મહાભારત · અધ્યાય 2.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.21.1
एष पार्थ महान्भाति पशुमान्नित्यमम्बुमान् ।
निरामयः सुवेश्माढ्यो निवेशो मागधः शुभः ॥ २.२१.१ ॥
હે પાર્થ, આ મહાન મગધ નિવેશ સદા પશુઓ અને જળથી સમૃદ્ધ, રોગરહિત, સુંદર ભવનોથી ભરેલું અને શુભ દેખાય છે.
2.21.2
वैहारो विपुलः शैलो वाराहो वृषभस्तथा ।
तथा ऋषिगिरिस्तात शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः ॥ २.२१.२ ॥
વૈહાર, વિપુલ પર્વત, વારાહ અને વૃષભ, તેમજ હે તાત, ઋષિગિરિ — અને પાંચમો ચૈત્યક; આ સર્વ શુભ છે.
2.21.3
एते पञ्चमहाशृङ्गाः पर्वताः शीतलद्रुमाः ।
रक्षन्तीवाभिसंहत्य संहताङ्गा गिरिव्रजम् ॥ २.२१.३ ॥
પાંચ મહાન શિખરોવાળા આ પર્વતો, શીતળ વૃક્ષોથી યુક્ત, જાણે એકઠા થઈને, ગાઢ જોડાયેલા અંગો સાથે ગિરિવ્રજનું રક્ષણ કરી રહ્યા હોય તેમ છે.
2.21.4
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्गन्धवद्भिर्मनोहरैः ।
निगूढा इव लोध्राणां वनैः कामिजनप्रियैः ॥ २.२१.४ ॥
ફૂલોથી વીંટળાયેલા ડાળીઓના અગ્રભાગવાળા, સુગંધિત, મનોહર, કામીજનોને પ્રિય વનો સાથે, જાણે લોધ્ર વૃક્ષો વચ્ચે છુપાયેલા.
2.21.5
यत्र दीर्घतमा नाम ऋषिः परमन्त्रितः ।
शूद्रायां गौतमो यत्र महात्मा संशितव्रतः।
औशीनर्यामजनयत्काक्षीवाद्यान्सुतान्मुनिः ॥ २.२१.५ ॥
ત્યાં દીર્ઘતમા નામના પરમ મંત્રજ્ઞ ઋષિ હતા; ત્યાં જ મહાત્મા, કઠોરવ્રતી ગૌતમે શૂદ્રા સ્ત્રીથી અને મુનિએ ઔશીનરી સ્ત્રીથી કાક્ષીવાન આદિ પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
2.21.6
गौतमः प्रणयात्तस्माद्यथाऽसौ तत्र सद्मनि ।
भजते मागधं वंशं स नृपाणामनुग्रहः। ॥ २.२१.६ ॥
ગૌતમ પ્રેમથી ત્યાં તે ઘરમાં માગધ વંશની સેવા કરે છે; તે રાજાઓ પર અનુગ્રહ કરનાર છે.
2.21.7
अङ्गवङ्गादयश्चैव राजानः सुमहाबलाः ।
गौतमक्षयमभ्येत्य रमन्ते स्म पुरार्जुन ॥ २.२१.७ ॥
અંગ, વંગ વગેરે અતિ બળવાન રાજાઓ ગૌતમના આશ્રમે આવીને પહેલાં આનંદ માણતા હતા, હે અર્જુન.
2.21.8
वनराजीस्तु पश्येमाः पिप्लानां मनोरमाः ।
लोघ्राणां च शुभाः पार्थ गौतमौकः समीपजाः ॥ २.२१.८ ॥
હે પાર્થ, જુઓ, ગૌતમના નિવાસની નજીક ઊગેલા પીપળા અને લોધ્રના આ મનોહર અને સુંદર વનવૃક્ષોની હારમાળાઓ.
2.21.9
अर्बुदः शक्रवापी च पन्नगौ शत्रुतापनौ ।
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र मणिनागस्य चोत्तमः ॥ २.२१.९ ॥
અહીં અર્બુદ પર્વત અને શક્રનું સરોવર છે; શત્રુઓને તપાવનારા બે નાગ, સ્વસ્તિકનું નિવાસસ્થાન અને મણિનાગનું ઉત્તમ સ્થાન પણ અહીં છે.
2.21.10
अपारिहार्या मेघानां मागधा मनुना कृताः ।
कौशिको मणिमांश्चैव चक्राते चाप्यनुग्रहम् ॥ २.२१.१० ॥
મેઘો વડે ન જીતી શકાય તેવા માગધોને મનુએ સર્જ્યા; કૌશિક અને મણિમાને પણ તેમના પર અનુગ્રહ કર્યો.
2.21.11
पाण्डरे विपुले चैव तथा वाराहकेऽपि च ।
चैत्यके चज गिरिश्रेष्ठे मादङ्गे च शिलोच्चये ॥ २.२१.११ ॥
પાંડર અને વિપુલ પર્વતો, તેમજ વારાહક; પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ ચૈત્યક, માદંગ અને શિલોચ્ચય (અહીં છે).
2.21.12
एतेषु पर्वतेन्द्रेषु सर्वसिद्धसमालयाः ।
यतीनामाश्रमाश्चैव मुनीनां च महात्मनाम् ॥ २.२१.१२ ॥
આ શ્રેષ્ઠ પર્વતો પર સર્વ સિદ્ધોના નિવાસ, યતિઓના આશ્રમ અને મહાત્મા મુનિઓના આશ્રમ પણ છે.
2.21.13
वृषभस्य तमालस्य महावीर्यस्य वै तथा ।
गन्धर्वरक्षसां चैव नागानां च तथाऽऽलयाः ॥ २.२१.१३ ॥
વૃષભ અને તમાલ નામના મહાપરાક્રમી પર્વતો પર, તેમજ ગંધર્વ, રાક્ષસ અને નાગોના નિવાસો પણ છે.
2.21.14
कक्षीवतस्तपोवीर्यात्तपोदा इति विश्रुताः ।
पुण्यतीर्थाश्च ते सर्वे सिद्धानां चैव कीर्तिताः।
मणेश्च दर्शनादेव भद्रं शिवमवाप्नुयात् ॥ २.२१.१४ ॥
કક્ષીવાનના તપોબળથી તે 'તપોદા' નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે બધાં પુણ્યતીર્થો છે અને સિદ્ધો માટે પણ કહેવાયાં છે. મણિના દર્શનમાત્રથી જ કલ્યાણ અને શુભ પ્રાપ્ત થાય છે.
2.21.15
एवं प्राप्य पुरं रम्यं दुराधर्पं समन्ततः ।
अर्थसिद्धिं त्वनुपमां जरासन्धोऽभिमन्यते ॥ २.२१.१५ ॥
આ રીતે તે રમણીય, ચારેય બાજુ દુર્ભેદ્ય નગર પર પહોંચીને જરાસંધ પોતાની કાર્યસિદ્ધિને અનુપમ માને છે.
2.21.16
वयमासादने तस्य दर्पमद्य हरेम हि ।
एवमुक्त्वा ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः ॥ २.२१.१६ ॥
આજે આપણે તેની સામે જઈને તેનું અભિમાન ઉતારીશું. આમ કહીને પછી મહાતેજસ્વી બધા ભાઈઓ.
2.21.17
वार्ष्णेयः पाण्डवौ चैव प्रतस्थुर्मागधं पुरम् ।
हृष्टपुष्टजनोपेतं चातुर्वर्ण्यसमाकुलम् ॥ २.२१.१७ ॥
વાર્ષ્ણેય (કૃષ્ણ) અને બંને પાંડવો મગધ નગર તરફ પ્રયાણ કર્યું; તે નગર હર્ષિત, પુષ્ટ લોકોથી ભરેલું અને ચારેય વર્ણોથી ગીચ હતું.
2.21.18
स्फीतोत्सवमनाधृष्यमासेदुश्च गिरिव्रजतम् ।
ततो द्वारमनासाद्य पुरस्य गिरिमुच्छ्रितम् ॥ २.२१.१८ ॥
ઉત્સવોથી ભરેલા, અજેય ગિરિવ્રજ પર તેઓ પહોંચ્યા. પછી નગરના ઊંચા પર્વતના દ્વાર પર પહોંચતા પહેલાં—
2.21.19
बार्हद्रथैः पूज्यमानं तथा नगरवासिभिः ।
मागधानां तु रुचिरं चैत्यकान्तरमाद्रवन् ॥ २.२१.१९ ॥
બૃહદ્રથના પુત્રો અને નગરવાસીઓ દ્વારા પૂજાયેલા મગધોના સુંદર ચૈત્ય-પ્રાંગણ તરફ તેઓ દોડ્યા.
2.21.20
यत्र मांसादमृषभमाससाद बृहद्रथः ।
तं हत्वा मासतालाभिस्तिस्रो भेरीकारयत् ॥ २.२१.२० ॥
જ્યાં બૃહદ્રથે માંસભક્ષી વૃષભ સામે આવતા તેને મારી નાખ્યો અને તાડ જેવડી ત્રણ ભેરીઓ બનાવડાવી.
2.21.21
स्वपुरे स्थापयामास तेन चानह्य चर्मणा ।
यत्र ताः प्राणदन्भेर्यो दिव्यपुष्पावचूर्णिताः ॥ २.२१.२१ ॥
તેણે તેમને પોતાના નગરમાં સ્થાપ્યા; તે ચામડાથી મઢીને, દિવ્ય પુષ્પોથી છંટાયેલી તે ભેરીઓ ગુંજી ઊઠી.
2.21.22
भङ्क्त्वा भेरीत्रयं तेऽपि चैत्यप्राकारमाद्रवन् ।
द्वारतोऽभिमुखाः सर्वे ययुर्नानायुधास्तधा ॥ २.२१.२२ ॥
તે ત્રણ ભેરીઓ તોડીને, તેઓ પણ ચૈત્યની દીવાલ પર ધસ્યા; દરવાજા સામે મુખ કરીને, વિવિધ શસ્ત્રો સાથે સૌ આગળ વધ્યા.
2.21.23
मागधानां सुरुचिरं चैत्यकं तं समाद्रवन् ।
शिरसीव समाघ्नन्तो जरासन्धं जिघांस्वः ॥ २.२१.२३ ॥
મગધોના તે અતિ સુંદર ચૈત્ય તરફ તેઓ દોડ્યા; જરાસંધને મારવાની ઇચ્છાથી, જાણે માથા પર જ પ્રહાર કરતા હોય તેમ.
2.21.24
स्थिरं सुविपुलं शृङ्गं सुमहत्तत्पुरातनम् ।
अर्चितं गन्धमाल्यैश्च सततं सुप्रतिष्ठितम् ॥ २.२१.२४ ॥
તે સ્થિર, અતિ વિશાળ, મહાન અને પ્રાચીન શિખર હતું; સુગંધ અને માળાઓથી સતત પૂજાયેલું અને સારી રીતે સ્થાપિત.
2.21.25
विपुलैर्बाहुभिर्वीरस्तेऽभिहत्याभ्यपातयन् ।
ततस्ते मागधं हृष्टाः पुरं प्रविविशुस्तदा ॥ २.२१.२५ ॥
વિશાળ ભુજાઓથી તે વીરોએ તેના પર પ્રહાર કરીને તેને પાડી દીધો. પછી તેઓ હર્ષભેર માગધના નગરમાં પ્રવેશ્યા.
2.21.26
एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
दृष्ट्वा तु दुर्निमित्तानि जरासन्धमदर्शयन् ॥ २.२१.२६ ॥
તે જ સમયે વેદપારંગત બ્રાહ્મણોએ દુર્નિમિત્તો જોઈને જરાસંધને તે બતાવ્યાં.
2.21.27
पर्युग्न्यकुर्वंश्च नृपं द्विरदस्थं पुरोहिताः ।
ततस्तच्छान्तये राजा जरासन्धः प्रतापवान्।
दीक्षितो नियमस्थोऽसावुपवासपरोऽभवत् ॥ २.२१.२७ ॥
પુરોહિતોએ હાથી પર બેઠેલા રાજા માટે પર્યુગ્નિ હોમ કર્યો. પછી તે શાંતિ માટે પ્રતાપી રાજા જરાસંધ દીક્ષિત થઈ, નિયમોમાં સ્થિત થઈ ઉપવાસમાં લીન થયો.
2.21.28
स्नातकव्रतिनस्ते तु बाहुशस्त्रा निरायुधाः ।
युयुत्सवः प्रविविशुर्जरासन्धेन भारत ॥ २.२१.२८ ॥
સ્નાતક વ્રત પાળનારા તેઓ, ભુજાઓને જ શસ્ત્ર બનાવીને, નિઃશસ્ત્ર, યુદ્ધની ઇચ્છાથી, હે ભારત, જરાસંધ સાથે પ્રવેશ્યા.
2.21.29
भक्ष्यमाल्यापणानां च ददृशुः श्रियमुत्तमाम् ।
स्फीतां सर्वगुणोपेतां सर्वकामसमृद्धिनाम् ॥ २.२१.२९ ॥
ખાદ્યપદાર્થો અને માળાની દુકાનોની ઉત્તમ શોભા તેમણે જોઈ. તે સમૃદ્ધ, સર્વગુણસંપન્ન અને સર્વ કામનાઓથી પરિપૂર્ણ હતી.
2.21.30
तां तु दृष्ट्वा समृद्धिं ते वीथ्यां तस्यां नरोत्तमाः ।
राजमार्गेण गच्छन्तः कृष्णभीमधनञ्जयाः।
बलाद्गृहीत्वा माल्यानि मालाकारान्महाबलाः ॥ २.२१.३० ॥
તે શેરીની તે સમૃદ્ધિ જોઈને, રાજમાર્ગે જતા તે નરોત્તમો કૃષ્ણ, ભીમ અને ધનંજય, મહાબળવાન, માળીઓ પાસેથી બળજબરીથી માળાઓ લઈ લીધી.
2.21.31
कर्पूरशृङ्गं कोष्ठं च सफलं चान्तरापणे ।
वैश्याद्बलाद्गृहीत्वा ते विहृत्य च महारथाः ॥ २.२१.३१ ॥
કર્પૂરશૃંગ જેવા ઢગલા, કોઠાર અને ફળો સહિત અંતરાપણમાં, તે મહારથીઓએ વૈશ્ય પાસેથી બળજબરીથી લઈને અને ફરીને...
2.21.32
विरागवसनाः सर्वे स्रग्विणो मृष्टकुण्डलाः ।
निवेशनमथाजग्मुर्जरासन्धस्य धीमतः ॥ २.२१.३२ ॥
રંગબેરંગી વસ્ત્રો પહેરીને, માળા અને ચમકતાં કુંડળ ધારણ કરીને તેઓ બધા બુદ્ધિમાન જરાસંધના નિવાસે આવ્યા.
2.21.33
गोवासमिव वीक्षन्तः सिंहा हैमवता यथा ।
शालस्तम्भनिभास्तेषां चन्दनागुरुरूषिताः ॥ २.२१.३३ ॥
ગૌશાળા તરફ જોતા, હિમાલયના સિંહો જેવા, શાલવૃક્ષના સ્તંભ જેવા, ચંદન અને અગરુથી લેપાયેલા તેમના...
2.21.34
अशोभन्त महाराज बाहवो युद्धशालिनाम् ।
तान्दृष्ट्वा द्विरदप्रख्याञ्शालस्कन्दानिवोद्गतान् ॥ २.२१.३४ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધપ્રિય વીરોની ભુજાઓ શોભવા લાગી; હાથી સમાન, ઊભેલા શાલવૃક્ષના થડ જેવા તેમને જોઈને...
2.21.35
व्यूढोरस्कान्मागधानां विस्मयः समपद्यत ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विविशुर्मागधालयम् ॥ २.२१.३५ ॥
વિશાળ છાતીવાળા માગધોને જોઈને વિસ્મય થયો; દ્વારથી નહીં, કૂદીને તેઓ માગધોના ભવનમાં પ્રવેશ્યા.
2.21.36
ते त्वतीत्य जनाकीर्णाः कक्षास्तिस्रो नरर्षभाः ।
अहङ्कारेण राजानमुपतस्थुर्गतव्यथाः ॥ २.२१.३६ ॥
માણસોથી ભરેલા ત્રણ આંગણાં વટાવીને, તે નરશ્રેષ્ઠો નિર્ભય થઈ, અહંકારથી રાજા પાસે ઊભા રહ્યા.
2.21.37
भो शब्देनैव राजानमुचुस्ते तु महारथाः ।
तान्पाद्यमधुपर्कार्हान्गवार्हान्सत्कृतिं गतान्।
प्रत्युत्थाय जरासन्ध उपतस्थे यथाविधि ॥ २.२१.३७ ॥
'ભો' શબ્દથી જ મહારથીઓ તે રાજા સાથે બોલ્યા. પાદ્ય, મધુપર્ક અને ગોદાનને યોગ્ય ગણીને સત્કાર પામેલા તેમની પાસે જરાસંધ ઊભો થઈ વિધિપૂર્વક ગયો.
2.21.38
उवाच चैतान्राजाऽसौ स्वागतं वोस्त्विति प्रभुः ।
मौनमासीत्तदा पार्थभीमयोर्जनमेजय ॥ २.२१.३८ ॥
તે સમર્થ રાજાએ તેમને કહ્યું, 'તમારું સ્વાગત છે.' હે જનમેજય, ત્યારે પાર્થ અને ભીમ મૌન રહ્યા.
2.21.39
तेषां मध्ये महाबुद्धिः कृष्णो वचनमब्रवीत् ।
वक्तुं नायाति राजेन्द्र एतयोर्नियमस्थयोः ॥ २.२१.३९ ॥
તેમની વચ્ચે મહાબુદ્ધિ કૃષ્ણે વચન કહ્યું. હે રાજેન્દ્ર, આ બંને નિયમમાં સ્થિત હોવાથી તેમને બોલવું ઊચિત ન લાગ્યું.
2.21.40
अर्वाङ्निशीथात्परतस्त्वाया सार्धं वदिष्यतः ।
यज्ञागारे स्थापयित्वा राजा राजगृहं वदिष्यतः। ॥ २.२१.४० ॥
મધ્યરાત્રિ પહેલાં કે પછી તેઓ તારી સાથે વાત કરશે. રાજા યજ્ઞશાળામાં સ્થાપીને રાજગૃહમાં વાત કરશે.
2.21.41
ततोऽर्धरात्रे सम्प्राप्ते यातो यत्र स्थिता द्विजाः ।
तस्य ह्येतद्व्रतं राजन्बभूव भुवि विश्रुतम् ॥ २.२१.४१ ॥
પછી મધ્યરાત્રિ થતાં જ્યાં દ્વિજો ઊભા હતા ત્યાં તે ગયો. રાજન, આ તેનું વ્રત હતું; પૃથ્વી પર તે પ્રસિદ્ધ હતું.
2.21.42
स्नातकान्ब्राह्मणान्प्राप्ताञ्श्रुत्वा स समितिञ्जयः ।
अप्यर्धरात्रे नृपतिः प्रत्युद्गच्छति भारत ॥ २.२१.४२ ॥
સ્નાતક બ્રાહ્મણો આવ્યા છે એ સાંભળીને, યુદ્ધવિજેતા તે રાજા મધ્યરાત્રિએ પણ તેમને સામે જાય છે, હે ભારત.
2.21.43
तांस्त्वपूर्वेण वेषेण दृष्ट्वा स नृपसत्तमः ।
उपतस्थे जरान्धो विस्मितश्चाभवत्तदा ॥ २.२१.४३ ॥
તેમને અપૂર્વ વેશમાં જોઈને તે નૃપશ્રેષ્ઠ, વૃદ્ધાવસ્થાથી અંધ જરાસંધ, તેમની પાસે ગયો; ત્યારે તે વિસ્મિત થયો.
2.21.44
ते तु दृष्ट्वैव राजानं जरासन्धं नरर्षभाः ।
इदमूचुरमित्रघ्नाः सर्वे भरतसत्तम ॥ २.२१.४४ ॥
રાજા જરાસંધને જોતાં જ તે નરશ્રેષ્ઠો, શત્રુસંહારક સૌ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ બોલ્યા.
2.21.45
स्वस्त्यस्तु कुशलं राजन्निति तत्र व्यवस्थिताः ।
तं नृपं नृपशार्दूल प्रेक्षमाणाः परस्परम् ॥ २.२१.४५ ॥
'રાજન, કલ્યાણ થાઓ, કુશળ રહો' એમ કહીને ત્યાં ઊભેલા તેઓ, હે નૃપશાર્દૂલ, તે રાજા અને પરસ્પરને જોતા રહ્યા.
2.21.46
तानब्रवीञ्जरासन्धस्तथा पाण्डवयादवान् ।
आस्यतामिति राजेन्द्र ब्राह्मणच्छद्मसंवृतान् ॥ २.२१.४६ ॥
જરાસંધે તે પાંડવો અને યાદવોને, જેઓ બ્રાહ્મણના છદ્મ વેશથી ઢંકાયેલા હતા, કહ્યું, 'બેસો', હે રાજેન્દ્ર.
2.21.47
अथोपविविशुः सर्वे त्रयस्ते पुरुषर्षभाः ।
सम्प्रदीप्तास्त्रयो लक्ष्म्या महाध्वर इवाग्नयः ॥ २.२१.४७ ॥
પછી તે ત્રણેય પુરુષશ્રેષ્ઠો બેસી ગયા; મહાયજ્ઞમાં તેજથી પ્રજ્વલિત ત્રણ અગ્નિઓની જેમ તેઓ દીપ્યમાન થયા.
2.21.48
तानुवाच जरासन्धः सत्यसन्धो नराधिपः ।
विगर्हमाणः कौरव्य वेषग्रहणवैकृतान्
न स्नातकव्रता विप्रा वहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ २.२१.४८ ॥
સત્યપ્રતિજ્ઞ નરાધિપ જરાસંધે તેમની નિંદા કરીને કહ્યું: 'હે કૌરવ્ય, વેશ ધારણ કરવામાં વિકૃતિ કરનારા તમે બ્રાહ્મણ નથી; સ્નાતક વ્રતધારી બ્રાહ્મણો બહાર માળા અને લેપ ધારણ કરતા નથી.'
2.21.49
भवन्तीति नृलोकेऽस्मिन्विदितं मम सर्वशः ।
के यूयं पुष्पवन्तश्च भुजैर्ज्याकृतलक्षणैः ॥ २.२१.४९ ॥
આ મનુષ્યલોકમાં આ મને સંપૂર્ણપણે જાણીતું છે. ફૂલ ધારણ કરનારા અને ધનુષ્યની દોરીના નિશાનવાળા બાહુ ધરાવનારા તમે કોણ છો?
2.21.50
बिभ्रतः क्षात्रमोजश्च ब्राह्मण्यं प्रतिजानथ ।
एवं विरागवसना बहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ २.२१.५० ॥
ક્ષાત્રતેજ ધારણ કરવા છતાં તમે બ્રાહ્મણત્વનો દાવો કરો છો. આ રીતે રંગીન વસ્ત્રો પહેરીને અને બહારની માળા તથા લેપ લગાવીને છો.
2.21.51
क्षत्रिया एव लोकेऽस्मिन्विदिता मम सर्वशः ।
सत्यं वदत के यूयं सत्यं राजसु शोभते ॥ २.२१.५१ ॥
આ લોકમાં તમે ક્ષત્રિયો જ છો એ મને સંપૂર્ણપણે જાણીતું છે. સત્ય બોલો, તમે કોણ છો? રાજાઓમાં સત્ય જ શોભે છે.
2.21.52
चैत्यकस्य गिरेः शृङ्गं भित्त्वा किमिह सद्मनि ।
अद्वारेण प्रविष्टाः स्थ निर्भया राजकिल्विषात् ॥ २.२१.५२ ॥
ચૈત્યક પર્વતનું શિખર તોડીને તમે અહીં મહેલમાં કેમ આવ્યા? દરવાજા વિના પ્રવેશીને, રાજાના અપરાધથી ડર્યા વિના તમે ઊભા છો?
2.21.53
वदध्वं वाचि वीर्यं च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
कर्म चैतद्विलिङ्गस्थं किं वोऽद्य प्रसमीक्षितम् ॥ २.२१.५३ ॥
વાણીમાં બ્રાહ્મણનું પરાક્રમ, ખાસ કરીને, બોલો. ખોટા ચિહ્નો ધારણ કરીને કરેલું આ કર્મ આજે શું વિચારીને કર્યું?
2.21.54
एवं च मामुपास्थाय कस्माच्च विधिर्नाहणाम् ।
प्रणीतां नानुगृह्णीत कार्यं किं वाऽस्मदागमे ॥ २.२१.५४ ॥
આ રીતે મારી પાસે આવીને પણ પૂજ્યો માટે નિર્ધારિત વિધિ તમે કેમ સ્વીકાર્યો નહીં? અથવા અમારા આગમનમાં તમારી ફરજ શી છે?
2.21.55
एवमुक्ते ततः कृष्णः प्रत्युवाच महामनाः ।
स्निग्धगमभीरया वाचा वाक्यं वाक्यविशारदः
कृष्ण उवाच। ॥ २.२१.५५ ॥
આમ કહેવાયા પછી મહામના કૃષ્ણે સ્નિગ્ધ અને ગંભીર વાણીમાં ઉત્તર આપ્યો; તે વાક્યકુશળ હતા. કૃષ્ણ બોલ્યા.
2.21.56
स्नातकान्ब्राह्मणान्राजन्विद्ध्यस्मांस्त्वं नराधिप ।
स्नातकव्रतिनो राजन्ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ॥ २.२१.५६ ॥
હે રાજન, હે નરાધિપ, તમે અમને સ્નાતક બ્રાહ્મણ જાણો. હે રાજન, સ્નાતક વ્રત પાળનારા બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્યો.
2.21.57
विशेषनियमाश्चैषामविशेषाश्च सन्त्युत ।
विशेषवांश्च सततं क्षत्रियः श्रियमृच्छति ॥ २.२१.५७ ॥
તેમના વિશેષ નિયમો પણ છે અને સામાન્ય નિયમો પણ છે. જે ક્ષત્રિય સદા વિશેષ નિયમોથી યુક્ત રહે છે, તે શ્રી પામે છે.
2.21.58
पुष्पवत्सु ध्रुवा श्रीश्च पुष्पवन्तस्ततो वयम् ।
क्षत्रियो बाहुवीर्यस्तु न तथा वाक्यवीर्यवान्
अम्प्रगल्भं वचस्तस्य तस्माद्बार्हद्रथेरितम् ॥ २.२१.५८ ॥
પુષ્પવાળાઓમાં શ્રી સ્થિર છે; તેથી અમે પુષ્પવંત છીએ. ક્ષત્રિય બાહુબળથી વીર્યવાન છે, વાક્યબળથી તેવો નથી. તેથી બાર્હદ્રથનું તે વચન અપરિપક્વ છે.
2.21.59
स्ववीर्यं क्षत्रियाणां तु बाह्वोर्धाता न्यवेशयत् ।
तद्दिदृक्षसि चेद्राजन्द्रष्टास्यद्य न संशयटः ॥ २.२१.५९ ॥
ક્ષત્રિયોનું પોતાનું વીર્ય વિધાતાએ તેમના બાહુઓમાં સ્થાપ્યું છે. હે રાજન, જો તમે તે જોવા ઇચ્છો છો, તો આજે જ જોશો; એમાં સંશય નથી.
2.21.60
अद्वारेण रिम्पोर्गेहं द्वारेण सुहृदो गृहान् ।
प्रविशन्ति नरा धीरा द्वाराण्येतानि धर्मतः ॥ २.२१.६० ॥
શત્રુના ઘરમાં દરવાજા વિના અને મિત્રોના ઘરોમાં દરવાજાથી ધીર પુરુષો પ્રવેશે છે. આ દ્વારો ધર્મ અનુસાર છે.
2.21.61
कार्यवन्तो गृहानेत्य शत्रुतो नार्हणां वयम् ।
प्रतिगृह्णीम् तद्विद्वि एतन्नः शाश्वतं व्रतम् ॥ २.२१.६१ ॥
કામ માટે આવીને ઘરે આવેલા; શત્રુ પાસેથી અમે સત્કાર સ્વીકારતા નથી. આ અમારું શાશ્વત વ્રત છે, આ જાણો.