มหาภารตะ · อัธยายะ 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.22.1
न स्मरामि कदा वैरं कृतं युष्माभिरित्युत ।
चिन्तयंश्च न पश्यामि भवतां प्रति वैकृतम् ॥ २.२२.१ ॥
ข้าพเจ้าไม่จำได้ว่าท่านทั้งหลายเคยก่อเวรต่อข้าพเจ้าเลย และเมื่อคิดทบทวนดู ข้าพเจ้าก็ไม่เห็นความผิดใดที่ท่านทำต่อข้าพเจ้า
2.22.2
वैकृते वा सति कथं मन्यध्वं मामनागसम् ।
अरिं वै ब्रूत हे विप्राः सतां समय एष हि ॥ २.२२.२ ॥
หากมีความผิดเกิดขึ้นจริง ท่านจะถือข้าพเจ้าซึ่งไม่มีความผิดว่าเป็นศัตรูได้อย่างไร ขอให้บอกข้าพเจ้าเถิด ท่านพราหมณ์ทั้งหลาย ศัตรูนั้นคือใคร เพราะนี่คือธรรมเนียมของผู้ประเสริฐ
2.22.3
अर्थधर्मोपघाताद्धि मनः समुपतप्यते ।
योऽनागसि प्रसजति क्षत्रियो हि न संशयटः ॥ २.२२.३ ॥
ใจย่อมเร่าร้อนอย่างยิ่งเพราะการทำลายทรัพย์และธรรม กษัตริย์ผู้ที่โจมตีผู้ไม่มีความผิด ย่อมตกอยู่ในภาวะนั้นโดยไม่ต้องสงสัย
2.22.4
अतोऽन्यथा चरँल्लोके धर्मज्ञः सन्महारथः ।
वृजिनां गतिमाप्नोति श्रेयसोऽप्युपहन्ति च ॥ २.२२.४ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้ที่ประพฤติเป็นอย่างอื่นในโลก แม้จะรู้ธรรมและเป็นมหารถีก็ย่อมได้รับทางที่ชั่วร้าย และยังทำลายแม้สิ่งที่ดีงามด้วย
2.22.5
त्रैलोक्ये क्षत्रधर्मो हि श्रेयान्वै साधुचारिणाम् ।
नान्यं धर्मं प्रशंसन्ति ये च धर्मविदो जनाः ॥ २.२२.५ ॥
ในสามโลก หน้าที่ของกษัตริย์เป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุดสำหรับผู้ประพฤติดี และผู้รู้ธรรมย่อมไม่สรรเสริญธรรมอื่นใดเลย
2.22.6
तस्य मेऽद्य स्थितस्येह स्वधर्मे नियतात्मनः ।
अनागसं प्रजानां च प्रमादादिव जल्पथ ॥ २.२२.६ ॥
วันนี้ ขณะที่ข้าพเจ้ายืนมั่นอยู่ในหน้าที่ของตน มีจิตที่ข่มไว้แล้วที่นี่ ท่านกลับกล่าวถึงข้าพเจ้าและประชาชนที่ไม่มีความผิด ราวกับกล่าวไปโดยความประมาท
2.22.7
कुलकार्यं महाबाहो कश्चिदेकः कुलोद्वहः ।
वहते यस्तन्नियोगाद्वयमभ्युद्यतास्त्वयि ॥ २.२२.७ ॥
ท่านผู้มีแขนทรงพลัง มีกิจของวงศ์ตระกูลอย่างหนึ่ง ซึ่งผู้หนึ่งผู้เดียวผู้เป็นผู้แบกรับวงศ์ตระกูลเป็นผู้ดำเนินการ เมื่อได้รับคำสั่งจากท่านนั้น พวกข้าพเจ้าจึงเตรียมพร้อมต่อสู้กับท่าน
2.22.8
त्वया चोपहृता राजन्क्षत्रिया लोकवासिनः ।
तदागः क्रूरमुत्पाद्य मन्यसे किमनागसम् ॥ २.२२.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านได้พาตัวกษัตริย์ผู้อาศัยอยู่ในโลกไปกักขัง ท่านได้ก่ออาชญากรรมอันโหดร้าย แล้วยังคิดว่าใครเป็นผู้ไม่มีความผิด
2.22.9
राजा राज्ञः कथं साधून्हिंस्यान्नृपतिसत्तम ।
तद्राज्ञः सन्निगृह्य त्वं रुद्रायोपजिहीर्षसि ॥ २.२२.९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ กษัตริย์จะทำร้ายกษัตริย์ผู้ดีด้วยกันได้อย่างไร เพราะฉะนั้น ท่านจึงจับกุมบรรดากษัตริย์ไว้ แล้วปรารถนาจะถวายแด่พระรุทระ
2.22.10
अस्मांस्तदेनोपगच्छेत्कृतं बार्हद्रथ त्वया ।
वयं हिं शक्ता धर्मस्य रक्षणे धर्मचारिणः ॥ २.२२.१० ॥
ข้าแต่โอรสของพฤหัทรถ บาปที่ท่านกระทำนั้นจะตกมาถึงพวกข้าพเจ้าด้วย เพราะพวกข้าพเจ้าประพฤติธรรมและสามารถปกป้องธรรมได้
2.22.11
तस्मादद्योपगच्छामस्तव बार्हद्रथान्तिकम् ।
मनुष्याणां समालम्भो न च दृष्टः कदाचन।
स कथं मानुषैर्देवं यष्टुमिच्छसि शङ्करम् ॥ २.२२.११ ॥
เพราะฉะนั้น วันนี้พวกข้าพเจ้าจะไปยังสำนักของโอรสพฤหัทรถ การฆ่ามนุษย์เพื่อบูชายัญไม่เคยปรากฏมาก่อนเลย ท่านจะปรารถนาบูชาพระศังกระ เทพเจ้า ด้วยมนุษย์ได้อย่างไร
2.22.12
सवर्णो हि सवर्णानां पशुसञ्ज्ञां करिष्यसि ।
कोऽन्यं एवं यथा हि त्वं जरासन्ध वृथामतिः ॥ २.२२.१२ ॥
ท่านจะตั้งชื่อว่าสัตว์บูชายัญแก่ผู้ที่อยู่ในวรรณะเดียวกับท่าน ข้าแต่ชรสันธะ ผู้มีความคิดไร้ประโยชน์ ใครเล่าจะกระทำเช่นท่านได้
2.22.13
यस्यां यस्यामवस्थायां यद्यत्कर्म करोति यः ।
तस्यां तस्यामवस्थायां तत्फलं समवाप्नुयात् ॥ २.२२.१३ ॥
ไม่ว่ามนุษย์จะกระทำกรรมใดในสภาวะใด ก็ย่อมได้รับผลของกรรมนั้นในสภาวะนั้นเอง
2.22.14
ते त्वां ज्ञातिक्षयकरं यममार्तानुसारिणः ।
ज्ञातिवृद्धिनिमित्तार्थं विनिहन्तुमिहागताः ॥ २.२२.१४ ॥
บรรดาพวกเขาได้มาที่นี่เพื่อสังหารท่าน ผู้ก่อให้เกิดความพินาศแก่ญาติพี่น้อง เหมือนยมที่ติดตามผู้ทุกข์ยาก เพื่อให้ญาติของตนเจริญขึ้น
2.22.15
नास्ति लोके पुमानन्यः क्षत्रियोष्विति चैव तत् ।
मन्यसे स च ते राजन्सुमहान्बुद्धिविप्लवः ॥ २.२२.१५ ॥
ท่านคิดว่าในโลกนี้ไม่มีชายอื่นในหมู่กษัตริย์ ข้าแต่พระราชา นั่นคือความสับสนอย่างยิ่งแห่งปัญญาของท่าน
2.22.16
को हि जानन्नभिजनमात्मवान्क्षत्रियो नृप ।
नाविशेत्स्वर्गमतुलं रणानन्तरमव्ययम् ॥ २.२२.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา กษัตริย์ผู้มีสติควบคุมตน ผู้รู้ตระกูลกำเนิดของตน ใครเล่าจะไม่เข้าสู่สวรรค์อันไม่มีใครเปรียบ อันไม่เสื่อมสลาย หลังจากการรบ
2.22.17
स्वर्गं ह्येव समास्थाय रणयज्ञेषु दीक्षिताः ।
जयन्ति क्षत्रिया लोकांस्तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ २.२२.१७ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายที่ได้รับการอภิเษกในยัญแห่งการรบ ย่อมพึ่งพาสวรรค์นั่นเอง และพิชิตโลกทั้งหลาย ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ จงรู้ข้อนี้เถิด
2.22.18
स्वर्गयोनिर्महद्ब्रह्म स्वर्गयोनिर्महद्यशः ।
स्वर्गं योनिस्तपो युद्धे मृत्युः सोऽव्यभिचारवान् ॥ २.२२.१८ ॥
ต้นกำเนิดของสวรรค์คือพรหมันอันยิ่งใหญ่ ต้นกำเนิดของสวรรค์คือเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ต้นกำเนิดของสวรรค์คือตบะ ความตายในการรบคือต้นกำเนิดที่ไม่ผิดพลาดนั้น
2.22.19
एष ह्यैन्द्रो वैजयन्तो गुणैर्नित्यं समाहितः ।
येनासुरान्पराजित्य जगत्पाति शतक्रतुः ॥ २.२२.१९ ॥
นี่คือไวชยันตะของพระอินทร์ ซึ่งประกอบด้วยคุณทั้งหลายเสมอ ด้วยสิ่งนี้ พระศตกรตุผู้ชนะพวกอสูรแล้ว ย่อมคุ้มครองโลก
2.22.20
स्वर्गमार्गाय कस्य स्याद्विग्रहो वै यथा तव ।
मागधैर्विपुलैः सैन्यैर्बाहुल्यबलदर्पितः ॥ २.२२.२० ॥
สำหรับทางสู่สวรรค์ ใครเล่าจะทำสงครามเหมือนท่าน ท่านผู้ทะนงในกำลังที่มาจากจำนวนมาก ด้วยกองทัพมคธอันใหญ่โต
2.22.21
माऽवमंस्थाः परान्राजन्नास्ति वीर्यं नरे नरे ।
समं चेजस्त्वया चैव विशिष्टं वा नरेश्वर ॥ २.२२.२१ ॥
ท้าวพระเจ้าแผ่นดิน อย่าดูหมิ่นผู้อื่น เพราะความกล้าหาญไม่เท่ากันในทุกคน ความรุ่งเรืองของพระองค์และพลังแห่งยัญของพระองค์อาจเสมอกับเขา หรือเหนือกว่าก็ได้ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์
2.22.22
यावदेतदसम्बुद्धं तावदेव भवेत्तव ।
विषह्यमेतदस्माकमतो राजन्ब्रवीमि ते ॥ २.२२.२२ ॥
ตราบใดที่สิ่งนี้ยังไม่ได้รับการเข้าใจ ก็อาจคงอยู่แก่พระองค์เช่นนั้นต่อไป สิ่งนี้เป็นที่อดทนได้สำหรับพวกเรา ฉะนั้น ข้าแต่พระราชา ข้าจึงกล่าวแก่พระองค์
2.22.23
जहि त्वं सदृशेष्वेव मानं दर्पं च मागध ।
मा गमः ससुतामात्यः सबलश्च यमक्षयम् ॥ २.२२.२३ ॥
ข้าแต่มาคธะ จงละความถือตัวและความเย่อหยิ่งต่อผู้ที่เสมอกับตนเถิด อย่าไปสู่ที่อยู่ของพระยมพร้อมกับบุตร อำมาตย์ และกองทัพของพระองค์เลย
2.22.24
दम्भोद्भवः कार्तवीर्य उत्तरश्च बृहद्रथः ।
श्रेयसो ह्यवमत्येह विनेशुः सबला नृपाः ॥ २.२२.२४ ॥
การถือตัวได้ก่อกำเนิดกรรตวีรยะ อุตตระ และพฤหัทรถ เพราะการดูหมิ่นผู้ประเสริฐ บรรดากษัตริย์พร้อมกองทัพจึงพินาศลงที่นี่
2.22.25
युयुक्षमाणास्त्वत्तो हि न वयं ब्राह्मणा ध्रुवम् ।
शौरिरस्मि हृषीकेशो नृवीरौ पाण्डवाविमौ।
अनयोर्मातुलेयं च कृष्णं मां विद्धि ते रिपुम् ॥ २.२२.२५ ॥
พวกเรามิใช่พราหมณ์ เรามาเพื่อจะต่อสู้พระองค์ ข้าคือหฤษีเกศ โอรสของศูระ ส่วนปาณฑพทั้งสองนี้เป็นวีรบุรุษของมนุษย์ จงรู้จักพระกฤษณะ ซึ่งเป็นพี่น้องลูกพี่ลูกน้องฝ่ายมารดาของทั้งสอง ว่าเป็นศัตรูของพระองค์
2.22.26
त्वामाह्वयामहे राजन्स्थिरो युध्वस्व मागध ।
मुच्छ वा नृपतीन्सर्वान् गच्छ वा त्वं यमक्षयम् ॥ २.२२.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกเราท้าพระองค์ ข้าแต่มาคธะ จงตั้งมั่นและต่อสู้เถิด จงปล่อยกษัตริย์ทั้งปวงไปเสีย หรือไม่ก็จงไปยังที่อยู่ของพระยมด้วยตนเอง
2.22.27
एतच्छ्रुत्वा जरासन्धः क्रुद्धो वचनमब्रवीत् ॥ २.२२.२७ ॥
ชราสันธะได้ฟังดังนั้นแล้ว ก็โกรธจัดและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.22.28
नाहं कंसः प्रलम्बो वा न बाणो न च मुष्टिकः ।
नरको नेन्द्रतपनो न केशी न च पूतना ॥ २.२२.२८ ॥
ข้ามิใช่กังสะ ปรลัมพะ บาณะ มุษฏิกะ นรกะ อินทรตปนะ เกศี หรือปูตนาเลย
2.22.29
न कालयवनो वाऽपि ये त्वया निहता युधि ।
त्वं तु गोपकुलोत्पन्नो जातिं वै पौर्विकीं स्मर ॥ २.२२.२९ ॥
ข้าก็มิใช่กาลยวนะที่พระองค์สังหารในการรบ พระองค์เองเกิดในตระกูลคนเลี้ยงโค จงระลึกถึงชาติตระกูลดั้งเดิมของพระองค์เถิด
2.22.30
योऽस्मद्भयादतिक्रम्य सागरानूपमाश्रितः ।
जन्मभूमिं परित्यज्य मधुरां प्राकृतो यथा ॥ २.२२.३० ॥
ผู้ที่เพราะความกลัวต่อพวกเรา ได้ข้ามทะเลไปพึ่งอยู่ที่ชายฝั่ง ละทิ้งถิ่นกำเนิดคือมถุรา อยู่อย่างคนสามัญ
2.22.31
सोऽधुना कत्थसे शौरे शरदीव यथा घनः ।
अद्यानृण्यं करिष्यामि भोजराजस्य धीमतः ॥ २.२२.३१ ॥
บัดนี้พระองค์ยังโอ้อวดอยู่ โอ้โอรสของศูระ เหมือนเมฆในฤดูใบไม้ร่วง วันนี้ข้าจะชดใช้หนี้ที่มีต่อพระราชาแห่งโภชะผู้ทรงปัญญา
2.22.32
जामातुरौग्रसेनस्य त्वां निहत्याद्य माधव ।
चिरकाङ्क्षितो मे सङ्ग्रामस्त्वां हन्तुं समुहृद्गुणम् ॥ २.२२.३२ ॥
ข้าแต่มาธวะ ผู้เป็นลูกเขยของอุครเสน วันนี้เมื่อข้าสังหารพระองค์พร้อมมิตรผู้มีคุณธรรมของพระองค์แล้ว การรบที่ข้าปรารถนามานานก็จะสำเร็จ
2.22.33
दिष्ट्या मे सफलो यत्नः कृतो देवैः सवासवैः ।
क्लीबाविमौ च गोविन्द भीमसेनार्जुनावुभौ ॥ २.२२.३३ ॥
โดยโชคชะตา ความพยายามของข้าได้ผล เทวดาพร้อมด้วยวาสวะได้ทำให้สำเร็จ ข้าแต่โควินท์ ปาณฑพทั้งสองคือภีมเสนและอรชุนนี้ เป็นพวกกระเทย
2.22.34
हिंस्यासि युधि विक्रम्य सिंहः क्षुद्रमृगाविव ।
तस्य रोषाभिभूतस्य जरासन्धस्य गर्जतः ॥ २.२२.३४ ॥
ในการรบ พระองค์จะถูกฆ่าด้วยความกล้าหาญ เหมือนสิงโตฆ่าสัตว์เล็ก ๆ โดยชราสันธะผู้ถูกความโกรธครอบงำ คำรามอยู่
2.22.35
सर्वभूतानि वित्रेमुषे तत्रासन्समागताः ।
किं गर्जसि जरासन्ध कर्मणा तत्समाचर ॥ २.२२.३५ ॥
สรรพสัตว์ทั้งปวงที่มาประชุมอยู่ที่นั่นต่างตกตะลึง ข้าแต่ชราสันธะ ท่านคำรามทำไม จงแสดงออกด้วยการกระทำเถิด
2.22.36
मम निर्देशकर्तृभ्यां पाण्डवाभ्यां नृपाधम ।
मात्यं ससुतं चाद्य घातयिष्याम्यहं रणे।
न कथञ्चन जीवन्वै प्रवेक्ष्यसि पुरोत्तमम् ॥ २.२२.३६ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ผู้ต่ำช้าที่สุด ข้าจะให้ปาณฑพทั้งสองผู้ปฏิบัติตามคำสั่งของข้า สังหารพระองค์พร้อมอำมาตย์และบุตรในวันนี้ในการรบ พระองค์จะไม่มีทางเข้าสู่นครอันประเสริฐได้เลยโดยยังมีชีวิตอยู่
2.22.37
नाजितान्वै नरपतीनहमादद्मि काश्चन ।
अजितः पर्यवस्थाता कोऽत्र यो न मया जितः ॥ २.२२.३७ ॥
ข้าไม่เคยจับกษัตริย์ผู้ยังมิได้ถูกพิชิตแม้แต่องค์เดียว ใครในที่นี้เล่าที่ยังไม่ถูกพิชิตโดยข้า
2.22.38
क्षत्रियस्यैतदेवाहुर्धर्म्यं कृष्णोपजीवनम् ।
विक्रम्य वशमानीय कामतो यत्समाचरेत् ॥ २.२२.३८ ॥
ข้าแต่กฤษณะ พวกเขากล่าวว่านี่คือวิถีชีวิตอันชอบธรรมของกษัตริย์นักรบ คือพิชิตด้วยความกล้าหาญ นำมาอยู่ใต้อำนาจ แล้วกระทำตามความปรารถนา
2.22.39
देवातार्थमुपाहृत्य राज्ञः कृष्ण कथं भयात् ।
अहमद्य विमुच्येयं क्षात्रं व्रतमनुस्मरन् ॥ २.२२.३९ ॥
ข้าแต่กฤษณะ เมื่อข้าได้นำกษัตริย์ทั้งหลายมาถวายเพื่อยัญแด่เทวดาแล้ว เหตุใดข้าจะพ้นไปได้ในวันนี้เพราะความกลัว เมื่อยังระลึกถึงวัตรแห่งกษัตริย์นักรบอยู่
2.22.40
सैन्यं सैन्येन व्यूढेन एक एकेन वा पुनः ।
द्वाभ्यां त्रिभिर्वा योत्स्येऽहं युगत्पृथगेव वा ॥ २.२२.४० ॥
กองทัพของข้าจะเข้าปะทะกับกองทัพของพระองค์ที่จัดทัพไว้แล้ว หรือทีละหนึ่งต่อหนึ่ง หรือสองต่อหนึ่ง หรือสามต่อหนึ่ง ข้าจะรบ ทั้งพร้อมกันหรือแยกกัน
2.22.41
एवमुक्त्वा जरासन्धः सहदेवाभिषेचनम् ।
अज्ञापयत्तदा राजा ययुत्सुर्भीमकर्मभिः ॥ २.२२.४१ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ท้าวชรสันธะจึงสั่งให้ทำพิธีอภิเษกสหเทวะ กษัตริย์ผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัวนั้นประสงค์จะทำศึก
2.22.42
स तु सेनापतिं राजा सस्मार भरतर्षभ ।
कौशिकं चित्रसेनं च तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ॥ २.२२.४२ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษแห่งภรตะ ครั้นเมื่อสงครามนั้นอุบัติขึ้น กษัตริย์ก็นึกถึงแม่ทัพของตน คือเการศิกะและจิตรเสนะ
2.22.43
ययोस्ते नामनी राजन्हंसेति डिबिकेति च ।
पूर्वं सङ्कथिते पुम्भिर्नृलोके लोकसत्कृते ॥ २.२२.४३ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ชื่อของท่านทั้งสองคือหังสะและดิมภกะ ซึ่งในกาลก่อนมนุษย์ในโลกมนุษย์เคยเอ่ยถึง และโลกให้เกียรติยกย่อง
2.22.44
तं तु राजन्विभुः शौरी राजानं बलिनां वरम् ।
स्मृत्वा पुरुषशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमम् ॥ २.२२.४४ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ พระศौรีผู้ทรงฤทธิ์ได้ระลึกถึงกษัตริย์ผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้มีกำลัง ซึ่งเป็นพยัคฆ์แห่งมนุษย์ ผู้มีวิกรมเช่นพยัคฆ์
2.22.45
सत्यसन्धो जरासन्धं भुवि भीमपराक्रमम् ।
भागमन्यस्य निर्दिष्टमवध्यं मधुर्भिर्मृधेः ॥ २.२२.४५ ॥
ผู้ซื่อสัตย์ต่อคำสัตย์ ท้าวชรสันธะผู้มีวิกรมอันน่ากลัวในโลก ผู้ซึ่งเป็นอันชนะไม่ได้ในการรบโดยพวกมธุ และถูกกำหนดให้เป็นส่วนแบ่งของผู้อื่น
2.22.46
नात्मनाऽऽत्मवतां मुख्य इयेष मधुसूदनः ।
ब्राह्मीमाज्ञां पुरस्कृत्य हन्तुं हलधरानुजः ॥ २.२२.४६ ॥
มิใช่ด้วยความปรารถนาของพระองค์เอง พระมธุสูทนะผู้เป็นเลิศแห่งผู้สำรวมตน แต่ทรงถือคำสั่งของพราหมณ์เป็นสำคัญ น้องชายของผู้ทรงคันไถทรงประสงค์จะปลงชีวิตเขา