ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
सम्राड्गुणमभीप्सन्वै युष्मान्स्वार्थपरायणः ।
कथं प्रहिणुयां कृष्ण सोऽहं केवलसाहसात् ॥ २.१६.१ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਗੁਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੁਆਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੇਜਾਂ? ਇਹ ਕੇਵਲ ਦੁਸਾਹਸ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
2.16.2
भीमार्जुनावुभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम् ।
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत् ॥ २.१६.२ ॥
ਭੀਮ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?
2.16.3
जरासन्धबलं प्राप्य दुष्पारं भीमविक्रमम् ।
यमोपि न विजेताऽऽजौ तत्र वः किं विचेष्टितम् ॥ २.१६.३ ॥
ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਦੁਰਜਯ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਯਮ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ। ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਯਤਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
2.16.4
अस्मिंस्त्वर्थान्तरे युक्तमनर्थः प्रतिपद्यते ।
तस्मान्न प्रतिपत्तिस्तु कार्या युक्ता मता मम ॥ २.१६.४ ॥
ਪਰ ਇਸ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਚਿਤ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਅਨਰਥ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
2.16.5
यथाऽहं विमृशाम्येकस्तत्तावच्छ्रूयतां मम ।
संन्यासं रोचये साधु कार्यस्यास्य जनार्दन।
प्रतिहन्ति मनो मेऽद्य राजसूयो दूराहरः ॥ २.१६.५ ॥
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
2.16.6
पार्थः प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं हयांश्चैव युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.१६.६ ॥
ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਦੋ ਮਹਾਨ ਤਰਕਸ਼ ਮਿਲੇ। ਰਥ, ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
2.16.7
धनुः शस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मय राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्। ॥ २.१६.७ ॥
ਧਨੁਸ਼, ਸ਼ਸਤਰ, ਤੀਰ, ਪਰਾਕਰਮ, ਸਹਾਇਕ, ਧਰਤੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
2.16.8
कुले जन्म प्रशंसन्ति वैद्याः साधु सुनिष्ठिताः ।
बलेन सदृशं नास्ति वीर्यं तु मम रोचते। ॥ २.१६.८ ॥
ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਰਾਕਰਮ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
2.16.9
कृतवीर्यकुले जातो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
निर्वीर्ये तु कुले जातो वीर्यवांस्तु विशिष्यते ॥ २.१६.९ ॥
ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਵੀ ਜੇ ਪਰਾਕਰਮਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਪਰ ਪਰਾਕਰਮਹੀਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਜੋ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.16.10
क्षत्रियः सर्वशो राजन्यस्य वृत्तिर्द्विषज्जये ।
सर्वैगुणैर्विहीनोऽपि वीर्यवान्हि तरेन्द्रिपून् ॥ २.१६.१० ॥
ਖੱਤਰੀ ਦਾ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਆਚਰਣ ਹੈ, ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.16.11
सर्वैरपि गुणैर्युक्तो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
जयस्य हेतुः सिद्धिर्हि कर्म दैवं च संश्रितम् ॥ २.१६.११ ॥
ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਰਾਕਰਮਹੀਣ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਦੈਵ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
2.16.12
संयुक्तो हि बलैः कश्चित्प्रमादान्नोपयुज्यते ॥ २.१६.१२ ॥
ਕੋਈ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
2.16.13
तेन द्वारेण शत्रुभ्यः क्षीयते सबलो रिपुः ॥ २.१६.१३ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰ ਰਾਹੀਂ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਵੈਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਹੱਥੋਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.16.14
दैन्यं यथा बलवति तथा मोहो बलान्विते ।
तावुभौ नाशकौ हेतू राज्ञा त्याज्यौ जयार्थिना ॥ २.१६.१४ ॥
ਬਲਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦੈਨਯ ਜਿਵੇਂ, ਬਲਯੁਕਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਤਿਵੇਂ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
2.16.15
जरासन्धिविनाशं च राज्ञां च परिरक्षणम् ।
यदि कुर्याम् यज्ञार्थं किं ततः परमं भवेत् ॥ २.१६.१५ ॥
ਯੱਗ ਲਈ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
2.16.16
अनारम्भे हि नियतो भवेदगुणनिश्चयः ।
गुणान्निः संशयाद्राजन्नैर्गुण्यं मन्यसे कथम् ॥ २.१६.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਰਮ ਨਾ ਆਰੰਭਣ ਨਾਲ ਗੁਣਹੀਣਤਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੁਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ — ਤੂੰ ਗੁਣਹੀਣਤਾ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ?
2.16.17
काषायं सुलभं पश्चान्मुनीनां शममिच्छताम् ।
साम्राज्यं तु भवेच्छक्यं वयं योत्स्यामहे परान् ॥ २.१६.१७ ॥
ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ਾਇਆ ਵਸਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੌਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸਾਮਰਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗੇ।