ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
जातस्य भारते वंशे तथा कुन्त्याः सुतस्य च ।
या वै युक्ता मतिः सेयमर्जुनेन प्रदर्शिता ॥ २.१७.१ ॥
ಭರತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕುಂತಿಯ ಮಗನಾದ ಅರ್ಜುನನು ತೋರಿಸಿದ ಯುಕ್ತ ಬುದ್ಧಿ ಇದೇ.
2.17.2
न स्म मृत्युं वयं विद्म रात्रौ वा यदि वा दिवा ।
न चापि कञ्चिदमरमयुद्धेनानुशुश्रुम ॥ २.१७.२ ॥
ರಾತ್ರಿಯೋ ಹಗಲೋ ಮರಣ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಅಮರನಾದವನನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಲ್ಲ.
2.17.3
एतावदेव पुरुषैः कार्यं हृदयतोषणम् ।
नयेन विधिदृष्टेन यदुपक्रमते परान् ॥ २.१७.३ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ: ವಿಧಿಸಿದ ನೀತಿಯಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದು.
2.17.4
सुनयस्यानपायस्य संयोगे परमः क्रमः ।
सङ्गत्या जायतेऽसाम्यं साम्यं च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.४ ॥
ಉತ್ತಮ, ತಪ್ಪದ ನೀತಿಯ ಕೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಮ ಇದು; ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
2.17.5
अनयस्यानुपायस्य संयुगे परमः क्षयटः ।
संशयो जायते साम्याज्जयश्च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.५ ॥
ಕೆಟ್ಟ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲ ವಿನಾಶ; ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಜಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.17.6
ते वयं नयमास्थाय शत्रुदेशसमीपगाः ।
कथमन्तं न गच्छेम वृक्षस्येव नदीरयाः
पररन्ध्रे पराक्रान्ताः स्वरन्ध्रावरणे स्थिताः ॥ २.१७.६ ॥
ನೀತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಶತ್ರುದೇಶದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ನಾವು, ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಮರವನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದಂತೆ ಹೇಗೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯದಿರೋಣ? ಶತ್ರುವಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲೋಣ.
2.17.7
व्यूढानीकैरतिबलैर्न युद्व्येदरिभिः सह ।
इति बुद्धिमतां नीतिस्तन्ममापीह रोचते ॥ २.१७.७ ॥
ವ್ಯೂಹಗೊಂಡ ಸೇನೆಗಳ ಅತಿಬಲಶಾಲಿ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಾರದು; ಇದು ಬುದ್ಧಿವಂತರ ನೀತಿ, ಇಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಅದೇ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
2.17.8
अनवद्या ह्यसम्बुद्धाः प्रविष्टाः शत्रुसद्म तत् ।
शत्रुदेशमुपाक्रम्य तं कामं प्राप्नुयामहे ॥ २.१७.८ ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ, ಗುರುತಾಗದೆ ಆ ಶತ್ರುವಿನ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸೋಣ; ಶತ್ರುದೇಶವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಆ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
2.17.9
एको ह्येव श्रियं नित्यं बिभर्ति पुरुषर्षभः ।
अन्तरात्मेव भूतानां तत्क्षयं नैव लक्षये ॥ २.१७.९ ॥
ಒಬ್ಬನೇ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಂತಿರುವವನು ಸದಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಂತೆ; ಅದರ ನಾಶವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
2.17.10
अथवैनं निहत्याजौ शेषेणापि समाहताः ।
प्राप्नुयाम ततः स्वर्गं ज्ञातित्राणपरायणाः ॥ २.१७.१० ॥
ಅಥವಾ ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂದು, ಉಳಿದವರಿಂದಲೂ ಹೊಡೆತ ತಿಂದು, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ.
2.17.11
कृष्ण कोऽयं जरासन्धः किंवीर्यः किम्पराक्रमः ।
यस्त्वां स्पृष्ट्वाऽग्निसदृशं न दग्धः शलभो यथा ॥ २.१७.११ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಈ ಜರಾಸಂಧ ಯಾರು? ಅವನ ವೀರ್ಯ ಹೇಗಿದೆ, ಪರಾಕ್ರಮ ಹೇಗಿದೆ? ಬೆಂಕಿಯಂತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಯೂ ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ಸುಡದೆ ಉಳಿದಿರುವವನು ಯಾರು?
2.17.12
शृणु राजञ्जरासन्धो यद्वीर्यो यत्पराक्रमः ।
यथा चोपेक्षितोऽस्माभिर्बहुशः कृतविप्रियः ॥ २.१७.१२ ॥
ಕೇಳು, ರಾಜನೇ, ಜರಾಸಂಧನ ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ ಎಂಥದು, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದರೂ ನಾವು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
2.17.13
अक्षौहिणीनां तिसृणां पतिः समरदर्पितः ।
राजा बृहद्रथो नाम मगधाधिपतिर्बली ॥ २.१७.१३ ॥
ಮೂರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳ ಒಡೆಯ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ವಿತನಾದ, ಬೃಹದ್ರಥ ಎಂಬ ರಾಜ, ಮಗಧದ ಅಧಿಪತಿ, ಬಲಶಾಲಿ.
2.17.14
रूपवान्वीर्यसम्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ।
नित्यं दीक्षाङ्किततनुः शतक्रतुरिवापरः ॥ २.१७.१४ ॥
ರೂಪವಂತ, ವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಅತುಲ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ನಿತ್ಯವೂ ದೀಕ್ಷಾ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತ ದೇಹವುಳ್ಳವನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನಂತಿದ್ದವನು.
2.17.15
तेजसा सूर्यसङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः ।
यश्चान्तकसमः क्रोधे श्रिया वैश्रवणोपमः ॥ २.१७.१५ ॥
ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಯಮನಂತೆ, ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಶ್ರವಣನಂತೆ.
2.17.16
स्वराज्यं कारयामास मगधेषु गिरिव्रजे ।
तस्याभिजनसंयुक्तैर्गणैर्भरतसत्तम।
व्याप्तेयं पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥ २.१७.१६ ॥
ಅವನು ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಗಿರಿವ್ರಜದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನ ಕುಲಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗಣಗಳಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲಾ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು.
2.17.17
स काशिराजस्य सुते यमजे भरतर्षभः ।
उपयेमे महावीर्यो रूपद्रविणसंयुते।
तयोश्चकार समयं मिथः स पुरुषर्षभः ॥ २.१७.१७ ॥
ಆ ಭರತವೃಷಭನು, ಮಹಾವೀರ್ಯನು, ಕಾಶೀರಾಜನ ಅವಳಿ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು, ರೂಪ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಕೂಡಿದವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವರಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
2.17.18
नातिवर्तिष्य इत्येवं पत्नीभ्यां सन्निधौ तदा ।
स ताभ्यां शुशुभे राजा पत्नीभ्यां वसुधाधिपः ॥ २.१७.१८ ॥
'ನಾನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಆಗ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡಿರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು). ಆ ರಾಜ, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
2.17.19
प्रियाम्भामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विपः ।
तयोर्मध्यगतश्चापि रराज वसुधाधिपः ॥ २.१७.१९ ॥
ಪ್ರಿಯರೂ ಅನುರೂಪರೂ ಆದ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವೆ, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳ ನಡುವೆ ಆನೆಯಂತೆ, ಆ ಭೂಪತಿ ಶೋಭಿಸಿದನು.
2.17.20
गङ्गायमुनयोर्मध्ये मूर्तिमानिव सागरः ।
विषयेषु निमग्रस्य तस्य यौवनमत्यगात् ॥ २.१७.२० ॥
ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯ ನಡುವೆ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತ ಸಾಗರದಂತೆ, ವಿಷಯಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅವನ ಯೌವನ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.
2.17.21
न च वंशकरः पुत्रस्तस्याजायत कश्चन ।
मङ्गलैर्बभिर्होमैः पुत्रकामाभिरिष्टिभिः ॥ २.१७.२१ ॥
ಅವನಿಗೆ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮಗ ಯಾರೂ ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಗಳು, …, ಹೋಮಗಳು, ಪುತ್ರಕಾಮ ಇಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ.
2.17.22
नाससाद नृपश्रेष्ठः पुत्रं कुलविवर्धनम् ।
स भार्याभ्यां च सहितो निर्वेदमगमद्धृशम् ॥ २.१७.२२ ॥
ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕುಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
2.17.23
राज्यं चापि परित्यज्य तपोवनमथाश्रयत् ।
वार्यमाणः प्रकृतिभिर्नृपभक्त्या विशाम्पते ॥ २.१७.२३ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಜಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಡೆದರೂ.
2.17.24
अथ काक्षीवतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः ।
शुश्राव तपसि श्रेष्ठमुदारं चण्डकौशिकम् ॥ २.१७.२४ ॥
ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ಗೌತಮನ ಪುತ್ರ ಕಾಕ್ಷೀವತನ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಕೇಳಿದನು — ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಉದಾರನೂ ಆದ ಚಂಡಕೌಶಿಕನನ್ನು.
2.17.25
यदृच्छयाऽऽगतं तं तु वृक्षमूलमुपाश्रितम् ।
पत्नीभ्यां सहितो राजा सर्वयत्नैरतोषयत् ॥ २.१७.२५ ॥
ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಬಂದು ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು, ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಇದ್ದ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
2.17.26
बृहद्रथं च स ऋषिर्यथावच्चाभ्यनन्दत ।
उपविष्टः स तेनाथ अनुज्ञातो महात्मना ॥ २.१७.२६ ॥
ಆ ಋಷಿ ಬೃಹದ್ರಥನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು; ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಅವನು ಕುಳಿತನು.
2.17.27
तमपृच्छत्तदा विप्रः किमागमनमित्यथ ।
विप्रैरनुगतस्यैव पत्नीभ्यां सहितस्य च ॥ २.१७.२७ ॥
ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವನನ್ನು, 'ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು; ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗಿದ್ದನು.
2.17.28
स उवाच मुनिं राजा भगवन्नास्ति मे सुतः ।
अपुत्रस्य तु राज्येन वृद्धत्वे किं प्रयोजनम् ॥ २.१७.२८ ॥
ರಾಜನು ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — 'ಭಗವನ್, ನನಗೆ ಮಗನಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದಲೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?'
2.17.29
सोऽहं तपश्चरिष्यामि पत्नीभ्यां सहितो वने ।
नाप्रजस्य मुने किर्तिः स्वधा चैवाक्षया भवेत्।
एवमुक्तः स राज्ञा तु मुनिः कारुण्यमागतः ॥ २.१७.२९ ॥
'ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮುನಿಯೇ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಸ್ವಧಾ-ತರ್ಪಣವೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಆ ಮುನಿ ಕರುಣೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
2.17.30
तमब्रवीत्सत्यधृतिः सत्यवागृषिसत्तमः ।
परितुष्टोऽस्मि राजेन्द्र वरं वरय सुव्रत ॥ २.१७.३० ॥
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ, ಸತ್ಯವಚನನಾದ ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — 'ರಾಜೇಂದ್ರ, ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಸುವ್ರತನೇ, ವರವನ್ನು ಕೇಳು.'
2.17.31
ततः सभार्यः प्रणतस्तमुवाच बृहद्रथः ।
पुत्रदर्शननैराश्याद्बाष्पसन्दिग्धया गिरा ॥ २.१७.३१ ॥
ಆಗ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಬೃಹದ್ರಥನು ಪುತ್ರದರ್ಶನದ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.17.32
भगवन् राज्यमुत्सृज्य प्रस्थितस्य तपोवनम् ।
किं वरेणाल्पभाग्यस्य किं राज्येनाप्रजस्य मे ॥ २.१७.३२ ॥
ಭಗವನ್, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುವ, ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯನಾದ, ಸಂತಾನಹೀನನಾದ ನನಗೆ ವರದಿಂದ ಏನು, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಏನು?
2.17.33
एतच्छ्रुत्वा मुनिर्ध्यानमगमन्क्षुभितेन्द्रियः ।
तस्यैव चाम्रवृक्षस्य छायायां समुपाविशत ॥ २.१७.३३ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿ ಕ್ಷುಬ್ಧ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದನು; ಅದೇ ಮಾವಿನ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
2.17.34
तस्योपविष्टस्य मुनेरुत्सङ्गे निपपात ह ।
अवानमशुकादष्टमेकमाम्रफलं किल ॥ २.१७.३४ ॥
ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮುನಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಗಿಳಿ ಕಚ್ಚಿದ ಒಂದು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಬಿದ್ದಿತು.
2.17.35
तत्प्रगृह्य मुनिश्रेष्ठो हृदयेनाभिमन्त्र्य च ।
राज्ञे ददावप्रतिमं पुत्रसम्प्राप्तिकारणम् ॥ २.१७.३५ ॥
ಆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೃದಯದಿಂದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಕಾರಣವಾದುದನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
2.17.36
उवाच च महाप्राज्ञस्तं राजानं महामुनिः ।
गच्छ राजन्कृतार्थोऽसि निवर्तस्व नराधिप ॥ २.१७.३६ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸಿತು; ನರಾಧಿಪನೇ, ಹಿಂದಿರುಗು.
2.17.37
एष ते तनयो राजन्मा तपेह तपोवने ।
प्रजाः पालय धर्मेण एव धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.१७.३७ ॥
ರಾಜನೇ, ಇಗೋ ನಿನ್ನ ಮಗ. ಈ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಡ. ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸು; ಭೂಪಾಲಕರ ಧರ್ಮ ಇದೇ.
2.17.38
यजस्व विविधैर्यज्ञैरिन्द्रं तर्पय चेन्दुना ।
पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य तत आश्रममाव्रज ॥ २.१७.३८ ॥
ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡು; ಸೋಮದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು. ಮಗನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ನಂತರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
2.17.39
अष्टौ वरान्प्रयच्छामि तव पुत्रस्य पार्थिव ।
ब्रह्मण्यत्वमजेयत्वं युद्धेषु च तथा मतिः ॥ २.१७.३९ ॥
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಎಂಟು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ, ಅಜೇಯತ್ವ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ,
2.17.40
प्रियातिथेयतां चैव दीनानामन्ववेक्षणम् ।
तथा बलं च सुभहल्लोके कीर्ति च शाश्वतीम् ॥ २.१७.४० ॥
ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ, ದೀನರ ಆರೈಕೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಬಲ, ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ,
2.17.41
अनुरागं प्रजानां चेत्येवमष्टौ वरान्नृप ।
गच्छ त्वं कृतकृत्योऽसि निवर्तस्व जनाधिप ॥ २.१७.४१ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುರಾಗ—ಹೀಗೆ ಎಂಟು ವರಗಳು, ರಾಜನೇ. ಹೋಗು, ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದಿದೆ; ಹಿಂತಿರುಗು, ಜನಾಧಿಪನೇ.
2.17.42
अनुज्ञातः स ऋषिणा पत्नीभ्यां सहितो नृपः ।
पौरैरनुगतश्चापि विवेश स्वपुरं ततः ॥ २.१७.४२ ॥
ಋಷಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಆ ರಾಜನು, ಪೌರರು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು, ನಂತರ ತನ್ನ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
2.17.43
यथासमयमाज्ञाय तदा स नृपसत्तमः ।
द्वाभ्यामेकं फलं प्रादात्पत्नीभ्यां भरतर्षभ ॥ २.१७.४३ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣನ್ನು ನೀಡಿದನು.
2.17.44
मुनेश्च बहुमानेन कालस्य च विपर्ययात् ।
ते तदाम्रं द्विधा कृत्वा भक्षयामासतुः शुभे। ॥ २.१७.४४ ॥
ಮುನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಹು ಗೌರವದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ, ಶುಭೆಯೇ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿ ತಿಂದರು.
2.17.45
तयोः समभवद्गर्भः फलप्राशनसम्भवः ।
ते च दृष्ट्वा स नृपतिः परां मुदमवाप ह ॥ २.१७.४५ ॥
ಆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದ ಕಾರಣ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಗರ್ಭ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು.
2.17.46
अथ काले महाप्राज्ञ यथासमयमागते ।
जायेतामुभे राजञ्शरीरशकले तदा ॥ २.१७.४६ ॥
ಆಮೇಲೆ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ರಾಜನೇ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಎರಡು ದೇಹದ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
2.17.47
एकाक्षिबाहुचरणे अर्धोदरमुखस्फिचे ।
दृष्ट्वा शरीरशकले प्रवेपतुरुभे भृशम् ॥ २.१७.४७ ॥
ಒಂದು ಕಣ್ಣು, ಒಂದು ತೋಳು, ಒಂದು ಕಾಲು, ಅರ್ಧ ಹೊಟ್ಟೆ, ಅರ್ಧ ಮುಖ, ಅರ್ಧ ಪೃಷ್ಠ ಇರುವ ಆ ದೇಹ-ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ನಡುಗಿದರು.
2.17.48
उद्विग्रे सह संमन्त्र्य ते भगित्यौ तदाऽबले ।
सजीवे प्राणिशकले तत्यजाते सुदुःखिते ॥ २.१७.४८ ॥
ಓ ಅಬಲೆ, ಆಗ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಸೋದರಿಯರು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ಜೀವವುಳ್ಳ ಆ ದೇಹ-ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
2.17.49
तयोर्धात्र्यौ सुसंवीते कृत्वा ते गर्भसम्प्लवे ।
निर्गम्यान्तः पुरद्वारात्समुत्सृज्याभिजग्मतुः ॥ २.१७.४९ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ದಾಯಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತಿ, ಗರ್ಭಪ್ರವಾಹದ ನಡುವೆ ಅಂತಃಪುರದ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಹೋದರು.
2.17.50
दुकूलाभ्यां सुसञ्छन्ने पाण्डराभ्यामुभे तदा ।
अज्ञाते कस्यचित्ते तु जहतुस्ते चतुष्पथे ॥ २.१७.५० ॥
ಎರಡು ಬಿಳಿಯ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಕೂಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರು.
2.17.51
ततो विविशतुर्धात्र्यौ पुनरन्तः पुरं तदा ।
कथयामासतुरुभे देवीभ्यां तु पृथक्पृथक् ॥ २.१७.५१ ॥
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ದಾಯಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಇಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.
2.17.52
ते चतुष्पथनिक्षिप्ते जरा नामाथ राक्षसी ।
जग्राह मनुजव्याघ्र मांसशोणितभोजना ॥ २.१७.५२ ॥
ಓ ಮನುಜವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಕೂಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಮಾಂಸ-ರಕ್ತ ಭಕ್ಷಿಸುವ ಜರಾ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು.
2.17.53
कर्तुकामा सुखवहे शकले सा तु राक्षसी ।
संयोजयामास तदा विधानबलचोदिता ॥ २.१७.५३ ॥
ಸುಖಕರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ವಿಧಿಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿ ಆ ಎರಡು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಳು.
2.17.54
ते समानीतमात्रे तु शकले पुरुषर्षभ ।
एकमूर्तिधरो वीरः कुमारः समपद्यत ॥ २.१७.५४ ॥
ಓ ಪುರುಷಋಷಭನೇ, ಆ ಎರಡು ತುಂಡುಗಳು ಕೂಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಒಂದೇ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವೀರ ಕುಮಾರ ಉದ್ಭವಿಸಿದ.
2.17.55
ततः सा राक्षसी राजन्विस्मयोत्फुल्ललोचना ।
न शशाक समुद्वोदुं वज्रसारमयं शिशुम् ॥ २.१७.५५ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ವಜ್ರಸಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಶಕ್ತಳಾಗಲಿಲ್ಲ.
2.17.56
बालस्ताम्रतलं मुष्टिं कृत्वा चास्ये निधाय सः ।
प्राक्रोशदतिसंरब्धः सतोय इव तोयदः ॥ २.१७.५६ ॥
ಆ ಬಾಲಕ ಕೆಂಪು ಅಂಗೈಯಿಂದ ಮುಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಬಾಯಿಗೆ ಇಟ್ಟು, ನೀರು ತುಂಬಿದ ಮೇಘದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಗಿದನು.
2.17.57
तेन शब्देन सम्भ्रान्तः सहसाऽन्तः पुरे जनः ।
निर्जगाम नरव्याघ्र राज्ञा सह परन्तप ॥ २.१७.५७ ॥
ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಂತಃಪುರದ ಜನರು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು, ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ಶತ್ರುತಾಪನನೇ, ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದರು.
2.17.58
ते चाबले परिम्लाने पयः पूर्णपयोधरे ।
निराशे पुत्रलाभाय सहसैवाब्यगच्छताम् ॥ २.१७.५८ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ದುರ್ಬಲರಾದ, ಬಾಡಿದ, ಹಾಲು ತುಂಬಿದ ಸ್ತನಗಳ ಇಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರು ಮಗ ಪಡೆಯುವ ಆಶೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋದರು.
2.17.59
ते च दृष्ट्वा तथाभूते राजानं चेष्टसंततिम् ।
तं च बालं सुबलिनं चिन्तयामास राक्षसी ॥ २.१७.५९ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸಿ ರಾಜನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಅತಿಬಲಶಾಲಿ ಬಾಲಕನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಳು.
2.17.60
नार्हामि विषये राज्ञो वसन्ती पुत्रगृद्धिनः ।
बालं पुत्रमिमं हन्तुं धार्मिकस्य महात्मनः ॥ २.१७.६० ॥
ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸುವ ಈ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ಧಾರ್ಮಿಕನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆದ ರಾಜನ ಈ ಬಾಲಕ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
2.17.61
सा तं बालमुपादाय मेघलेखेन भास्करम् ।
कृत्वा च मानुषं रूपमुवाच वसुधाधिपम् ॥ २.१७.६१ ॥
ಅವಳು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮೇಘರೇಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಮಾನವ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಭೂಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.17.62
बृहद्रथ सुतस्तेऽयं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ।
तव पत्नीद्वये जातो द्विजातिवरशासनात्।
धात्रीजनपरित्यक्तो मयाऽयं परिरक्षितः ॥ २.१७.६२ ॥
ಬೃಹದ್ರಥ, ಇಗೋ ನಿನ್ನ ಮಗ; ನಾನು ಇವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವರಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಇವನು ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದಾದಿಯರಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇವನನ್ನು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ.
2.17.63
ततस्ते भरतश्रेष्ठ काशिराजसुते शुभे ।
तं बालमभिपद्याशु प्रस्रवैरभ्यषिञ्जताम् ॥ २.१७.६३ ॥
ಆಗ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಾಶಿರಾಜನ ಇಬ್ಬರು ಶುಭ ಪುತ್ರಿಯರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆ ಮಗುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಹಾಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿದರು.
2.17.64
ततः स राजा संहृष्टः सर्वं तदुपलभ्य च ।
अपृच्छद्धेमगर्भाभां राक्षसीं तामराक्षसीम् ॥ २.१७.६४ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಜನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು—ನಿಜವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸಿಯಲ್ಲದವಳನ್ನು—ಕೇಳಿದನು.
2.17.65
कात्वं कमलगर्भाभे मम पुत्रप्रदायिनी ।
कामं मा ब्रूहि कल्याणि देवता प्रतिभासि मे ॥ २.१७.६५ ॥
ಕಮಲದ ಗರ್ಭದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವಳೇ, ನನಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕೊಟ್ಟವಳೇ, ನೀನು ಯಾರು? ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು; ನನಗೆ ನೀನು ದೇವತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.