ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ಋಷಿಯ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟನು. ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಓ ಭಾರತ.
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಯಜ್ಞಕರ್ತರ ಆ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜರ್ಷಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನನ್ನು — ಹೊಳೆಯುವ ಯಜ್ಞಕರ್ತನನ್ನು — ಅವನು ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು.
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಭಾಸದರನ್ನೆಲ್ಲ ಗೌರವಿಸಿದನು; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಪ್ರತಿಗೌರವಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಜ್ಞದತ್ತವೇ ಇರಿಸಿದನು.
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಆಗ ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸಿ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವತ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಲಿಸಿದನು.
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
ಅದ್ಭುತ ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತ, "ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೆ ಯಾವುದು ಹಿತವಾಗುವುದು?" ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇರಿಸಿದನು.
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿ, ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಡಬೇಕಾದದ್ದು ಕೊಡಲ್ಪಡಲಿ; ಕೋಪ ಮತ್ತು ಮದ ಎರಡನ್ನೂ ತೊರೆದು, 'ಒಳ್ಳೆಯದು, ಇದೇ ಧರ್ಮ, ಇದೇ ಧರ್ಮ' ಎಂಬುದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ.
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
ಹೀಗೆ ಆದಾಗ, ತಂದೆಯಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆದರು; ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅಜಾತಶತ್ರು.
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
ನರೇಂದ್ರನ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ) ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದ, ಭೀಮನ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳ ನಾಶದಿಂದ, ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಸವ್ಯಸಾಚಿಯ ಕರ್ಮದಿಂದ.
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಕುಲನು ಬಲವಂತರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದುದರಿಂದ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಹದೇವನು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದುದರಿಂದ.
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
ನಕುಲನ ವಿನಯದಿಂದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೂ; ಜನರು ಸದಾ ಕಲಹವಿಲ್ಲದೆ, ಭಯರಹಿತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು; ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಸಮೃದ್ಧರಾದರು. ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಯಜ್ಞ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಗೋರಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೂಡ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು).
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಜನ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು; ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ, ಭಾರೀ ತೆರಿಗೆ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಹರಡುವಿಕೆ ಕೂಡ (ಅದರಿಂದಲೇ).
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ದರೋಡೆಕೋರರು, ವಂಚಕರು ಮತ್ತು ರಾಜರ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ (ಭಯ) ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ.
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
ರಾಜನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ ಸುಳ್ಳು ಕೆಲಸ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಬಲಿಕರ್ಮ ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದಲೇ (ನಡೆಯಿತು).
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
ರಾಜರು ಆರು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಕೆ ತರಲು (ಬರುತ್ತಿದ್ದರು); ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶ ಬೆಳೆಯಿತು.
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅನುಭವಿಸುವ, ರಾಜಸ ಗುಣದ ಮತ್ತು ಲೋಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನರಿಂದಲೂ; ಅವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವವ, ಸರ್ವರಾಜನು.
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತನಾದ, ಬೆಳಗುವ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ತಂದೆಯ ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಗೊಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಜರೂ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಸಹೋದರರನ್ನೂ ಕರೆಸಿ, ಆಗ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಕುರಿತು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಿದನು.
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
ಆಗ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡ ರಾಜನು ಯಾರಿಂದ ವರುಣನ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದ ರಾಜನು ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಗುಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
ಓ ಕುರುನಂದನ, ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಗುಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ ನಿನಗೆ, ನಿನ್ನ ಹಿತೈಷಿಗಳು ರಾಜಸೂಯದ ಕಾಲ ಇದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
ಆ ಯಜ್ಞದ ಕಾಲವು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಶಂಸಿತ ವ್ರತದವರು ಸಾಮದ ಮೂಲಕ ಆರು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
ದರ್ವೀಹೋಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಕ್ರತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವವನು, ಯಜ್ಞದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಪಡೆಯುವವನು, ಅವನು 'ಸರ್ವಜಿತ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ನೀನು ಸಮರ್ಥನು; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನೀನು ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಆಲೋಚಿಸದೆ ರಾಜಸೂಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡು — ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಹಿತೈಷಿಗಳೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೂ ಒಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದರು.
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
ಓ ವಿಶಾಂಪತಿ, ಆ ಪಾಂಡವನು ಅವರ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನು ಅದನ್ನು ದೃಢವೂ ಪ್ರಿಯವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು (ವಿಚಾರವನ್ನು) ಆರಂಭಿಸಿದನು.
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ಭೀಮಸೇನನೇ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ವರು ಸೋದರರ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪೃಥೆಯ ಮಗ ಹಿತಕರ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರ್ಮದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ರಾಜರ ರಾಜನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು.
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ಓ ಭಾರತ, ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗದತ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇರಿಸಿದನು.
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ (ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು).
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ಧೌಮ್ಯ, ದ್ವೈಪಾಯನ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ, ವಿರಾಟ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದರೊಂದಿಗೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಜ್ಞ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು.
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
ಯುಧಾಮನ್ಯು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮೌಜಸರೊಂದಿಗೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸೌಭದ್ರನೊಂದಿಗೆ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರ ಪುತ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು).
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
ಸಾಮ್ರಾಟನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಶುಭಕರ್ಮವಾದ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಾದ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಿರಿ.
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಓ ಕಮಲನಯನನೇ, ಅವರು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನೀನು ಮಹಾ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು. ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಋತ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲು...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ಅವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ತಾನೇ...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಪೃಥಾಪುತ್ರನು ಮತ್ತೆ ಆಲೋಚಿಸಿದನು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಂಯೋಗ, ದೇಶ-ಕಾಲ, ವೆಚ್ಚ-ಆದಾಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದಲೇ ಯಜ್ಞದ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
ಇದು ಆಗುವುದೆಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅವನು ಕಾರ್ಯದ ನಿಶ್ಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಜನಾರ್ದನ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೇ...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಅಳೆಯಲಾಗದವನು, ಮಹಾಬಾಹುವು, ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಜನು ಅವನೇ.
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
ಪಾಂಡವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವನ ಕುರಿತು ಊಹಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯದಿರುವುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟದಿರುವುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಸಹಿಸಲಾರನು' ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭಾವಿಸಿದನು. ಪೃಥೆಯ ಮಗನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆ ಅಚಲ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
ಹಿರಿಯನಂತೆ ಭೂತಗಳ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಒಬ್ಬ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ವೇಗದ ರಥದಲ್ಲಿ ಆ ದೂತನು ಬೇಗನೆ ಯಾದವರನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ದ್ವಾರವತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಕೈಮುಗಿದು ಆ ಪ್ರಭು ಮಾಧವನಿಗೆ ಅವನು ತಿಳಿಸಿದನು.
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'ಹೃಷೀಕೇಶನೇ! ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಧೌಮ್ಯ, ವ್ಯಾಸ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ, ಪಾಂಚಾಲ ಮತ್ಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
ಇಂದ್ರಸೇನನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯಾದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಲಶಾಲಿ ಅಚ್ಯುತನು, ಪಾರ್ಥನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ (ಹೊರಟನು).
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುದೇವನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಮಾಧವನು ಇಂದ್ರಸೇನನೊಂದಿಗೆ ಆಗ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ವೇಗದ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸಾಗಿದನು.
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಜನಾರ್ದನನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ತಂದೆಯಂತೆ, ಸಹೋದರ ಧರ್ಮರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
ನಂತರ ಭೀಮನೊಂದಿಗೆ ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೋಡಿದನು. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಿತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಆಗ ಆನಂದಿಸಿದನು.
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಯಮನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಗುರುವಿನಂತೆ ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು. ಶುಭ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಚ್ಯುತನ ಬಳಿಗೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಬಂದು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
ನಾನು ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಬಯಕೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೃಷ್ಣ, ಅದು ಯಾವುದರಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ಯಾರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ, ಯಾರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾದ ರಾಜನೋ, ಅವನೇ ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಆ ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಾತೇ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಶ್ಚಿತ ತೀರ್ಮಾನವಾಗುವುದು.
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
ಕೆಲವು ಹಿತೈಷಿಗಳು ದೇವನಾದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
ಕೆಲವರು ತಮಗೆ ಹಿತವಾದುದನ್ನೇ, ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯದ ಕುರಿತು ಇಂತಹ ಜನಾಪವಾದಗಳೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
ಆದರೆ ನೀನು ಈ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪರಮ ಯೋಗ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.