మహాభారతం · అధ్యాయం 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.22.1
न स्मरामि कदा वैरं कृतं युष्माभिरित्युत ।
चिन्तयंश्च न पश्यामि भवतां प्रति वैकृतम् ॥ २.२२.१ ॥
మీరు నాపై ఎప్పుడైనా వైరం చేసినట్లు నాకు గుర్తులేదు. ఆలోచించినా మీ పట్ల ఏ దోషమూ నాకు కనిపించదు.
2.22.2
वैकृते वा सति कथं मन्यध्वं मामनागसम् ।
अरिं वै ब्रूत हे विप्राः सतां समय एष हि ॥ २.२२.२ ॥
తప్పు ఉంటే, నిర్దోషినైన నన్ను మీరు శత్రువుగా ఎందుకు భావిస్తున్నారు? ఓ బ్రాహ్మణులారా, శత్రువును చెప్పండి; సజ్జనుల ఆచారం ఇదే.
2.22.3
अर्थधर्मोपघाताद्धि मनः समुपतप्यते ।
योऽनागसि प्रसजति क्षत्रियो हि न संशयटः ॥ २.२२.३ ॥
అర్థ-ధర్మ హానితో మనసు బాగా బాధపడుతుంది. నిర్దోషిపై ప్రవర్తించే క్షత్రియుడు సందేహం లేకుండా (పతనమవుతాడు).
2.22.4
अतोऽन्यथा चरँल्लोके धर्मज्ञः सन्महारथः ।
वृजिनां गतिमाप्नोति श्रेयसोऽप्युपहन्ति च ॥ २.२२.४ ॥
అందువల్ల లోకంలో ఇతరంగా ప్రవర్తించేవాడు, ధర్మజ్ఞుడూ మహారథుడూ అయినా, పాపగతిని పొంది శ్రేయస్సును కూడా నశింపజేస్తాడు.
2.22.5
त्रैलोक्ये क्षत्रधर्मो हि श्रेयान्वै साधुचारिणाम् ।
नान्यं धर्मं प्रशंसन्ति ये च धर्मविदो जनाः ॥ २.२२.५ ॥
మూడు లోకాలలో క్షత్రధర్మమే సదాచారులకు శ్రేష్ఠమైనది. ధర్మజ్ఞులు మరొక ధర్మాన్ని ప్రశంసించరు.
2.22.6
तस्य मेऽद्य स्थितस्येह स्वधर्मे नियतात्मनः ।
अनागसं प्रजानां च प्रमादादिव जल्पथ ॥ २.२२.६ ॥
ఈ రోజు ఇక్కడ నా స్వధర్మంలో నిలిచి, నియతాత్ముడనైన నాకు, నిర్దోషులైన ప్రజలకు సంబంధించి మీరు అజాగ్రత్తగా మాట్లాడుతున్నట్లు ఉంది.
2.22.7
कुलकार्यं महाबाहो कश्चिदेकः कुलोद्वहः ।
वहते यस्तन्नियोगाद्वयमभ्युद्यतास्त्वयि ॥ २.२२.७ ॥
ఓ మహాబాహూ, కులానికి సంబంధించిన ఒక కార్యం ఉంది; కులభారాన్ని మోసే ఒకడు దాన్ని నిర్వహిస్తాడు. అతని ఆజ్ఞవల్ల మేము మీ పట్ల సిద్ధంగా ఉన్నాము.
2.22.8
त्वया चोपहृता राजन्क्षत्रिया लोकवासिनः ।
तदागः क्रूरमुत्पाद्य मन्यसे किमनागसम् ॥ २.२२.८ ॥
ఓ రాజా, లోకంలో నివసించే క్షత్రియులను నీవు అపహరించావు; క్రూర అపరాధం చేసి, ఎవరిని నిరపరాధి అని భావిస్తున్నావు?
2.22.9
राजा राज्ञः कथं साधून्हिंस्यान्नृपतिसत्तम ।
तद्राज्ञः सन्निगृह्य त्वं रुद्रायोपजिहीर्षसि ॥ २.२२.९ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఒక రాజు ఇతర రాజులలోని సాధువులను ఎలా హింసిస్తాడు? కాబట్టి రాజులను బంధించి రుద్రునికి సమర్పించాలని నీవు కోరుతున్నావు.
2.22.10
अस्मांस्तदेनोपगच्छेत्कृतं बार्हद्रथ त्वया ।
वयं हिं शक्ता धर्मस्य रक्षणे धर्मचारिणः ॥ २.२२.१० ॥
ఓ బార్హద్రథా, నీవు చేసిన ఆ పాపం మామీద కూడా పడుతుంది; మేము ధర్మాన్ని అనుసరించేవారం, ధర్మ రక్షణలో సమర్థులం.
2.22.11
तस्मादद्योपगच्छामस्तव बार्हद्रथान्तिकम् ।
मनुष्याणां समालम्भो न च दृष्टः कदाचन।
स कथं मानुषैर्देवं यष्टुमिच्छसि शङ्करम् ॥ २.२२.११ ॥
కాబట్టి ఈ రోజు మేము బార్హద్రథుని వద్దకు వెళ్తాము. మనుషులను చంపి బలి ఇవ్వడం ఎన్నడూ కనబడలేదు; అతడు మనుషులతో దేవుడు శంకరుని ఎలా పూజించాలనుకుంటున్నాడు?
2.22.12
सवर्णो हि सवर्णानां पशुसञ्ज्ञां करिष्यसि ।
कोऽन्यं एवं यथा हि त्वं जरासन्ध वृथामतिः ॥ २.२२.१२ ॥
ఎందుకంటే సమానవర్ణులకు నీవు పశువు అనే పేరు పెడతావు. ఓ జరాసంధా, నీవంటి వ్యర్థబుద్ధి గల మరొకడు ఇలా చేస్తాడా?
2.22.13
यस्यां यस्यामवस्थायां यद्यत्कर्म करोति यः ।
तस्यां तस्यामवस्थायां तत्फलं समवाप्नुयात् ॥ २.२२.१३ ॥
ఏ అవస్థలో ఎవరు ఏ కర్మ చేసినా, ఆ అవస్థలోనే దాని ఫలాన్ని పొందుతారు.
2.22.14
ते त्वां ज्ञातिक्षयकरं यममार्तानुसारिणः ।
ज्ञातिवृद्धिनिमित्तार्थं विनिहन्तुमिहागताः ॥ २.२२.१४ ॥
బంధువుల వినాశానికి కారణమైన నిన్ను, బాధితులను అనుసరించే యముడిలా, తమ బంధువుల వృద్ధి కోసం చంపడానికే వారు ఇక్కడికి వచ్చారు.
2.22.15
नास्ति लोके पुमानन्यः क्षत्रियोष्विति चैव तत् ।
मन्यसे स च ते राजन्सुमहान्बुद्धिविप्लवः ॥ २.२२.१५ ॥
లోకంలో క్షత్రియులలో మరెవరూ లేరని నీవు భావిస్తున్నావు; ఓ రాజా, అది నీ బుద్ధి యొక్క గొప్ప భ్రమ.
2.22.16
को हि जानन्नभिजनमात्मवान्क्षत्रियो नृप ।
नाविशेत्स्वर्गमतुलं रणानन्तरमव्ययम् ॥ २.२२.१६ ॥
ఓ రాజా, తన వంశాన్ని తెలిసిన ఆత్మసంయమం గల క్షత్రియుడు ఎవరు, యుద్ధం తర్వాత అతుల్యమైన, నశించని స్వర్గంలో ప్రవేశించడు?
2.22.17
स्वर्गं ह्येव समास्थाय रणयज्ञेषु दीक्षिताः ।
जयन्ति क्षत्रिया लोकांस्तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ २.२२.१७ ॥
ఓ మానవశ్రేష్ఠా, స్వర్గాన్నే ఆశ్రయించి, యుద్ధయజ్ఞాలలో దీక్షితులైన క్షత్రియులు లోకాలను జయిస్తారు; ఇది తెలుసుకో.
2.22.18
स्वर्गयोनिर्महद्ब्रह्म स्वर्गयोनिर्महद्यशः ।
स्वर्गं योनिस्तपो युद्धे मृत्युः सोऽव्यभिचारवान् ॥ २.२२.१८ ॥
స్వర్గానికి మూలం మహత్తరమైన బ్రహ్మము; స్వర్గానికి మూలం మహత్తరమైన యశస్సు; స్వర్గానికి మూలం తపస్సు; యుద్ధంలో మరణం, అది తప్పని మూలం.
2.22.19
एष ह्यैन्द्रो वैजयन्तो गुणैर्नित्यं समाहितः ।
येनासुरान्पराजित्य जगत्पाति शतक्रतुः ॥ २.२२.१९ ॥
ఇది ఇంద్రుని వైజయంతము; దాని గుణాలతో ఎల్లప్పుడూ కూడినది. దీనితో అసురులను ఓడించి శతక్రతువు లోకాన్ని పాలిస్తాడు.
2.22.20
स्वर्गमार्गाय कस्य स्याद्विग्रहो वै यथा तव ।
मागधैर्विपुलैः सैन्यैर्बाहुल्यबलदर्पितः ॥ २.२२.२० ॥
స్వర్గమార్గం కోసం నీలా యుద్ధం ఎవరికి వస్తుంది? అధిక మాగధ సైన్యాలతో, సంఖ్యాబల గర్వంతో.
2.22.21
माऽवमंस्थाः परान्राजन्नास्ति वीर्यं नरे नरे ।
समं चेजस्त्वया चैव विशिष्टं वा नरेश्वर ॥ २.२२.२१ ॥
రాజా, ఇతరులను తక్కువ చేయకు; ప్రతి మనిషిలోనూ వీర్యం ఒకేలా ఉండదు. నరేశ్వరా, నీ తేజస్సు, యాగబలం సమానంగానో విశిష్టంగానో ఉండవచ్చు.
2.22.22
यावदेतदसम्बुद्धं तावदेव भवेत्तव ।
विषह्यमेतदस्माकमतो राजन्ब्रवीमि ते ॥ २.२२.२२ ॥
ఇది గ్రహించబడని వరకు నీకు అలాగే ఉండనివ్వు. ఇది మాకు సహించదగినది; అందుకే రాజా, నీతో చెబుతున్నాను.
2.22.23
जहि त्वं सदृशेष्वेव मानं दर्पं च मागध ।
मा गमः ससुतामात्यः सबलश्च यमक्षयम् ॥ २.२२.२३ ॥
మాగధుడా, నీతో సమానులపై నీ గర్వాన్ని, దర్పాన్ని విడిచిపెట్టు. కొడుకులు, మంత్రులు, సేనతో యమలోకానికి వెళ్ళకు.
2.22.24
दम्भोद्भवः कार्तवीर्य उत्तरश्च बृहद्रथः ।
श्रेयसो ह्यवमत्येह विनेशुः सबला नृपाः ॥ २.२२.२४ ॥
దంభం నుండి పుట్టిన కార్తవీర్యుడు, ఉత్తరుడు, బృహద్రథుడు — శ్రేష్ఠులను అవమానించి, సేనలతో రాజులు ఇక్కడ నశించారు.
2.22.25
युयुक्षमाणास्त्वत्तो हि न वयं ब्राह्मणा ध्रुवम् ।
शौरिरस्मि हृषीकेशो नृवीरौ पाण्डवाविमौ।
अनयोर्मातुलेयं च कृष्णं मां विद्धि ते रिपुम् ॥ २.२२.२५ ॥
మేము బ్రాహ్మణులం కాము; నీతో యుద్ధం చేయగోరినవారమే. నేను శూరుని కుమారుడైన హృషీకేశుడను. ఈ ఇద్దరు పాండవులు నరశ్రేష్ఠ వీరులు. వీరి మేనమామ కుమారుడైన కృష్ణుడిని నీ శత్రువుగా తెలుసుకో.
2.22.26
त्वामाह्वयामहे राजन्स्थिरो युध्वस्व मागध ।
मुच्छ वा नृपतीन्सर्वान् गच्छ वा त्वं यमक्षयम् ॥ २.२२.२६ ॥
రాజా, నిన్ను మేము సవాలు చేస్తున్నాము. మాగధుడా, స్థిరంగా యుద్ధం చెయ్యి. లేదా రాజులందరినీ విడిచిపెట్టు; లేదా నీవు యమలోకానికి వెళ్ళు.
2.22.27
एतच्छ्रुत्वा जरासन्धः क्रुद्धो वचनमब्रवीत् ॥ २.२२.२७ ॥
ఇది విని కోపించిన జరాసంధుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
2.22.28
नाहं कंसः प्रलम्बो वा न बाणो न च मुष्टिकः ।
नरको नेन्द्रतपनो न केशी न च पूतना ॥ २.२२.२८ ॥
నేను కంసుడను కాను, ప్రలంబుడను కాను, బాణుడను కాను, ముష్టికుడను కాను, నరకుడను కాను, ఇంద్రతపనుడను కాను, కేశిని కాను, పూతనను కాను.
2.22.29
न कालयवनो वाऽपि ये त्वया निहता युधि ।
त्वं तु गोपकुलोत्पन्नो जातिं वै पौर्विकीं स्मर ॥ २.२२.२९ ॥
యుద్ధంలో నీవు చంపిన కాలయవనుడను కూడా నేను కాను. నీవైతే గోపకులంలో పుట్టినవాడవు; నీ పూర్వ వంశాన్ని స్మరించు.
2.22.30
योऽस्मद्भयादतिक्रम्य सागरानूपमाश्रितः ।
जन्मभूमिं परित्यज्य मधुरां प्राकृतो यथा ॥ २.२२.३० ॥
మా భయంతో సముద్రాలు దాటి తీరాన్ని ఆశ్రయించినవాడు, జన్మభూమి మథురను విడిచి సామాన్యునిలా జీవించినవాడు.
2.22.31
सोऽधुना कत्थसे शौरे शरदीव यथा घनः ।
अद्यानृण्यं करिष्यामि भोजराजस्य धीमतः ॥ २.२२.३१ ॥
శూరుని వంశజుడా, నీవు ఇప్పుడు శరదృతువు మేఘంలా గర్జిస్తున్నావు. నేడు బుద్ధిమంతుడైన భోజరాజు ఋణాన్ని నేను తీరుస్తాను.
2.22.32
जामातुरौग्रसेनस्य त्वां निहत्याद्य माधव ।
चिरकाङ्क्षितो मे सङ्ग्रामस्त्वां हन्तुं समुहृद्गुणम् ॥ २.२२.३२ ॥
ఉగ్రసేనుని అల్లుడా, మాధవా, నేడు నిన్ను చంపి, నీ హితమిత్రులతో కలిసి నిన్ను సంహరించాలన్న నా దీర్ఘకాల కోరిక నెరవేరుతుంది.
2.22.33
दिष्ट्या मे सफलो यत्नः कृतो देवैः सवासवैः ।
क्लीबाविमौ च गोविन्द भीमसेनार्जुनावुभौ ॥ २.२२.३३ ॥
అదృష్టవశాత్తు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు నా ప్రయత్నాన్ని ఫలవంతం చేశారు. ఓ గోవిందా, ఈ భీమసేనుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ నపుంసకులే.
2.22.34
हिंस्यासि युधि विक्रम्य सिंहः क्षुद्रमृगाविव ।
तस्य रोषाभिभूतस्य जरासन्धस्य गर्जतः ॥ २.२२.३४ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమంతో మీరు సింహం చిన్న మృగాలను చంపినట్లు చంపబడతారు. రోషంతో అభిభూతుడై గర్జించే జరాసంధునిచే.
2.22.35
सर्वभूतानि वित्रेमुषे तत्रासन्समागताः ।
किं गर्जसि जरासन्ध कर्मणा तत्समाचर ॥ २.२२.३५ ॥
అక్కడ గుమికూడిన సమస్త ప్రాణులూ (విస్మయంతో) నిలిచాయి. ఓ జరాసంధా, ఎందుకు గర్జిస్తావు? కార్యంతో దానిని చేయి.
2.22.36
मम निर्देशकर्तृभ्यां पाण्डवाभ्यां नृपाधम ।
मात्यं ससुतं चाद्य घातयिष्याम्यहं रणे।
न कथञ्चन जीवन्वै प्रवेक्ष्यसि पुरोत्तमम् ॥ २.२२.३६ ॥
నా ఆజ్ఞను పాటించే ఇద్దరు పాండవుల చేత, అధమ రాజా, నేడు యుద్ధంలో నీ మంత్రిని, కుమారుడిని కూడా చంపిస్తాను. ఏ విధంగానూ సజీవంగా నీవు శ్రేష్ఠ నగరంలో ప్రవేశించవు.
2.22.37
नाजितान्वै नरपतीनहमादद्मि काश्चन ।
अजितः पर्यवस्थाता कोऽत्र यो न मया जितः ॥ २.२२.३७ ॥
జయించబడని రాజులను నేను ఎప్పుడూ పట్టుకోను. ఇక్కడ నాచే జయించబడనివాడు ఎవడు?
2.22.38
क्षत्रियस्यैतदेवाहुर्धर्म्यं कृष्णोपजीवनम् ।
विक्रम्य वशमानीय कामतो यत्समाचरेत् ॥ २.२२.३८ ॥
కృష్ణా, పరాక్రమంతో జయించి వశపరచుకుని ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించడమే క్షత్రియునికి ధర్మబద్ధమైన జీవనోపాధి అని అంటారు.
2.22.39
देवातार्थमुपाहृत्य राज्ञः कृष्ण कथं भयात् ।
अहमद्य विमुच्येयं क्षात्रं व्रतमनुस्मरन् ॥ २.२२.३९ ॥
కృష్ణా, దేవయజ్ఞం కోసం రాజులను సమర్పించి, భయంవల్ల ఈ రోజు నేను ఎలా విముక్తుడనవుతాను? క్షాత్రవ్రతాన్ని స్మరిస్తూ.
2.22.40
सैन्यं सैन्येन व्यूढेन एक एकेन वा पुनः ।
द्वाभ्यां त्रिभिर्वा योत्स्येऽहं युगत्पृथगेव वा ॥ २.२२.४० ॥
సైన్యంతో సైన్యంపై, ఒకరితో ఒకరు, లేదా ఇద్దరితో, ముగ్గురితో నేను యుద్ధం చేస్తాను — ఒకేసారైనా, వేర్వేరుగానైనా.
2.22.41
एवमुक्त्वा जरासन्धः सहदेवाभिषेचनम् ।
अज्ञापयत्तदा राजा ययुत्सुर्भीमकर्मभिः ॥ २.२२.४१ ॥
ఇలా చెప్పి జరాసంధుడు అప్పుడు సహదేవుని అభిషేకానికి ఆజ్ఞాపించాడు; భీషణ కర్మలు చేసే ఆ రాజు యుద్ధాన్ని కోరాడు.
2.22.42
स तु सेनापतिं राजा सस्मार भरतर्षभ ।
कौशिकं चित्रसेनं च तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ॥ २.२२.४२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ రాజు అప్పుడు సేనాపతిని స్మరించాడు — ఆ యుద్ధం ఉపస్థితమైనప్పుడు కౌశికుని, చిత్రసేనుని.
2.22.43
ययोस्ते नामनी राजन्हंसेति डिबिकेति च ।
पूर्वं सङ्कथिते पुम्भिर्नृलोके लोकसत्कृते ॥ २.२२.४३ ॥
ఓ రాజా, ఎవరి పేర్లు హంస మరియు డింబక అని పూర్వం మనుష్యలోకంలో ప్రజలచే పిలవబడి, లోకంలో గౌరవింపబడినవో,
2.22.44
तं तु राजन्विभुः शौरी राजानं बलिनां वरम् ।
स्मृत्वा पुरुषशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमम् ॥ २.२२.४४ ॥
ఓ రాజా, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజును సర్వసమర్థుడైన శౌరి స్మరించాడు; పులి వంటి పరాక్రమం గల ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడిని.
2.22.45
सत्यसन्धो जरासन्धं भुवि भीमपराक्रमम् ।
भागमन्यस्य निर्दिष्टमवध्यं मधुर्भिर्मृधेः ॥ २.२२.४५ ॥
సత్యసంధుడైనవాడు, భూమిపై భయంకర పరాక్రమం గల జరాసంధుడిని, మధువంశీయులచే యుద్ధంలో అవధ్యుడిగా, మరొకరి భాగంగా నిర్దేశింపబడినవాడిని,
2.22.46
नात्मनाऽऽत्मवतां मुख्य इयेष मधुसूदनः ।
ब्राह्मीमाज्ञां पुरस्कृत्य हन्तुं हलधरानुजः ॥ २.२२.४६ ॥
ఆత్మనిగ్రహం గలవారిలో శ్రేష్ఠుడైన మధుసూదనుడు, తన స్వేచ్ఛతో కాక, బ్రాహ్మణుని ఆజ్ఞను ముందుంచుకొని, హలధరుని తమ్ముడు అతడిని చంపగోరాడు.