మహాభారతం · అధ్యాయం 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
उषित्वा खाण्डवप्रस्थे सुखवासं जनार्दनः ।
पार्थैः प्रीतिसमायुक्तैः पूजनार्होऽभिपूजितः ॥ २.२.१ ॥
ఖాండవప్రస్థంలో సుఖంగా నివసించి, ప్రేమతో నిండిన పార్థులచే పూజింపదగినవాడై, బాగా గౌరవించబడిన జనార్దనుడు (కృష్ణుడు)...
2.2.2
गमनाय मतिं चक्रे पितुर्दर्शनलालसः ।
धर्मराजमथामन्त्र्य पृथां च पृथुलोचनः ॥ २.२.२ ॥
తండ్రిని చూడాలనే ఆసక్తితో బయలుదేరాలని నిశ్చయించుకున్నాడు; ధర్మరాజు, పృథ (కుంతి)లను వీడ్కోలు కోరి విశాలనేత్రుడైన (కృష్ణుడు)...
2.2.3
ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना जगद्वन्द्यः पितृष्वसुः ।
स तया मूर्ध्न्युपाघ्रातः परिष्वक्तश्च केशवः ॥ २.२.३ ॥
జగద్వంద్యుడైన కేశవుడు (కృష్ణుడు) తన పిన్నమ్మ రెండు పాదాలకు శిరసు వంచి నమస్కరించాడు; ఆమె అతని తలను ముద్దాడి కౌగిలించుకుంది.
2.2.4
ददर्शानन्तरं कृष्णो भगिनीं स्वां महायशाः ।
तामुपेत्य हृषीकेशः प्रीत्या बाष्पसमन्वितः ॥ २.२.४ ॥
తరువాత మహాయశస్వి అయిన కృష్ణుడు తన సోదరిని చూశాడు; హృషీకేశుడు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి ప్రేమతో కన్నీళ్లతో నిండి...
2.2.5
अर्थ्यं तथ्यं हितं वाक्यं लघु युक्तमनुत्तरम् ।
उवाच भगवान्भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ॥ २.२.५ ॥
భగవంతుడు, మంచి మాటలు పలికే భద్రా సుభద్రతో అర్థవంతమైన, సత్యమైన, హితకరమైన, సంక్షిప్తమైన, తగిన, అనుపమమైన మాటలు పలికాడు.
2.2.6
तया स्वजनगामीनि श्रावितो वचनानि सः ।
सम्पूजितश्चाप्यसकृच्छिरसा चाभिवादितः ॥ २.२.६ ॥
ఆమె అతనికి స్వజనులకు చేరవలసిన మాటలు చెప్పింది; అతడు మరల మరల గౌరవించబడి తలవంచి నమస్కరించబడ్డాడు.
2.2.7
तामनुज्ञाय वार्ष्णेयः प्रतिनन्द्य च भामिनीम् ।
ददर्शानन्तरं कृष्णां धौम्यं चापि जनार्दनः ॥ २.२.७ ॥
వార్ష్ణేయుడు జనార్దనుడు ఆ భామినికి వీడ్కోలు చెప్పి, ప్రతినమస్కారం చేసిన తర్వాత, కృష్ణను, ధౌమ్యుడిని కూడా చూశాడు.
2.2.8
ववन्दे च यथान्यायं धौम्यं पुरुषसत्तमः ।
द्रौपदीं सान्त्वयित्वा च सुभद्रां परिदाय च ॥ २.२.८ ॥
పురుషోత్తముడు ధౌమ్యుడికి యథావిధిగా నమస్కరించి, ద్రౌపదిని ఓదార్చి, సుభద్రను ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
2.2.9
भ्रातृनभ्यगमद्विद्वान्पार्थेन सहितो बली ।
भ्रातृभिः पञ्चभिः कृष्णो वृतः शक्र इवामरैः ॥ २.२.९ ॥
విద్వాంసుడు, బలవంతుడు అయిన కృష్ణుడు పార్థునితో కలిసి సోదరుల వద్దకు వెళ్లాడు; ఐదుగురు సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలతో చుట్టుముట్టబడిన ఇంద్రునిలా ఉన్నాడు.
2.2.10
यात्राकालस्य योग्यानि कर्माणि गरुडध्वजः ।
कर्तुकामः शुचिर्भूत्वा स्नातवान्समलङ्कृतः ॥ २.२.१० ॥
గరుడధ్వజుడు ప్రయాణ కాలానికి తగిన కర్మలు చేయాలని కోరి, శుచియై స్నానం చేసి, చక్కగా అలంకరించుకున్నాడు.
2.2.11
अर्चयामास देवांश्च द्विजांश्च यदुपुङ्गवः ।
माल्यजाप्यनमस्कारैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ॥ २.२.११ ॥
యదువులలో శ్రేష్ఠుడు దేవతలను, ద్విజులను పూజించాడు; మాలలు, జపం, నమస్కారాలు, అనేక రకాల సుగంధాలతో కూడా.
2.2.12
स कृत्वा सर्वकार्याणि प्रतस्थे तस्थुपां वरः ।
उपेत्य स यदुश्रेष्ठो बाह्यकक्षाद्विनिर्गतः ॥ २.२.१२ ॥
అన్ని పనులు ముగించి, నిలబడినవారిలో శ్రేష్ఠుడు బయలుదేరాడు; యదువులలో శ్రేష్ఠుడు బయటి గది నుండి బయటకు వచ్చాడు.
2.2.13
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्दधिपात्रफलाक्षतैः ।
वसु प्रदाय च ततः प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ २.२.१३ ॥
అర్హులైన బ్రాహ్మణులకు స్వస్తివాచనం చేసి, దధిపాత్రం, ఫలాలు, అక్షతలతో ఆశీర్వదించి, ధనం ఇచ్చిన తర్వాత ఆయన ప్రదక్షిణం చేశాడు.
2.2.14
काञ्चनं रथमास्थाय तार्क्ष्यकेतनमाशुगम् ।
गदाचक्रासिशार्ङ्गाद्यैरायुधैरावृतं शुभम् ॥ २.२.१४ ॥
గరుడ ధ్వజం కలిగిన, వేగంగా వెళ్లే బంగారు రథాన్ని ఎక్కాడు; అది గద, చక్రం, ఖడ్గం, శార్ఙ్గ విల్లు మొదలైన ఆయుధాలతో నిండి శుభంగా ఉంది.
2.2.15
सुतिथावथ नक्षत्रे मुहूर्ते च गुणान्विते ।
प्रययौ पुण्डरीकाक्षः शैब्यसुग्रीववाहनः ॥ २.२.१५ ॥
శుభకరమైన తిథిలో, తర్వాత శుభ నక్షత్రంలో, గుణవంతమైన ముహూర్తంలో, పుండరీకాక్షుడు బయలుదేరాడు; ఆయన గుర్రాలు శైబ్య, సుగ్రీవులు.
2.2.16
अन्वारुरोह चाप्येनं प्रेम्णा राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चास्य यन्तारं दारुकं यन्तृसत्तमम् ॥ २.२.१६ ॥
రాజు యుధిష్ఠిరుడు ప్రేమతో ఆయనను అనుసరించి రథం ఎక్కాడు; ఆయన సారథి, ఉత్తమ సారథి దారుకుణ్ణి తప్పించి.
2.2.17
अभीषून्सम्प्रजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ।
उपारुह्यार्जुनश्चाऽपि चामरव्यजनं सितम् ॥ २.२.१७ ॥
అప్పుడు కురు రాజు స్వయంగా కళ్లెాలను గట్టిగా పట్టుకున్నాడు; అర్జునుడు కూడా రథం ఎక్కి తెల్లని చామరాన్ని పట్టాడు.
2.2.18
रुक्मदण्डं बृहद्बाहुर्विदुधाव प्रदक्षिणम् ।
तथैव भीमसेनोऽपि रथमारुह्य वीर्यवान् ॥ २.२.१८ ॥
బంగారు దండం గల చామరాన్ని, విశాల బాహువు కలవాడు ప్రదక్షిణంగా తిప్పాడు; అదే విధంగా పరాక్రమశాలి భీమసేనుడూ రథం ఎక్కాడు.
2.2.19
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ।
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम्। ॥ २.२.१९ ॥
వందకడ్డీలు గల, దివ్యమాలలతో అలంకరించబడిన, వైడూర్యమణిదండం గల, బంగారంతో అలంకరించబడిన ఛత్రం.
2.2.20
दधार तरसा भीमः मुच्छत्रं शार्ङ्गधन्वने ।
भीमसेनार्जुनौ चापि यमावरिनिषूदनौ ॥ २.२.२० ॥
భీముడు వేగంగా శార్ఙ్గధన్వుడి (కృష్ణుడి) కోసం ఆ ఛత్రాన్ని పట్టుకున్నాడు; భీమసేనుడు, అర్జునుడు, శత్రునాశకులైన యమళ సోదరులు కూడా.
2.2.21
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णमृत्विक्पौरजनैर्वृता ।
स तथा भ्रातृभिः सर्वैः केशवः परवीरहा ॥ २.२.२१ ॥
వెనుక ఋత్విజులు, పౌరజనులు చుట్టుముట్టగా కృష్ణుడిని అనుసరించారు; ఈ విధంగా సోదరులందరితో శత్రువీరులను సంహరించే కేశవుడు.
2.2.22
अन्वीयमानः शुशुभे शिष्यैरिव गुरुः प्रियैः ।
अभिमन्युं च सौभद्रं वृद्धैः परिवृतस्तथा ॥ २.२.२२ ॥
ప్రియమైన శిష్యులు అనుసరించగా గురువులా అతడు ప్రకాశించాడు; సౌభద్ర అభిమన్యుడు కూడా పెద్దలచే చుట్టబడి ఉన్నాడు.
2.2.23
रथमारोप्य निर्यातो धौम्यो ब्राह्मणपुङ्गवः ।
इन्द्रप्रस्थमतिक्रम्य क्रोशमात्रं महाद्युतिः। ॥ २.२.२३ ॥
రథమెక్కి, బ్రాహ్మణోత్తముడు, మహాతేజస్వి అయిన ధౌమ్యుడు ఇంద్రప్రస్థాన్ని దాటి ఒక క్రోశం దూరం వెళ్ళాడు.
2.2.24
युधिष्ठरं पूजयित्वा भीमसेनं यमौ तथा ।
परिष्वक्तो भृशं तैस्तु यमाभ्यामभिवादितः ॥ २.२.२४ ॥
యుధిష్ఠిరుడిని గౌరవించి, భీమసేనుడిని, యమళ సోదరులను కూడా గౌరవించి; వారిచే గట్టిగా కౌగిలించబడి, యమళ సోదరులచే వందనం పొందాడు.
2.2.25
योजनार्धमथो गत्वा कृष्णः परपुरञ्जयः ।
युधिष्ठिरं समामन्त्र्य निवर्तस्वेति भारत ॥ २.२.२५ ॥
అర యోజనం వెళ్ళిన తర్వాత, శత్రునగరాలను జయించిన కృష్ణుడు యుధిష్ఠిరునితో పూర్తిగా మాట్లాడి, "భారతా, తిరిగి వెళ్ళు" అన్నాడు.
2.2.26
ततोऽभिवाद्य गोविन्दः पादौ जग्राह धर्मवित् ।
उत्थाप्य धर्मराजस्तु मूर्ध्न्युपाघ्राय केशवम् ॥ २.२.२६ ॥
అప్పుడు ధర్మజ్ఞుడైన గోవిందుడు నమస్కరించి ఆయన పాదాలను పట్టుకున్నాడు; ధర్మరాజు ఆయనను లేవనెత్తి కేశవుని తలను ఆఘ్రాణించాడు.
2.2.27
पाण्डवो यादवश्रेष्ठं कृष्णं कमललोचनम् ।
गम्यतामित्यनुज्ञाप्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.२.२७ ॥
పాండవుడు, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, కమలనేత్రుడు యాదవశ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుని "వెళ్ళు" అని సెలవిచ్చాడు.
2.2.28
ततस्तैः संविदं कृत्वा यथावन्मधुसूदनः ।
निवर्त्य च तथा कृच्छ्रात्पाण्डवान्सपदानुगान् ॥ २.२.२८ ॥
అప్పుడు వారితో యథావిధిగా ఒప్పందం చేసుకుని, మధుసూదనుడు పాండవులను, వారి కాలినడక అనుచరులను కష్టంగా వెనుకకు మరల్చాడు.
2.2.29
स्वां पुरीं प्रययौ हृष्टो यथा शक्रोऽमरावतीम् ।
लोचनैरनुजग्मुस्ते तमादृष्टिपथात्तदा ॥ २.२.२९ ॥
ఆనందంతో ఆయన తన నగరానికి వెళ్ళాడు, ఇంద్రుడు అమరావతికి వెళ్ళినట్లు; అప్పుడు ఆయన దృష్టిపథం నుండి మాయమయ్యే వరకు వారు కన్నులతో ఆయనను అనుసరించారు.
2.2.30
मनोभिरनुजग्मुस्ते कृष्णं प्रीतिसमन्वयात् ।
अतृप्तमनसामेव तेषां केशवदर्शने ॥ २.२.३० ॥
ప్రేమబంధంతో వారు మనసుతో కృష్ణుని అనుసరించారు; కేశవుని దర్శనంలో వారి మనసులు ఇంకా తృప్తి చెందనివై ఉన్నాయి.
2.2.31
क्षिप्रमन्तर्दधे शौरिश्चक्षुषां प्रियदर्शनः ।
अकामा एव पार्थास्ते गोविन्दगमानसाः ॥ २.२.३१ ॥
కళ్లకు ఇంపైన రూపమున్న శౌరి త్వరగా అంతర్ధానమయ్యాడు. పార్థులు తృప్తిపడనివారిగానే ఉన్నారు; వారి మనసులు గోవిందుని వైపే వెళ్లాయి.
2.2.32
पार्थमामन्त्र्य गोविन्दः परिष्वज्य सुपीडितम् ।
निवृत्योपययुस्तूर्णं स्वं पुरं पुरुषर्षभाः।
स्यन्दनेनाथ कृष्णोऽपि त्वरितं द्वारकामगात् ॥ २.२.३२ ॥
గోవిందుడు పార్థునికి వీడ్కోలు చెప్పి, అతన్ని గాఢంగా కౌగిలించుకుని, పురుష శ్రేష్ఠులు వెనుదిరిగి త్వరగా తమ నగరానికి వెళ్లారు. కృష్ణుడు కూడా రథంపై త్వరగా ద్వారకకు వెళ్లాడు.
2.2.33
सात्वतेन च वीरेण पृष्ठतो यायिना तदा ।
दारुकेण च सूतेन सहितो देवकीसुतः।
स गतो द्वारकां विष्णुर्गरुत्मानिव वेगवान् ॥ २.२.३३ ॥
అప్పుడు వీరుడైన సాత్వతుడు వెనుక అనుసరించగా, సారథి దారుకునితో దేవకీ కుమారుడు ద్వారకకు వెళ్లాడు. విష్ణువు గరుత్మంతునిలా వేగంగా వెళ్లాడు.
2.2.34
निवृत्य धर्मराजस्तु सह भ्रातृभिरच्युतः ।
सुहृत्परिवृतो राजा प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.२.३४ ॥
తిరిగి వచ్చి, సోదరులతో కలిసి, ధర్మరాజు, మిత్రులచే చుట్టబడి, ఆ ఉత్తమ నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
2.2.35
विसृज्य सुहृदः सर्वान्भ्रातॄन्पुत्रांश्च धर्मराट् ।
मुमोद पुरुषव्याघ्रो द्रौपद्या सहितो नृप ॥ २.२.३५ ॥
మిత్రులందరినీ, సోదరులను, కుమారులను పంపించి, ధర్మరాజైన పురుషవ్యాఘ్రుడు ద్రౌపదితో కలిసి సంతోషించాడు, ఓ రాజా.
2.2.36
केशवोपि मुदा युक्तः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
पूज्यमानो यदुश्रेष्ठैरुग्रसेनमुखैस्तथा ॥ २.२.३६ ॥
కేశవుడు కూడా ఆనందంతో ఆ ఉత్తమ నగరంలో ప్రవేశించాడు; ఉగ్రసేనుని నేతృత్వంలోని యదువంశ శ్రేష్ఠులచే గౌరవించబడుతూ.
2.2.37
आहुकं पितरं वृद्धं मातरं च यशस्विनीम् ।
अभिवाद्य बलं चैव स्थितः कमललोचनः ॥ २.२.३७ ॥
కమలలోచనుడు వృద్ధుడైన తండ్రి ఆహుకుడిని, యశస్విని అయిన తల్లిని, బలరాముడిని అభివాదం చేసి నిలిచాడు.
2.2.38
प्रद्युम्नसाम्बनिशठांश्चरुदेष्णं गदं तथा ।
अनिरुद्धं च भानुं च परिष्वज्य जनार्दनः ॥ २.२.३८ ॥
జనార్దనుడు ప్రద్యుమ్న, సాంబ, నిశఠ, చారుదేష్ణ, గద, అనిరుద్ధ, భాను అందరినీ కౌగలించుకున్నాడు.
2.2.39
स वृद्धैरभ्यनुज्ञातो रुक्मिण्या भवनं ययौ ।
स तत्र भवने दिव्ये प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥ २.२.३९ ॥
పెద్దల అనుమతి పొంది ఆయన రుక్మిణి భవనానికి వెళ్లాడు. ఆ దివ్య భవనంలో సుఖంగా ఆనందించాడు.
2.2.40
एतस्मिन्नन्तरे राजन्मयो दैत्याधिपस्तदा ।
विधिवत्कल्पयामास सभां धर्मसुताय वै ॥ २.२.४० ॥
ఇంతలో, ఓ రాజా, దైత్యాధిపతి మయుడు ధర్మపుత్రుడి కోసం విధి ప్రకారం ఒక సభను నిర్మించాడు.