મહાભારત · અધ્યાય 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
उषित्वा खाण्डवप्रस्थे सुखवासं जनार्दनः ।
पार्थैः प्रीतिसमायुक्तैः पूजनार्होऽभिपूजितः ॥ २.२.१ ॥
ખાંડવપ્રસ્થમાં સુખપૂર્વક રહીને, પ્રેમથી ભરેલા પાર્થો દ્વારા પૂજનીય અને સન્માનિત થઈને જનાર્દન (કૃષ્ણ)...
2.2.2
गमनाय मतिं चक्रे पितुर्दर्शनलालसः ।
धर्मराजमथामन्त्र्य पृथां च पृथुलोचनः ॥ २.२.२ ॥
પિતાને મળવાની ઉત્કંઠાથી પ્રસ્થાન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો; ધર્મરાજ અને પૃથાની રજા લઈને વિશાળનેત્ર (કૃષ્ણ)...
2.2.3
ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना जगद्वन्द्यः पितृष्वसुः ।
स तया मूर्ध्न्युपाघ्रातः परिष्वक्तश्च केशवः ॥ २.२.३ ॥
જગતવંદ્ય કેશવ (કૃષ્ણ) એ પોતાની ફોઈના બંને ચરણોમાં મસ્તક નમાવીને વંદન કર્યા; તેમણે તેમનું મસ્તક સૂંઘીને આલિંગન આપ્યું.
2.2.4
ददर्शानन्तरं कृष्णो भगिनीं स्वां महायशाः ।
तामुपेत्य हृषीकेशः प्रीत्या बाष्पसमन्वितः ॥ २.२.४ ॥
પછી મહાયશસ્વી કૃષ્ણે પોતાની બહેનને જોઈ; હૃષીકેશ તેની પાસે જઈને પ્રેમથી આંસુઓથી ભરાઈને...
2.2.5
अर्थ्यं तथ्यं हितं वाक्यं लघु युक्तमनुत्तरम् ।
उवाच भगवान्भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ॥ २.२.५ ॥
ભગવાને શુભ બોલનારી ભદ્રા સુભદ્રાને અર્થપૂર્ણ, સત્ય, હિતકારક, સંક્ષિપ્ત, યોગ્ય અને અનુપમ વચનો કહ્યાં.
2.2.6
तया स्वजनगामीनि श्रावितो वचनानि सः ।
सम्पूजितश्चाप्यसकृच्छिरसा चाभिवादितः ॥ २.२.६ ॥
તેણે તેને સ્વજનો સુધી જનારા વચનો સંભળાવ્યા; તે વારંવાર સન્માનિત થયા અને મસ્તક નમાવીને અભિવાદન પામ્યા.
2.2.7
तामनुज्ञाय वार्ष्णेयः प्रतिनन्द्य च भामिनीम् ।
ददर्शानन्तरं कृष्णां धौम्यं चापि जनार्दनः ॥ २.२.७ ॥
વાર્ષ્ણેય જનાર્દને તે ભામિનીની વિદાય લઈ અને તેને પ્રતિનમસ્કાર કરીને, પછી કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) અને ધૌમ્યને પણ જોયા.
2.2.8
ववन्दे च यथान्यायं धौम्यं पुरुषसत्तमः ।
द्रौपदीं सान्त्वयित्वा च सुभद्रां परिदाय च ॥ २.२.८ ॥
પુરુષોત્તમે યથાવિધિ ધૌમ્યને વંદન કર્યા; દ્રૌપદીને સાંત્વના આપી અને સુભદ્રાને આલિંગન આપ્યું.
2.2.9
भ्रातृनभ्यगमद्विद्वान्पार्थेन सहितो बली ।
भ्रातृभिः पञ्चभिः कृष्णो वृतः शक्र इवामरैः ॥ २.२.९ ॥
વિદ્વાન અને બલવાન કૃષ્ણ અર્જુન સાથે ભાઈઓ પાસે ગયા; પાંચ ભાઈઓથી ઘેરાયેલા તે દેવોથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્ર જેવા હતા.
2.2.10
यात्राकालस्य योग्यानि कर्माणि गरुडध्वजः ।
कर्तुकामः शुचिर्भूत्वा स्नातवान्समलङ्कृतः ॥ २.२.१० ॥
ગરુડધ્વજે યાત્રાકાળને યોગ્ય કર્મો કરવાની ઇચ્છાથી શુદ્ધ થઈ સ્નાન કર્યું અને સુંદર અલંકારો ધારણ કર્યા.
2.2.11
अर्चयामास देवांश्च द्विजांश्च यदुपुङ्गवः ।
माल्यजाप्यनमस्कारैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ॥ २.२.११ ॥
યદુશ્રેષ્ઠે દેવો અને દ્વિજોની પૂજા કરી — માળા, જપ, નમસ્કાર અને અનેક પ્રકારના સુગંધી દ્રવ્યોથી.
2.2.12
स कृत्वा सर्वकार्याणि प्रतस्थे तस्थुपां वरः ।
उपेत्य स यदुश्रेष्ठो बाह्यकक्षाद्विनिर्गतः ॥ २.२.१२ ॥
બધાં કાર્યો પૂર્ણ કરી, ઊભા રહેલામાં શ્રેષ્ઠ તે રવાના થયા; યદુશ્રેષ્ઠ બહારના ઓરડામાંથી બહાર નીકળ્યા.
2.2.13
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्दधिपात्रफलाक्षतैः ।
वसु प्रदाय च ततः प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ २.२.१३ ॥
યોગ્ય બ્રાહ્મણોને સ્વસ્તિવાચન કરીને, દહીંપાત્ર, ફળ અને અક્ષત સાથે આશીર્વાદ આપીને, ધન આપ્યા પછી તેમણે પ્રદક્ષિણા કરી.
2.2.14
काञ्चनं रथमास्थाय तार्क्ष्यकेतनमाशुगम् ।
गदाचक्रासिशार्ङ्गाद्यैरायुधैरावृतं शुभम् ॥ २.२.१४ ॥
ગરુડ-ધ્વજવાળા, ઝડપથી ચાલતા સોનેરી રથ પર તે આરૂઢ થયા; તે ગદા, ચક્ર, ખડ્ગ, શાર્ઙ્ગ ધનુષ્ય વગેરે આયુધોથી ભરેલો અને શુભ હતો.
2.2.15
सुतिथावथ नक्षत्रे मुहूर्ते च गुणान्विते ।
प्रययौ पुण्डरीकाक्षः शैब्यसुग्रीववाहनः ॥ २.२.१५ ॥
શુભ તિથિએ, પછી શુભ નક્ષત્રમાં અને ગુણવાન મુહૂર્તમાં કમલનયન પ્રસ્થાન કર્યા; તેમના અશ્વો શૈબ્ય અને સુગ્રીવ હતા.
2.2.16
अन्वारुरोह चाप्येनं प्रेम्णा राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चास्य यन्तारं दारुकं यन्तृसत्तमम् ॥ २.२.१६ ॥
રાજા યુધિષ્ઠિરે સ્નેહથી તેમની પાછળ રથ પર ચઢ્યા; અને શ્રેષ્ઠ સારથિ દારુકને દૂર કરીને.
2.2.17
अभीषून्सम्प्रजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ।
उपारुह्यार्जुनश्चाऽपि चामरव्यजनं सितम् ॥ २.२.१७ ॥
ત્યારે કુરુપતિએ પોતે લગામો દૃઢપણે પકડી; અને અર્જુન પણ રથ પર ચઢીને સફેદ ચામર વીંજ્યો.
2.2.18
रुक्मदण्डं बृहद्बाहुर्विदुधाव प्रदक्षिणम् ।
तथैव भीमसेनोऽपि रथमारुह्य वीर्यवान् ॥ २.२.१८ ॥
સોનાના દંડવાળું ચામર વિશાળબાહુ પ્રદક્ષિણા કરતાં વીંજ્યું; એ જ રીતે વીર્યવાન ભીમસેન પણ રથ પર ચઢ્યો.
2.2.19
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ।
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम्। ॥ २.२.१९ ॥
સો સળિયાવાળું, દિવ્ય માળાઓથી શોભિત, વૈડૂર્યમણિના દંડવાળું અને સોનાથી વિભૂષિત છત્ર.
2.2.20
दधार तरसा भीमः मुच्छत्रं शार्ङ्गधन्वने ।
भीमसेनार्जुनौ चापि यमावरिनिषूदनौ ॥ २.२.२० ॥
ભીમે ઝડપથી શાર્ઙ્ગધન્વા માટે તે છત્ર ધારણ કર્યું; ભીમસેન, અર્જુન અને શત્રુસંહારક યમળ ભાઈઓ પણ.
2.2.21
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णमृत्विक्पौरजनैर्वृता ।
स तथा भ्रातृभिः सर्वैः केशवः परवीरहा ॥ २.२.२१ ॥
પાછળ ઋત્વિજો અને નગરજનો ઘેરીને કૃષ્ણને અનુસર્યા; આમ બધા ભાઈઓ સાથે શત્રુવીરોનો સંહારક કેશવ.
2.2.22
अन्वीयमानः शुशुभे शिष्यैरिव गुरुः प्रियैः ।
अभिमन्युं च सौभद्रं वृद्धैः परिवृतस्तथा ॥ २.२.२२ ॥
પ્રિય શિષ્યોથી અનુસરાતા ગુરુ જેમ શોભે તેમ તે શોભ્યો; સૌભદ્ર અભિમન્યુ પણ વૃદ્ધોથી ઘેરાયેલો હતો.
2.2.23
रथमारोप्य निर्यातो धौम्यो ब्राह्मणपुङ्गवः ।
इन्द्रप्रस्थमतिक्रम्य क्रोशमात्रं महाद्युतिः। ॥ २.२.२३ ॥
રથમાં ચઢીને બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાતેજસ્વી ધૌમ્ય ઇન્દ્રપ્રસ્થ વટાવીને એક ક્રોશ દૂર ગયા.
2.2.24
युधिष्ठरं पूजयित्वा भीमसेनं यमौ तथा ।
परिष्वक्तो भृशं तैस्तु यमाभ्यामभिवादितः ॥ २.२.२४ ॥
યુધિષ્ઠિરનો સત્કાર કરીને, ભીમસેન અને યમળ ભાઈઓનો પણ; તેમનાથી ગાઢ આલિંગન પામ્યા અને યમળ ભાઈઓથી અભિવાદન પામ્યા.
2.2.25
योजनार्धमथो गत्वा कृष्णः परपुरञ्जयः ।
युधिष्ठिरं समामन्त्र्य निवर्तस्वेति भारत ॥ २.२.२५ ॥
અડધો યોજન ચાલ્યા પછી, શત્રુનગરો જીતનાર કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિર સાથે સારી રીતે વાત કરીને કહ્યું, "હે ભારત, પાછા વળો."
2.2.26
ततोऽभिवाद्य गोविन्दः पादौ जग्राह धर्मवित् ।
उत्थाप्य धर्मराजस्तु मूर्ध्न्युपाघ्राय केशवम् ॥ २.२.२६ ॥
પછી ધર્મજ્ઞ ગોવિંદે અભિવાદન કરીને તેમના ચરણ પકડ્યા; ધર્મરાજે તેમને ઊભા કરીને કેશવનું મસ્તક સૂંઘ્યું.
2.2.27
पाण्डवो यादवश्रेष्ठं कृष्णं कमललोचनम् ।
गम्यतामित्यनुज्ञाप्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.२.२७ ॥
પાંડવ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે કમળનયન, યાદવશ્રેષ્ઠ કૃષ્ણને "જાઓ" કહીને વિદાય આપી.
2.2.28
ततस्तैः संविदं कृत्वा यथावन्मधुसूदनः ।
निवर्त्य च तथा कृच्छ्रात्पाण्डवान्सपदानुगान् ॥ २.२.२८ ॥
પછી તેમની સાથે યથાયોગ્ય કરાર કરીને મધુસૂદને પાંડવોને અને તેમના પગપાળા અનુચરોને કષ્ટપૂર્વક પાછા વાળ્યા.
2.2.29
स्वां पुरीं प्रययौ हृष्टो यथा शक्रोऽमरावतीम् ।
लोचनैरनुजग्मुस्ते तमादृष्टिपथात्तदा ॥ २.२.२९ ॥
આનંદથી તે પોતાના નગર તરફ ગયા, જેમ ઇન્દ્ર અમરાવતી તરફ જાય; ત્યારે દૃષ્ટિથી દૂર થાય ત્યાં સુધી તેઓ આંખોથી તેમનો પીછો કરતા રહ્યા.
2.2.30
मनोभिरनुजग्मुस्ते कृष्णं प्रीतिसमन्वयात् ।
अतृप्तमनसामेव तेषां केशवदर्शने ॥ २.२.३० ॥
પ્રેમના બંધનથી તેમણે મનથી કૃષ્ણને અનુસર્યા; કેશવના દર્શનથી તેમના મન હજી તૃપ્ત થયા નહોતા.
2.2.31
क्षिप्रमन्तर्दधे शौरिश्चक्षुषां प्रियदर्शनः ।
अकामा एव पार्थास्ते गोविन्दगमानसाः ॥ २.२.३१ ॥
આંખોને પ્રિય દેખાતા શૌરિ તરત જ અંતર્ધાન થયા. પાર્થો જાણે અતૃપ્ત જ રહ્યા; તેમનાં મન ગોવિંદ તરફ ગયાં હતાં.
2.2.32
पार्थमामन्त्र्य गोविन्दः परिष्वज्य सुपीडितम् ।
निवृत्योपययुस्तूर्णं स्वं पुरं पुरुषर्षभाः।
स्यन्दनेनाथ कृष्णोऽपि त्वरितं द्वारकामगात् ॥ २.२.३२ ॥
ગોવિંદે પાર્થને વિદાય આપી, તેને ગાઢ આલિંગન આપ્યું. પુરુષશ્રેષ્ઠો પાછા ફરીને ઝડપથી પોતાના નગરે ગયા; અને કૃષ્ણ પણ રથમાં ઝડપથી દ્વારકા ગયા.
2.2.33
सात्वतेन च वीरेण पृष्ठतो यायिना तदा ।
दारुकेण च सूतेन सहितो देवकीसुतः।
स गतो द्वारकां विष्णुर्गरुत्मानिव वेगवान् ॥ २.२.३३ ॥
ત્યારે વીર સાત્વત પાછળ ચાલતા હતા, અને સારથિ દારુક સાથે દેવકીપુત્ર દ્વારકા ગયા. ગરુડ સમાન વેગવાન વિષ્ણુ દ્વારકા ગયા.
2.2.34
निवृत्य धर्मराजस्तु सह भ्रातृभिरच्युतः ।
सुहृत्परिवृतो राजा प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.२.३४ ॥
પાછા ફરીને ધર્મરાજ ભાઈઓ સાથે, મિત્રોથી ઘેરાઈને, તે શ્રેષ્ઠ નગરમાં પ્રવેશ્યા.
2.2.35
विसृज्य सुहृदः सर्वान्भ्रातॄन्पुत्रांश्च धर्मराट् ।
मुमोद पुरुषव्याघ्रो द्रौपद्या सहितो नृप ॥ २.२.३५ ॥
બધા મિત્રો, ભાઈઓ અને પુત્રોને વિદાય આપીને ધર્મરાજ, પુરુષવ્યાઘ્ર, દ્રૌપદી સાથે આનંદિત થયા, હે રાજન્.
2.2.36
केशवोपि मुदा युक्तः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
पूज्यमानो यदुश्रेष्ठैरुग्रसेनमुखैस्तथा ॥ २.२.३६ ॥
કેશવ પણ આનંદથી તે શ્રેષ્ઠ નગરમાં પ્રવેશ્યા; ઉગ્રસેન આદિ યદુશ્રેષ્ઠો દ્વારા સન્માનિત થઈને.
2.2.37
आहुकं पितरं वृद्धं मातरं च यशस्विनीम् ।
अभिवाद्य बलं चैव स्थितः कमललोचनः ॥ २.२.३७ ॥
કમળનેત્ર કૃષ્ણે વૃદ્ધ પિતા આહુક, યશસ્વિની માતા અને બલરામને અભિવાદન કરીને ઊભા રહ્યા.
2.2.38
प्रद्युम्नसाम्बनिशठांश्चरुदेष्णं गदं तथा ।
अनिरुद्धं च भानुं च परिष्वज्य जनार्दनः ॥ २.२.३८ ॥
જનાર્દને પ્રદ્યુમ્ન, સાંબ, નિશઠ, ચારુદેષ્ણ, ગદ, અનિરુદ્ધ અને ભાનુને આલિંગન આપ્યું.
2.2.39
स वृद्धैरभ्यनुज्ञातो रुक्मिण्या भवनं ययौ ।
स तत्र भवने दिव्ये प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥ २.२.३९ ॥
વડીલોની અનુમતિ મેળવી તે રુક્મિણીના ભવનમાં ગયા. તે દિવ્ય ભવનમાં સુખી થઈને તેઓ અત્યંત આનંદિત થયા.
2.2.40
एतस्मिन्नन्तरे राजन्मयो दैत्याधिपस्तदा ।
विधिवत्कल्पयामास सभां धर्मसुताय वै ॥ २.२.४० ॥
આ દરમિયાન, હે રાજન્, દૈત્યાધિપતિ મયે ધર્મપુત્ર માટે વિધિપૂર્વક એક સભા રચી.