ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हति ।
संशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि ॥ २.१५.१ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ, ତାହା ଅନ୍ୟ କେହି କହି ପାରନ୍ତେ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ସଂଶୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
2.15.2
गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियङ्कराः ।
न च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृच्छ्रभाक्। ॥ २.१५.२ ॥
ପ୍ରତି ଘରେ ରାଜା ଥାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସମ୍ରାଟ୍ ଉପାଧି କଷ୍ଟ ବହନ କରେ।
2.15.3
कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हति ।
परेण समवेतस्तु यः प्रशस्यः स पूज्यते ॥ २.१५.३ ॥
ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣେ, ସେ ନିଜକୁ କିପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ? ଯିଏ ଅନ୍ୟ ସହିତ ମିଶି ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ସେହି ପୂଜିତ ହୁଏ।
2.15.4
विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचिता ।
दूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह ॥ २.१५.४ ॥
ଏହି ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରଚୁର ପୃଥିବୀ ବହୁ ରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ବୃଷ୍ଣି କୁଳଧାରୀ, ଦୂରକୁ ଯାଇ ହିଁ କଲ୍ୟାଣ ଜଣାପଡ଼େ।
2.15.5
शममेव परं मन्ये शमात्क्षेमं भवेन्मम ।
आरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः ॥ २.१५.५ ॥
ମୁଁ ଶମକୁ ହିଁ ପରମ ମନେ କରେ; ଶମରୁ ହିଁ ମୋର କଲ୍ୟାଣ ହେବ। ଆରମ୍ଭରେ ହିଁ ପାରମେଷ୍ଠ୍ୟ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ମତ।
2.15.6
एवमेते हि जानन्ति कुले जाता मनस्विनः ।
कश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन। ॥ २.१५.६ ॥
ଏହିପରି କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ମନସ୍ୱୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇପାରନ୍ତି।
2.15.7
वयं यैव महाभाग जरासन्धभयात्तदा ।
शङ्किताः स्म महाभाग द्वौरात्म्यात्तस्य चानघ ॥ २.१५.७ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ଶଙ୍କିତ ଥିଲୁ; ହେ ଅନଘ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱୈରାତ୍ମ୍ୟ (ଛଳନା) ହେତୁ ମଧ୍ୟ।
2.15.8
अहं हि तव दुर्धर्ष भुजवीर्याश्रयः प्रभो ।
नात्मानं बलिनं मन्ये त्वयि तस्माद्विशङ्किते ॥ २.१५.८ ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ତୁମ ଭୁଜବଳକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜକୁ ବଳବାନ ଭାବେ ନାହିଁ, ଓ ତୁମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହଶୀଳ।
2.15.9
त्वत्सकाशाच्च रामाच्च भीमसेनाच्च माधव ।
अर्जुनाद्वा महाबाहो हन्तुं शक्यो नवेति वै।
एवं जानन्हि वार्ष्णेय विमृशामि पुनः पुनः ॥ २.१५.९ ॥
ହେ ମାଧବ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ସମ୍ଭବ କି ନୁହେଁ—ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କରେ।
2.15.10
त्वं मे प्रमाणभूतोऽसि सर्वकार्येषु केशव ।
तच्छ्रुत्वा चाब्रवीद्भीमो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ २.१५.१० ॥
ହେ କେଶବ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରମାଣ। ଏହା ଶୁଣି ବାକ୍ୟବିଶାରଦ ଭୀମ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.15.11
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति ।
दुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति ॥ २.१५.११ ॥
ଯେ ରାଜା ନିଷ୍କ୍ରିୟତାରେ ରତ, ସେ ବଲ୍ମୀକ ପରି କ୍ଷୀଣ ହୁଏ; ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଯେ ଉପାୟ ବିନା ବଳବାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
2.15.12
अतन्द्रितश्च प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम् ।
जयेत्सम्यक्प्रयोगेण नीत्याऽर्थानात्मनो हितान् ॥ २.१५.१२ ॥
ଆଳସ୍ୟହୀନ ଓ ସାବଧାନ ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ନିଜର ହିତକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି ବଳବାନ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତି ପାରେ।
2.15.13
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनञ्जये ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.१५.१३ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ନୀତି, ମୋଠାରେ ବଳ ଏବଂ ପାର୍ଥ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରେ ଜୟ ଅଛି; ତିନି ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ମାଗଧକୁ ସିଦ୍ଧ କରିବା।
2.15.14
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य सर्वं प्राप्स्यति धर्मराट् ।
जयोऽस्माकं हि गोविन्द येषां नाथो भवान्सदा ॥ २.१५.१४ ॥
ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଓ ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଧର୍ମରାଜ ସବୁ ପାଇବେ; ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆମର ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ତୁମେ ସଦା ଆମର ନାଥ।
2.15.15
अर्थानारभते बालो नानुबन्धमवेक्षते ।
तस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम् ॥ २.१५.१५ ॥
ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଅର୍ଥ ଆରମ୍ଭ କରେ, ପରିଣାମ ବିଚାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅର୍ଥପରାୟଣ ମୂର୍ଖକୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
2.15.16
जित्वा जय्यान्यौवनाश्विः पालनाच्च भगीरथः ।
कार्तवीर्यस्तपोवीर्याद्बलात्तु भरतो विभुः ॥ २.१५.१६ ॥
ଯୌବନାଶ୍ଵ ଜୟରେ, ଭଗୀରଥ ପାଳନରେ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ତପର ବଳରେ ଏବଂ ବିଭୁ ଭରତ ବଳରେ (ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ)।
2.15.17
ऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राजस्त्वनुशुश्रुम ।
सर्वान्वंश्याननुमृशन्नैते सन्ति युगे युगे ॥ २.१५.१७ ॥
ସମୃଦ୍ଧିରେ ମରୁତ୍ତ; ସେହି ପାଞ୍ଚ ସମ୍ରାଟ ଓ ବଂଶର ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ବିଚାରିଲେ ଏପରି ଲୋକ ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ନଥାନ୍ତି।
2.15.18
साम्राज्यमिच्छतस्ते तु सर्वाकारं युधिष्ठिर ।
निग्राह्यलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणैः ॥ २.१५.१८ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛାକାରୀ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁଦିଗରୁ (ଏହା ଆବଶ୍ୟକ): ଯାହାକୁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିବା; ଏବଂ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ନୀତିର ଲକ୍ଷଣରେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବା।
2.15.19
बार्हद्रथो जरासन्धस्तद्विद्धि भरतर्षभ ।
न चैनं प्रत्यत्युद्ध्यन्त कुलान्येकशतं नृपाः ॥ २.१५.१९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜରାସନ୍ଧ ଏପରି ବୋଲି ଜାଣ। ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶହେ କୁଳର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ନାହାନ୍ତି।
2.15.20
तस्मादिह बलादेव साम्राज्यं कुरुते हि सः ॥ २.१५.२० ॥
ଏଥିପାଇଁ ସେ ଏଠାରେ ବଳ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ।
2.15.21
रत्नभाजो हि राजानो जरासन्धमुपासते ।
न च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः ॥ २.१५.२१ ॥
ରତ୍ନ କର ଦେଉଥିବା ରାଜାମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶୈଶବରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସେ ସେମାନଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
2.15.22
मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् ।
आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित् ॥ २.१५.२२ ॥
ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ ନିଏ। ଆମେ କେଉଁଠାରେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ଏପରି ଅଂଶବିହୀନ ଭାବେ ନିଆଯିବାର ଦେଖିନାହୁଁ।
2.15.23
एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासन्धः शतावरान् ।
तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति ॥ २.१५.२३ ॥
ଏହିପରି ଜରାସନ୍ଧ ଶହେରୁ ଅଧିକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିଛନ୍ତି। ତେବେ ସେହି ଦୁର୍ବଳତର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପାର୍ଥ କିପରି ଯିବେ?
2.15.24
तण्डुलप्रस्थके राजा कपर्दिनमुपासते ।
प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे।
पशूनामिव प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे। ॥ २.१५.२४ ॥
ରାଜାମାନେ ତଣ୍ଡୁଳପ୍ରସ୍ଥକରେ କପର୍ଦୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ପଶୁପତିଙ୍କ ଗୃହରେ, ବଳି ପାଇଁ ସିଞ୍ଚନ କରି ଧୋଇ ରଖାଯାଇଥିବା ପଶୁ ପରି, ପ୍ରୋକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରମାର୍ଜିତ ରାଜାମାନେ ରହନ୍ତି।
2.15.25
क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतः ।
ततः स्म मागधं सङ्ख्ये प्रतिबाधेम यद्वयम् ॥ २.१५.२५ ॥
ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ମାଗଧ (ଜରାସନ୍ଧ)ଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଇପାରିବା।
2.15.26
षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दश ।
जरासन्धेन राजानस्ततः क्रूरं प्रवर्त्स्यते ॥ २.१५.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଜରାସନ୍ଧ ଛଅଅଶୀ ଜଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି; ବାକି ଚଉଦ ଜଣ ମଧ୍ୟ; ତା'ପରେ କ୍ରୂର କର୍ମ ଘଟିବ।
2.15.27
प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत् ।
जयेद्यश्च जरासन्धं स सम्राण्णियतं भवेत् ॥ २.१५.२७ ॥
ସେଠାରେ ଯେ ବିଘ୍ନ କରିବ, ସେ ଦୀପ୍ତ ଯଶ ପାଇବ; ଏବଂ ଯେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଜୟ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ରାଟ ହେବ।