มหาภารตะ · อัธยายะ 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हति ।
संशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि ॥ २.१५.१ ॥
สิ่งที่ท่านผู้มีปัญญากล่าวนั้น ไม่มีผู้อื่นใดกล่าวได้ เพราะบนแผ่นดินนี้ไม่มีใครอื่นนอกจากท่านที่ปลดเปลื้องความสงสัยได้
2.15.2
गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियङ्कराः ।
न च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृच्छ्रभाक्। ॥ २.१५.२ ॥
ในทุกบ้านมีกษัตริย์ ต่างทำสิ่งที่ตนพอใจ แต่พวกเขาไม่ได้บรรลุอำนาจจักรพรรดิ เพราะคำว่าจักรพรรดินั้นมาพร้อมกับความยากลำบาก
2.15.3
कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हति ।
परेण समवेतस्तु यः प्रशस्यः स पूज्यते ॥ २.१५.३ ॥
ผู้รู้กำลังของผู้อื่นจะสมควรยกย่องตนเองได้อย่างไร ส่วนผู้ที่เมื่อรวมกับผู้อื่นแล้วควรแก่การสรรเสริญ คนเช่นนั้นย่อมได้รับการเคารพ
2.15.4
विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचिता ।
दूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह ॥ २.१५.४ ॥
แผ่นดินนี้กว้างใหญ่ อุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยอัญมณีมากมาย ผู้ที่เดินทางไปไกลย่อมรู้สิ่งที่ดีงาม โอ้ ผู้นำตระกูลวฤษณิ
2.15.5
शममेव परं मन्ये शमात्क्षेमं भवेन्मम ।
आरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः ॥ २.१५.५ ॥
ข้าพเจ้าถือว่าความสงบเป็นสิ่งสูงสุดเท่านั้น เพราะด้วยความสงบความปลอดภัยของข้าพเจ้าจะเกิดขึ้น ความคิดของข้าพเจ้าคือ อำนาจอธิปไตยสูงสุดนั้นไม่อาจได้มาตั้งแต่ต้น
2.15.6
एवमेते हि जानन्ति कुले जाता मनस्विनः ।
कश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन। ॥ २.१५.६ ॥
ผู้มีปัญญาและจิตใจสูงส่งที่เกิดในตระกูลอันสูงศักดิ์ย่อมรู้เช่นนี้ โอ้ ชนารทนะ ในบรรดาพวกเขาอาจมีสักคนหนึ่งที่ในวันใดวันหนึ่งจะกลายเป็นผู้ประเสริฐที่สุด
2.15.7
वयं यैव महाभाग जरासन्धभयात्तदा ।
शङ्किताः स्म महाभाग द्वौरात्म्यात्तस्य चानघ ॥ २.१५.७ ॥
โอ้ ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ในครั้งนั้นพวกเราหวาดกลัวด้วยความกลัวต่อจรสันธะ และโอ้ ผู้ไร้บาป เพราะความไม่ซื่อของเขา
2.15.8
अहं हि तव दुर्धर्ष भुजवीर्याश्रयः प्रभो ।
नात्मानं बलिनं मन्ये त्वयि तस्माद्विशङ्किते ॥ २.१५.८ ॥
เพราะข้าพเจ้า โอ้ ผู้ที่ไม่มีใครต่อต้านได้ โอ้ พระผู้เป็นเจ้า พึ่งพากำลังแขนของท่าน ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงไม่ถือว่าตนเองแข็งแกร่ง และแม้ต่อท่านข้าพเจ้าก็ยังสงสัยอยู่
2.15.9
त्वत्सकाशाच्च रामाच्च भीमसेनाच्च माधव ।
अर्जुनाद्वा महाबाहो हन्तुं शक्यो नवेति वै।
एवं जानन्हि वार्ष्णेय विमृशामि पुनः पुनः ॥ २.१५.९ ॥
ไม่ว่าเขาจะถูกท่านสังหารได้หรือไม่ ถูกพระราม ถูกภีมเสน หรือถูกอรชุนสังหารได้หรือไม่ โอ้ มาธวะ โอ้ ผู้มีแขนอันทรงพลัง โอ้ ผู้สืบเชื้อสายวฤษณิ ด้วยรู้เช่นนี้ข้าพเจ้าจึงครุ่นคิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.15.10
त्वं मे प्रमाणभूतोऽसि सर्वकार्येषु केशव ।
तच्छ्रुत्वा चाब्रवीद्भीमो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ २.१५.१० ॥
โอ้ เกศวะ ในกิจการทั้งปวงท่านเป็นผู้ที่ข้าพเจ้ายึดถือเป็นหลัก เมื่อได้ฟังดังนั้น ภีมะผู้ช่ำชองในการพูดได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.15.11
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति ।
दुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति ॥ २.१५.११ ॥
กษัตริย์ที่หมกมุ่นกับการไม่ลงมือทำย่อมโทรมลงเหมือนจอมปลวก และคนอ่อนแอที่ต่อต้านผู้แข็งแกร่งโดยปราศจากอุบาย ก็ย่อมเป็นเช่นนั้นเช่นกัน
2.15.12
अतन्द्रितश्च प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम् ।
जयेत्सम्यक्प्रयोगेण नीत्याऽर्थानात्मनो हितान् ॥ २.१५.१२ ॥
คนอ่อนแอที่ไม่ย่อท้อและระมัดระวังโดยทั่วไป อาจเอาชนะศัตรูที่แข็งแกร่งได้ ด้วยการใช้กลวิธีอย่างถูกต้องและด้วยนโยบาย จนบรรลุเป้าหมายที่เป็นประโยชน์แก่ตนเอง
2.15.13
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनञ्जये ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.१५.१३ ॥
กฤษณะถือนโยบาย ข้าพเจ้าถือกำลัง และปารถะธนัญชัยถือชัยชนะ เราจะทำให้แคว้นมคธสำเร็จ เหมือนไฟสามกองที่ทำให้พิธียัชญ์สำเร็จ
2.15.14
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य सर्वं प्राप्स्यति धर्मराट् ।
जयोऽस्माकं हि गोविन्द येषां नाथो भवान्सदा ॥ २.१५.१४ ॥
ด้วยการอาศัยปัญญาและกำลังของท่าน พระธรรมราชาจะได้ทุกสิ่งไป โอ้ โควินทะ ชัยชนะของพวกเราแน่นอนแล้ว เพราะท่านเป็นผู้นำของพวกเราเสมอมา
2.15.15
अर्थानारभते बालो नानुबन्धमवेक्षते ।
तस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम् ॥ २.१५.१५ ॥
คนโง่เริ่มทำสิ่งที่ตนปรารถนาโดยไม่พิจารณาผลที่จะตามมา เพราะเหตุนี้ศัตรูจึงไม่ทนต่อคนโง่ที่มุ่งแสวงหาผลประโยชน์
2.15.16
जित्वा जय्यान्यौवनाश्विः पालनाच्च भगीरथः ।
कार्तवीर्यस्तपोवीर्याद्बलात्तु भरतो विभुः ॥ २.१५.१६ ॥
ยอวนาศวะได้ชัยด้วยการพิชิต ภคีรถด้วยการปกป้อง การตวีรยะด้วยพลังแห่งตบะ และภรตผู้ยิ่งใหญ่ด้วยกำลัง ต่างได้อำนาจจักรพรรดิมา
2.15.17
ऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राजस्त्वनुशुश्रुम ।
सर्वान्वंश्याननुमृशन्नैते सन्ति युगे युगे ॥ २.१५.१७ ॥
มรุตตะด้วยความรุ่งเรือง พวกเราได้ยินเรื่องจักรพรรดิทั้งห้านั้น และเรื่องวงศ์วานทั้งหมด เมื่อพิจารณาอย่างใกล้ชิดแล้ว บุรุษเช่นนี้ไม่ได้มีอยู่ในทุกยุคสมัย
2.15.18
साम्राज्यमिच्छतस्ते तु सर्वाकारं युधिष्ठिर ।
निग्राह्यलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणैः ॥ २.१५.१८ ॥
โอ้ ยุธิษฐิระ สำหรับท่านผู้ปรารถนาอำนาจจักรพรรดิ สิ่งนี้จำเป็นในทุกด้าน คือรู้เครื่องหมายของสิ่งที่ต้องปราบ และบรรลุมันด้วยเครื่องหมายของธรรม ทรัพย์ และนโยบาย
2.15.19
बार्हद्रथो जरासन्धस्तद्विद्धि भरतर्षभ ।
न चैनं प्रत्यत्युद्ध्यन्त कुलान्येकशतं नृपाः ॥ २.१५.१९ ॥
โอ้ ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ จงรู้ไว้ว่า จรสันธะ โอรสของพฤหัทรถ เป็นผู้เช่นนั้น แม้กษัตริย์แห่งหนึ่งร้อยตระกูลก็ไม่อาจต่อสู้ต้านทานเขาได้
2.15.20
तस्मादिह बलादेव साम्राज्यं कुरुते हि सः ॥ २.१५.२० ॥
ฉะนั้น เขาจึงสถาปนาอำนาจเหนือผู้อื่นที่นี่ด้วยกำลังเพียงอย่างเดียว
2.15.21
रत्नभाजो हि राजानो जरासन्धमुपासते ।
न च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः ॥ २.१५.२१ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายผู้นำรัตนะมาเป็นบรรณาการย่อมปรนนิบัติชราสันธะ แต่แม้กระนั้นเขาก็ไม่พอใจ เพราะตั้งแต่เยาว์วัยเขาได้ยึดถืออธรรมไว้
2.15.22
मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् ।
आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित् ॥ २.१५.२२ ॥
ผู้เป็นใหญ่ในหมู่ทหารย่อมยึดเอาโดยกำลังแม้จากกษัตริย์ผู้รับการอภิเษกที่พระเศียร และเราไม่เคยเห็นที่ใดเลยที่บุรุษจะถูกกระทำเช่นนี้โดยไม่ได้รับส่วนแบ่งสักส่วน
2.15.23
एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासन्धः शतावरान् ।
तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति ॥ २.१५.२३ ॥
ชราสันธะจึงนำกษัตริย์ทั้งร้อยและยิ่งกว่านั้นมาอยู่ในอำนาจของตนเช่นนี้ แล้วพระปารถะจะเสด็จเข้าไปหากษัตริย์ผู้อ่อนแอกว่านั้นได้อย่างไรเล่า
2.15.24
तण्डुलप्रस्थके राजा कपर्दिनमुपासते ।
प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे।
पशूनामिव प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे। ॥ २.१५.२४ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายบูชากปรรทินหรือพระศิวะด้วยข้าวสารหนึ่งประสตกะ ในเรือนของปศุปติ กษัตริย์ทั้งหลายถูกประพรมและชำระให้สะอาด เหมือนสัตว์ที่ถูกประพรมและล้างเพื่อการบูชายัญ
2.15.25
क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतः ।
ततः स्म मागधं सङ्ख्ये प्रतिबाधेम यद्वयम् ॥ २.१५.२५ ॥
เมื่อกษัตริย์ผู้ตายด้วยศัสตราวุธได้รับการยกย่อง ครั้งนั้นแหละพวกเราจึงจะสามารถยับยั้งพระเจ้ามคธในการรบได้
2.15.26
षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दश ।
जरासन्धेन राजानस्ततः क्रूरं प्रवर्त्स्यते ॥ २.१५.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา ชราสันธะได้รวบรวมกษัตริย์มาแล้วแปดสิบหกพระองค์ และที่เหลืออีกสิบสี่พระองค์ จากนั้นการกระทำอันโหดร้ายจะเกิดขึ้น
2.15.27
प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत् ।
जयेद्यश्च जरासन्धं स सम्राण्णियतं भवेत् ॥ २.१५.२७ ॥
ผู้ใดก่อให้เกิดอุปสรรคในที่นั้นย่อมได้รับเกียรติยศอันรุ่งโรจน์ และผู้ใดชนะชราสันธะย่อมแน่นอนที่จะเป็นจักรพรรดิ