マハーバーラタ · 章 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
जातस्य भारते वंशे तथा कुन्त्याः सुतस्य च ।
या वै युक्ता मतिः सेयमर्जुनेन प्रदर्शिता ॥ २.१७.१ ॥
バラタ族に生まれ、クンティーの子であるアルジュナが示したふさわしい知恵はこれである。
2.17.2
न स्म मृत्युं वयं विद्म रात्रौ वा यदि वा दिवा ।
न चापि कञ्चिदमरमयुद्धेनानुशुश्रुम ॥ २.१७.२ ॥
夜であれ昼であれ、我々は死がいつ来るかを知らない。また、戦わずして不死となった者を聞いたこともない。
2.17.3
एतावदेव पुरुषैः कार्यं हृदयतोषणम् ।
नयेन विधिदृष्टेन यदुपक्रमते परान् ॥ २.१७.३ ॥
人が心を喜ばせるためになすべきことはこれだけである。定められた策によって敵を攻めることだ。
2.17.4
सुनयस्यानपायस्य संयोगे परमः क्रमः ।
सङ्गत्या जायतेऽसाम्यं साम्यं च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.४ ॥
善い、誤りなき策の結合にこそ最上の道がある。結びつきによって不平等が生じ、双方の平等は保たれない。
2.17.5
अनयस्यानुपायस्य संयुगे परमः क्षयटः ।
संशयो जायते साम्याज्जयश्च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.५ ॥
善い策も手段もない戦いでは、究極の結果は滅亡である。対等であれば疑いが生じ、双方のいずれにも勝利は訪れない。
2.17.6
ते वयं नयमास्थाय शत्रुदेशसमीपगाः ।
कथमन्तं न गच्छेम वृक्षस्येव नदीरयाः
पररन्ध्रे पराक्रान्ताः स्वरन्ध्रावरणे स्थिताः ॥ २.१७.६ ॥
策に頼って敵国の近くに赴く我らが、川の流れが木を押し流すように、どうして終わりに至らずにいられようか。敵の弱点を攻撃し、我らの弱点を守って立とう。
2.17.7
व्यूढानीकैरतिबलैर्न युद्व्येदरिभिः सह ।
इति बुद्धिमतां नीतिस्तन्ममापीह रोचते ॥ २.१७.७ ॥
陣形を整えた軍勢と非常に強大な敵とは戦うべきではない。これが賢者の方策であり、ここでは私にもそれが好ましく思われる。
2.17.8
अनवद्या ह्यसम्बुद्धाः प्रविष्टाः शत्रुसद्म तत् ।
शत्रुदेशमुपाक्रम्य तं कामं प्राप्नुयामहे ॥ २.१७.८ ॥
非難のない、気づかれない者として、その敵の住まいに入ろう。敵の国に近づけば、その望みを達成できるだろう。
2.17.9
एको ह्येव श्रियं नित्यं बिभर्ति पुरुषर्षभः ।
अन्तरात्मेव भूतानां तत्क्षयं नैव लक्षये ॥ २.१७.९ ॥
ただ一人、人中の雄牛が常に幸運を担っている。あたかも生きものの内なる魂のように。私はその滅びを見ない。
2.17.10
अथवैनं निहत्याजौ शेषेणापि समाहताः ।
प्राप्नुयाम ततः स्वर्गं ज्ञातित्राणपरायणाः ॥ २.१७.१० ॥
あるいは、彼を戦場で殺し、残りの者たちにも打たれ、親族を守ることに専念して、そののち天界を得よう。
2.17.11
कृष्ण कोऽयं जरासन्धः किंवीर्यः किम्पराक्रमः ।
यस्त्वां स्पृष्ट्वाऽग्निसदृशं न दग्धः शलभो यथा ॥ २.१७.११ ॥
クリシュナよ、このジャラーサンダとは何者か。その威力、武勇はいかほどか。火のようなあなたに触れながら、蛾のように焼かれなかったとは。
2.17.12
शृणु राजञ्जरासन्धो यद्वीर्यो यत्पराक्रमः ।
यथा चोपेक्षितोऽस्माभिर्बहुशः कृतविप्रियः ॥ २.१७.१२ ॥
王よ、聞け。ジャラーサンダの威力と武勇がどのようなものか、そして幾度も我らに害をなしたのに、我らが彼を軽んじた次第を。
2.17.13
अक्षौहिणीनां तिसृणां पतिः समरदर्पितः ।
राजा बृहद्रथो नाम मगधाधिपतिर्बली ॥ २.१७.१३ ॥
三つのアクシャウヒニー軍の主、戦に誇り高き、ブリハドラタという名の王、マガダの支配者、力ある者。
2.17.14
रूपवान्वीर्यसम्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ।
नित्यं दीक्षाङ्किततनुः शतक्रतुरिवापरः ॥ २.१७.१४ ॥
容姿端麗で勇気に満ち、輝かしく、比類なき武勇を持ち、身体には常に祭式の誓戒の印があり、まるで第二のシャタクラトゥ、インドラのようであった。
2.17.15
तेजसा सूर्यसङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः ।
यश्चान्तकसमः क्रोधे श्रिया वैश्रवणोपमः ॥ २.१७.१५ ॥
輝きは太陽に等しく、忍耐は大地に等しく、怒りは死神ヤマのようで、栄華はクベーラに等しい。
2.17.16
स्वराज्यं कारयामास मगधेषु गिरिव्रजे ।
तस्याभिजनसंयुक्तैर्गणैर्भरतसत्तम।
व्याप्तेयं पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥ २.१७.१६ ॥
彼はマガダのギリヴラジャで自らの王国を治めた。バラタの最良の者よ、一族と結ばれた軍勢によって、この大地全体が太陽の光のように満ちていた。
2.17.17
स काशिराजस्य सुते यमजे भरतर्षभः ।
उपयेमे महावीर्यो रूपद्रविणसंयुते।
तयोश्चकार समयं मिथः स पुरुषर्षभः ॥ २.१७.१७ ॥
その大威力のバラタの雄牛は、美と富に恵まれたカーシー王の双子の娘たちを娶った。その人中の雄牛は、彼女たち二人と相互の誓約を交わした。
2.17.18
नातिवर्तिष्य इत्येवं पत्नीभ्यां सन्निधौ तदा ।
स ताभ्यां शुशुभे राजा पत्नीभ्यां वसुधाधिपः ॥ २.१७.१८ ॥
「私は違えません」と、そのとき二人の妻の前で（誓った）。その王、大地の主は、その二人の妻とともに輝いた。
2.17.19
प्रियाम्भामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विपः ।
तयोर्मध्यगतश्चापि रराज वसुधाधिपः ॥ २.१७.१९ ॥
愛しく相応しい二人の妻の間で、二頭の雌象の間の象のように、その大地の主は輝いた。
2.17.20
गङ्गायमुनयोर्मध्ये मूर्तिमानिव सागरः ।
विषयेषु निमग्रस्य तस्य यौवनमत्यगात् ॥ २.१७.२० ॥
ガンガーとヤムナーの間で、化身した海のように、感覚の快楽に沈んでいた彼の青春は過ぎ去った。
2.17.21
न च वंशकरः पुत्रस्तस्याजायत कश्चन ।
मङ्गलैर्बभिर्होमैः पुत्रकामाभिरिष्टिभिः ॥ २.१७.२१ ॥
彼には家系を継ぐ息子は一人も生まれなかった。吉祥の儀式、…、供犠、そして息子を望んで行われた祭祀によっても。
2.17.22
नाससाद नृपश्रेष्ठः पुत्रं कुलविवर्धनम् ।
स भार्याभ्यां च सहितो निर्वेदमगमद्धृशम् ॥ २.१७.२२ ॥
最良の王は家系を栄えさせる息子を得られなかった。彼は二人の妻とともに、深い失意に陥った。
2.17.23
राज्यं चापि परित्यज्य तपोवनमथाश्रयत् ।
वार्यमाणः प्रकृतिभिर्नृपभक्त्या विशाम्पते ॥ २.१७.२३ ॥
王国さえも捨てて、彼は苦行の林へ赴いた。民の主よ、臣下たちは王への忠誠から止めたのだが。
2.17.24
अथ काक्षीवतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः ।
शुश्राव तपसि श्रेष्ठमुदारं चण्डकौशिकम् ॥ २.१७.२४ ॥
そこで彼は、偉大なゴータマの子カークシーヴァトの子で、苦行に秀で高潔なチャンダカウシカのことを聞いた。
2.17.25
यदृच्छयाऽऽगतं तं तु वृक्षमूलमुपाश्रितम् ।
पत्नीभ्यां सहितो राजा सर्वयत्नैरतोषयत् ॥ २.१७.२५ ॥
偶然やって来て木の根元に身を寄せたその聖者を、二人の妃と共にいた王はあらゆる努力で喜ばせた。
2.17.26
बृहद्रथं च स ऋषिर्यथावच्चाभ्यनन्दत ।
उपविष्टः स तेनाथ अनुज्ञातो महात्मना ॥ २.१७.२६ ॥
その聖者はブリハドラタを作法どおりに歓迎し、偉大な魂の許しを得て、彼は座った。
2.17.27
तमपृच्छत्तदा विप्रः किमागमनमित्यथ ।
विप्रैरनुगतस्यैव पत्नीभ्यां सहितस्य च ॥ २.१७.२७ ॥
そのとき、そのバラモンが彼に尋ねた。「あなたの来訪の理由は何か」と。彼はバラモンたちに付き従われ、二人の妃と共にいた。
2.17.28
स उवाच मुनिं राजा भगवन्नास्ति मे सुतः ।
अपुत्रस्य तु राज्येन वृद्धत्वे किं प्रयोजनम् ॥ २.१७.२८ ॥
王は聖者に言った。「尊い方よ、私には息子がいません。息子のない者にとって、王国も老いも何の役に立つでしょうか。」
2.17.29
सोऽहं तपश्चरिष्यामि पत्नीभ्यां सहितो वने ।
नाप्रजस्य मुने किर्तिः स्वधा चैवाक्षया भवेत्।
एवमुक्तः स राज्ञा तु मुनिः कारुण्यमागतः ॥ २.१७.२९ ॥
「それゆえ私は二人の妃と共に森で苦行をいたしましょう。聖者よ、子のない者には名声も祖霊への供物も不滅にはなりません。」王がこのように言うと、その聖者は憐れみの心に満たされた。
2.17.30
तमब्रवीत्सत्यधृतिः सत्यवागृषिसत्तमः ।
परितुष्टोऽस्मि राजेन्द्र वरं वरय सुव्रत ॥ २.१७.३० ॥
真理に堅固で、真実を語る聖者の中の最高の人は彼に言った。「王の中の王よ、私は満足した。善き誓いを持つ者よ、恩恵を選べ。」
2.17.31
ततः सभार्यः प्रणतस्तमुवाच बृहद्रथः ।
पुत्रदर्शननैराश्याद्बाष्पसन्दिग्धया गिरा ॥ २.१७.३१ ॥
そこでブリハドラタは妻とともに深く礼をし、息子に会う望みを失い、涙に詰まった声で彼に語った。
2.17.32
भगवन् राज्यमुत्सृज्य प्रस्थितस्य तपोवनम् ।
किं वरेणाल्पभाग्यस्य किं राज्येनाप्रजस्य मे ॥ २.१७.३२ ॥
尊者よ、王国を捨てて苦行の林へ向かい、幸運に乏しく子もない私に、恩恵が何の役に立つでしょうか。王国が何の役に立つでしょうか。
2.17.33
एतच्छ्रुत्वा मुनिर्ध्यानमगमन्क्षुभितेन्द्रियः ।
तस्यैव चाम्रवृक्षस्य छायायां समुपाविशत ॥ २.१७.३३ ॥
これを聞いて聖者は感覚を乱され、瞑想に入り、その同じマンゴーの木陰に座った。
2.17.34
तस्योपविष्टस्य मुनेरुत्सङ्गे निपपात ह ।
अवानमशुकादष्टमेकमाम्रफलं किल ॥ २.१७.३४ ॥
座っている聖者の膝に、オウムがかじった一つのマンゴーが落ちた。
2.17.35
तत्प्रगृह्य मुनिश्रेष्ठो हृदयेनाभिमन्त्र्य च ।
राज्ञे ददावप्रतिमं पुत्रसम्प्राप्तिकारणम् ॥ २.१७.३५ ॥
最勝の聖者はその果実を取り、心の中で真言を唱えて清め、王に与えた。息子を得るための比類ない手段である。
2.17.36
उवाच च महाप्राज्ञस्तं राजानं महामुनिः ।
गच्छ राजन्कृतार्थोऽसि निवर्तस्व नराधिप ॥ २.१७.३६ ॥
大いなる智慧の大聖者は王に言った。行け、王よ、お前の願いは成就した。帰れ、人の王よ。
2.17.37
एष ते तनयो राजन्मा तपेह तपोवने ।
प्रजाः पालय धर्मेण एव धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.१७.३७ ॥
王よ、これがあなたの息子です。この苦行の林で苦行をしてはなりません。法によって臣民を守れ。それこそ地上の王の法なのだから。
2.17.38
यजस्व विविधैर्यज्ञैरिन्द्रं तर्पय चेन्दुना ।
पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य तत आश्रममाव्रज ॥ २.१७.३८ ॥
様々な祭祀を行い、ソーマによってインドラを満足させよ。息子を王位に就けたのち、隠棲所へ行け。
2.17.39
अष्टौ वरान्प्रयच्छामि तव पुत्रस्य पार्थिव ।
ब्रह्मण्यत्वमजेयत्वं युद्धेषु च तथा मतिः ॥ २.१७.३९ ॥
王よ、あなたの息子に八つの恩寵を授けよう。バラモンへの敬愛、不敗であること、戦における知恵、
2.17.40
प्रियातिथेयतां चैव दीनानामन्ववेक्षणम् ।
तथा बलं च सुभहल्लोके कीर्ति च शाश्वतीम् ॥ २.१७.४० ॥
客人へのもてなし、苦しむ者への配慮、世における大いなる力、そして永遠の名声、
2.17.41
अनुरागं प्रजानां चेत्येवमष्टौ वरान्नृप ।
गच्छ त्वं कृतकृत्योऽसि निवर्तस्व जनाधिप ॥ २.१७.४१ ॥
そして民への愛情——王よ、これが八つの恩寵である。行け、あなたの務めは果たされた。戻れ、人主よ。
2.17.42
अनुज्ञातः स ऋषिणा पत्नीभ्यां सहितो नृपः ।
पौरैरनुगतश्चापि विवेश स्वपुरं ततः ॥ २.१७.४२ ॥
聖仙の許しを得て、その王は二人の妃とともに、市民に従われながら、やがて自分の都へ入った。
2.17.43
यथासमयमाज्ञाय तदा स नृपसत्तमः ।
द्वाभ्यामेकं फलं प्रादात्पत्नीभ्यां भरतर्षभ ॥ २.१७.४३ ॥
その時、適切な時を悟った最良の王は、二人の妃に一つの果実を与えた。バラタの牡牛よ。
2.17.44
मुनेश्च बहुमानेन कालस्य च विपर्ययात् ।
ते तदाम्रं द्विधा कृत्वा भक्षयामासतुः शुभे। ॥ २.१७.४४ ॥
聖者への深い敬意と時の逆転のために、二人はそのマンゴーを二つに分けて食べた。美しき人よ。
2.17.45
तयोः समभवद्गर्भः फलप्राशनसम्भवः ।
ते च दृष्ट्वा स नृपतिः परां मुदमवाप ह ॥ २.१७.४५ ॥
その果実を食べたことから、二人には妊娠が生じた。王はそれを見て、この上ない喜びを得た。
2.17.46
अथ काले महाप्राज्ञ यथासमयमागते ।
जायेतामुभे राजञ्शरीरशकले तदा ॥ २.१७.४६ ॥
やがて、大いなる賢者よ、適切な時が来ると、王よ、二人はそれぞれ身体の二つの断片として生まれようとしていた。
2.17.47
एकाक्षिबाहुचरणे अर्धोदरमुखस्फिचे ।
दृष्ट्वा शरीरशकले प्रवेपतुरुभे भृशम् ॥ २.१७.४७ ॥
一つの目、一つの腕、一本の脚、半分の腹、半分の顔、半分の尻を持つその身体の断片を見て、二人は激しく震えた。
2.17.48
उद्विग्रे सह संमन्त्र्य ते भगित्यौ तदाऽबले ।
सजीवे प्राणिशकले तत्यजाते सुदुःखिते ॥ २.१७.४८ ॥
か弱き人よ、その時二人の姉妹は動揺し、共に相談した後、深く悲しみ、生きているその身体の断片を捨てた。
2.17.49
तयोर्धात्र्यौ सुसंवीते कृत्वा ते गर्भसम्प्लवे ।
निर्गम्यान्तः पुरद्वारात्समुत्सृज्याभिजग्मतुः ॥ २.१७.४९ ॥
二人の乳母はそれらをよく包み、胎の奔流の中、後宮の門から出て、それらを捨てて立ち去った。
2.17.50
दुकूलाभ्यां सुसञ्छन्ने पाण्डराभ्यामुभे तदा ।
अज्ञाते कस्यचित्ते तु जहतुस्ते चतुष्पथे ॥ २.१७.५० ॥
二枚の白い絹布で十分に覆い、誰にも知られずに、二人は四つ辻に置き去りにした。
2.17.51
ततो विविशतुर्धात्र्यौ पुनरन्तः पुरं तदा ।
कथयामासतुरुभे देवीभ्यां तु पृथक्पृथक् ॥ २.१७.५१ ॥
その後、二人の乳母は再び後宮に入り、二人の王妃にそれぞれ別々に告げた。
2.17.52
ते चतुष्पथनिक्षिप्ते जरा नामाथ राक्षसी ।
जग्राह मनुजव्याघ्र मांसशोणितभोजना ॥ २.१७.५२ ॥
人中の虎よ！四つ辻に置かれたその二つを、肉と血を食らうジャラーという名の羅刹女がつかみ取った。
2.17.53
कर्तुकामा सुखवहे शकले सा तु राक्षसी ।
संयोजयामास तदा विधानबलचोदिता ॥ २.१७.५३ ॥
幸福をもたらそうと望み、運命の力に促されて、その羅刹女は二つの断片をつなぎ合わせた。
2.17.54
ते समानीतमात्रे तु शकले पुरुषर्षभ ।
एकमूर्तिधरो वीरः कुमारः समपद्यत ॥ २.१७.५४ ॥
人中の牡牛よ！二つの断片が合わさるや否や、一つの身体をもつ勇士の王子が生じた。
2.17.55
ततः सा राक्षसी राजन्विस्मयोत्फुल्ललोचना ।
न शशाक समुद्वोदुं वज्रसारमयं शिशुम् ॥ २.१७.५५ ॥
そのとき、王よ、羅刹女は驚きに目を見開き、金剛の精髄でできたその幼子を持ち上げることができなかった。
2.17.56
बालस्ताम्रतलं मुष्टिं कृत्वा चास्ये निधाय सः ।
प्राक्रोशदतिसंरब्धः सतोय इव तोयदः ॥ २.१७.५६ ॥
その子は赤くなった掌を拳に握って口に当て、水を満たした雲のように激しく怒って叫んだ。
2.17.57
तेन शब्देन सम्भ्रान्तः सहसाऽन्तः पुरे जनः ।
निर्जगाम नरव्याघ्र राज्ञा सह परन्तप ॥ २.१७.५७ ॥
その音に後宮の人々は突然動揺し、王とともに外へ出てきた。人中の虎よ、敵を焼く者よ。
2.17.58
ते चाबले परिम्लाने पयः पूर्णपयोधरे ।
निराशे पुत्रलाभाय सहसैवाब्यगच्छताम् ॥ २.१७.५८ ॥
その二人の弱って萎れた、乳房に乳の満ちた王妃たちは、息子を得る望みを失い、突然そこから去っていった。
2.17.59
ते च दृष्ट्वा तथाभूते राजानं चेष्टसंततिम् ।
तं च बालं सुबलिनं चिन्तयामास राक्षसी ॥ २.१७.५९ ॥
羅刹女は王がそのような状態にあり、絶えず努力を続けているのを見て、あの非常に力強い子供のことを考えた。
2.17.60
नार्हामि विषये राज्ञो वसन्ती पुत्रगृद्धिनः ।
बालं पुत्रमिमं हन्तुं धार्मिकस्य महात्मनः ॥ २.१७.६० ॥
息子を切望するこの王の領内に住んでいる私が、正しく偉大な王のこの幼い息子を殺すことは、私にふさわしくない。
2.17.61
सा तं बालमुपादाय मेघलेखेन भास्करम् ।
कृत्वा च मानुषं रूपमुवाच वसुधाधिपम् ॥ २.१७.६१ ॥
その子を抱き上げ、雲の筋とともに太陽のように輝き、人の姿をとって、大地の主に語った。
2.17.62
बृहद्रथ सुतस्तेऽयं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ।
तव पत्नीद्वये जातो द्विजातिवरशासनात्।
धात्रीजनपरित्यक्तो मयाऽयं परिरक्षितः ॥ २.१७.६२ ॥
ブリハドラタよ、これがあなたの息子です。私が授けましょう、受け取りなさい。優れたバラモンの祝福の命によって、あなたの二人の妻から生まれたのです。乳母たちに捨てられたこの子を、私が守ってきました。
2.17.63
ततस्ते भरतश्रेष्ठ काशिराजसुते शुभे ।
तं बालमभिपद्याशु प्रस्रवैरभ्यषिञ्जताम् ॥ २.१७.६३ ॥
さて、バラタの最上の者よ、カーシー王の二人の吉祥な娘はすぐにその子に近づき、乳で彼をふりかけた。
2.17.64
ततः स राजा संहृष्टः सर्वं तदुपलभ्य च ।
अपृच्छद्धेमगर्भाभां राक्षसीं तामराक्षसीम् ॥ २.१७.६४ ॥
その時、王は喜び、すべてを悟って、黄金色のその女に尋ねた——実は羅刹女ではない女に。
2.17.65
कात्वं कमलगर्भाभे मम पुत्रप्रदायिनी ।
कामं मा ब्रूहि कल्याणि देवता प्रतिभासि मे ॥ २.१७.६५ ॥
蓮の花の芯のような輝きの女よ、私に息子を授けた者よ、あなたは誰か。吉祥な人よ、望むことを言いなさい。あなたは私には女神のように見える。