มหาภารตะ · อัธยายะ 2.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.21.1
एष पार्थ महान्भाति पशुमान्नित्यमम्बुमान् ।
निरामयः सुवेश्माढ्यो निवेशो मागधः शुभः ॥ २.२१.१ ॥
โอ้ปารถะ นี่คือแคว้นมาคธอันยิ่งใหญ่ที่เฉิดฉาย อุดมด้วยโคและน้ำอยู่เสมอ ปราศจากโรคภัย มีเรือนที่งดงามมากมาย และเป็นมงคล
2.21.2
वैहारो विपुलः शैलो वाराहो वृषभस्तथा ।
तथा ऋषिगिरिस्तात शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः ॥ २.२१.२ ॥
ไวหาระ ภูเขาใหญ่ วาราหะ และวฤษภะ ตลอดจนฤษิคีรี ที่รักของข้า และไจตยะเป็นลำดับที่ห้า ล้วนเป็นมงคลทั้งสิ้น
2.21.3
एते पञ्चमहाशृङ्गाः पर्वताः शीतलद्रुमाः ।
रक्षन्तीवाभिसंहत्य संहताङ्गा गिरिव्रजम् ॥ २.२१.३ ॥
ภูเขาทั้งห้าที่มียอดใหญ่ห้ายอดนี้ มีต้นไม้เย็นขึ้นอยู่ ดูเหมือนจะคุ้มกันเขตเนินเขา โดยประสานกันแน่นด้วยอวัยวะที่ชิดติดกัน
2.21.4
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्गन्धवद्भिर्मनोहरैः ।
निगूढा इव लोध्राणां वनैः कामिजनप्रियैः ॥ २.२१.४ ॥
ด้วยปลายกิ่งที่ห่อหุ้มด้วยดอกไม้ หอมกรุ่นและน่ารื่นรมย์ พร้อมด้วยป่าที่คนรักชื่นชอบ ดูเหมือนซ่อนอยู่ท่ามกลางต้นโลธระ
2.21.5
यत्र दीर्घतमा नाम ऋषिः परमन्त्रितः ।
शूद्रायां गौतमो यत्र महात्मा संशितव्रतः।
औशीनर्यामजनयत्काक्षीवाद्यान्सुतान्मुनिः ॥ २.२१.५ ॥
ณ ที่ที่ฤๅษีนามว่าทีรฆตมัส ผู้ชำนาญในมนตร์อย่างยิ่งเคยอาศัยอยู่ ณ ที่นั้นเองโคตมผู้ยิ่งใหญ่ มั่นคงในวัตรปฏิบัติ ได้ให้กำเนิดบุตร เริ่มด้วยกากษีวัต จากหญิงศูทรและจากหญิงเอาศีนรี
2.21.6
गौतमः प्रणयात्तस्माद्यथाऽसौ तत्र सद्मनि ।
भजते मागधं वंशं स नृपाणामनुग्रहः। ॥ २.२१.६ ॥
โคตมด้วยความเอ็นดูจึงดูแลราชวงศ์มาคธที่เรือนนั้น เขาเป็นผู้อนุเคราะห์แก่บรรดากษัตริย์
2.21.7
अङ्गवङ्गादयश्चैव राजानः सुमहाबलाः ।
गौतमक्षयमभ्येत्य रमन्ते स्म पुरार्जुन ॥ २.२१.७ ॥
กษัตริย์อังคะ วังคะ และพระองค์อื่นๆ ผู้มีกำลังมหาศาล เมื่อมาถึงที่พำนักของโคตมแล้ว เคยพากันสำราญอยู่ที่นั่นในกาลก่อน โอ้อรชุน
2.21.8
वनराजीस्तु पश्येमाः पिप्लानां मनोरमाः ।
लोघ्राणां च शुभाः पार्थ गौतमौकः समीपजाः ॥ २.२१.८ ॥
โอ้ปารถะ จงดูแถวป่าอันน่ารื่นรมย์เหล่านี้เถิด ต้นปิปปละและต้นโลธระอันงดงามที่ขึ้นใกล้ที่อยู่ของโคตม
2.21.9
अर्बुदः शक्रवापी च पन्नगौ शत्रुतापनौ ।
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र मणिनागस्य चोत्तमः ॥ २.२१.९ ॥
ที่นี่มีภูเขาอรพุทะ สระของศักระ งูสองตัวผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน ที่อยู่ของสวัสติกะ และสถานอันประเสริฐของมณีนาคด้วย
2.21.10
अपारिहार्या मेघानां मागधा मनुना कृताः ।
कौशिको मणिमांश्चैव चक्राते चाप्यनुग्रहम् ॥ २.२१.१० ॥
ชาวมาคธซึ่งเมฆไม่อาจพรากไปได้ ถูกสร้างขึ้นโดยมนุ และเกาศิกะกับมณิมานก็ได้ให้ความโปรดปรานแก่พวกเขาเช่นกัน
2.21.11
पाण्डरे विपुले चैव तथा वाराहकेऽपि च ।
चैत्यके चज गिरिश्रेष्ठे मादङ्गे च शिलोच्चये ॥ २.२१.११ ॥
ภูเขาปาณฑระและวิปุละ วาราหกะด้วย ไจตยกะซึ่งเป็นยอดแห่งภูเขา มาทังคะ และกองหินศิโลจจยะ
2.21.12
एतेषु पर्वतेन्द्रेषु सर्वसिद्धसमालयाः ।
यतीनामाश्रमाश्चैव मुनीनां च महात्मनाम् ॥ २.२१.१२ ॥
บนภูเขาอันประเสริฐเหล่านี้ เป็นที่อยู่ของผู้บรรลุสิทธิ์ทั้งปวง เป็นอาศรมของนักบวชและของฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ด้วย
2.21.13
वृषभस्य तमालस्य महावीर्यस्य वै तथा ।
गन्धर्वरक्षसां चैव नागानां च तथाऽऽलयाः ॥ २.२१.१३ ॥
บนภูเขาวฤษภะและตมาละอันทรงพลัง และเช่นกัน ยังมีที่อยู่ของคนธรรพ์ รากษส และนาคอีกด้วย
2.21.14
कक्षीवतस्तपोवीर्यात्तपोदा इति विश्रुताः ।
पुण्यतीर्थाश्च ते सर्वे सिद्धानां चैव कीर्तिताः।
मणेश्च दर्शनादेव भद्रं शिवमवाप्नुयात् ॥ २.२१.१४ ॥
ด้วยอำนาจตบะของกักษีวัต จึงเป็นที่รู้จักในนาม 'ผู้ให้ตบะ' ทั้งหมดนั้นเป็นท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ และถูกกล่าวว่าเป็นของผู้บรรลุสิทธิ์ เพียงได้เห็นอัญมณีนั้น ก็ย่อมได้รับความเป็นมงคลและพระพร
2.21.15
एवं प्राप्य पुरं रम्यं दुराधर्पं समन्ततः ।
अर्थसिद्धिं त्वनुपमां जरासन्धोऽभिमन्यते ॥ २.२१.१५ ॥
เมื่อมาถึงนครอันน่ารื่นรมย์ที่ยากจะรุกรานได้โดยรอบเช่นนี้แล้ว ชราสันธะเห็นว่าความสำเร็จแห่งจุดมุ่งหมายของตนหาเปรียบมิได้
2.21.16
वयमासादने तस्य दर्पमद्य हरेम हि ।
एवमुक्त्वा ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः ॥ २.२१.१६ ॥
วันนี้เราจะเผชิญหน้าเขาและขจัดความหยิ่งของเขา ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว พี่น้องทั้งหมดผู้มีพลังมหาศาล
2.21.17
वार्ष्णेयः पाण्डवौ चैव प्रतस्थुर्मागधं पुरम् ।
हृष्टपुष्टजनोपेतं चातुर्वर्ण्यसमाकुलम् ॥ २.२१.१७ ॥
วาร์ษเณยะ (กฤษณะ) และปาณฑพสองพี่น้องได้ออกเดินทางมุ่งสู่นครมาคธ ซึ่งเต็มไปด้วยประชาชนที่อิ่มเอิบและเจริญรุ่งเรือง และแน่นขนัดด้วยวรรณะทั้งสี่
2.21.18
स्फीतोत्सवमनाधृष्यमासेदुश्च गिरिव्रजतम् ।
ततो द्वारमनासाद्य पुरस्य गिरिमुच्छ्रितम् ॥ २.२१.१८ ॥
พวกเขาไปถึงคิริวรชะซึ่งเต็มไปด้วยการเฉลิมฉลอง และยากจะรุกรานได้ จากนั้น ก่อนจะถึงประตูของภูเขาสูงของนคร
2.21.19
बार्हद्रथैः पूज्यमानं तथा नगरवासिभिः ।
मागधानां तु रुचिरं चैत्यकान्तरमाद्रवन् ॥ २.२१.१९ ॥
ได้รับการบูชาจากบุตรแห่งพฤหัทรถและจากชาวเมือง พวกเขาจึงรีบไปยังเขตไจตยะอันน่ารื่นรมย์ของชาวมาคธ
2.21.20
यत्र मांसादमृषभमाससाद बृहद्रथः ।
तं हत्वा मासतालाभिस्तिस्रो भेरीकारयत् ॥ २.२१.२० ॥
ที่นั่น พฤหัทรถได้พบกับวัวกระทิงที่กินเนื้อ ฆ่ามันเสีย แล้วให้ทำกลองสามใบ แต่ละใบใหญ่เท่ากับความยาวฝ่ามือของต้นตาล
2.21.21
स्वपुरे स्थापयामास तेन चानह्य चर्मणा ।
यत्र ताः प्राणदन्भेर्यो दिव्यपुष्पावचूर्णिताः ॥ २.२१.२१ ॥
เขาให้ตั้งกลองเหล่านั้นไว้ในเมืองของตน คลุมด้วยหนังนั้น ที่ซึ่งกลองเหล่านั้นโปรยด้วยดอกไม้ทิพย์ ก็ดังก้องขึ้น
2.21.22
भङ्क्त्वा भेरीत्रयं तेऽपि चैत्यप्राकारमाद्रवन् ।
द्वारतोऽभिमुखाः सर्वे ययुर्नानायुधास्तधा ॥ २.२१.२२ ॥
ทั้งหมดทุบกลองทั้งสามใบแล้ว พุ่งเข้าชนกำแพงศาลเจดีย์ ทุกคนมุ่งหน้าเข้าหาประตู ถืออาวุธหลากชนิดไปด้วย
2.21.23
मागधानां सुरुचिरं चैत्यकं तं समाद्रवन् ।
शिरसीव समाघ्नन्तो जरासन्धं जिघांस्वः ॥ २.२१.२३ ॥
พวกเขาพุ่งเข้าใส่ศาลเจดีย์อันงดงามยิ่งของชาวมคธนั้น ฟาดลงราวกับฟาดบนศีรษะ ปรารถนาจะสังหารท้าวชรสันธ
2.21.24
स्थिरं सुविपुलं शृङ्गं सुमहत्तत्पुरातनम् ।
अर्चितं गन्धमाल्यैश्च सततं सुप्रतिष्ठितम् ॥ २.२१.२४ ॥
ยอดเขานั้นมั่นคง กว้างขวางยิ่ง ใหญ่โตมาก และเก่าแก่ ได้รับการบูชาด้วยของหอมและพวงมาลัยอยู่เสมอ ตั้งอยู่มั่นคงดี
2.21.25
विपुलैर्बाहुभिर्वीरस्तेऽभिहत्याभ्यपातयन् ।
ततस्ते मागधं हृष्टाः पुरं प्रविविशुस्तदा ॥ २.२१.२५ ॥
วีรบุรุษทั้งหลายใช้แขนอันทรงพลังฟาดและโค่นยอดเขานั้นลง แล้วทั้งหมดก็ปีติยินดี เข้าสู่เมืองของกษัตริย์แห่งมคธ
2.21.26
एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
दृष्ट्वा तु दुर्निमित्तानि जरासन्धमदर्शयन् ॥ २.२१.२६ ॥
ในขณะนั้นเอง พวกพราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวท เห็นลางร้ายทั้งหลาย จึงได้แสดงให้ท้าวชรสันธทราบ
2.21.27
पर्युग्न्यकुर्वंश्च नृपं द्विरदस्थं पुरोहिताः ।
ततस्तच्छान्तये राजा जरासन्धः प्रतापवान्।
दीक्षितो नियमस्थोऽसावुपवासपरोऽभवत् ॥ २.२१.२७ ॥
เหล่าปุโรหิตประกอบพิธีปรยุคนีให้แก่พระราชาผู้ประทับบนหลังช้าง แล้วเพื่อสงบลางร้ายนั้น ท้าวชรสันธผู้ทรงอานุภาพจึงทรงรับการชำระตนเป็นทีกษิต ทรงตั้งอยู่ในวัตรปฏิบัติ และทรงอดอาหารเป็นกิจ
2.21.28
स्नातकव्रतिनस्ते तु बाहुशस्त्रा निरायुधाः ।
युयुत्सवः प्रविविशुर्जरासन्धेन भारत ॥ २.२१.२८ ॥
พวกเขาถือวัตรของผู้จบการศึกษาแล้ว ใช้แขนเป็นอาวุธ ไม่ถืออาวุธใดๆ ปรารถนาจะรบ จึงเข้าไปพร้อมกับท้าวชรสันธ โอ ผู้สืบเชื้อสายภรตะ
2.21.29
भक्ष्यमाल्यापणानां च ददृशुः श्रियमुत्तमाम् ।
स्फीतां सर्वगुणोपेतां सर्वकामसमृद्धिनाम् ॥ २.२१.२९ ॥
พวกเขาเห็นความรุ่งเรืองอันสูงสุดของร้านอาหารและร้านพวงมาลัย บริบูรณ์ ประกอบด้วยคุณทุกประการ และเจริญรุ่งเรืองทุกความปรารถนา
2.21.30
तां तु दृष्ट्वा समृद्धिं ते वीथ्यां तस्यां नरोत्तमाः ।
राजमार्गेण गच्छन्तः कृष्णभीमधनञ्जयाः।
बलाद्गृहीत्वा माल्यानि मालाकारान्महाबलाः ॥ २.२१.३० ॥
เมื่อเห็นความรุ่งเรืองนั้นในถนนสายนั้น บุรุษผู้ประเสริฐเหล่านั้น คือกฤษณะ ภีมะ และธนัญชัย เดินไปตามถนนหลวง ผู้มีกำลังมหาศาลเหล่านั้นจึงใช้กำลังยึดพวงมาลัยจากช่างทำพวงมาลัย
2.21.31
कर्पूरशृङ्गं कोष्ठं च सफलं चान्तरापणे ।
वैश्याद्बलाद्गृहीत्वा ते विहृत्य च महारथाः ॥ २.२१.३१ ॥
ในตลาดชั้นใน มีกองพิมเสนดุจยอดเขา คลังยุ้งฉาง และผลไม้ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นใช้กำลังยึดจากพ่อค้า แล้วเดินชมไปมา
2.21.32
विरागवसनाः सर्वे स्रग्विणो मृष्टकुण्डलाः ।
निवेशनमथाजग्मुर्जरासन्धस्य धीमतः ॥ २.२१.३२ ॥
ทุกคนสวมเครื่องนุ่งห่มสีสดใส ประดับพวงมาลัย และสวมตุ้มหูที่ขัดเงา แล้วจึงมาถึงที่พำนักของท้าวชรสันธผู้มีปัญญา
2.21.33
गोवासमिव वीक्षन्तः सिंहा हैमवता यथा ।
शालस्तम्भनिभास्तेषां चन्दनागुरुरूषिताः ॥ २.२१.३३ ॥
ทั้งหมดมองดูประหนึ่งคอกโค เหมือนสิงโตแห่งหิมาลัย แขนของพวกเขาดุจเสาไม้สาละ ทาด้วยจันทน์และอากรู...
2.21.34
अशोभन्त महाराज बाहवो युद्धशालिनाम् ।
तान्दृष्ट्वा द्विरदप्रख्याञ्शालस्कन्दानिवोद्गतान् ॥ २.२१.३४ ॥
ข้าแต่มหาราช แขนของนักรบเหล่านั้นงดงามยิ่ง เมื่อเห็นพวกเขาดุจช้าง ดุจลำต้นสาละที่ชูขึ้น...
2.21.35
व्यूढोरस्कान्मागधानां विस्मयः समपद्यत ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विविशुर्मागधालयम् ॥ २.२१.३५ ॥
ความอัศจรรย์ใจเกิดขึ้นแก่ชาวมคธผู้มีอกกว้าง มิได้เข้าทางประตู แต่กระโดดข้ามกำแพง แล้วเข้าสู่วังของชาวมคธ
2.21.36
ते त्वतीत्य जनाकीर्णाः कक्षास्तिस्रो नरर्षभाः ।
अहङ्कारेण राजानमुपतस्थुर्गतव्यथाः ॥ २.२१.३६ ॥
บุรุษผู้ประเสริฐเหล่านั้นผ่านลานทั้งสามที่แน่นไปด้วยผู้คน ปราศจากความหวาดหวั่น ด้วยความถือตัว จึงเข้าเฝ้าพระราชา
2.21.37
भो शब्देनैव राजानमुचुस्ते तु महारथाः ।
तान्पाद्यमधुपर्कार्हान्गवार्हान्सत्कृतिं गतान्।
प्रत्युत्थाय जरासन्ध उपतस्थे यथाविधि ॥ २.२१.३७ ॥
นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นกล่าวกับพระราชาเพียงด้วยคำว่า "โภ" ท้าวชรสันธซึ่งถวายการต้อนรับเหล่าผู้ควรได้น้ำล้างเท้า มธุปรกะ และโค ลุกขึ้นต้อนรับและเข้าเฝ้าตามพิธีที่กำหนด
2.21.38
उवाच चैतान्राजाऽसौ स्वागतं वोस्त्विति प्रभुः ।
मौनमासीत्तदा पार्थभीमयोर्जनमेजय ॥ २.२१.३८ ॥
ท้าวผู้ทรงอานุภาพนั้นตรัสกับพวกเขาว่า "ขอให้พวกท่านได้รับการต้อนรับ" ตอนนั้น โอ ชนเมชัย ปารถะและภีมะนิ่งเงียบอยู่
2.21.39
तेषां मध्ये महाबुद्धिः कृष्णो वचनमब्रवीत् ।
वक्तुं नायाति राजेन्द्र एतयोर्नियमस्थयोः ॥ २.२१.३९ ॥
ท่ามกลางพวกเขา กฤษณะผู้มีปัญญาใหญ่ได้ตรัสขึ้น โอ จอมกษัตริย์ ทั้งสองคนนี้ผูกพันด้วยวัตรปฏิบัติ จึงไม่อาจกล่าววาจาได้
2.21.40
अर्वाङ्निशीथात्परतस्त्वाया सार्धं वदिष्यतः ।
यज्ञागारे स्थापयित्वा राजा राजगृहं वदिष्यतः। ॥ २.२१.४० ॥
ก่อนเที่ยงคืนหรือหลังจากนั้น พวกเขาจะกล่าวกับท่าน หลังจากให้พวกเขาพักอยู่ในโรงบูชายัญแล้ว พระราชาจะตรัสในพระราชวัง
2.21.41
ततोऽर्धरात्रे सम्प्राप्ते यातो यत्र स्थिता द्विजाः ।
तस्य ह्येतद्व्रतं राजन्बभूव भुवि विश्रुतम् ॥ २.२१.४१ ॥
ครั้นเที่ยงคืนมาถึง เขาก็ไปยังที่ที่พวกพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งยืนอยู่ ข้าแต่พระราชา นี่เป็นวัตรของเขา อันเป็นที่เลื่องลือทั่วแผ่นดิน
2.21.42
स्नातकान्ब्राह्मणान्प्राप्ताञ्श्रुत्वा स समितिञ्जयः ।
अप्यर्धरात्रे नृपतिः प्रत्युद्गच्छति भारत ॥ २.२१.४२ ॥
เมื่อได้ยินว่าพราหมณ์ผู้ครบการศึกษาแล้วมาถึง พระราชาผู้ชนะในการรบนั้นก็เสด็จออกไปรับ แม้ในเที่ยงคืน ข้าแต่ลูกหลานภรต
2.21.43
तांस्त्वपूर्वेण वेषेण दृष्ट्वा स नृपसत्तमः ।
उपतस्थे जरान्धो विस्मितश्चाभवत्तदा ॥ २.२१.४३ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาในเครื่องแต่งกายที่ไม่เคยเห็น ท้าวเจ้าจราสันธะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ตาบอดเพราะชรา จึงเข้าไปหา แล้วท่านก็ประหลาดใจ
2.21.44
ते तु दृष्ट्वैव राजानं जरासन्धं नरर्षभाः ।
इदमूचुरमित्रघ्नाः सर्वे भरतसत्तम ॥ २.२१.४४ ॥
เมื่อเห็นพระราชาจราสันธะ บรรดาวีรบุรุษผู้ประเสริฐนั้นซึ่งล้วนเป็นผู้ปราบศัตรู ก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรต
2.21.45
स्वस्त्यस्तु कुशलं राजन्निति तत्र व्यवस्थिताः ।
तं नृपं नृपशार्दूल प्रेक्षमाणाः परस्परम् ॥ २.२१.४५ ॥
กล่าวว่า "ขอให้มีความสวัสดีและความเกษมเถิด ข้าแต่พระราชา" ฝ่ายผู้ที่ยืนอยู่ที่นั่นก็มองพระราชานั้นและมองหน้ากันไปมา ข้าแต่พยัคฆ์แห่งกษัตริย์
2.21.46
तानब्रवीञ्जरासन्धस्तथा पाण्डवयादवान् ।
आस्यतामिति राजेन्द्र ब्राह्मणच्छद्मसंवृतान् ॥ २.२१.४६ ॥
จราสันธะกล่าวกับปาณฑพและยาทพเหล่านั้นซึ่งปลอมตัวเป็นพราหมณ์ว่า "จงนั่งเถิด" ข้าแต่จอมกษัตริย์
2.21.47
अथोपविविशुः सर्वे त्रयस्ते पुरुषर्षभाः ।
सम्प्रदीप्तास्त्रयो लक्ष्म्या महाध्वर इवाग्नयः ॥ २.२१.४७ ॥
แล้วบุรุษผู้ประเสริฐทั้งสามนั้นก็นั่งลงทั้งหมด รุ่งเรืองด้วยสิริ เหมือนไฟสามกองในมหายัญ
2.21.48
तानुवाच जरासन्धः सत्यसन्धो नराधिपः ।
विगर्हमाणः कौरव्य वेषग्रहणवैकृतान्
न स्नातकव्रता विप्रा वहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ २.२१.४८ ॥
จราสันธะผู้ซื่อตรงต่อคำมั่นและเป็นจอมคนได้กล่าวกับพวกเขา ตำหนิพวกเขาว่า "ข้าแต่ลูกหลานกุรุ พวกท่านผู้บิดเบือนการแต่งกายปลอมนี้ไม่ใช่พราหมณ์ พราหมณ์ที่ถือวัตรแห่งผู้ครบการศึกษาไม่สวมพวงมาลัยและเครื่องลูบไล้ภายนอก"
2.21.49
भवन्तीति नृलोकेऽस्मिन्विदितं मम सर्वशः ।
के यूयं पुष्पवन्तश्च भुजैर्ज्याकृतलक्षणैः ॥ २.२१.४९ ॥
ในโลกของมนุษย์นี้ ข้าพเจ้ารู้ทุกประการว่าเป็นเช่นนั้น พวกท่านเป็นใครกัน ที่ทัดดอกไม้และมีแขนที่มีรอยจากสายธนู
2.21.50
बिभ्रतः क्षात्रमोजश्च ब्राह्मण्यं प्रतिजानथ ।
एवं विरागवसना बहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ २.२१.५० ॥
ทั้งที่ทรงพลังแห่งกษัตริย์ พวกท่านกลับอ้างฐานะพราหมณ์ แต่งกายสีย้อมเช่นนี้ มีพวงมาลัยและเครื่องลูบไล้อยู่นอกพิธีอันเหมาะสม
2.21.51
क्षत्रिया एव लोकेऽस्मिन्विदिता मम सर्वशः ।
सत्यं वदत के यूयं सत्यं राजसु शोभते ॥ २.२१.५१ ॥
ในโลกนี้ข้าพเจ้ารู้จักพวกท่านทุกประการว่าเป็นกษัตริย์ จงพูดความจริงเถิด พวกท่านเป็นใคร เพราะในหมู่กษัตริย์ มีแต่ความจริงเท่านั้นที่รุ่งโรจน์
2.21.52
चैत्यकस्य गिरेः शृङ्गं भित्त्वा किमिह सद्मनि ।
अद्वारेण प्रविष्टाः स्थ निर्भया राजकिल्विषात् ॥ २.२१.५२ ॥
พวกท่านทำลายยอดเขาไจตยกะแล้วมาในวังนี้ทำไม เข้ามาโดยไม่ผ่านประตู ยืนอยู่ที่นี่โดยไม่กลัวความผิดของพระราชา
2.21.53
वदध्वं वाचि वीर्यं च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
कर्म चैतद्विलिङ्गस्थं किं वोऽद्य प्रसमीक्षितम् ॥ २.२१.५३ ॥
จงพูดถึงพลังของพราหมณ์ในถ้อยคำ โดยเฉพาะเถิด การกระทำนี้ที่ทำด้วยเครื่องหมายปลอม วันนี้พวกท่านพิจารณาอะไรไว้แล้วจึงทำ
2.21.54
एवं च मामुपास्थाय कस्माच्च विधिर्नाहणाम् ।
प्रणीतां नानुगृह्णीत कार्यं किं वाऽस्मदागमे ॥ २.२१.५४ ॥
ครั้นเข้ามาหาข้าพเจ้าเช่นนี้แล้ว เพราะเหตุใดพวกท่านจึงไม่รับพิธีที่กำหนดไว้สำหรับแขกผู้มีเกียรติ หรือหน้าที่ของท่านเมื่อมาถึงที่นี่คืออะไร
2.21.55
एवमुक्ते ततः कृष्णः प्रत्युवाच महामनाः ।
स्निग्धगमभीरया वाचा वाक्यं वाक्यविशारदः
कृष्ण उवाच। ॥ २.२१.५५ ॥
เมื่อตรัสเช่นนั้นแล้ว พระกฤษณะผู้มีใจยิ่งใหญ่และชำนาญในถ้อยคำ จึงตอบด้วยเสียงอ่อนโยนและลึกซึ้ง พระกฤษณะตรัสว่า
2.21.56
स्नातकान्ब्राह्मणान्राजन्विद्ध्यस्मांस्त्वं नराधिप ।
स्नातकव्रतिनो राजन्ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ॥ २.२१.५६ ॥
ข้าแต่พระราชา จอมคน ขอพระองค์จงรู้ว่าพวกข้าพระองค์เป็นพราหมณ์ผู้ครบการศึกษาแล้ว ข้าแต่พระราชา พราหมณ์ กษัตริย์ และแพศย์ที่ถือวัตรแห่งผู้ครบการศึกษา
2.21.57
विशेषनियमाश्चैषामविशेषाश्च सन्त्युत ।
विशेषवांश्च सततं क्षत्रियः श्रियमृच्छति ॥ २.२१.५७ ॥
วัตรเหล่านี้มีกฎเฉพาะและกฎทั่วไปด้วย กษัตริย์ที่ปฏิบัติตามกฎเฉพาะอยู่เสมอย่อมได้รับความเจริญรุ่งเรือง
2.21.58
पुष्पवत्सु ध्रुवा श्रीश्च पुष्पवन्तस्ततो वयम् ।
क्षत्रियो बाहुवीर्यस्तु न तथा वाक्यवीर्यवान्
अम्प्रगल्भं वचस्तस्य तस्माद्बार्हद्रथेरितम् ॥ २.२१.५८ ॥
สิริมั่นคงอยู่กับผู้ที่ทัดดอกไม้ ฉะนั้นพวกเราจึงเป็นผู้ทัดดอกไม้ กษัตริย์มีพลังด้วยแขน แต่ไม่มีพลังด้วยถ้อยคำเช่นนั้น เพราะเหตุนั้น คำพูดที่บุตรแห่งพฤหัทรถกล่าวจึงยังไม่สุขุม
2.21.59
स्ववीर्यं क्षत्रियाणां तु बाह्वोर्धाता न्यवेशयत् ।
तद्दिदृक्षसि चेद्राजन्द्रष्टास्यद्य न संशयटः ॥ २.२१.५९ ॥
ผู้สร้างได้ประดิษฐานพลังของกษัตริย์ไว้ในแขนของเขา ข้าแต่พระราชา หากพระองค์ปรารถนาจะเห็นพลังนั้น วันนี้พระองค์จะได้เห็นแน่นอน ไม่ต้องสงสัย
2.21.60
अद्वारेण रिम्पोर्गेहं द्वारेण सुहृदो गृहान् ।
प्रविशन्ति नरा धीरा द्वाराण्येतानि धर्मतः ॥ २.२१.६० ॥
บุรุษผู้หนักแน่นไม่เข้าบ้านศัตรูทางประตู แต่เข้าบ้านมิตรทางประตู ประตูเหล่านี้เป็นไปตามธรรม
2.21.61
कार्यवन्तो गृहानेत्य शत्रुतो नार्हणां वयम् ।
प्रतिगृह्णीम् तद्विद्वि एतन्नः शाश्वतं व्रतम् ॥ २.२१.६१ ॥
ผู้ที่มาถึงเรือนด้วยกิจธุระ พวกเรามิรับการต้อนรับจากศัตรู จงรู้ไว้ว่านี่คือข้อวัตรอันยั่งยืนของพวกเรา