ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਯੱਗਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ।
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ — ਚਮਕਦੇ ਯੱਗਕਰਤਾ — ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਭ ਸਭਾਸਦਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਇਆ।
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾਇਆ।
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
ਅਦਭੁਤ ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਓਜ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਸੋਚਿਆ, "ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨ ਟਿਕਾਇਆ।
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ ਦੇ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ।
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
ਸਭ ਨੂੰ ਜੋ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਮਦ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, 'ਚੰਗਾ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਰਜਾ ਧੀਰਜ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਦਵੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਸੀ।
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
ਨਰੇਂਦਰ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਭੀਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ।
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਨਕੁਲ ਦੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਾਰਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ।
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
ਨਕੁਲ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਵੀ; ਲੋਕ ਸਦਾ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ਮਨਚਾਹਾ ਮੀਂਹ ਪਿਆ; ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਏ। ਵਿਆਜ ਦਾ ਵਪਾਰ, ਯੱਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਗਊ-ਰੱਖਿਆ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵੀ (ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ)।
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ; ਟੈਕਸ ਦੀ ਵਸੂਲੀ, ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਫੈਲਣਾ ਵੀ (ਉਸੇ ਕਰਕੇ)।
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਡਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ (ਡਰ) ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੀ ਝੂਠਾ ਕੰਮ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲੀ-ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ (ਹੁੰਦਾ ਸੀ)।
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
ਰਾਜੇ ਛੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਟਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ (ਆਉਂਦੇ ਸਨ); ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਧਿਆ-ਫੁੱਲਿਆ।
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ; ਉਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਸਰਬਗੁਣੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਬਰਾਜਾ ਸਨ।
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
ਸਮਰਾਟ ਵਜੋਂ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਤਰੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਪਰਜਾ ਅਨੁਰਕਤ ਸੀ; ਗੋਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਅਨੁਰਕਤ ਸਨ।
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਤਦ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਬਾਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ।
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
ਤਦ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਦਾ ਗੁਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਰਾਟ-ਗੁਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਸਮਰਾਟ-ਗੁਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਹਿਰਦ ਰਾਜਸੂਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
ਉਸ ਯੱਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਸਵਾਧੀਨ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਮ ਰਾਹੀਂ ਛੇ ਅਗਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
ਦਰਵੀਹੋਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ 'ਸਰਵਜਿਤ' ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੂੰ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਰਾਜਸੂਯ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਓ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਿਹਾ।
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੀ, ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ, ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨ ਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ।
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਕਾਰਜ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਪਰਖ (ਵਿਚਾਰ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਆਦਿ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਇਆ।
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ।
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
ਅਦਭੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਪਾਲਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾਇਆ।
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ (ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ)।
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ਧੌਮ੍ਯ, ਦਵੈਪਾਇਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨਾਲ ਮੰਤਰਜ੍ਞ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
ਯੁਧਾਮਨਯੂ ਤੇ ਉੱਤਮੌਜਾ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨਾਲ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ)।
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਯੋਗ ਸੁਕ੍ਰਤੂ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਦੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸੰਜੋਗ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ, ਖਰਚ-ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਯੱਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਲਈ ਜਨਾਰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਅਜ ਹੈ।
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ' ਇਹ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ। ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਉਸ ਅਟੱਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ।
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
ਵੱਡੇ ਵਾਂਗ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ। ਤੇਜ਼ ਰਥ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੂਤ ਛੇਤੀ ਯਾਦਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ, ਦਵਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼! ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਧੌਮਿਆ, ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਤੇ ਮਤਸਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਪੱਖੋਂ...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਉਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
ਇੰਦਰਸੇਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲਵਾਨ ਅਚੁਤ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ (ਤੁਰ ਪਏ).
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਮਾਧਵ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਗਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਗਏ।
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਾਰਥ ਕੋਲ ਜਨਾਰਦਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਭਰਾ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਉਹ ਉਦੋਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ।
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਅਚੁਤ ਕੋਲ ਧਰਮਰਾਜ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਜਸੂਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜਸੂਯ ਨੂੰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗੀ।
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
ਕੁਝ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਕੇਵਲ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਲੋਕ-ਚਰਚਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
ਪਰ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਤੂਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਰਮ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।