മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
जातस्य भारते वंशे तथा कुन्त्याः सुतस्य च ।
या वै युक्ता मतिः सेयमर्जुनेन प्रदर्शिता ॥ २.१७.१ ॥
ഭരതവംശത്തിൽ ജനിച്ച, കുന്തിയുടെ പുത്രനായ അർജ്ജുനൻ പ്രദർശിപ്പിച്ച യുക്തമായ ബുദ്ധി ഇതുതന്നെ.
2.17.2
न स्म मृत्युं वयं विद्म रात्रौ वा यदि वा दिवा ।
न चापि कञ्चिदमरमयुद्धेनानुशुश्रुम ॥ २.१७.२ ॥
രാത്രിയിലോ പകലിലോ മരണം വരുമെന്ന് നാം അറിയുന്നില്ല; യുദ്ധമില്ലാതെ അമരനായ ഒരാളെയും കേട്ടിട്ടില്ല.
2.17.3
एतावदेव पुरुषैः कार्यं हृदयतोषणम् ।
नयेन विधिदृष्टेन यदुपक्रमते परान् ॥ २.१७.३ ॥
മനുഷ്യർ ചെയ്യേണ്ടത് ഇത്രമാത്രം: വിധിച്ച നയത്താൽ ശത്രുക്കളെ ആക്രമിച്ച് ഹൃദയത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കുക.
2.17.4
सुनयस्यानपायस्य संयोगे परमः क्रमः ।
सङ्गत्या जायतेऽसाम्यं साम्यं च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.४ ॥
നല്ല, പിഴയ്ക്കാത്ത നയത്തിന്റെ ചേർച്ചയിലാണ് ഉത്തമക്രമം; ചേർച്ചയാൽ അസമത്വം ഉണ്ടാകുന്നു, ഇരുവർക്കും സമത്വം ഉണ്ടാകില്ല.
2.17.5
अनयस्यानुपायस्य संयुगे परमः क्षयटः ।
संशयो जायते साम्याज्जयश्च न भवेद्द्वयोः ॥ २.१७.५ ॥
ദുർനയവും ഉപായമില്ലായ്മയും ഉള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഉയർന്ന ഫലം നാശമാണ്; സമത്വത്താൽ സംശയം ഉണ്ടാകുന്നു, ഇരുവർക്കും വിജയം ലഭിക്കുകയില്ല.
2.17.6
ते वयं नयमास्थाय शत्रुदेशसमीपगाः ।
कथमन्तं न गच्छेम वृक्षस्येव नदीरयाः
पररन्ध्रे पराक्रान्ताः स्वरन्ध्रावरणे स्थिताः ॥ २.१७.६ ॥
നയത്തെ ആശ്രയിച്ച് ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ സമീപം ചെല്ലുന്ന നാം, നദിയുടെ പ്രവാഹം മരത്തെ എന്നപോലെ എങ്ങനെ അന്തത്തിൽ എത്താതിരിക്കും? ശത്രുവിന്റെ ദുർബലസ്ഥാനത്ത് ആക്രമിച്ച്, നമ്മുടെ ദുർബലസ്ഥാനം കാത്തുനിൽക്കാം.
2.17.7
व्यूढानीकैरतिबलैर्न युद्व्येदरिभिः सह ।
इति बुद्धिमतां नीतिस्तन्ममापीह रोचते ॥ २.१७.७ ॥
വ്യൂഹിച്ച സേനകളോടും അതിബലവാന്മാരായ ശത്രുക്കളോടും യുദ്ധം ചെയ്യരുത്; ഇതാണ് ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ നീതി, ഇവിടെ എനിക്കും അത് ഇഷ്ടമാണ്.
2.17.8
अनवद्या ह्यसम्बुद्धाः प्रविष्टाः शत्रुसद्म तत् ।
शत्रुदेशमुपाक्रम्य तं कामं प्राप्नुयामहे ॥ २.१७.८ ॥
കുറ്റമറ്റവരായി, തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ ആ ശത്രുഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കാം; ശത്രുദേശത്ത് എത്തി ആ ആഗ്രഹം നേടാം.
2.17.9
एको ह्येव श्रियं नित्यं बिभर्ति पुरुषर्षभः ।
अन्तरात्मेव भूतानां तत्क्षयं नैव लक्षये ॥ २.१७.९ ॥
ഒരുവൻ മാത്രം, പുരുഷന്മാരിൽ കാളയായവൻ, എപ്പോഴും ഐശ്വര്യം വഹിക്കുന്നു, ജീവികളിലെ അന്തരാത്മാവുപോലെ; അതിന്റെ ക്ഷയം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
2.17.10
अथवैनं निहत्याजौ शेषेणापि समाहताः ।
प्राप्नुयाम ततः स्वर्गं ज्ञातित्राणपरायणाः ॥ २.१७.१० ॥
അല്ലെങ്കിൽ അവനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊന്ന്, ശേഷിച്ചവരാൽ പ്രഹരമേറ്റ്, ബന്ധുക്കളെ രക്ഷിക്കുന്നതിൽ മുഴുകി, പിന്നീട് സ്വർഗം നേടാം.
2.17.11
कृष्ण कोऽयं जरासन्धः किंवीर्यः किम्पराक्रमः ।
यस्त्वां स्पृष्ट्वाऽग्निसदृशं न दग्धः शलभो यथा ॥ २.१७.११ ॥
കൃഷ്ണാ, ഈ ജരാസന്ധൻ ആരാണ്? അവന്റെ വീര്യം എത്രയാണ്, പരാക്രമം എത്രയാണ്? അഗ്നിപോലുള്ള നിന്നെ തൊട്ടിട്ടും ശലഭംപോലെ കത്തിപ്പോകാതിരുന്നവൻ?
2.17.12
शृणु राजञ्जरासन्धो यद्वीर्यो यत्पराक्रमः ।
यथा चोपेक्षितोऽस्माभिर्बहुशः कृतविप्रियः ॥ २.१७.१२ ॥
കേൾക്കൂ, രാജാവേ, ജരാസന്ധന്റെ വീര്യവും പരാക്രമവും എത്രയെന്നും, പലവട്ടം ദ്രോഹം ചെയ്തിട്ടും നാം അവനെ എങ്ങനെ അവഗണിച്ചു എന്നും.
2.17.13
अक्षौहिणीनां तिसृणां पतिः समरदर्पितः ।
राजा बृहद्रथो नाम मगधाधिपतिर्बली ॥ २.१७.१३ ॥
മൂന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനകളുടെ നാഥനും യുദ്ധത്തിൽ അഹങ്കരിക്കുന്നവനുമായ ബൃഹദ്രഥൻ എന്ന രാജാവ്, മഗധാധിപതി, ബലവാൻ.
2.17.14
रूपवान्वीर्यसम्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ।
नित्यं दीक्षाङ्किततनुः शतक्रतुरिवापरः ॥ २.१७.१४ ॥
രൂപവാനും വീര്യസമ്പന്നനും ശ്രീമാനും അതുല്യ പരാക്രമിയും സദാ ദീക്ഷാചിഹ്നങ്ങളാൽ ശരീരം അടയാളപ്പെട്ടവനും മറ്റൊരു ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ളവനും.
2.17.15
तेजसा सूर्यसङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः ।
यश्चान्तकसमः क्रोधे श्रिया वैश्रवणोपमः ॥ २.१७.१५ ॥
തേജസ്സിൽ സൂര്യസമനും ക്ഷമയിൽ ഭൂമിക്കു തുല്യനും ക്രോധത്തിൽ യമനു സമനും ഐശ്വര്യത്തിൽ കുബേരനു സമനുമായവൻ.
2.17.16
स्वराज्यं कारयामास मगधेषु गिरिव्रजे ।
तस्याभिजनसंयुक्तैर्गणैर्भरतसत्तम।
व्याप्तेयं पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥ २.१७.१६ ॥
മഗധത്തിൽ ഗിരിവ്രജത്തിൽ അവൻ സ്വന്തം രാജ്യം ഭരിച്ചു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവന്റെ കുലജനങ്ങളോടുകൂടിയ ഗണങ്ങളാൽ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ സൂര്യകിരണങ്ങൾപോലെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു.
2.17.17
स काशिराजस्य सुते यमजे भरतर्षभः ।
उपयेमे महावीर्यो रूपद्रविणसंयुते।
तयोश्चकार समयं मिथः स पुरुषर्षभः ॥ २.१७.१७ ॥
ആ ഭരതവൃഷഭൻ മഹാവീര്യനായി കാശിരാജാവിന്റെ രൂപവും ധനവുമുള്ള ഇരട്ടപ്പുത്രിമാരെ വിവാഹം ചെയ്തു. ആ പുരുഷവൃഷഭൻ അവരിരുവരുമായി പരസ്പരം ഒരു കരാറുണ്ടാക്കി.
2.17.18
नातिवर्तिष्य इत्येवं पत्नीभ्यां सन्निधौ तदा ।
स ताभ्यां शुशुभे राजा पत्नीभ्यां वसुधाधिपः ॥ २.१७.१८ ॥
'ഞാൻ ലംഘിക്കില്ല' എന്ന് അപ്പോൾ രണ്ടു ഭാര്യമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ (പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു). ആ രാജാവ്, ഭൂമിയുടെ അധിപതി, ആ രണ്ടു ഭാര്യമാരോടുകൂടി ശോഭിച്ചു.
2.17.19
प्रियाम्भामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विपः ।
तयोर्मध्यगतश्चापि रराज वसुधाधिपः ॥ २.१७.१९ ॥
പ്രിയരും അനുരൂപരുമായ രണ്ടു ഭാര്യമാരുടെ മധ്യത്തിൽ, രണ്ടു പിടിയാനകൾക്കിടയിലെ ആനപോലെ ആ ഭൂപതി ശോഭിച്ചു.
2.17.20
गङ्गायमुनयोर्मध्ये मूर्तिमानिव सागरः ।
विषयेषु निमग्रस्य तस्य यौवनमत्यगात् ॥ २.१७.२० ॥
ഗംഗയ്ക്കും യമുനയ്ക്കും മധ്യേ മൂർത്തീഭവിച്ച സമുദ്രംപോലെ, വിഷയസുഖങ്ങളിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന അവന്റെ യൗവനം കഴിഞ്ഞുപോയി.
2.17.21
न च वंशकरः पुत्रस्तस्याजायत कश्चन ।
मङ्गलैर्बभिर्होमैः पुत्रकामाभिरिष्टिभिः ॥ २.१७.२१ ॥
അവന് വംശം നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പുത്രനും ജനിച്ചില്ല. മംഗളകർമ്മങ്ങളാലും, …, ഹോമങ്ങളാലും, പുത്രകാമേഷ്ടികളാലും.
2.17.22
नाससाद नृपश्रेष्ठः पुत्रं कुलविवर्धनम् ।
स भार्याभ्यां च सहितो निर्वेदमगमद्धृशम् ॥ २.१७.२२ ॥
നൃപശ്രേഷ്ഠന് കുലം വളർത്തുന്ന പുത്രനെ ലഭിച്ചില്ല. രണ്ടു ഭാര്യമാരോടൊപ്പമായിരുന്നിട്ടും അവൻ അത്യന്തം വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.
2.17.23
राज्यं चापि परित्यज्य तपोवनमथाश्रयत् ।
वार्यमाणः प्रकृतिभिर्नृपभक्त्या विशाम्पते ॥ २.१७.२३ ॥
രാജ്യവും ത്യജിച്ച് അവൻ തപോവനം പ്രാപിച്ചു. ജനപതേ, പ്രജകൾ രാജഭക്തിയാൽ തടഞ്ഞിട്ടും.
2.17.24
अथ काक्षीवतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः ।
शुश्राव तपसि श्रेष्ठमुदारं चण्डकौशिकम् ॥ २.१७.२४ ॥
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഗൗതമന്റെ പുത്രനായ കാക്ഷീവതനെക്കുറിച്ച് അവൻ കേട്ടു — തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ഉദാരനുമായ ചണ്ഡകൗശികനെ.
2.17.25
यदृच्छयाऽऽगतं तं तु वृक्षमूलमुपाश्रितम् ।
पत्नीभ्यां सहितो राजा सर्वयत्नैरतोषयत् ॥ २.१७.२५ ॥
യദൃച്ഛയാ വന്ന് വൃക്ഷമൂലത്തിൽ ഇരുന്ന ആ മുനിയെ, ഇരു ഭാര്യമാരോടൊപ്പമുള്ള രാജാവ് എല്ലാ ശ്രമങ്ങളാലും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
2.17.26
बृहद्रथं च स ऋषिर्यथावच्चाभ्यनन्दत ।
उपविष्टः स तेनाथ अनुज्ञातो महात्मना ॥ २.१७.२६ ॥
ആ ഋഷി ബൃഹദ്രഥനെ യഥാവിധി സ്വാഗതം ചെയ്തു; പിന്നെ ആ മഹാത്മാവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ അവൻ ഇരുന്നു.
2.17.27
तमपृच्छत्तदा विप्रः किमागमनमित्यथ ।
विप्रैरनुगतस्यैव पत्नीभ्यां सहितस्य च ॥ २.१७.२७ ॥
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവനോട്, 'നിങ്ങളുടെ വരവിന് കാരണമെന്ത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു; ബ്രാഹ്മണരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട്, ഇരു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവനുണ്ടായിരുന്നു.
2.17.28
स उवाच मुनिं राजा भगवन्नास्ति मे सुतः ।
अपुत्रस्य तु राज्येन वृद्धत्वे किं प्रयोजनम् ॥ २.१७.२८ ॥
രാജാവ് മുനിയോട് പറഞ്ഞു — 'ഭഗവാനേ, എനിക്ക് പുത്രനില്ല. പുത്രനില്ലാത്തവന് രാജ്യംകൊണ്ടും വാർദ്ധക്യംകൊണ്ടും എന്ത് പ്രയോജനം?'
2.17.29
सोऽहं तपश्चरिष्यामि पत्नीभ्यां सहितो वने ।
नाप्रजस्य मुने किर्तिः स्वधा चैवाक्षया भवेत्।
एवमुक्तः स राज्ञा तु मुनिः कारुण्यमागतः ॥ २.१७.२९ ॥
'അതിനാൽ ഞാൻ ഇരു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ തപസ്സ് ചെയ്യും. മുനേ, പുത്രനില്ലാത്തവന് കീർത്തിയും സ്വധാദാനവും അക്ഷയമാവില്ല.' രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മുനി കാരുണ്യം നിറഞ്ഞവനായി.
2.17.30
तमब्रवीत्सत्यधृतिः सत्यवागृषिसत्तमः ।
परितुष्टोऽस्मि राजेन्द्र वरं वरय सुव्रत ॥ २.१७.३० ॥
സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും സത്യവാദിയുമായ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അവനോട് പറഞ്ഞു — 'രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ പ്രസന്നനായിരിക്കുന്നു. സുവ്രതാ, വരം ചോദിച്ചുകൊള്ളൂ.'
2.17.31
ततः सभार्यः प्रणतस्तमुवाच बृहद्रथः ।
पुत्रदर्शननैराश्याद्बाष्पसन्दिग्धया गिरा ॥ २.१७.३१ ॥
അപ്പോൾ ഭാര്യയോടൊപ്പം പ്രണമിച്ച ബൃഹദ്രഥൻ പുത്രദർശനത്തിലെ നിരാശയാൽ കണ്ണീരിൽ ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
2.17.32
भगवन् राज्यमुत्सृज्य प्रस्थितस्य तपोवनम् ।
किं वरेणाल्पभाग्यस्य किं राज्येनाप्रजस्य मे ॥ २.१७.३२ ॥
ഭഗവാനേ, രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് തപോവനത്തിലേക്ക് പോകുന്ന, ചെറിയ ഭാഗ്യമുള്ള, സന്തതിയില്ലാത്ത എനിക്ക് വരംകൊണ്ടെന്ത്, രാജ്യംകൊണ്ടെന്ത്?
2.17.33
एतच्छ्रुत्वा मुनिर्ध्यानमगमन्क्षुभितेन्द्रियः ।
तस्यैव चाम्रवृक्षस्य छायायां समुपाविशत ॥ २.१७.३३ ॥
ഇതു കേട്ട മുനി ഇളകിയ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടെ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി; ആ മാവിൻ മരത്തിന്റെ തണലിൽ തന്നെ ഇരുന്നു.
2.17.34
तस्योपविष्टस्य मुनेरुत्सङ्गे निपपात ह ।
अवानमशुकादष्टमेकमाम्रफलं किल ॥ २.१७.३४ ॥
ഇരിക്കുന്ന മുനിയുടെ മടിയിൽ തത്ത കടിച്ച ഒരു മാമ്പഴം വീണു.
2.17.35
तत्प्रगृह्य मुनिश्रेष्ठो हृदयेनाभिमन्त्र्य च ।
राज्ञे ददावप्रतिमं पुत्रसम्प्राप्तिकारणम् ॥ २.१७.३५ ॥
ആ പഴം എടുത്ത് മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഹൃദയത്തോടെ മന്ത്രത്താൽ അഭിമന്ത്രിച്ച്, പുത്രലാഭത്തിന് അതുല്യമായ കാരണമായ അത് രാജാവിന് നൽകി.
2.17.36
उवाच च महाप्राज्ञस्तं राजानं महामुनिः ।
गच्छ राजन्कृतार्थोऽसि निवर्तस्व नराधिप ॥ २.१७.३६ ॥
മഹാപ്രജ്ഞനായ ആ മഹാമുനി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—രാജാവേ, പോകൂ; നിന്റെ ലക്ഷ്യം സഫലമായി; നരാധിപാ, മടങ്ങിപ്പോകൂ.
2.17.37
एष ते तनयो राजन्मा तपेह तपोवने ।
प्रजाः पालय धर्मेण एव धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.१७.३७ ॥
രാജാവേ, ഇതാ നിന്റെ പുത്രൻ. ഈ തപോവനത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യരുത്. ധർമ്മത്തോടെ പ്രജകളെ പാലിക്കുക; ഭൂപാലകരുടെ ധർമ്മം ഇതുതന്നെ.
2.17.38
यजस्व विविधैर्यज्ञैरिन्द्रं तर्पय चेन्दुना ।
पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य तत आश्रममाव्रज ॥ २.१७.३८ ॥
വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുക; സോമംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക. പുത്രനെ രാജ്യത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശേഷം ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുക.
2.17.39
अष्टौ वरान्प्रयच्छामि तव पुत्रस्य पार्थिव ।
ब्रह्मण्यत्वमजेयत्वं युद्धेषु च तथा मतिः ॥ २.१७.३९ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ പുത്രന് എട്ട് വരങ്ങൾ ഞാൻ നൽകുന്നു: ബ്രാഹ്മണഭക്തി, അജേയത്വം, യുദ്ധങ്ങളിലെ ബുദ്ധി,
2.17.40
प्रियातिथेयतां चैव दीनानामन्ववेक्षणम् ।
तथा बलं च सुभहल्लोके कीर्ति च शाश्वतीम् ॥ २.१७.४० ॥
അതിഥിസത്കാരം, ദീനരെ പരിപാലിക്കൽ, ലോകത്തിലെ മഹാബലം, ശാശ്വതമായ കീർത്തി,
2.17.41
अनुरागं प्रजानां चेत्येवमष्टौ वरान्नृप ।
गच्छ त्वं कृतकृत्योऽसि निवर्तस्व जनाधिप ॥ २.१७.४१ ॥
പ്രജകളോടുള്ള സ്നേഹം—ഇങ്ങനെ എട്ട് വരങ്ങൾ, രാജാവേ. പോകുക, നിന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയായി; മടങ്ങുക, ജനാധിപാ.
2.17.42
अनुज्ञातः स ऋषिणा पत्नीभ्यां सहितो नृपः ।
पौरैरनुगतश्चापि विवेश स्वपुरं ततः ॥ २.१७.४२ ॥
ഋഷിയുടെ അനുമതി നേടി, ഇരു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം, പൗരന്മാർ അനുഗമിക്കെ, ആ രാജാവ് പിന്നീട് തന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.17.43
यथासमयमाज्ञाय तदा स नृपसत्तमः ।
द्वाभ्यामेकं फलं प्रादात्पत्नीभ्यां भरतर्षभ ॥ २.१७.४३ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ യഥാസമയം മനസ്സിലാക്കി, ഭരതർഷഭാ, ഇരുഭാര്യമാർക്കും ഒരു ഫലം നൽകി.
2.17.44
मुनेश्च बहुमानेन कालस्य च विपर्ययात् ।
ते तदाम्रं द्विधा कृत्वा भक्षयामासतुः शुभे। ॥ २.१७.४४ ॥
മുനിയോടുള്ള വലിയ ബഹുമാനത്താലും കാലവിപര്യയത്താലും, ശുഭേ, അവർ ആ മാമ്പഴം രണ്ടായി മുറിച്ച് തിന്നു.
2.17.45
तयोः समभवद्गर्भः फलप्राशनसम्भवः ।
ते च दृष्ट्वा स नृपतिः परां मुदमवाप ह ॥ २.१७.४५ ॥
ആ ഫലം ഭക്ഷിച്ചതിനാൽ അവർക്കിരുവർക്കും ഗർഭമുണ്ടായി; അവരെ കണ്ട് ആ രാജാവ് പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
2.17.46
अथ काले महाप्राज्ञ यथासमयमागते ।
जायेतामुभे राजञ्शरीरशकले तदा ॥ २.१७.४६ ॥
പിന്നീട്, മഹാപ്രാജ്ഞാ, യഥാസമയം വന്നപ്പോൾ, രാജാവേ, അപ്പോൾ ഇരുവരും രണ്ടു ശരീരശകലങ്ങളായി ജനിച്ചു.
2.17.47
एकाक्षिबाहुचरणे अर्धोदरमुखस्फिचे ।
दृष्ट्वा शरीरशकले प्रवेपतुरुभे भृशम् ॥ २.१७.४७ ॥
ഒരു കണ്ണും ഒരു കൈയും ഒരു കാലും പകുതി വയറും പകുതി മുഖവും പകുതി പിൻഭാഗവുമുള്ള ആ ശരീരശകലങ്ങൾ കണ്ട് ഇരുവരും അത്യന്തം വിറച്ചു.
2.17.48
उद्विग्रे सह संमन्त्र्य ते भगित्यौ तदाऽबले ।
सजीवे प्राणिशकले तत्यजाते सुदुःखिते ॥ २.१७.४८ ॥
അബലേ, അപ്പോൾ ഉലഞ്ഞ് ഒന്നിച്ച് ആലോചിച്ച്, ആ രണ്ടു സഹോദരിമാരും അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി, ജീവനുള്ള ആ ശരീരശകലങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
2.17.49
तयोर्धात्र्यौ सुसंवीते कृत्वा ते गर्भसम्प्लवे ।
निर्गम्यान्तः पुरद्वारात्समुत्सृज्याभिजग्मतुः ॥ २.१७.४९ ॥
ആ രണ്ട് ധാത്രിമാർ അവയെ നന്നായി പൊതിഞ്ഞ്, ഗർഭപ്രവാഹത്തിനിടയിൽ അന്തഃപുരദ്വാരത്തിലൂടെ പുറത്തുകടന്ന്, അവയെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി.
2.17.50
दुकूलाभ्यां सुसञ्छन्ने पाण्डराभ्यामुभे तदा ।
अज्ञाते कस्यचित्ते तु जहतुस्ते चतुष्पथे ॥ २.१७.५० ॥
രണ്ട് വെള്ള പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളാൽ നന്നായി മൂടി, ആരും അറിയാതെ അവയെ നാലുവഴികൂടുന്നിടത്ത് ഉപേക്ഷിച്ചു.
2.17.51
ततो विविशतुर्धात्र्यौ पुनरन्तः पुरं तदा ।
कथयामासतुरुभे देवीभ्यां तु पृथक्पृथक् ॥ २.१७.५१ ॥
പിന്നീട് ആ രണ്ട് ധാത്രിമാരും വീണ്ടും അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, രണ്ട് റാണിമാരോടും വെവ്വേറെ പറഞ്ഞു.
2.17.52
ते चतुष्पथनिक्षिप्ते जरा नामाथ राक्षसी ।
जग्राह मनुजव्याघ्र मांसशोणितभोजना ॥ २.१७.५२ ॥
ഓ മനുഷ്യവ്യാഘ്രാ! നാലുവഴിക്കവലയിൽ വെച്ചിരുന്ന ആ രണ്ടിനെയും മാംസരക്തം ഭക്ഷിക്കുന്ന ജര എന്ന രാക്ഷസി പിടികൂടി.
2.17.53
कर्तुकामा सुखवहे शकले सा तु राक्षसी ।
संयोजयामास तदा विधानबलचोदिता ॥ २.१७.५३ ॥
സുഖകരമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ രാക്ഷസി, വിധിയുടെ ബലത്താൽ പ്രേരിതയായി, ആ രണ്ടു കഷണങ്ങളെയും അപ്പോൾ ചേർത്തുവെച്ചു.
2.17.54
ते समानीतमात्रे तु शकले पुरुषर्षभ ।
एकमूर्तिधरो वीरः कुमारः समपद्यत ॥ २.१७.५४ ॥
ഓ പുരുഷർഷഭാ! ആ രണ്ടു കഷണങ്ങളും ചേർന്ന ഉടനെ, ഒരേ രൂപം ധരിച്ച വീരനായ കുമാരൻ ഉണ്ടായി.
2.17.55
ततः सा राक्षसी राजन्विस्मयोत्फुल्ललोचना ।
न शशाक समुद्वोदुं वज्रसारमयं शिशुम् ॥ २.१७.५५ ॥
അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസി, രാജാവേ, അത്ഭുതത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ, വജ്രസാരം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ആ ശിശുവിനെ ഉയർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
2.17.56
बालस्ताम्रतलं मुष्टिं कृत्वा चास्ये निधाय सः ।
प्राक्रोशदतिसंरब्धः सतोय इव तोयदः ॥ २.१७.५६ ॥
ആ ബാലൻ ചുവന്ന കൈത്തലം കൊണ്ട് മുഷ്ടി ചുരുട്ടി വായിൽ വച്ച്, വെള്ളം നിറഞ്ഞ മേഘം പോലെ അത്യന്തം കോപത്തോടെ അലറി.
2.17.57
तेन शब्देन सम्भ्रान्तः सहसाऽन्तः पुरे जनः ।
निर्जगाम नरव्याघ्र राज्ञा सह परन्तप ॥ २.१७.५७ ॥
ആ ശബ്ദത്താൽ അന്തഃപുരത്തിലെ ജനങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് പരിഭ്രാന്തരായി; നരവ്യാഘ്രാ, ശത്രുതാപനാ, അവർ രാജാവിനോടൊപ്പം പുറത്തിറങ്ങി.
2.17.58
ते चाबले परिम्लाने पयः पूर्णपयोधरे ।
निराशे पुत्रलाभाय सहसैवाब्यगच्छताम् ॥ २.१७.५८ ॥
ദുർബലരായി വാടിയ, പാൽ നിറഞ്ഞ മുലകളുള്ള ആ ഇരുവരും പുത്രലാഭത്തിനുള്ള പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ട് പെട്ടെന്ന് അവിടെനിന്ന് പോയി.
2.17.59
ते च दृष्ट्वा तथाभूते राजानं चेष्टसंततिम् ।
तं च बालं सुबलिनं चिन्तयामास राक्षसी ॥ २.१७.५९ ॥
ആ രാക്ഷസി രാജാവിനെ ആ അവസ്ഥയിലും തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളിലും കണ്ട്, ആ അതിബലവാനായ ബാലനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
2.17.60
नार्हामि विषये राज्ञो वसन्ती पुत्रगृद्धिनः ।
बालं पुत्रमिमं हन्तुं धार्मिकस्य महात्मनः ॥ २.१७.६० ॥
പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് വസിക്കുന്ന ഞാൻ, ധാർമികനും മഹാത്മാവുമായ രാജാവിന്റെ ഈ ബാലപുത്രനെ കൊല്ലുന്നത് യോഗ്യമല്ല.
2.17.61
सा तं बालमुपादाय मेघलेखेन भास्करम् ।
कृत्वा च मानुषं रूपमुवाच वसुधाधिपम् ॥ २.१७.६१ ॥
അവൾ ആ കുട്ടിയെ എടുത്ത്, മേഘരേഖയോടൊപ്പം സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി, മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച്, ഭൂപതിയോടു പറഞ്ഞു.
2.17.62
बृहद्रथ सुतस्तेऽयं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ।
तव पत्नीद्वये जातो द्विजातिवरशासनात्।
धात्रीजनपरित्यक्तो मयाऽयं परिरक्षितः ॥ २.१७.६२ ॥
ബൃഹദ്രഥാ, ഇതാ നിന്റെ പുത്രൻ; ഞാൻ ഇവനെ തന്നിരിക്കുന്നു, സ്വീകരിക്കുക. ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ വരാജ്ഞയാൽ നിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരിൽ ഇവൻ ജനിച്ചു. ധാത്രിമാർ ഉപേക്ഷിച്ച ഇവനെ ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചു.
2.17.63
ततस्ते भरतश्रेष्ठ काशिराजसुते शुभे ।
तं बालमभिपद्याशु प्रस्रवैरभ्यषिञ्जताम् ॥ २.१७.६३ ॥
അപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കാശിരാജാവിന്റെ ശുഭകരികളായ രണ്ടു പുത്രിമാർ വേഗം ആ കുട്ടിയുടെ അടുത്തു ചെന്ന് പാലുകൊണ്ട് അവനെ നനച്ചു.
2.17.64
ततः स राजा संहृष्टः सर्वं तदुपलभ्य च ।
अपृच्छद्धेमगर्भाभां राक्षसीं तामराक्षसीम् ॥ २.१७.६४ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാവ് സന്തോഷിച്ച്, എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള ആ രാക്ഷസിയോട്—യഥാർത്ഥത്തിൽ രാക്ഷസിയല്ലാത്തവളോട്—ചോദിച്ചു.
2.17.65
कात्वं कमलगर्भाभे मम पुत्रप्रदायिनी ।
कामं मा ब्रूहि कल्याणि देवता प्रतिभासि मे ॥ २.१७.६५ ॥
താമരഗർഭം പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവളേ, എനിക്കു പുത്രനെ നൽകിയവളേ, നീ ആരാണ്? കല്യാണീ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് പറയൂ; നീ എനിക്കു ദേവതയായി തോന്നുന്നു.