ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हति ।
संशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि ॥ २.१५.१ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಹೇಳಲಾರರು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸುವವನು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
2.15.2
गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियङ्कराः ।
न च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृच्छ्रभाक्। ॥ २.१५.२ ॥
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ರಾಜರಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಎಂಬ ಪದವಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೊತ್ತದ್ದು.
2.15.3
कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हति ।
परेण समवेतस्तु यः प्रशस्यः स पूज्यते ॥ २.१५.३ ॥
ಇತರರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಹೇಗೆ ಹೊಗಳಲು ಅರ್ಹ? ಇತರರೊಡನೆ ಸೇರಿದವನೇ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.15.4
विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचिता ।
दूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह ॥ २.१५.४ ॥
ವಿಶಾಲವೂ ಬಹುಳವೂ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಭೂಮಿ. ಓ ವೃಷ್ಣಿ ಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವನೇ, ದೂರ ಹೋಗಿಯೇ ಒಳಿತನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
2.15.5
शममेव परं मन्ये शमात्क्षेमं भवेन्मम ।
आरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः ॥ २.१५.५ ॥
ಶಾಂತಿಯೇ ಪರಮವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ (ಪರಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ) ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
2.15.6
एवमेते हि जानन्ति कुले जाता मनस्विनः ।
कश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन। ॥ २.१५.६ ॥
ಹೀಗೆಯೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನಸ್ವಿಗಳು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓ ಜನಾರ್ದನಾ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಬಹುದು.
2.15.7
वयं यैव महाभाग जरासन्धभयात्तदा ।
शङ्किताः स्म महाभाग द्वौरात्म्यात्तस्य चानघ ॥ २.१५.७ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಆಗ ನಾವು ಜರಾಸಂಧನ ಭಯದಿಂದ ಶಂಕಿತರಾಗಿದ್ದೆವು; ಓ ಅನಘ, ಅವನ ದ್ವೈರಾತ್ಮ್ಯದಿಂದಲೂ ಶಂಕಿತರಾಗಿದ್ದೆವು.
2.15.8
अहं हि तव दुर्धर्ष भुजवीर्याश्रयः प्रभो ।
नात्मानं बलिनं मन्ये त्वयि तस्माद्विशङ्किते ॥ २.१५.८ ॥
ಓ ದುರ್ಧರ್ಷ, ಪ್ರಭೋ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಬಲಶಾಲಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಶಂಕಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
2.15.9
त्वत्सकाशाच्च रामाच्च भीमसेनाच्च माधव ।
अर्जुनाद्वा महाबाहो हन्तुं शक्यो नवेति वै।
एवं जानन्हि वार्ष्णेय विमृशामि पुनः पुनः ॥ २.१५.९ ॥
ಓ ಮಾಧವ, ನಿನ್ನಿಂದಲೋ, ರಾಮನಿಂದಲೋ, ಭೀಮಸೇನನಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನನಿಂದಲೋ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂದು; ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.15.10
त्वं मे प्रमाणभूतोऽसि सर्वकार्येषु केशव ।
तच्छ्रुत्वा चाब्रवीद्भीमो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ २.१५.१० ॥
ಓ ಕೇಶವ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ನನಗೆ ಪ್ರಮಾಣ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಭೀಮನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.15.11
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति ।
दुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति ॥ २.१५.११ ॥
ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ರಾಜನು ಹುತ್ತದಂತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ; ದುರ್ಬಲನು ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಲಶಾಲಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವವನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
2.15.12
अतन्द्रितश्च प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम् ।
जयेत्सम्यक्प्रयोगेण नीत्याऽर्थानात्मनो हितान् ॥ २.१५.१२ ॥
ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವ ದುರ್ಬಲನು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ನೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಹಿತಕರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಬಲಶಾಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು.
2.15.13
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनञ्जये ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.१५.१३ ॥
ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ನೀತಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬಲ, ಪಾರ್ಥ ಧನಂಜಯನಲ್ಲಿ ಜಯ ಇದೆ; ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸುವಂತೆ ನಾವು ಮಾಗಧನನ್ನು ಸಾಧಿಸುವೆವು.
2.15.14
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य सर्वं प्राप्स्यति धर्मराट् ।
जयोऽस्माकं हि गोविन्द येषां नाथो भवान्सदा ॥ २.१५.१४ ॥
ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವನು; ಗೋವಿಂದ, ನೀನೇ ಸದಾ ನಮ್ಮ ನಾಥನಾದ್ದರಿಂದ ನಮಗೆ ಜಯ ನಿಶ್ಚಿತ.
2.15.15
अर्थानारभते बालो नानुबन्धमवेक्षते ।
तस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम् ॥ २.१५.१५ ॥
ಮೂರ್ಖನು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥಪರಾಯಣನಾದ ಮೂರ್ಖನನ್ನು ಶತ್ರುಗಳು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.15.16
जित्वा जय्यान्यौवनाश्विः पालनाच्च भगीरथः ।
कार्तवीर्यस्तपोवीर्याद्बलात्तु भरतो विभुः ॥ २.१५.१६ ॥
ಯೌವನಾಶ್ವನು ಜಯದಿಂದ, ಭಗೀರಥನು ಪಾಲನೆಯಿಂದ, ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನು ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪ್ರಭುವಾದ ಭರತನು ಬಲದಿಂದ (ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು).
2.15.17
ऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राजस्त्वनुशुश्रुम ।
सर्वान्वंश्याननुमृशन्नैते सन्ति युगे युगे ॥ २.१५.१७ ॥
ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮರುತ್ತ; ಆ ಐದು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಂಶದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಇಂಥವರು ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
2.15.18
साम्राज्यमिच्छतस्ते तु सर्वाकारं युधिष्ठिर ।
निग्राह्यलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणैः ॥ २.१५.१८ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ (ಇದು ಅಗತ್ಯ): ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದವರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ನೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು.
2.15.19
बार्हद्रथो जरासन्धस्तद्विद्धि भरतर्षभ ।
न चैनं प्रत्यत्युद्ध्यन्त कुलान्येकशतं नृपाः ॥ २.१५.१९ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬೃಹದ್ರಥನ ಮಗ ಜರಾಸಂಧನು ಹೀಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನೂರು ಕುಲಗಳ ರಾಜರೂ ಹೋರಾಡಲಿಲ್ಲ.
2.15.20
तस्मादिह बलादेव साम्राज्यं कुरुते हि सः ॥ २.१५.२० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದಲೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.15.21
रत्नभाजो हि राजानो जरासन्धमुपासते ।
न च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः ॥ २.१५.२१ ॥
ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪವಾಗಿ ಕೊಡುವ ರಾಜರು ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವನು ಅವರಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.15.22
मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् ।
आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित् ॥ २.१५.२२ ॥
ಪ್ರಧಾನ ಪುರುಷನು ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ರಾಜನಿಂದಲೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಲಿಲ್ಲದೆ ಹೀಗಾಗುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿಲ್ಲ.
2.15.23
एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासन्धः शतावरान् ।
तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति ॥ २.१५.२३ ॥
ಹೀಗೆ ಜರಾಸಂಧನು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಆ ದುರ್ಬಲತರ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಪಾರ್ಥನು ಹೇಗೆ ಹೋಗುವನು?
2.15.24
तण्डुलप्रस्थके राजा कपर्दिनमुपासते ।
प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे।
पशूनामिव प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे। ॥ २.१५.२४ ॥
ರಾಜರು ತಂಡುಲಪ್ರಸ್ಥಕದಲ್ಲಿ ಕಪರ್ದಿಯನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಶುಪತಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಬಲಿಗಾಗಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಪಶುಗಳಂತೆ, ಪ್ರೋಕ್ಷಿತರಾದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜರು ಇರುತ್ತಾರೆ.
2.15.25
क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतः ।
ततः स्म मागधं सङ्ख्ये प्रतिबाधेम यद्वयम् ॥ २.१५.२५ ॥
ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಡಿಯುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಗಧನನ್ನು (ಜರಾಸಂಧನನ್ನು) ನಾವು ತಡೆಯಬಹುದು.
2.15.26
षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दश ।
जरासन्धेन राजानस्ततः क्रूरं प्रवर्त्स्यते ॥ २.१५.२६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಜರಾಸಂಧನು ಎಂಬತ್ತಾರು ರಾಜರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಉಳಿದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ರಾಜರನ್ನೂ; ಆಗ ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯ ನಡೆಯುವುದು.
2.15.27
प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत् ।
जयेद्यश्च जरासन्धं स सम्राण्णियतं भवेत् ॥ २.१५.२७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು; ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗುವನು.