มหาภารตะ · อัธยายะ 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
सम्राड्गुणमभीप्सन्वै युष्मान्स्वार्थपरायणः ।
कथं प्रहिणुयां कृष्ण सोऽहं केवलसाहसात् ॥ २.१६.१ ॥
กฤษณะ เมื่อปรารถนาคุณความดีแห่งการเป็นจักรพรรดิ และมุ่งประโยชน์ของตนเอง ข้าจะส่งพวกท่านไปได้อย่างไร นั่นจะเป็นเพียงความบุ่มบ่ามของข้าโดยแท้
2.16.2
भीमार्जुनावुभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम् ।
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत् ॥ २.१६.२ ॥
ภีมะกับอรชุนเป็นดวงตาทั้งสองของข้า และข้าถือว่าชนารทนะเป็นใจของข้า ผู้ที่ขาดทั้งใจและดวงตาจะมีชีวิตเช่นไรได้เล่า
2.16.3
जरासन्धबलं प्राप्य दुष्पारं भीमविक्रमम् ।
यमोपि न विजेताऽऽजौ तत्र वः किं विचेष्टितम् ॥ २.१६.३ ॥
เมื่อพบกับกำลังของชราสันธะ ซึ่งยากจะข้ามพ้น และมีวิกรมอันน่าสะพรึงกลัว แม้ยมเองก็ไม่อาจชนะเขาในการรบ การกระทำของพวกท่านที่นั่นจะสำเร็จได้อย่างไร
2.16.4
अस्मिंस्त्वर्थान्तरे युक्तमनर्थः प्रतिपद्यते ।
तस्मान्न प्रतिपत्तिस्तु कार्या युक्ता मता मम ॥ २.१६.४ ॥
แต่ในกิจอื่นนี้ สิ่งที่ดูสมควรกลับนำมาซึ่งความพินาศ ฉะนั้นในความเห็นของข้า จึงไม่ควรดำเนินการเช่นนั้น มีเพียงทางนี้เท่านั้นที่เหมาะสม
2.16.5
यथाऽहं विमृशाम्येकस्तत्तावच्छ्रूयतां मम ।
संन्यासं रोचये साधु कार्यस्यास्य जनार्दन।
प्रतिहन्ति मनो मेऽद्य राजसूयो दूराहरः ॥ २.१६.५ ॥
จงฟังสิ่งที่ข้าคิดคนเดียวก่อนเถิด ข้าชอบการสละออกเป็นทางที่ดีกว่าสำหรับกิจนี้ ชนารทนะ การราชสูยยัญซึ่งยากจะบรรลุนั้น ทำให้ใจของข้าลังเลในวันนี้
2.16.6
पार्थः प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं हयांश्चैव युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.१६.६ ॥
ปารถะได้รับคันธนูอันประเสริฐ และแล่งลูกศรใหญ่สองแล่งที่ไม่มีวันหมด รวมทั้งรถศึก ธง และม้า จากนั้นจึงกล่าวกับยุธิษฐิระ
2.16.7
धनुः शस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मय राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्। ॥ २.१६.७ ॥
คันธนู อาวุธ ลูกศร ความกล้า พันธมิตร แผ่นดิน เกียรติยศ และกำลัง ข้าแต่พระราชา สิ่งที่ยากจะได้มาและที่ข้าปรารถนา บัดนี้ข้าได้มาหมดแล้ว
2.16.8
कुले जन्म प्रशंसन्ति वैद्याः साधु सुनिष्ठिताः ।
बलेन सदृशं नास्ति वीर्यं तु मम रोचते। ॥ २.१६.८ ॥
บรรดาผู้รู้ที่มั่นคงย่อมสรรเสริญการเกิดในตระกูลอันดี แต่ไม่มีสิ่งใดเท่าเทียมกำลัง และความกล้าหาญนั้นเป็นสิ่งที่ข้าพอใจ
2.16.9
कृतवीर्यकुले जातो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
निर्वीर्ये तु कुले जातो वीर्यवांस्तु विशिष्यते ॥ २.१६.९ ॥
ผู้เกิดในตระกูลของกฤตวีรยะ แต่ปราศจากความกล้า จะทำอะไรได้ ส่วนผู้มีความกล้า แม้เกิดในตระกูลที่ไร้ความกล้า ก็ย่อมโดดเด่นกว่า
2.16.10
क्षत्रियः सर्वशो राजन्यस्य वृत्तिर्द्विषज्जये ।
सर्वैगुणैर्विहीनोऽपि वीर्यवान्हि तरेन्द्रिपून् ॥ २.१६.१० ॥
กษัตริย์นั้นมีหน้าที่โดยสิ้นเชิงของนักรบผู้ปกครอง คือการพิชิตศัตรู แม้ผู้ที่ขาดคุณความดีทั้งปวง หากเป็นผู้มีความกล้า ก็ย่อมเอาชนะข้าศึกได้
2.16.11
सर्वैरपि गुणैर्युक्तो निर्वीर्यः किं करिष्यति ।
जयस्य हेतुः सिद्धिर्हि कर्म दैवं च संश्रितम् ॥ २.१६.११ ॥
ผู้ที่ประกอบด้วยคุณความดีทั้งหมดแต่ปราศจากความกล้า จะทำอะไรได้ เหตุแห่งชัยชนะคือความสำเร็จ และความสำเร็จนั้นขึ้นอยู่กับการกระทำและโชคชะตา
2.16.12
संयुक्तो हि बलैः कश्चित्प्रमादान्नोपयुज्यते ॥ २.१६.१२ ॥
ผู้หนึ่งผู้มีกำลังพร้อม แต่เพราะความประมาท จึงไม่ได้นำกำลังนั้นมาใช้
2.16.13
तेन द्वारेण शत्रुभ्यः क्षीयते सबलो रिपुः ॥ २.१६.१३ ॥
ผ่านช่องทางนั้น ศัตรูพร้อมกองทัพย่อมถูกศัตรูของตนบั่นทอนลง
2.16.14
दैन्यं यथा बलवति तथा मोहो बलान्विते ।
तावुभौ नाशकौ हेतू राज्ञा त्याज्यौ जयार्थिना ॥ २.१६.१४ ॥
ความอ่อนแอมีอยู่ในผู้ที่มีกำลัง ฉันใด ความหลงก็มีอยู่ในผู้ที่มีอำนาจ ฉันนั้น ทั้งสองสิ่งนี้เป็นเหตุแห่งความพินาศ พระราชาผู้ปรารถนาชัยชนะต้องละทิ้งทั้งสองอย่าง
2.16.15
जरासन्धिविनाशं च राज्ञां च परिरक्षणम् ।
यदि कुर्याम् यज्ञार्थं किं ततः परमं भवेत् ॥ २.१६.१५ ॥
หากข้าจะกระทำการทำลายชราสันธะ และคุ้มครองบรรดากษัตริย์ เพื่อประโยชน์แห่งยัญ สิ่งใดจะสูงส่งไปกว่านั้นเล่า
2.16.16
अनारम्भे हि नियतो भवेदगुणनिश्चयः ।
गुणान्निः संशयाद्राजन्नैर्गुण्यं मन्यसे कथम् ॥ २.१६.१६ ॥
เพราะหากไม่เริ่มการกระทำ ความไร้คุณความดีย่อมแน่นอน แต่จากคุณความดีที่ไม่มีข้อสงสัย ข้าแต่พระราชา ท่านจะถือว่าไร้คุณความดีได้อย่างไร
2.16.17
काषायं सुलभं पश्चान्मुनीनां शममिच्छताम् ।
साम्राज्यं तु भवेच्छक्यं वयं योत्स्यामहे परान् ॥ २.१६.१७ ॥
ผ้ากาสาวะย่อมได้มาได้โดยง่ายในภายหลัง สำหรับบรรดาฤๅษีที่ปรารถนาความสงบ แต่จักรวรรดิอาจบรรลุได้ พวกเราจะต่อสู้กับศัตรูทั้งหลาย