มหาภารตะ · อัธยายะ 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
उषित्वा खाण्डवप्रस्थे सुखवासं जनार्दनः ।
पार्थैः प्रीतिसमायुक्तैः पूजनार्होऽभिपूजितः ॥ २.२.१ ॥
เมื่อพักอยู่อย่างสุขสบายที่ขาณฑวปรัสถ์ ชนารทนะ (พระกฤษณะ) ได้รับการบูชาและเคารพจากบรรดาปารถะผู้เปี่ยมด้วยความรักใคร่
2.2.2
गमनाय मतिं चक्रे पितुर्दर्शनलालसः ।
धर्मराजमथामन्त्र्य पृथां च पृथुलोचनः ॥ २.२.२ ॥
เมื่อปรารถนาจะไปพบบิดา พระองค์จึงตัดสินพระทัยจะเสด็จจาก แล้วทรงลาธรรมราชและพระนางปฤถา ผู้มีดวงเนตรกว้าง (พระกฤษณะ)
2.2.3
ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना जगद्वन्द्यः पितृष्वसुः ।
स तया मूर्ध्न्युपाघ्रातः परिष्वक्तश्च केशवः ॥ २.२.३ ॥
เกศวะ (พระกฤษณะ) ผู้ควรแก่การเคารพของโลก ก้มศีรษะลงแทบพระบาทของป้าของพระองค์ นางจูบศีรษะและโอบกอดพระองค์
2.2.4
ददर्शानन्तरं कृष्णो भगिनीं स्वां महायशाः ।
तामुपेत्य हृषीकेशः प्रीत्या बाष्पसमन्वितः ॥ २.२.४ ॥
ต่อมา กฤษณะผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ได้พบน้องสาวของพระองค์ หฤษีเกศเสด็จเข้าไปหานาง เปี่ยมด้วยความรักและน้ำตา
2.2.5
अर्थ्यं तथ्यं हितं वाक्यं लघु युक्तमनुत्तरम् ।
उवाच भगवान्भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ॥ २.२.५ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสกับสุภัทรา หญิงผู้เป็นมงคลและกล่าวถ้อยคำอันอ่อนหวาน ด้วยพระวาจาที่มีความหมาย เป็นจริง เป็นประโยชน์ กระชับ เหมาะสม และไม่มีใครเทียบได้
2.2.6
तया स्वजनगामीनि श्रावितो वचनानि सः ।
सम्पूजितश्चाप्यसकृच्छिरसा चाभिवादितः ॥ २.२.६ ॥
นางให้พระองค์ฟังถ้อยคำที่จะนำไปบอกแก่ญาติพี่น้อง พระองค์ได้รับการบูชาซ้ำแล้วซ้ำเล่า และถวายการคารวะด้วยการก้มศีรษะ
2.2.7
तामनुज्ञाय वार्ष्णेयः प्रतिनन्द्य च भामिनीम् ।
ददर्शानन्तरं कृष्णां धौम्यं चापि जनार्दनः ॥ २.२.७ ॥
เมื่อทรงลานางและตอบการทักทายของนางแล้ว ชนารทนะ ผู้เป็นวาร์ษเนยะ ก็ทรงเห็นกฤษณาและธौมยะต่อไป
2.2.8
ववन्दे च यथान्यायं धौम्यं पुरुषसत्तमः ।
द्रौपदीं सान्त्वयित्वा च सुभद्रां परिदाय च ॥ २.२.८ ॥
บุรุษผู้ประเสริฐที่สุดถวายการคารวะธौมยะตามที่ธรรมเนียมกำหนด ปลอบโยนเทราปที และโอบกอดสุภัทรา
2.2.9
भ्रातृनभ्यगमद्विद्वान्पार्थेन सहितो बली ।
भ्रातृभिः पञ्चभिः कृष्णो वृतः शक्र इवामरैः ॥ २.२.९ ॥
กฤษณะผู้ฉลาดและทรงพลังเสด็จไปหาพี่น้องพร้อมกับปารถะ และเมื่อถูกล้อมด้วยพี่น้องทั้งห้า พระองค์ก็เหมือนอินทร์ที่ถูกล้อมด้วยเทพอมตะ
2.2.10
यात्राकालस्य योग्यानि कर्माणि गरुडध्वजः ।
कर्तुकामः शुचिर्भूत्वा स्नातवान्समलङ्कृतः ॥ २.२.१० ॥
กฤษณะผู้มีธงเป็นครุฑ ทรงปรารถนาจะประกอบพิธีกรรมที่เหมาะแก่เวลาออกเดินทาง จึงชำระกายให้บริสุทธิ์ อาบน้ำ และแต่งกายอย่างงดงาม
2.2.11
अर्चयामास देवांश्च द्विजांश्च यदुपुङ्गवः ।
माल्यजाप्यनमस्कारैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ॥ २.२.११ ॥
ยาทวะผู้ประเสริฐที่สุดบูชาเทวดาและพราหมณ์ด้วยพวงมาลัย การท่องบทสวด การกราบไหว้ และเครื่องหอมหลากชนิด
2.2.12
स कृत्वा सर्वकार्याणि प्रतस्थे तस्थुपां वरः ।
उपेत्य स यदुश्रेष्ठो बाह्यकक्षाद्विनिर्गतः ॥ २.२.१२ ॥
เมื่อทำกิจทั้งปวงเสร็จแล้ว ผู้ประเสริฐแห่งผู้ยืนหยัด ก็ออกเดินทาง ยาทุศรेष्ठเสด็จเข้าไปและออกจากห้องด้านนอก
2.2.13
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्दधिपात्रफलाक्षतैः ।
वसु प्रदाय च ततः प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ २.२.१३ ॥
พระองค์ให้พร “สวัสดี” แก่พราหมณ์ผู้ควรแก่การเคารพ มอบภาชนะใส่นม ผลไม้ และข้าวสารที่ไม่แตกหัก พร้อมทรัพย์สมบัติ แล้วจึงเวียนประทักษิณ
2.2.14
काञ्चनं रथमास्थाय तार्क्ष्यकेतनमाशुगम् ।
गदाचक्रासिशार्ङ्गाद्यैरायुधैरावृतं शुभम् ॥ २.२.१४ ॥
พระองค์ประทับบนรถทองคำอันเป็นมงคลที่แล่นได้รวดเร็ว มีธงครุฑ และเต็มไปด้วยอาวุธ ได้แก่ คทา จักร ดาบ คันธนูศารงคะ และอื่น ๆ
2.2.15
सुतिथावथ नक्षत्रे मुहूर्ते च गुणान्विते ।
प्रययौ पुण्डरीकाक्षः शैब्यसुग्रीववाहनः ॥ २.२.१५ ॥
ในวันดิถีอันเป็นมงคล ภายใต้นักษัตรที่ดี และในฤกษ์ที่เปี่ยมด้วยนิมิตมงคล ปุณฑรีกากษะเสด็จออกเดินทาง มีม้าของพระองค์คือไศพยะและสุครีพ
2.2.16
अन्वारुरोह चाप्येनं प्रेम्णा राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चास्य यन्तारं दारुकं यन्तृसत्तमम् ॥ २.२.१६ ॥
พระเจ้ายุธิษฐิระทรงขึ้นรถตามพระองค์ด้วยความรัก หลังจากปลดนายสารถีของพระองค์คือทารุกะ ผู้เป็นสารถีที่ประเสริฐที่สุดออกไปแล้ว
2.2.17
अभीषून्सम्प्रजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ।
उपारुह्यार्जुनश्चाऽपि चामरव्यजनं सितम् ॥ २.२.१७ ॥
พระเจ้าแห่งกุรุทรงจับบังเหียนไว้ด้วยพระองค์เอง ส่วนอรชุนก็ขึ้นรถและโบกพัดหางจามรีสีขาว
2.2.18
रुक्मदण्डं बृहद्बाहुर्विदुधाव प्रदक्षिणम् ।
तथैव भीमसेनोऽपि रथमारुह्य वीर्यवान् ॥ २.२.१८ ॥
ผู้มีแขนกว้างโบกพัดด้ามทอง เวียนไปโดยรอบอย่างประทักษิณ ภีมเสนผู้ทรงพลังก็ขึ้นรถของตนเช่นกัน
2.2.19
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ।
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम्। ॥ २.२.१९ ॥
ร่มมีซี่ร้อยซี่ ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ ด้ามเป็นไพฑูรย์ และตกแต่งด้วยทอง
2.2.20
दधार तरसा भीमः मुच्छत्रं शार्ङ्गधन्वने ।
भीमसेनार्जुनौ चापि यमावरिनिषूदनौ ॥ २.२.२० ॥
ภีมะถือร่มให้ผู้ถือคันศรศารงคะอย่างรวดเร็ว ภีมเสนและอรชุน และฝาแฝดผู้ทำลายศัตรู ก็ทำเช่นเดียวกัน
2.2.21
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णमृत्विक्पौरजनैर्वृता ।
स तथा भ्रातृभिः सर्वैः केशवः परवीरहा ॥ २.२.२१ ॥
ตามมาข้างหลัง มีบรรดาปุโรหิตและชาวเมืองล้อมรอบพระกฤษณะ พระเกศวะ ผู้สังหารวีรบุรุษของฝ่ายศัตรู เสด็จไปเช่นนั้นพร้อมกับพี่น้องทั้งหมด
2.2.22
अन्वीयमानः शुशुभे शिष्यैरिव गुरुः प्रियैः ।
अभिमन्युं च सौभद्रं वृद्धैः परिवृतस्तथा ॥ २.२.२२ ॥
พระองค์ทรงรุ่งโรจน์ดุจอาจารย์ที่มีศิษย์เป็นที่รักตามหลัง และอภิมันยุ โอรสของสุภัทรา ก็มีผู้เฒ่าล้อมรอบในทำนองเดียวกัน
2.2.23
रथमारोप्य निर्यातो धौम्यो ब्राह्मणपुङ्गवः ।
इन्द्रप्रस्थमतिक्रम्य क्रोशमात्रं महाद्युतिः। ॥ २.२.२३ ॥
ทโอมยะ ผู้เป็นยอดแห่งพราหมณ์และมีรัศมีรุ่งโรจน์ยิ่ง ขึ้นรถแล้วออกเดินทาง ผ่านอินทรปรัสถ์ไปเพียงหนึ่งกโรศะ
2.2.24
युधिष्ठरं पूजयित्वा भीमसेनं यमौ तथा ।
परिष्वक्तो भृशं तैस्तु यमाभ्यामभिवादितः ॥ २.२.२४ ॥
หลังจากถวายความเคารพแด่ยุธิษฐิระ และในทำนองเดียวกันแด่ภีมเสนและฝาแฝด ท่านก็ถูกทั้งหมดโอบกอดแน่น และได้รับการคารวะจากฝาแฝดด้วย
2.2.25
योजनार्धमथो गत्वा कृष्णः परपुरञ्जयः ।
युधिष्ठिरं समामन्त्र्य निवर्तस्वेति भारत ॥ २.२.२५ ॥
เมื่อเสด็จไปได้ครึ่งโยชน์ พระกฤษณะ ผู้ชนะนครของศัตรู ตรัสกับยุธิษฐิระอย่างครบถ้วนว่า "เสด็จกลับเถิด โอ ภารตะ"
2.2.26
ततोऽभिवाद्य गोविन्दः पादौ जग्राह धर्मवित् ।
उत्थाप्य धर्मराजस्तु मूर्ध्न्युपाघ्राय केशवम् ॥ २.२.२६ ॥
จากนั้นพระโควินทะ ผู้รู้ธรรม ถวายความเคารพและจับพระบาท พระธรรมราชาทรงพยุงให้ลุกขึ้น และทรงดมศีรษะของพระเกศวะ
2.2.27
पाण्डवो यादवश्रेष्ठं कृष्णं कमललोचनम् ।
गम्यतामित्यनुज्ञाप्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.२.२७ ॥
ยุธิษฐิระ ปาณฑพ พระธรรมราชา ทรงอนุญาตให้พระกฤษณะ ผู้มีพระเนตรดุจดอกบัวและเป็นยอดแห่งยาทพ ตรัสว่า "ขอให้เสด็จไปเถิด"
2.2.28
ततस्तैः संविदं कृत्वा यथावन्मधुसूदनः ।
निवर्त्य च तथा कृच्छ्रात्पाण्डवान्सपदानुगान् ॥ २.२.२८ ॥
จากนั้น พระมธุสูทนะ หลังจากทำความตกลงกับพวกเขาตามสมควรแล้ว ได้ให้ปาณฑพพร้อมผู้ติดตามที่เดินเท้ากลับไปด้วยความยากลำบาก
2.2.29
स्वां पुरीं प्रययौ हृष्टो यथा शक्रोऽमरावतीम् ।
लोचनैरनुजग्मुस्ते तमादृष्टिपथात्तदा ॥ २.२.२९ ॥
พระองค์ทรงยินดีเสด็จไปยังนครของพระองค์ ดุจพระศักระเสด็จไปยังอมราวดี และพวกเขาตามมองด้วยสายตาจนกระทั่งพระองค์พ้นจากสายตา
2.2.30
मनोभिरनुजग्मुस्ते कृष्णं प्रीतिसमन्वयात् ।
अतृप्तमनसामेव तेषां केशवदर्शने ॥ २.२.३० ॥
พวกเขาตามพระกฤษณะไปด้วยใจ ผูกพันด้วยความรัก เพราะใจของพวกเขายังไม่อิ่มในการได้เห็นพระเกศวะ
2.2.31
क्षिप्रमन्तर्दधे शौरिश्चक्षुषां प्रियदर्शनः ।
अकामा एव पार्थास्ते गोविन्दगमानसाः ॥ २.२.३१ ॥
พระเศารีผู้น่าชมแก่สายตาทรงอันตรธานไปอย่างรวดเร็ว บรรดาบุตรของปฤถาจึงคงอยู่ ดุจยังไม่สมปรารถนา โดยมีใจไปติดตามพระโควินทะ
2.2.32
पार्थमामन्त्र्य गोविन्दः परिष्वज्य सुपीडितम् ।
निवृत्योपययुस्तूर्णं स्वं पुरं पुरुषर्षभाः।
स्यन्दनेनाथ कृष्णोऽपि त्वरितं द्वारकामगात् ॥ २.२.३२ ॥
พระโควินทะทูลลาปารถะและโอบกอดอย่างแน่นแฟ้น บรรดาวัวกระทิงในหมู่มนุษย์หันกลับไปและรีบเสด็จไปยังนครของตน ส่วนพระกฤษณะก็ทรงรีบเสด็จไปยังทวารกาโดยรถศึก
2.2.33
सात्वतेन च वीरेण पृष्ठतो यायिना तदा ।
दारुकेण च सूतेन सहितो देवकीसुतः।
स गतो द्वारकां विष्णुर्गरुत्मानिव वेगवान् ॥ २.२.३३ ॥
ครั้งนั้น ด้วยวีรบุรุษสาตวตะที่ตามมาข้างหลัง และสารถีทารุกะที่ไปด้วยกัน โอรสของเทวกี ก็เสด็จไปยังทวารกา พระวิษณุเสด็จไปอย่างรวดเร็วดุจพระครุฑ
2.2.34
निवृत्य धर्मराजस्तु सह भ्रातृभिरच्युतः ।
सुहृत्परिवृतो राजा प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.२.३४ ॥
พระยุธิษฐิระ พระธรรมราชา ผู้ไม่เคยเสื่อมจากธรรม เสด็จกลับพร้อมด้วยพี่น้อง มีมิตรสหายล้อมรอบ เสด็จเข้าสู่นครอันประเสริฐยิ่ง
2.2.35
विसृज्य सुहृदः सर्वान्भ्रातॄन्पुत्रांश्च धर्मराट् ।
मुमोद पुरुषव्याघ्रो द्रौपद्या सहितो नृप ॥ २.२.३५ ॥
พระธรรมราชาผู้เป็นดุจเสือในหมู่มนุษย์ ทรงส่งมิตรสหาย พี่น้อง และบุตรทั้งหมดกลับไป แล้วทรงรื่นเริงร่วมกับพระนางเทราปที โอ กษัตริย์
2.2.36
केशवोपि मुदा युक्तः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
पूज्यमानो यदुश्रेष्ठैरुग्रसेनमुखैस्तथा ॥ २.२.३६ ॥
แม้พระเกศวะก็เต็มด้วยความปีติ เสด็จเข้าสู่นครอันประเสริฐยิ่ง ได้รับการเคารพจากบรรดายาทพผู้เป็นยอด มีพระอุครเสนนำหน้า
2.2.37
आहुकं पितरं वृद्धं मातरं च यशस्विनीम् ।
अभिवाद्य बलं चैव स्थितः कमललोचनः ॥ २.२.३७ ॥
พระผู้มีพระเนตรดุจดอกบัว ถวายความเคารพแด่พระอาหุกะบิดาผู้ชราและพระมารดาผู้มีเกียรติ และแด่พระพลราม แล้วประทับอยู่ที่นั้น
2.2.38
प्रद्युम्नसाम्बनिशठांश्चरुदेष्णं गदं तथा ।
अनिरुद्धं च भानुं च परिष्वज्य जनार्दनः ॥ २.२.३८ ॥
พระชนารทนะโอบกอดประทุมนะ สามพะ นิศฐะ จารุเทษณะ คทะ อนิรุทธะ และภานุ
2.2.39
स वृद्धैरभ्यनुज्ञातो रुक्मिण्या भवनं ययौ ।
स तत्र भवने दिव्ये प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥ २.२.३९ ॥
ได้รับอนุญาตจากบรรดาผู้เฒ่า พระองค์เสด็จไปยังที่ประทับของพระรุกมิณี ทรงมีความสุขอยู่ในความสุข และทรงรื่นเริงในเรือนทิพย์นั้น
2.2.40
एतस्मिन्नन्तरे राजन्मयो दैत्याधिपस्तदा ।
विधिवत्कल्पयामास सभां धर्मसुताय वै ॥ २.२.४० ॥
ในระหว่างนั้น โอ กษัตริย์ ท้าวมยะ ผู้เป็นใหญ่แห่งไดตยะ ได้สร้างท้องพระโรงให้แก่โอรสของธรรมะตามพิธีอย่างถูกต้อง