మహాభారతం · అధ్యాయం 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
जातस्य भारते वंशे तथा कुन्त्याः सुतस्य च ।
या वै युक्ता मतिः सेयमर्जुनेन प्रदर्शिता ॥ २.१७.१ ॥
భరతవంశంలో పుట్టిన, కుంతి కుమారుడైన అర్జునుడు చూపిన తగిన బుద్ధి ఇదే.
2.17.2
न स्म मृत्युं वयं विद्म रात्रौ वा यदि वा दिवा ।
न चापि कञ्चिदमरमयुद्धेनानुशुश्रुम ॥ २.१७.२ ॥
రాత్రో పగలో మృత్యువు ఎప్పుడు వస్తుందో మనకు తెలియదు; యుద్ధం లేకుండా అమరుడైనవాడిని కూడా మనం వినలేదు.
2.17.3
एतावदेव पुरुषैः कार्यं हृदयतोषणम् ।
नयेन विधिदृष्टेन यदुपक्रमते परान् ॥ २.१७.३ ॥
మనుషులు చేయవలసినది ఇంతే: విధి చూపిన నీతితో శత్రువులపై దాడి చేసి హృదయాన్ని సంతోషపెట్టడం.
2.17.4
सुनयस्यानपायस्य संयोगे परमः क्रमः ।
सङ्गत्या जायतेऽसाम्यं साम्यं च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.४ ॥
మంచి, తప్పని నీతి కలిసినప్పుడే ఉత్తమ క్రమం; కలయికతో అసమానత పుడుతుంది, ఇద్దరికీ సమానత్వం ఉండదు.
2.17.5
अनयस्यानुपायस्य संयुगे परमः क्षयटः ।
संशयो जायते साम्याज्जयश्च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.५ ॥
చెడు నీతి, ఉపాయం లేని యుద్ధంలో అత్యున్నత ఫలితం వినాశనం; సమానత్వం వల్ల సందేహం కలుగుతుంది, ఇద్దరిలో ఎవరికీ విజయం దక్కదు.
2.17.6
ते वयं नयमास्थाय शत्रुदेशसमीपगाः ।
कथमन्तं न गच्छेम वृक्षस्येव नदीरयाः
पररन्ध्रे पराक्रान्ताः स्वरन्ध्रावरणे स्थिताः ॥ २.१७.६ ॥
నీతిని ఆశ్రయించి శత్రుదేశం దగ్గరికి వెళ్ళే మనం, నది ప్రవాహం చెట్టును కూలదోసినట్లు ఎలా అంతానికి చేరకుండా ఉంటాం? శత్రువు బలహీనత మీద దాడి చేసి, మన బలహీనతను కాపాడుకుంటూ నిలబడదాం.
2.17.7
व्यूढानीकैरतिबलैर्न युद्व्येदरिभिः सह ।
इति बुद्धिमतां नीतिस्तन्ममापीह रोचते ॥ २.१७.७ ॥
వ్యూహించిన సేనలు, అత్యంత బలవంతులైన శత్రువులతో యుద్ధం చేయకూడదు; ఇది బుద్ధిమంతుల నీతి, ఇక్కడ నాకూ అదే ఇష్టం.
2.17.8
अनवद्या ह्यसम्बुद्धाः प्रविष्टाः शत्रुसद्म तत् ।
शत्रुदेशमुपाक्रम्य तं कामं प्राप्नुयामहे ॥ २.१७.८ ॥
నిష్కళంకులుగా, గుర్తింపబడకుండా ఆ శత్రువు నివాసంలో ప్రవేశిద్దాం; శత్రుదేశాన్ని చేరి ఆ కోరికను పొందగలం.
2.17.9
एको ह्येव श्रियं नित्यं बिभर्ति पुरुषर्षभः ।
अन्तरात्मेव भूतानां तत्क्षयं नैव लक्षये ॥ २.१७.९ ॥
ఒక్కడే, పురుషులలో వృషభుడు, ఎల్లప్పుడూ సంపదను ధరిస్తున్నాడు, ప్రాణులలో అంతరాత్మలా; దాని క్షయాన్ని నేను చూడను.
2.17.10
अथवैनं निहत्याजौ शेषेणापि समाहताः ।
प्राप्नुयाम ततः स्वर्गं ज्ञातित्राणपरायणाः ॥ २.१७.१० ॥
లేదా అతన్ని యుద్ధంలో చంపి, మిగిలినవారి చేతనైనా దెబ్బతిని, బంధువులను రక్షించడంలో నిమగ్నులమై, తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుదాం.
2.17.11
कृष्ण कोऽयं जरासन्धः किंवीर्यः किम्पराक्रमः ।
यस्त्वां स्पृष्ट्वाऽग्निसदृशं न दग्धः शलभो यथा ॥ २.१७.११ ॥
కృష్ణా, ఈ జరాసంధుడు ఎవరు? అతని వీర్యం ఎలాంటిది, పరాక్రమం ఎలాంటిది? నిప్పులాంటి నిన్ను తాకి కూడా, మిడతలా కాలిపోలేదే?
2.17.12
शृणु राजञ्जरासन्धो यद्वीर्यो यत्पराक्रमः ।
यथा चोपेक्षितोऽस्माभिर्बहुशः कृतविप्रियः ॥ २.१७.१२ ॥
విను, రాజా, జరాసంధుని బలం ఎలాంటిదో, పరాక్రమం ఎలాంటిదో, అతడు అనేకసార్లు అపకారం చేసినా మేము అతన్ని ఎలా ఉపేక్షించామో.
2.17.13
अक्षौहिणीनां तिसृणां पतिः समरदर्पितः ।
राजा बृहद्रथो नाम मगधाधिपतिर्बली ॥ २.१७.१३ ॥
మూడు అక్షౌహిణీ సేనలకు అధిపతి, యుద్ధగర్వితుడు, బృహద్రథుడు అనే రాజు, మగధాధిపతి, బలవంతుడు.
2.17.14
रूपवान्वीर्यसम्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ।
नित्यं दीक्षाङ्किततनुः शतक्रतुरिवापरः ॥ २.१७.१४ ॥
రూపవంతుడు, పరాక్రమ సంపన్నుడు, శ్రీమంతుడు, అసమాన విక్రమశాలి, నిత్యం దీక్షా చిహ్నాలతో అలంకరించిన దేహం గలవాడు, మరో శతక్రతువు ఇంద్రుడిలా ఉన్నవాడు.
2.17.15
तेजसा सूर्यसङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः ।
यश्चान्तकसमः क्रोधे श्रिया वैश्रवणोपमः ॥ २.१७.१५ ॥
తేజస్సులో సూర్యునితో సమానుడు, క్షమలో భూమితో సమానుడు, కోపంలో యముడితో సమానుడు, శ్రీలో వైశ్రవణుడితో సమానుడు.
2.17.16
स्वराज्यं कारयामास मगधेषु गिरिव्रजे ।
तस्याभिजनसंयुक्तैर्गणैर्भरतसत्तम।
व्याप्तेयं पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥ २.१७.१६ ॥
అతడు మగధలో గిరివ్రజంలో తన రాజ్యాన్ని పాలించాడు. భరతశ్రేష్ఠా, అతని కులజనులతో కూడిన గణాలతో ఈ భూమంతా సూర్యకిరణాల వలె వ్యాపించి ఉంది.
2.17.17
स काशिराजस्य सुते यमजे भरतर्षभः ।
उपयेमे महावीर्यो रूपद्रविणसंयुते।
तयोश्चकार समयं मिथः स पुरुषर्षभः ॥ २.१७.१७ ॥
ఆ భరతశ్రేష్ఠుడు, మహావీర్యుడు, రూపవంతులు ధనవంతులు అయిన కాశీరాజు కవల కుమార్తెలను వివాహమాడాడు. ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు వారిద్దరితో పరస్పరం ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
2.17.18
नातिवर्तिष्य इत्येवं पत्नीभ्यां सन्निधौ तदा ।
स ताभ्यां शुशुभे राजा पत्नीभ्यां वसुधाधिपः ॥ २.१७.१८ ॥
'నేను అతిక్రమించను' అని అప్పుడు ఇద్దరు భార్యల సమక్షంలో (ప్రమాణం చేశాడు). ఆ రాజు, భూమికి అధిపతి, ఆ ఇద్దరు భార్యలతో ప్రకాశించాడు.
2.17.19
प्रियाम्भामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विपः ।
तयोर्मध्यगतश्चापि रराज वसुधाधिपः ॥ २.१७.१९ ॥
ప్రియులు, తగినవారు అయిన ఇద్దరు భార్యల మధ్య, రెండు ఆడ ఏనుగుల మధ్య ఏనుగులా, ఆ భూపతి ప్రకాశించాడు.
2.17.20
गङ्गायमुनयोर्मध्ये मूर्तिमानिव सागरः ।
विषयेषु निमग्रस्य तस्य यौवनमत्यगात् ॥ २.१७.२० ॥
గంగా యమునల మధ్య మూర్తీభవించిన సముద్రంలా, విషయసుఖాలలో మునిగిన అతని యౌవనం గడిచిపోయింది.
2.17.21
न च वंशकरः पुत्रस्तस्याजायत कश्चन ।
मङ्गलैर्बभिर्होमैः पुत्रकामाभिरिष्टिभिः ॥ २.१७.२१ ॥
అతనికి వంశాన్ని నిలబెట్టే కుమారుడు ఎవ్వడూ పుట్టలేదు. మంగళ కార్యాలు, …, హోమాలు, పుత్రకామ యజ్ఞాలతో కూడా.
2.17.22
नाससाद नृपश्रेष्ठः पुत्रं कुलविवर्धनम् ।
स भार्याभ्यां च सहितो निर्वेदमगमद्धृशम् ॥ २.१७.२२ ॥
రాజశ్రేష్ఠుడు కులాన్ని వృద్ధి చేసే కుమారుడిని పొందలేదు. ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి ఉన్నా అతడు అత్యంత నిర్వేదాన్ని పొందాడు.
2.17.23
राज्यं चापि परित्यज्य तपोवनमथाश्रयत् ।
वार्यमाणः प्रकृतिभिर्नृपभक्त्या विशाम्पते ॥ २.१७.२३ ॥
రాజ్యాన్ని కూడా విడిచి అతడు తపోవనానికి వెళ్లాడు. ప్రజాపతీ, ప్రజలు రాజభక్తితో అడ్డుకుంటున్నప్పటికీ.
2.17.24
अथ काक्षीवतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः ।
शुश्राव तपसि श्रेष्ठमुदारं चण्डकौशिकम् ॥ २.१७.२४ ॥
అప్పుడు మహాత్ముడైన గౌతముని కుమారుడు కాక్షీవతుడు, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడు, ఉదారుడు అయిన చండకౌశికుని గురించి అతడు విన్నాడు.
2.17.25
यदृच्छयाऽऽगतं तं तु वृक्षमूलमुपाश्रितम् ।
पत्नीभ्यां सहितो राजा सर्वयत्नैरतोषयत् ॥ २.१७.२५ ॥
యాదృచ్ఛికంగా వచ్చి వృక్షమూలంలో ఉన్న ఆ మునిని, ఇద్దరు భార్యలతో కూడిన రాజు సర్వ ప్రయత్నాలతో సంతోషపెట్టాడు.
2.17.26
बृहद्रथं च स ऋषिर्यथावच्चाभ्यनन्दत ।
उपविष्टः स तेनाथ अनुज्ञातो महात्मना ॥ २.१७.२६ ॥
ఆ ఋషి బృహద్రథుణ్ణి యథావిధిగా స్వాగతించాడు; అప్పుడు ఆ మహాత్ముని అనుమతితో అతను కూర్చున్నాడు.
2.17.27
तमपृच्छत्तदा विप्रः किमागमनमित्यथ ।
विप्रैरनुगतस्यैव पत्नीभ्यां सहितस्य च ॥ २.१७.२७ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు అతనితో, 'మీ రాకకు కారణమేమిటి?' అని అడిగాడు; అతను బ్రాహ్మణులచే అనుసరించబడి, ఇద్దరు భార్యలతో ఉన్నాడు.
2.17.28
स उवाच मुनिं राजा भगवन्नास्ति मे सुतः ।
अपुत्रस्य तु राज्येन वृद्धत्वे किं प्रयोजनम् ॥ २.१७.२८ ॥
రాజు మునితో అన్నాడు — 'భగవాన్, నాకు కొడుకు లేడు. కొడుకులేనివానికి రాజ్యంతో, ముసలితనంలో ఏమి ప్రయోజనం?'
2.17.29
सोऽहं तपश्चरिष्यामि पत्नीभ्यां सहितो वने ।
नाप्रजस्य मुने किर्तिः स्वधा चैवाक्षया भवेत्।
एवमुक्तः स राज्ञा तु मुनिः कारुण्यमागतः ॥ २.१७.२९ ॥
'అందుకే నేను ఇద్దరు భార్యలతో అడవిలో తపస్సు చేస్తాను. ఓ ముని, కొడుకులేనివానికి కీర్తి, స్వధాదానం కూడా అక్షయం కావు.' రాజు ఇలా అన్నప్పుడు ఆ ముని కరుణతో నిండాడు.
2.17.30
तमब्रवीत्सत्यधृतिः सत्यवागृषिसत्तमः ।
परितुष्टोऽस्मि राजेन्द्र वरं वरय सुव्रत ॥ २.१७.३० ॥
సత్యధృతి, సత్యవాది అయిన ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు అతనితో అన్నాడు — 'రాజేంద్రా, నేను సంతోషించాను. సువ్రతా, వరం కోరుకో.'
2.17.31
ततः सभार्यः प्रणतस्तमुवाच बृहद्रथः ।
पुत्रदर्शननैराश्याद्बाष्पसन्दिग्धया गिरा ॥ २.१७.३१ ॥
అప్పుడు భార్యతో కలిసి నమస్కరిస్తూ బృహద్రథుడు పుత్రదర్శన నిరాశతో, కన్నీటితో గద్గదమైన స్వరంతో ఆయనతో పలికాడు.
2.17.32
भगवन् राज्यमुत्सृज्य प्रस्थितस्य तपोवनम् ।
किं वरेणाल्पभाग्यस्य किं राज्येनाप्रजस्य मे ॥ २.१७.३२ ॥
భగవంతుడా, రాజ్యాన్ని విడిచి తపోవనానికి వెళ్లిన, అల్ప భాగ్యం కలిగిన, సంతానం లేని నాకు వరంతో ఏమి, రాజ్యంతో ఏమి?
2.17.33
एतच्छ्रुत्वा मुनिर्ध्यानमगमन्क्षुभितेन्द्रियः ।
तस्यैव चाम्रवृक्षस्य छायायां समुपाविशत ॥ २.१७.३३ ॥
ఇది విని ముని ఇంద్రియాలు కలతచెందగా ధ్యానంలోకి వెళ్లాడు; అదే మామిడి చెట్టు నీడలో కూర్చున్నాడు.
2.17.34
तस्योपविष्टस्य मुनेरुत्सङ्गे निपपात ह ।
अवानमशुकादष्टमेकमाम्रफलं किल ॥ २.१७.३४ ॥
కూర్చున్న ముని ఒడిలో చిలుక కొరికిన ఒక మామిడి పండు పడింది.
2.17.35
तत्प्रगृह्य मुनिश्रेष्ठो हृदयेनाभिमन्त्र्य च ।
राज्ञे ददावप्रतिमं पुत्रसम्प्राप्तिकारणम् ॥ २.१७.३५ ॥
ఆ పండును తీసుకుని, మునిశ్రేష్ఠుడు హృదయంతో మంత్రాలతో అభిమంత్రించి రాజుకు ఇచ్చాడు—పుత్రప్రాప్తికి అసమాన కారణమైనది.
2.17.36
उवाच च महाप्राज्ञस्तं राजानं महामुनिः ।
गच्छ राजन्कृतार्थोऽसि निवर्तस्व नराधिप ॥ २.१७.३६ ॥
మహాప్రజ్ఞుడైన ఆ మహాముని రాజుతో ఇలా అన్నాడు—రాజా, వెళ్లు; నీ కార్యం సిద్ధించింది; నరాధిపా, తిరిగి వెళ్లు.
2.17.37
एष ते तनयो राजन्मा तपेह तपोवने ।
प्रजाः पालय धर्मेण एव धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.१७.३७ ॥
రాజా, ఇదిగో నీ కుమారుడు. ఈ తపోవనంలో తపస్సు చేయకు. ధర్మంతో ప్రజలను పాలించు; భూపాలుర ధర్మం ఇదే.
2.17.38
यजस्व विविधैर्यज्ञैरिन्द्रं तर्पय चेन्दुना ।
पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य तत आश्रममाव्रज ॥ २.१७.३८ ॥
వివిధ యజ్ఞాలు చేసి సోమంతో ఇంద్రుని తృప్తిపరచు. కుమారుడిని రాజ్యంలో ప్రతిష్ఠించి, తరువాత ఆశ్రమానికి వెళ్ళు.
2.17.39
अष्टौ वरान्प्रयच्छामि तव पुत्रस्य पार्थिव ।
ब्रह्मण्यत्वमजेयत्वं युद्धेषु च तथा मतिः ॥ २.१७.३९ ॥
రాజా, నీ కుమారునికి ఎనిమిది వరాలు ప్రసాదిస్తాను: బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తి, అజేయత్వం, యుద్ధాలలో బుద్ధి,
2.17.40
प्रियातिथेयतां चैव दीनानामन्ववेक्षणम् ।
तथा बलं च सुभहल्लोके कीर्ति च शाश्वतीम् ॥ २.१७.४० ॥
అతిథి సత్కారం, దీనుల పట్ల శ్రద్ధ, లోకంలో మహా బలం, శాశ్వతమైన కీర్తి,
2.17.41
अनुरागं प्रजानां चेत्येवमष्टौ वरान्नृप ।
गच्छ त्वं कृतकृत्योऽसि निवर्तस्व जनाधिप ॥ २.१७.४१ ॥
ప్రజలపై అనురాగం—ఇలా ఎనిమిది వరాలు, రాజా. వెళ్ళు, నీ కర్తవ్యం పూర్తయింది; తిరిగి వెళ్ళు, జనాధిపా.
2.17.42
अनुज्ञातः स ऋषिणा पत्नीभ्यां सहितो नृपः ।
पौरैरनुगतश्चापि विवेश स्वपुरं ततः ॥ २.१७.४२ ॥
ఋషి అనుమతి పొంది, ఇద్దరు భార్యలతో కూడిన ఆ రాజు, పౌరులు అనుసరించగా, అప్పుడు తన నగరంలో ప్రవేశించాడు.
2.17.43
यथासमयमाज्ञाय तदा स नृपसत्तमः ।
द्वाभ्यामेकं फलं प्रादात्पत्नीभ्यां भरतर्षभ ॥ २.१७.४३ ॥
అప్పుడా రాజశ్రేష్ఠుడు తగిన సమయాన్ని గ్రహించి, భరతర్షభా, ఇద్దరు భార్యలకు ఒక ఫలాన్ని ఇచ్చాడు.
2.17.44
मुनेश्च बहुमानेन कालस्य च विपर्ययात् ।
ते तदाम्रं द्विधा कृत्वा भक्षयामासतुः शुभे। ॥ २.१७.४४ ॥
మునిపట్ల గొప్ప గౌరవం వల్ల, కాలవిపర్యయం వల్ల, ఓ శుభే, వారిద్దరూ ఆ మామిడిని రెండు భాగాలు చేసి తిన్నారు.
2.17.45
तयोः समभवद्गर्भः फलप्राशनसम्भवः ।
ते च दृष्ट्वा स नृपतिः परां मुदमवाप ह ॥ २.१७.४५ ॥
ఆ ఫలం తినడం వల్ల వారిద్దరికీ గర్భం కలిగింది; వారిని చూసి ఆ రాజు పరమానందం పొందాడు.
2.17.46
अथ काले महाप्राज्ञ यथासमयमागते ।
जायेतामुभे राजञ्शरीरशकले तदा ॥ २.१७.४६ ॥
తరువాత, మహాప్రాజ్ఞా, తగిన కాలం రాగా, రాజా, అప్పుడు ఇద్దరూ రెండు శరీర ఖండాలుగా జన్మించారు.
2.17.47
एकाक्षिबाहुचरणे अर्धोदरमुखस्फिचे ।
दृष्ट्वा शरीरशकले प्रवेपतुरुभे भृशम् ॥ २.१७.४७ ॥
ఒక కన్ను, ఒక చేయి, ఒక కాలు, సగం పొట్ట, సగం ముఖం, సగం పిరుదులు గల ఆ శరీర ఖండాలను చూసి ఇద్దరూ తీవ్రంగా వణికిపోయారు.
2.17.48
उद्विग्रे सह संमन्त्र्य ते भगित्यौ तदाऽबले ।
सजीवे प्राणिशकले तत्यजाते सुदुःखिते ॥ २.१७.४८ ॥
ఓ అబలా, అప్పుడు కలతచెంది కలిసి ఆలోచించి, ఆ ఇద్దరు సోదరీమణులు అత్యంత దుఃఖంతో, జీవమున్న ఆ శరీర ఖండాలను విడిచిపెట్టారు.
2.17.49
तयोर्धात्र्यौ सुसंवीते कृत्वा ते गर्भसम्प्लवे ।
निर्गम्यान्तः पुरद्वारात्समुत्सृज्याभिजग्मतुः ॥ २.१७.४९ ॥
ఆ ఇద్దరు ధాత్రులు వాటిని బాగా చుట్టి, గర్భ ప్రవాహంలో అంతఃపుర ద్వారం నుండి బయటకు వెళ్లి, వాటిని వదిలి వెళ్లిపోయారు.
2.17.50
दुकूलाभ्यां सुसञ्छन्ने पाण्डराभ्यामुभे तदा ।
अज्ञाते कस्यचित्ते तु जहतुस्ते चतुष्पथे ॥ २.१७.५० ॥
రెండు తెల్లని పట్టువస్త్రాలతో బాగా కప్పి, ఎవరికీ తెలియకుండా వారు ఆ రెండింటినీ కూడలిలో వదిలి వెళ్లారు.
2.17.51
ततो विविशतुर्धात्र्यौ पुनरन्तः पुरं तदा ।
कथयामासतुरुभे देवीभ्यां तु पृथक्पृथक् ॥ २.१७.५१ ॥
తరువాత ఆ ఇద్దరు ధాత్రులు మళ్లీ అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, ఇద్దరు రాణులకు వేర్వేరుగా చెప్పారు.
2.17.52
ते चतुष्पथनिक्षिप्ते जरा नामाथ राक्षसी ।
जग्राह मनुजव्याघ्र मांसशोणितभोजना ॥ २.१७.५२ ॥
ఓ మనుజవ్యాఘ్రా! కూడలిలో ఉంచబడిన వారిద్దరిని, మాంస రక్తాలను భుజించే జర అనే రాక్షసి పట్టుకుంది.
2.17.53
कर्तुकामा सुखवहे शकले सा तु राक्षसी ।
संयोजयामास तदा विधानबलचोदिता ॥ २.१७.५३ ॥
సుఖకరంగా చేయాలన్న కోరికతో, విధి బలంతో ప్రేరేపితురాలై, ఆ రాక్షసి అప్పుడు ఆ రెండు ముక్కలను కలిపింది.
2.17.54
ते समानीतमात्रे तु शकले पुरुषर्षभ ।
एकमूर्तिधरो वीरः कुमारः समपद्यत ॥ २.१७.५४ ॥
ఓ పురుషర్షభా! ఆ రెండు ముక్కలు కలిసిన వెంటనే, ఏకమూర్తి ధరించిన వీరుడైన కుమారుడు ఉద్భవించాడు.
2.17.55
ततः सा राक्षसी राजन्विस्मयोत्फुल्ललोचना ।
न शशाक समुद्वोदुं वज्रसारमयं शिशुम् ॥ २.१७.५५ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసి, ఓ రాజా, ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కళ్లతో, వజ్రసారంతో చేయబడిన ఆ శిశువును ఎత్తలేకపోయింది.
2.17.56
बालस्ताम्रतलं मुष्टिं कृत्वा चास्ये निधाय सः ।
प्राक्रोशदतिसंरब्धः सतोय इव तोयदः ॥ २.१७.५६ ॥
ఆ బాలుడు ఎర్రని అరచేతితో పిడికిలి చేసి నోటిలో పెట్టుకుని, నీటితో నిండిన మేఘంలా అత్యంత కోపంతో గట్టిగా అరిచాడు.
2.17.57
तेन शब्देन सम्भ्रान्तः सहसाऽन्तः पुरे जनः ।
निर्जगाम नरव्याघ्र राज्ञा सह परन्तप ॥ २.१७.५७ ॥
ఆ శబ్దంతో అంతఃపురంలోని ప్రజలు ఒక్కసారిగా కలవరపడి, నరవ్యాఘ్రా, పరంతపా, రాజుతో కలిసి బయటకు వచ్చారు.
2.17.58
ते चाबले परिम्लाने पयः पूर्णपयोधरे ।
निराशे पुत्रलाभाय सहसैवाब्यगच्छताम् ॥ २.१७.५८ ॥
ఆ ఇద్దరు బలహీనులు, వాడిపోయినవారు, పాలతో నిండిన స్తనాలు కలవారు, కుమారుని పొందాలన్న ఆశ కోల్పోయి, ఒక్కసారిగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.
2.17.59
ते च दृष्ट्वा तथाभूते राजानं चेष्टसंततिम् ।
तं च बालं सुबलिनं चिन्तयामास राक्षसी ॥ २.१७.५९ ॥
ఆ రాక్షసి రాజును ఆ స్థితిలో, ఆయన నిరంతర ప్రయత్నాలను చూసి, ఆ అత్యంత బలవంతుడైన బాలుడి గురించి ఆలోచించింది.
2.17.60
नार्हामि विषये राज्ञो वसन्ती पुत्रगृद्धिनः ।
बालं पुत्रमिमं हन्तुं धार्मिकस्य महात्मनः ॥ २.१७.६० ॥
పుత్రుని కోరే ఈ రాజు రాజ్యంలో నివసిస్తూ, ధార్మికుడు మహాత్ముడైన ఆ రాజు యొక్క ఈ బాలపుత్రుడిని చంపడం నాకు తగదు.
2.17.61
सा तं बालमुपादाय मेघलेखेन भास्करम् ।
कृत्वा च मानुषं रूपमुवाच वसुधाधिपम् ॥ २.१७.६१ ॥
ఆమె ఆ బాలుడిని తీసుకుని, మేఘరేఖతో సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, మానవ రూపం ధరించి, భూపతితో ఇలా పలికింది.
2.17.62
बृहद्रथ सुतस्तेऽयं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ।
तव पत्नीद्वये जातो द्विजातिवरशासनात्।
धात्रीजनपरित्यक्तो मयाऽयं परिरक्षितः ॥ २.१७.६२ ॥
బృహద్రథా, ఇదిగో నీ కొడుకు; నేను దీన్ని ఇచ్చాను, స్వీకరించు. శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుని వర ఆజ్ఞవల్ల నీ ఇద్దరు భార్యలకు ఇతను జన్మించాడు. ధాత్రీజనులు విడిచిపెట్టిన ఇతన్ని నేను రక్షించాను.
2.17.63
ततस्ते भरतश्रेष्ठ काशिराजसुते शुभे ।
तं बालमभिपद्याशु प्रस्रवैरभ्यषिञ्जताम् ॥ २.१७.६३ ॥
అప్పుడు, భరతశ్రేష్ఠా, కాశిరాజు ఇద్దరు శుభ కుమార్తెలు వేగంగా ఆ బాలుడి దగ్గరకు వెళ్లి పాలతో అతన్ని తడిపారు.
2.17.64
ततः स राजा संहृष्टः सर्वं तदुपलभ्य च ।
अपृच्छद्धेमगर्भाभां राक्षसीं तामराक्षसीम् ॥ २.१७.६४ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు సంతోషించి, అంతా గ్రహించి, బంగారు కాంతి గల ఆ రాక్షసి—నిజానికి రాక్షసి కానిది—ని అడిగాడు.
2.17.65
कात्वं कमलगर्भाभे मम पुत्रप्रदायिनी ।
कामं मा ब्रूहि कल्याणि देवता प्रतिभासि मे ॥ २.१७.६५ ॥
కమలగర్భ కాంతివంతురాలా, నాకు కొడుకును ప్రసాదించినదానా, నీవెవరు? కల్యాణీ, నీకిష్టమైనది చెప్పు; నాకు నీవు దేవతలా కనిపిస్తున్నావు.