महाभारत · अध्याय 2.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.19.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य पुनरेव महातपाः ।
मगधेषुपजक्राम भगवांश्चण्डकौशिकः ॥ २.१९.१ ॥
काही काळानंतर महातपस्वी भगवान चण्डकौशिक पुन्हा मगध देशात आले.
2.19.2
तस्याऽऽगमनसंहृष्टः सामात्यः सपुरः सरः ।
सभार्यः सह पुत्रेण निर्जगाम बृहद्रथः ॥ २.१९.२ ॥
त्यांच्या आगमनाने आनंदित झालेला बृहद्रथ अमात्य, नगरवासी, अंतःपुर, पत्नी आणि पुत्रासह बाहेर पडला.
2.19.3
पाद्यार्घ्याचमनीयैस्तमर्चयामास भारत ।
स नृपो राज्यसहितं पुत्रं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २.१९.३ ॥
हे भारता, राजाने पाद्य, अर्घ्य व आचमनीय जलाने त्यांची पूजा केली; त्या राजाने राज्यासह आपला पुत्र त्यांना अर्पण केला.
2.19.4
प्रतिगृह्य च तां पूजां पार्थिवाद्भगवानृषिः ।
उवाच मागधं राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ २.१९.४ ॥
राजा, तो सत्कार स्वीकारून भगवान ऋषी आनंदित अंतःकरणाने मागध राजाला म्हणाले.
2.19.5
सर्वमेतन्मया ज्ञातं राजन्दिव्येन चक्षुषा ।
पुत्रस्तु शृणु राजेन्द्र यादृशोऽयं भविष्यति ॥ २.१९.५ ॥
राजा, हे सर्व मी दिव्य दृष्टीने जाणले आहे. हे राजेंद्रा, ऐक, हा पुत्र कसा होईल.
2.19.6
अस्य रूपं च सत्वं च बलमूर्जितमेव च ।
एष श्रिया समुदितः पुत्रस्तव न संशयः ॥ २.१९.६ ॥
याचे रूप, सत्त्व आणि प्रचंड बल; हा पुत्र तुझ्या वैभवाने संपन्न होईल, यात संशय नाही.
2.19.7
प्रापयिष्यति तत्सर्वं विक्रमेण समन्वितः ।
अस्य वीर्यवतो वीर्यं नानुयास्यन्ति पार्थिवाः ॥ २.१९.७ ॥
पराक्रमाने युक्त असा तो हे सर्व प्राप्त करील. या वीर्यवानाच्या वीर्याचे अनुसरण राजे करू शकणार नाहीत.
2.19.8
पततो वैनतेयस्य गतिमन्ये यथा खगाः ।
विनाशमुपयास्यन्ति ये चास्य परिपन्थिनः ॥ २.१९.८ ॥
खाली झेपावणाऱ्या वैनतेयाच्या (गरुडाच्या) वेगाला इतर पक्षी जसे टिकू शकत नाहीत, तसे याचे विरोधक नाश पावतील.
2.19.9
देवैरपि विसृष्टानि शस्त्राण्यस्य महीपते ।
न रुजं जनयिष्यन्ति गिरेरिव नदीरयाः ॥ २.१९.९ ॥
हे महीपते, देवांनी सोडलेली शस्त्रेही याला वेदना देऊ शकणार नाहीत, जसे पर्वताला नद्यांचा वेग (इजा करू शकत नाही).
2.19.10
सर्वमूर्धाभिषिक्तानामेव मूर्ध्नि ज्वलिष्यति ।
प्रभाहरोऽयं सर्वेषां ज्योतिषामिव भास्करः ॥ २.१९.१० ॥
अभिषिक्त झालेल्या सर्व राजांच्या मस्तकावरच हा प्रज्वलित होईल; सर्व तेजांचे तेज हरण करणाऱ्या सूर्याप्रमाणे हा सर्वांचे तेज हरण करील.
2.19.11
एनमासाद्य राजानः समृद्धबलवाहनाः ।
विनाशमुपयास्यन्ति शलभा इव पावकम् ॥ २.१९.११ ॥
सेना व वाहनांनी समृद्ध असलेले राजे याच्याजवळ जाऊन, अग्नीजवळ गेलेल्या पतंगांप्रमाणे नाश पावतील.
2.19.12
एष श्रियः समुदिताः सर्वराज्ञां ग्रहीष्यति ।
वर्षास्विवोदीर्णजला नदीर्नदनदीपतिः ॥ २.१९.१२ ॥
हा सर्व राजांची समृद्ध संपत्ती हस्तगत करील; पावसाळ्यात पाण्याने भरलेल्या नद्या नदीपती (समुद्र) जसा स्वीकारतो तसा.
2.19.13
एष धारयित सम्यक्चातुर्वर्ण्यं महाबलः ।
शुभां शुभवतीं स्फीतां सर्वसस्यधरां धराम् ॥ २.१९.१३ ॥
हा महाबली चातुर्वर्ण्याचे सम्यक् धारण करतो; शुभ, समृद्ध आणि सर्व धान्ये धारण करणारी पृथ्वीही तो धारण करतो.
2.19.14
अस्याज्ञावशगाः सर्वे भविष्यन्ति नराधिपाः ।
सर्वभूतात्मभूतस्य वायोरिव शरीरिणः ॥ २.१९.१४ ॥
त्याच्या आज्ञेच्या अधीन सर्व राजे राहतील; सर्व भूतांचा आत्मा असलेल्या त्याच्या, देहधारी जीव वायूच्या अधीन असतात तसे.
2.19.15
एष रुद्रं महादेवं त्रिपुरान्तकरं हरम् ।
सर्वलोकेष्वतिबलः साक्षाद्द्रक्ष्यति मागधः ॥ २.१९.१५ ॥
हा अति बलवान मागध सर्व लोकांत साक्षात् रुद्र, महादेव, त्रिपुरांतक हर यांना पाहील.
2.19.16
एवं ब्रुवन्नेव मुनिः स्वकार्यमिव चिन्तयन् ।
विसर्जयामास नृपं बृहद्रथमथारिहन् ॥ २.१९.१६ ॥
असे बोलतानाच, आपल्या कार्याचा विचार करीत असल्यासारखे, मुनींनी शत्रुहन्ता बृहद्रथ राजाला निरोप दिला.
2.19.17
प्रविश्य नगरीं चापि ज्ञातिसम्बन्धिभिर्वृतः ।
अभिषिच्य जरासन्धं मगधाधिपतिस्तदा ॥ २.१९.१७ ॥
नगरात प्रवेश करून, नातेवाईकांनी वेढलेला असताना, तेव्हा मगधाधिपतीने जरासंधाचा राज्याभिषेक केला.
2.19.18
बृहद्रथो नरपतिः परां निर्वृतिमाययौ ।
अभिषिक्ते जरासन्धे तदा राजा बृहद्रथः।
पत्नीद्वयेनानुगतस्तपोवनचरोऽभवत् ॥ २.१९.१८ ॥
नरपती बृहद्रथ परम शांती पावला. जरासंध अभिषिक्त झाल्यावर राजा बृहद्रथ दोन पत्नींसह तपोवनात राहणारा झाला.
2.19.19
ततो वनस्थे पितरि मातृभ्यां सह भारत ।
जरासन्धः स्ववीर्येण पार्थिवानकरोद्वशे ॥ २.१९.१९ ॥
तेव्हा पिता वनात राहू लागल्यावर, हे भरतवंशज, जरासंधाने आपल्या पराक्रमाने राजांना आपल्या वशात आणले.
2.19.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तपोवनचरो नृपः ।
सभार्यः स्वर्गमगमत्तपस्तप्त्वा बृहद्रथः ॥ २.१९.२० ॥
दीर्घकाळानंतर तपोवनात संचार करणारा राजा बृहद्रथ तप करून पत्नींसह स्वर्गाला गेला.
2.19.21
जरासन्धोऽपि नृपतिर्यथोक्तं कौशिकेन तत् ।
वरप्रदानमखिलं प्राप्य राज्यमपालयत् ॥ २.१९.२१ ॥
राजा जरासंधानेही कौशिकाने सांगितलेला तो संपूर्ण वर मिळवून राज्य राखले.
2.19.22
हते चैव मया कंसे सहंसडिभिके तदा ।
जरासन्धस्य दुहिता रोदते पार्श्वतः पितुः।
जातो वै वैरनिर्बन्धो मयासीत्तत्र भारत ॥ २.१९.२२ ॥
मी कंस, हंस आणि डिंभक यांना मारले, तेव्हा जरासंधाची कन्या पित्याजवळ रडू लागली. हे भारता, तिथेच माझ्याशी तिचा वैरबंध निर्माण झाला.
2.19.23
भ्रामयित्वा शतगुणमेकोनं येन भारत ।
गदा क्षिप्ता बलवता मागधेन गिरिव्रजात् ॥ २.१९.२३ ॥
हे भरता, बलवान मागधाने गदा शंभरपेक्षा एक कमी वेळा फिरवून गिरिव्रजातून फेकली.
2.19.24
तिष्ठतो मथुरायां वै कुत्स्नस्याद्भुतकर्मणः ।
एकोनयोजनशते सा पपात गदा शुभा ॥ २.१९.२४ ॥
अद्भुत कर्मे करणारा मी मथुरेत उभा असताना ती शुभ गदा नव्व्याण्णव योजन दूरवर पडली.
2.19.25
दृष्ट्वा पौरैस्तदा सम्यग्गदा चैव निवेदिता ।
गदावसानं तत्ख्यातं मथुरायाः समीपतः ॥ २.१९.२५ ॥
तेव्हा नागरिकांनी ते पाहून गदेची बातमी योग्य रीतीने कळवली; गदेचा तो अंत मथुरेजवळ प्रसिद्ध झाला.
2.19.26
तस्यास्तां हंसडिभिकावशस्त्रनिधनावुभौ ।
मन्त्रे मतिमतां श्रेष्ठौ नीतिशास्त्रे विशारदौ ॥ २.१९.२६ ॥
त्या गदेने हंस आणि डिम्भक दोघेही शस्त्राविना मारले गेले; ते बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ, मंत्रात आणि नीतिशास्त्रात निपुण होते.
2.19.27
यौ तौ मया ते कथितौ पूर्वमेव महाबलौ ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः ॥ २.१९.२७ ॥
मी आधी तुम्हाला सांगितलेले ते दोन महाबलवान, माझ्या मते तिन्ही लोकांसाठी पुरेसे होते.
2.19.28
एवमेष तदा वीर बलिभिः कुकुरान्धकैः ।
वृष्णिभिश्च महाराज नीतिहेतोरुपेक्षितः ॥ २.१९.२८ ॥
असे, हे वीरा, तेव्हा बलवान कुकुर, अंधक आणि वृष्णी यांनी, हे महाराजा, नीतीच्या कारणास्तव याची उपेक्षा केली.