મહાભારત · અધ્યાય 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
सम्राड्गुणमभीप्सन्वै युष्मान्स्वार्थपरायणः ।
कथं प्रहिणुयां कृष्ण सोऽहं केवलसाहसात् ॥ २.१६.१ ॥
હે કૃષ્ણ, સમ્રાટના ગુણની ઇચ્છાથી, સ્વાર્થપરાયણ થઈને હું તમને કેવી રીતે મોકલું? તે માત્ર સાહસ જ હશે.
2.16.2
भीमार्जुनावुभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम् ।
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत् ॥ २.१६.२ ॥
ભીમ અને અર્જુન મારી બે આંખો છે; જનાર્દનને હું મન માનું છું. મન અને આંખ વિનાના માણસનું જીવન કેવું હોય?
2.16.3
जरासन्धबलं प्राप्य दुष्पारं भीमविक्रमम् ।
यमोपि न विजेताऽऽजौ तत्र वः किं विचेष्टितम् ॥ २.१६.३ ॥
જરાસંધના દુર્જય, ભયંકર પરાક્રમવાળા બળનો સામનો થતાં યમરાજ પણ યુદ્ધમાં તેને જીતી શકે નહીં. ત્યાં તમારો પ્રયત્ન શું થશે?
2.16.4
अस्मिंस्त्वर्थान्तरे युक्तमनर्थः प्रतिपद्यते ।
तस्मान्न प्रतिपत्तिस्तु कार्या युक्ता मता मम ॥ २.१६.४ ॥
પરંતુ આ બીજા કાર્યમાં જે યોગ્ય લાગે છે તેનાથી અનર્થ જ થાય છે. તેથી મારા મતે તે માર્ગ અપનાવવો ન જોઈએ; તે જ યોગ્ય છે.
2.16.5
यथाऽहं विमृशाम्येकस्तत्तावच्छ्रूयतां मम ।
संन्यासं रोचये साधु कार्यस्यास्य जनार्दन।
प्रतिहन्ति मनो मेऽद्य राजसूयो दूराहरः ॥ २.१६.५ ॥
હું એકલો જે વિચારું છું તે પહેલાં સાંભળો. હે જનાર્દન, આ કાર્ય માટે સંન્યાસ જ મને સારો લાગે છે. આજે દુર્લભ રાજસૂય યજ્ઞ મારા મનને રોકે છે.
2.16.6
पार्थः प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं हयांश्चैव युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.१६.६ ॥
પાર્થને શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય અને અક્ષય એવા બે મહાન ભાથા મળ્યા. રથ, ધ્વજ અને ઘોડા પણ મેળવીને તેણે યુધિષ્ઠિરને કહ્યું.
2.16.7
धनुः शस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मय राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्। ॥ २.१६.७ ॥
ધનુષ્ય, શસ્ત્ર, બાણો, પરાક્રમ, સહાયકો, ભૂમિ, યશ અને બળ — હે રાજન, જે દુર્લભ હતું અને જેની મેં ઇચ્છા કરી હતી, તે બધું મને પ્રાપ્ત થયું છે.
2.16.8
कुले जन्म प्रशंसन्ति वैद्याः साधु सुनिष्ठिताः ।
बलेन सदृशं नास्ति वीर्यं तु मम रोचते। ॥ २.१६.८ ॥
વિદ્વાનો કુળમાં જન્મની પ્રશંસા કરે છે; પરંતુ બળ સમાન કંઈ નથી; મને તો પરાક્રમ જ પ્રિય લાગે છે.
2.16.9
कृतवीर्यकुले जातो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
निर्वीर्ये तु कुले जातो वीर्यवांस्तु विशिष्यते ॥ २.१६.९ ॥
કૃતવીર્યના કુળમાં જન્મેલો પણ પરાક્રમહીન શું કરશે? પરંતુ પરાક્રમહીન કુળમાં જન્મેલો જે પરાક્રમી છે, તે જ શ્રેષ્ઠ થાય છે.
2.16.10
क्षत्रियः सर्वशो राजन्यस्य वृत्तिर्द्विषज्जये ।
सर्वैगुणैर्विहीनोऽपि वीर्यवान्हि तरेन्द्रिपून् ॥ २.१६.१० ॥
ક્ષત્રિયનો ધર્મ સંપૂર્ણપણે રાજોચિત આચરણ છે, તે શત્રુઓ પર જય મેળવવો છે; સર્વ ગુણોથી રહિત હોવા છતાં પરાક્રમી જ શત્રુઓને પાર કરે છે.
2.16.11
सर्वैरपि गुणैर्युक्तो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
जयस्य हेतुः सिद्धिर्हि कर्म दैवं च संश्रितम् ॥ २.१६.११ ॥
સર્વ ગુણોથી યુક્ત હોવા છતાં પરાક્રમહીન શું કરશે? વિજયનું કારણ સિદ્ધિ છે; અને તે સિદ્ધિ કર્મ તથા દૈવનો આશ્રય લે છે.
2.16.12
संयुक्तो हि बलैः कश्चित्प्रमादान्नोपयुज्यते ॥ २.१६.१२ ॥
કોઈ બળોથી યુક્ત હોવા છતાં પ્રમાદને કારણે તેનો ઉપયોગ કરતો નથી.
2.16.13
तेन द्वारेण शत्रुभ्यः क्षीयते सबलो रिपुः ॥ २.१६.१३ ॥
તે દ્વારથી સૈન્ય સહિત શત્રુ શત્રુઓ દ્વારા ક્ષીણ થાય છે.
2.16.14
दैन्यं यथा बलवति तथा मोहो बलान्विते ।
तावुभौ नाशकौ हेतू राज्ञा त्याज्यौ जयार्थिना ॥ २.१६.१४ ॥
બળવાનમાં દૈન્ય જેમ, બળયુક્તમાં મોહ તેમ; આ બંને નાશનાં કારણ છે; જયાર્થી રાજાએ તે ત્યજવાં.
2.16.15
जरासन्धिविनाशं च राज्ञां च परिरक्षणम् ।
यदि कुर्याम् यज्ञार्थं किं ततः परमं भवेत् ॥ २.१६.१५ ॥
યજ્ઞ માટે જરાસંધનો વધ અને રાજાઓનું રક્ષણ હું કરું, તો તેથી શ્રેષ્ઠ શું હોઈ શકે?
2.16.16
अनारम्भे हि नियतो भवेदगुणनिश्चयः ।
गुणान्निः संशयाद्राजन्नैर्गुण्यं मन्यसे कथम् ॥ २.१६.१६ ॥
હે રાજન્, કર્મનો આરંભ ન કરવાથી ગુણહીનતાનો નિશ્ચય અવશ્ય થાય; ગુણથી નિઃસંશય — તું નિર્ગુણતા કેમ માને છે?
2.16.17
काषायं सुलभं पश्चान्मुनीनां शममिच्छताम् ।
साम्राज्यं तु भवेच्छक्यं वयं योत्स्यामहे परान् ॥ २.१६.१७ ॥
શાંતિ ઇચ્છનાર મુનિઓને કાષાય વસ્ત્ર પછીથી પણ સહેલાઈથી મળે છે; પરંતુ સામ્રાજ્ય સાધ્ય છે. અમે શત્રુઓ સાથે લડીશું.