର, ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ, ଗୋରକ୍ଷା, କୃଷି ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ (ବଢ଼ିଲା)।
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
ବିଶେଷ କରି ଏସବୁ ରାଜକର୍ମରୁ ଘଟିଲା; କର ଆଦାୟ, ଭାରୀ କର, ରୋଗ ଓ ଅଗ୍ନିର ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ (ତାଙ୍କ ଯୋଗୁଁ)।
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସନରେ ସବୁକିଛି ସେଠାରେ ନଥିଲା; ଡକାୟତ ଓ ପ୍ରବଞ୍ଚକମାନଙ୍କଠାରୁ, ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର (ଭୟ) ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣାଗଲା ନାହିଁ; ପ୍ରିୟ କରିବା ଓ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ବଳିକର୍ମ ନିଜ କର୍ମରୁ (ହେଉଥିଲା)।
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
ରାଜାମାନେ ଛଅ ପ୍ରକାରରେ, ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପହାର ଆଣିବାକୁ (ଆସୁଥିଲେ); ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସନରେ ସେ ଦେଶ ବଢ଼ିଲା।
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗକାରୀ, ରାଜସ ଓ ଲୋଭରୁ ଜାତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ସବୁ ସହି ଜିତୁଥିବା, ସର୍ବରାଜା ଥିଲେ।
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
ସମ୍ରାଟ୍ ରୂପେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାୟଶସ୍ୱୀ ଯାହାର ଅଧିକାରରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦଶ ଦିଗରେ, ପିତୃପକ୍ଷ ଓ ମାତୃପକ୍ଷ ଉଭୟ ଦିଗରୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ; ଗୋପାଳ ସହିତ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ।
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସେତେବେଳେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ।
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
ସେତେବେଳେ ପଚରାଯାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜା ଯାହାଦ୍ୱାରା ବରୁଣଙ୍କ ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ଦ୍ୱାରା ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ରାଟ୍-ଗୁଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସମ୍ରାଟ୍-ଗୁଣର ଯୋଗ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ହିତୈଷୀମାନେ ରାଜସୂୟର ଏହି ସମୟକୁ ମନେ କରନ୍ତି।
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
ସେହି ଯଜ୍ଞର ସମୟ କ୍ଷତ୍ରସମ୍ପଦରେ ସ୍ୱାଧୀନ; ତହିଁରେ, ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ସାମ ଦ୍ୱାରା ଛଅ ଅଗ୍ନି ସଂଚୟ କରନ୍ତି।
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
ଦର୍ବୀହୋମ ଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତ କ୍ରତୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଅଭିଷେକ ପାଆନ୍ତି, ସେ 'ସର୍ବଜିତ୍' ବୋଲି କଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ତୁମେ ସମର୍ଥ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ବଶରେ ଅଛୁ। ହେ ମହାରାଜ, ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇବ।
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବିଚାର ନ କରି ରାଜସୂୟରେ ମନ ଦିଅ — ଏହିପରି ସମସ୍ତ ସୁହୃଦ୍ ପୃଥକ୍ ଓ ଏକତ୍ର କହିଲେ।
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତେ, ସେହି ପାଣ୍ଡବ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ବଚନ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ତାହାକୁ ଦୃଢ଼, ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି ମନରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଓ ନିଜର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଜାଣି, ପ୍ରଶଂସନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ପରୀକ୍ଷା (ବିଚାର) ଆରମ୍ଭ କଲେ।
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ଭୀମସେନ ପ୍ରମୁଖ ଚାରି ଭାଇଙ୍କ ସହିତ, ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ପୃଥାପୁତ୍ର ହିତକର କଥା ମାନି ମନକୁ ଧର୍ମରେ ହିଁ ଲଗାଇଲେ।
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁରନ୍ତ ମନରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
ଅଦ୍ଭୁତ ବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ପାଳନ କରି, ହେ ଭାରତ, ସେ ବାରମ୍ବାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ମନ ଦେଲେ।
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ, ମହାତ୍ମା ଋତ୍ବିଜମାନଙ୍କ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ବାର (ପରାମର୍ଶ କଲେ)।
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ଧୌମ୍ୟ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ପ୍ରଭୃତି ସହିତ ଏବଂ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାତ୍ୟକି ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପରାମର୍ଶ କଲେ।
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ଉତ୍ତମୌଜା ସହିତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୌଭଦ୍ର ସହିତ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପରମ ବୀର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପରାମର୍ଶ କଲେ)।
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
ସମ୍ରାଟଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ, ସୁକ୍ରତୁ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମୋର କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରିବ, ଆପଣମାନେ କୁହନ୍ତୁ।
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
ରାଜା ଏପରି କହିବାରୁ, ହେ କମଳନୟନ, ସେମାନେ ଉଚିତ ସମୟରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ମହାନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ରାଜା ଏପରି କହିବାରୁ, ଏବଂ ଋତ୍ୱିଜ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କହିବାରୁ...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟର ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ରାଜା ପୁଣି ନିଜେ...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ପୃଥାପୁତ୍ର ପୁଣି ବିଚାର କଲେ। ସାମର୍ଥ୍ୟର ସଂଯୋଗ, ଦେଶ-କାଳ, ବ୍ୟୟ-ଆୟକୁ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞ ଖସନ୍ତି ନାହିଁ। କେବଳ ନିଜର ନିଶ୍ଚୟରୁ ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନାହିଁ।
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
ଏହା ହେବ ବୋଲି ଭଲ ଭାବେ ଜାଣି, ଯତ୍ନରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଁ ଜନାର୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ହିଁ...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ମାନି ସେ ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଯିଏ ଅପ୍ରମେୟ, ମହାବାହୁ, ଇଚ୍ଛାରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିତ ଅଜ।
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କର୍ମରୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନୁମାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ; ତାଙ୍କଠାରେ କର୍ମରୁ ଜାତ ନହେବା କିଛି ନାହିଁ।
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'ସେ କିଛି ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ' ବୋଲି ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମାନିଲେ। ପୃଥାପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେହି ଅଟଳ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ଭୂତମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ସେ ତୁରନ୍ତ ଜଣେ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। ଦ୍ରୁତଗାମୀ ରଥରେ ସେ ଦୂତ ଶୀଘ୍ର ଯାଦବମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲା।
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଦ୍ୱାରବତୀରେ ସେ ପହଞ୍ଚିଲା। ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେ ସେହି ପ୍ରଭୁ ମାଧବଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା।
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'ହେ ହୃଷୀକେଶ! ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୌମ୍ୟ, ବ୍ୟାସ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ସହ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ, ଓ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ସର୍ବଥା...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଯାଦବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳବାନ ଅଚ୍ୟୁତ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ (ଗମନ କଲେ)।
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସୁହୃଦ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ମାଧବ ଇନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ସହିତ ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ। ବିବିଧ ଦେଶ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦ୍ରୁତ ବାହନରେ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ।
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆସିଲେ। ଘରେ ପିତା ପରି, ଭାଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
ତା ପରେ ଭୀମଙ୍କ ସହିତ ସେ ପିତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ସୁହୃଦଙ୍କ ସହିତ ସେ ତେବେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିବା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଧର୍ମରାଜ ଆସି ନିଜ ପ୍ରୟୋଜନ ଜଣାଇଲେ।
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
ମୁଁ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଇଚ୍ଛା କରିଛି; କିନ୍ତୁ କେବଳ ଇଚ୍ଛାରେ ତାହା ମିଳେ ନାହିଁ। ହେ କୃଷ୍ଣ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ତାହା ମିଳେ ତାହା ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣ।
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ଯାହାଠାରେ ସବୁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଯିଏ ସର୍ବତ୍ର ପୂଜିତ ହୁଏ, ଯିଏ ସର୍ବେଶ୍ୱର ରାଜା, ସେ ହିଁ ରାଜସୂୟ ପାଏ।
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
ସାଙ୍ଗମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେହି ରାଜସୂୟ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏଥିରେ ତୁମର ବାଣୀ ହିଁ ମୋର ସର୍ବାଧିକ ନିଶ୍ଚିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ।
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
କେତେକ ହିତୈଷୀ ଦେବତୁଲ୍ୟ ତୁମଠାରେ ଦୋଷ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ; ସେହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କେବଳ ପ୍ରିୟ କଥା କହନ୍ତି।
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
କେତେକ ନିଜ ପାଇଁ କେବଳ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର ବିଷୟ ଖୋଜନ୍ତି; ଏହି କାମ ବିଷୟରେ ଏପରି ଜନବାଦ ଦେଖାଯାଏ।
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କାମକ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ଜଗତରେ ଯାହା ପରମ ଉଚିତ ତାହା ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।