మహాభారతం · అధ్యాయం 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हति ।
संशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि ॥ २.१५.१ ॥
బుద్ధిమంతుడవైన నీవు చెప్పినది మరెవ్వరూ చెప్పలేరు. భూమిపై సందేహాల నుండి విడిపించేవాడు నీవు తప్ప మరెవ్వడూ లేడు.
2.15.2
गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियङ्कराः ।
न च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृच्छ्रभाक्। ॥ २.१५.२ ॥
ప్రతి ఇంటిలోనూ రాజులుంటారు, వారు తమకు ప్రియమైనదే చేస్తారు. కానీ వారు సామ్రాజ్యాన్ని పొందరు; చక్రవర్తి అనే పదవి కష్టాలను భరించేది.
2.15.3
कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हति ।
परेण समवेतस्तु यः प्रशस्यः स पूज्यते ॥ २.१५.३ ॥
ఇతరుల ప్రభావాన్ని తెలిసినవాడు తనను తాను ఎలా పొగడుకోగలడు? ఇతరులతో కలిసి ప్రశంసార్హుడైనవాడే గౌరవింపబడతాడు.
2.15.4
विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचिता ।
दूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह ॥ २.१५.४ ॥
విశాలమైనది, విస్తారమైనది, అనేక రత్నాలతో నిండినది ఈ భూమి. ఓ వృష్ణికుల భారవాహకుడా, దూరం వెళ్ళి మాత్రమే శ్రేయస్సును తెలుసుకుంటాడు.
2.15.5
शममेव परं मन्ये शमात्क्षेमं भवेन्मम ।
आरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः ॥ २.१५.५ ॥
శాంతమే పరమమైనదని నేను భావిస్తాను; శాంతి వలననే నాకు క్షేమం కలుగుతుంది. ఆరంభంలోనే పారమేష్ఠ్యం (అత్యున్నత రాజ్యం) లభించదని నా అభిప్రాయం.
2.15.6
एवमेते हि जानन्ति कुले जाता मनस्विनः ।
कश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन। ॥ २.१५.६ ॥
ఇలాగే కులంలో పుట్టిన మనస్విులు తెలుసుకుంటారు. ఓ జనార్దనా, వీరిలో ఎవరైనా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు శ్రేష్ఠుడు కావచ్చు.
2.15.7
वयं यैव महाभाग जरासन्धभयात्तदा ।
शङ्किताः स्म महाभाग द्वौरात्म्यात्तस्य चानघ ॥ २.१५.७ ॥
ఓ మహాభాగా, అప్పుడు మేము జరాసంధుని భయం వలన శంకితులమయ్యాము; ఓ అనఘా, అతని ద్వైరాత్మ్యం (కపటం) వలన కూడా.
2.15.8
अहं हि तव दुर्धर्ष भुजवीर्याश्रयः प्रभो ।
नात्मानं बलिनं मन्ये त्वयि तस्माद्विशङ्किते ॥ २.१५.८ ॥
ఓ దుర్ధర్షా, ప్రభూ, నేను నీ బాహుబలాన్నే ఆశ్రయించి ఉన్నాను; అందువల్ల నన్ను నేను బలవంతునిగా భావించను, నీ పట్ల కూడా సందేహంతో ఉన్నాను.
2.15.9
त्वत्सकाशाच्च रामाच्च भीमसेनाच्च माधव ।
अर्जुनाद्वा महाबाहो हन्तुं शक्यो नवेति वै।
एवं जानन्हि वार्ष्णेय विमृशामि पुनः पुनः ॥ २.१५.९ ॥
ఓ మాధవా, నీ చేతనో, రాముని చేతనో, భీమసేనుని చేతనో, లేదా అర్జునుని చేతనో అతన్ని చంపడం సాధ్యమా కాదా అని; ఓ మహాబాహూ, వార్ష్ణేయా, ఇది తెలిసినవాడనై నేను మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచిస్తున్నాను.
2.15.10
त्वं मे प्रमाणभूतोऽसि सर्वकार्येषु केशव ।
तच्छ्रुत्वा चाब्रवीद्भीमो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ २.१५.१० ॥
ఓ కేశవా, అన్ని కార్యాలలో నీవే నాకు ప్రమాణం. ఇది విని, వాక్చాతుర్యం కలిగిన భీముడు ఈ మాట చెప్పాడు.
2.15.11
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति ।
दुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति ॥ २.१५.११ ॥
పని చేయకుండా ఉండే రాజు పుట్టలా క్షీణిస్తాడు; బలహీనుడు, ఉపాయం లేకుండా బలవంతుని ఎదిరించేవాడు కూడా అంతే.
2.15.12
अतन्द्रितश्च प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम् ।
जयेत्सम्यक्प्रयोगेण नीत्याऽर्थानात्मनो हितान् ॥ २.१५.१२ ॥
అలసట లేకుండా జాగ్రత్తగా ఉండే బలహీనుడు కూడా సరైన ప్రయోగంతో, నీతితో, తనకు హితకరమైన ప్రయోజనాలను సాధించి, బలవంతుడైన శత్రువును జయించగలడు.
2.15.13
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनञ्जये ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.१५.१३ ॥
కృష్ణునిలో నీతి, నాలో బలం, పార్థుడు ధనంజయునిలో విజయం ఉన్నాయి; మూడు అగ్నులు యజ్ఞాన్ని సిద్ధింపజేసినట్లు మనం మాగధుణ్ణి సాధిస్తాం.
2.15.14
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य सर्वं प्राप्स्यति धर्मराट् ।
जयोऽस्माकं हि गोविन्द येषां नाथो भवान्सदा ॥ २.१५.१४ ॥
నీ బుద్ధి, బలాన్ని ఆశ్రయించి ధర్మరాజు అన్నీ పొందుతాడు; గోవిందా, మాకు విజయం నిశ్చయం, ఎందుకంటే నీవే మాకు ఎల్లప్పుడూ నాథుడవు.
2.15.15
अर्थानारभते बालो नानुबन्धमवेक्षते ।
तस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम् ॥ २.१५.१५ ॥
బాలుడు ప్రయోజనాలను ఆరంభిస్తాడు, పర్యవసానాన్ని పరిశీలించడు; అందువల్ల అర్థపరాయణుడైన బాలుడిని శత్రువులు సహించరు.
2.15.16
जित्वा जय्यान्यौवनाश्विः पालनाच्च भगीरथः ।
कार्तवीर्यस्तपोवीर्याद्बलात्तु भरतो विभुः ॥ २.१५.१६ ॥
యౌవనాశ్వుడు జయంతో, భగీరథుడు పాలనతో, కార్తవీర్యుడు తపశ్శక్తితో, విభు భరతుడు బలంతో (సామ్రాజ్యాన్ని పొందారు).
2.15.17
ऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राजस्त्वनुशुश्रुम ।
सर्वान्वंश्याननुमृशन्नैते सन्ति युगे युगे ॥ २.१५.१७ ॥
సంపదతో మరుత్తుడు; ఆ ఐదుగురు చక్రవర్తులను, వంశీయులందరినీ మేము విన్నాము. పరిశీలిస్తే ఇలాంటివారు ప్రతి యుగంలోనూ ఉండరు.
2.15.18
साम्राज्यमिच्छतस्ते तु सर्वाकारं युधिष्ठिर ।
निग्राह्यलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणैः ॥ २.१५.१८ ॥
యుధిష్ఠిరా, సామ్రాజ్యాన్ని కోరుతున్న నీకు అన్ని విధాలుగా (ఇది అవసరం): అణచవలసిన వాటి లక్షణాన్ని తెలుసుకోవడం; ధర్మ, అర్థ, నీతుల లక్షణాలతో పొందడం.
2.15.19
बार्हद्रथो जरासन्धस्तद्विद्धि भरतर्षभ ।
न चैनं प्रत्यत्युद्ध्यन्त कुलान्येकशतं नृपाः ॥ २.१५.१९ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, బృహద్రథుని కుమారుడు జరాసంధుడు ఇటువంటివాడని తెలుసుకో. అతనిని ఎదిరించి నూరు కులాల రాజులు కూడా పోరాడలేకపోయారు.
2.15.20
तस्मादिह बलादेव साम्राज्यं कुरुते हि सः ॥ २.१५.२० ॥
కాబట్టి అతడు ఇక్కడ బలంతోనే సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపిస్తాడు.
2.15.21
रत्नभाजो हि राजानो जरासन्धमुपासते ।
न च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः ॥ २.१५.२१ ॥
రత్నాల కప్పం చెల్లించే రాజులు జరాసంధుని సేవిస్తారు. కానీ చిన్ననాటి నుండి అన్యాయాన్ని ఆశ్రయించిన అతడు వారితోనూ తృప్తి చెందడు.
2.15.22
मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् ।
आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित् ॥ २.१५.२२ ॥
ప్రధాన పురుషుడు పట్టాభిషిక్తుడైన రాజునుండి కూడా బలవంతంగా తీసుకుంటాడు. ఎక్కడా ఏ మనిషి వద్దనుండీ భాగం లేకుండా ఇలా జరగడం మేము చూడలేదు.
2.15.23
एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासन्धः शतावरान् ।
तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति ॥ २.१५.२३ ॥
ఈ విధంగా జరాసంధుడు నూరుకు పైగా రాజులందరినీ తన వశం చేసుకున్నాడు. అలాంటప్పుడు ఆ బలహీనతరుడైన రాజు వద్దకు పార్థుడు ఎలా వెళ్తాడు?
2.15.24
तण्डुलप्रस्थके राजा कपर्दिनमुपासते ।
प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे।
पशूनामिव प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे। ॥ २.१५.२४ ॥
రాజులు తండులప్రస్థకంలో కపర్దిని (శివుని) ఉపాసిస్తారు. పశుపతి ఇంట, బలికోసం ప్రోక్షించి శుభ్రపరచిన పశువుల వలె, ప్రోక్షితులై ప్రమార్జితులైన రాజులు ఉంటారు.
2.15.25
क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतः ।
ततः स्म मागधं सङ्ख्ये प्रतिबाधेम यद्वयम् ॥ २.१५.२५ ॥
ఆయుధంతో మరణించే క్షత్రియుడు గౌరవింపబడినప్పుడు, యుద్ధంలో మాగధుడిని (జరాసంధుడిని) మనం అడ్డగించగలం.
2.15.26
षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दश ।
जरासन्धेन राजानस्ततः क्रूरं प्रवर्त्स्यते ॥ २.१५.२६ ॥
ఓ రాజా, జరాసంధుడు ఎనభై ఆరుగురు రాజులను తెచ్చాడు; మిగిలిన పద్నాలుగురు కూడా; అప్పుడు క్రూర కార్యం జరుగుతుంది.
2.15.27
प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत् ।
जयेद्यश्च जरासन्धं स सम्राण्णियतं भवेत् ॥ २.१५.२७ ॥
అక్కడ విఘ్నం కలిగించేవాడు ప్రకాశవంతమైన కీర్తిని పొందుతాడు; జరాసంధుని జయించేవాడు నిశ్చయంగా సామ్రాట్ అవుతాడు.