మహాభారతం · అధ్యాయం 2.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.23.1
किमर्थं वैरिणावास्तामुभौ तौ कृष्णमागधौ ।
कथं च निर्जितः सङ्ख्ये जरासन्धेन माधवः ॥ २.२३.१ ॥
కృష్ణుడు, మగధ రాజు ఇద్దరూ ఏ కారణంగా శత్రువులయ్యారు? యుద్ధంలో మాధవుడు (కృష్ణుడు) జరాసంధునిచే ఎలా ఓడించబడ్డాడు?
2.23.2
कश्च कंसो मागधस्य यस्य हेतोः स वैरवान् ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं वैशम्पायन तत्वतः ॥ २.२३.२ ॥
కంసుడు ఎవరు, అతని కారణంగా అతడు మగధ రాజుతో వైరం కలిగి ఉన్నాడు? వైశంపాయనా, ఇదంతా నాకు యథార్థంగా చెప్పు.
2.23.3
यादवानामन्ववाये वसुदेवो महामतिः ।
उदपद्यत वार्ष्णेयो ह्युग्रसेनस्य मन्त्रभृत् ॥ २.२३.३ ॥
యాదవుల వంశంలో మహామతి అయిన వసుదేవుడు జన్మించాడు; అతడు వృష్ణి వంశీయుడు, ఉగ్రసేనుని మంత్రి.
2.23.4
उग्रसेनस्य कंसस्तु बभूव बलवान्सुतः ।
ज्येष्ठो बहूनां कौरव्य सर्वशस्त्रविशारदः ॥ २.२३.४ ॥
ఉగ్రసేనునికి బలవంతుడైన కుమారుడు కంసుడు జన్మించాడు; కౌరవ్యా, అతడు అనేకమంది కుమారులలో పెద్దవాడు, సకల శస్త్రాలలో నిపుణుడు.
2.23.5
जरासन्धस्य दुहिता तस्य भार्याऽतिविश्रुता ।
राज्यशुक्लेन दत्ता सा जरासन्धेन धीमता ॥ २.२३.५ ॥
జరాసంధుని కుమార్తె, అత్యంత ప్రసిద్ధురాలు, అతనికి భార్యయ్యింది; బుద్ధిమంతుడైన జరాసంధుడు ఆమెను రాజ్య-శుల్కంగా ఇచ్చాడు.
2.23.6
तदर्थमुग्रसेनस्य मधुरायां सुतस्तदा ।
अभिषिक्तस्तदाऽमात्यैः स वै तीव्रपराक्रमः ॥ २.२३.६ ॥
ఆ ఉద్దేశంతోనే మథురలో ఉగ్రసేనుని కుమారుడు, తీవ్ర పరాక్రమశాలి, అప్పుడు మంత్రులచే అభిషేకించబడ్డాడు.
2.23.7
ऐश्वर्यबलमत्तस्तु स तदा बलमोहितः ।
निगृह्य पितरं भुङ्क्ते तद्राज्यं मन्त्रिभिः सह ॥ २.२३.७ ॥
అధికారం, బలం అనే మదంతో మోహితుడైన అతడు, అప్పుడు తన తండ్రిని బంధించి మంత్రులతో కలిసి ఆ రాజ్యాన్ని అనుభవించసాగాడు.
2.23.8
वसुदेवस्य तत्कृत्यं न शृणोति स मन्दधीः ।
त तेन सह तद्राज्यं धर्मतः पर्यपालयत् ॥ २.२३.८ ॥
ఆ మందబుద్ధి వసుదేవుని ఆ మాటలను వినలేదు; అయినా అతనితో కలిసి ఆ రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు.
2.23.9
प्रीतिमान्स तु दैत्येन्द्रो वसुदेवस्य देवकीम् ।
वाह भार्या स तदा दुहिता देवकस्य या ॥ २.२३.९ ॥
సంతోషించిన ఆ దైత్యేంద్రుడు, అప్పుడు దేవకుని కుమార్తెగా ఉన్న దేవకిని వసుదేవునికి భార్యగా ఇచ్చాడు.
2.23.10
तस्यामुद्वाह्यमानायां रथेन जनमेजय ।
उपारुरोह वार्ष्णेयं कंसो भूमिपतिस्तदा ॥ २.२३.१० ॥
ఓ జనమేజయా! ఆమె వివాహం జరిపి రథంలో తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు, అప్పుడు భూపతి కంసుడు వృష్ణివంశీయుడైన వసుదేవుని రథంపైకి ఎక్కాడు.
2.23.11
ततोऽन्तरिक्षे वागासीद्देवदूतस्य कस्यचित् ।
वसुदेवश्च शुश्राव तां वाचं पार्थिवश्च सः ॥ २.२३.११ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో ఒక దేవదూతయొక్క వాణి వినిపించింది; వసుదేవుడు, ఆ రాజు కూడా ఆ వాణిని విన్నారు.
2.23.12
यामेतां वहमानोऽद्य कंसोद्वहसि देवकीम् ।
अस्या यश्चाष्टमो गर्भः स ते मृत्युर्भविष्यति ॥ २.२३.१२ ॥
ఓ కంసా! ఈరోజు నువ్వు ఈ దేవకిని మోసుకువెళ్తున్నావే; ఆమెకు కలిగే ఎనిమిదవ గర్భమే నీకు మృత్యువు అవుతుంది.
2.23.13
सोऽवतीर्य ततो राजा खड्गमुद्धृत्य निर्मलम् ।
इयेष तस्या मूर्धानं छेत्तुं परमदुर्मतिः ॥ २.२३.१३ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు దిగి, స్వచ్ఛమైన కత్తిని తీసి, అత్యంత దుర్బుద్ధితో ఆమె తలను నరకాలనుకున్నాడు.
2.23.14
सान्त्वयन्स तदा कंसं हसन्कोधवशानुगम् ।
राजन्ननुनयामास वसुदेवो महामतिः ॥ २.२३.१४ ॥
అప్పుడు మహామతి వసుదేవుడు నవ్వుతూ, కోపవశుడైన కంసుని శాంతపరుస్తూ, ఓ రాజా, అతనిని వేడుకున్నాడు.
2.23.15
अहिंस्यां प्रमदामाहुः सर्वधर्मेषु पार्थिव ।
अकस्मादबलां नारीं हन्तासीमामनागसीम् ॥ २.२३.१५ ॥
ఓ రాజా, అన్ని ధర్మాలలో స్త్రీ హింసించరానిదని అంటారు. అకస్మాత్తుగా ఈ బలహీన, నిర్దోషి అయిన స్త్రీని నీవు చంపబోతున్నావు.
2.23.16
यच्च तेऽत्र भयं राजञ्शक्यते बाधितुं त्वया ।
इयं शक्या पालयितुं समयं चैव रक्षितुम् ॥ २.२३.१६ ॥
ఓ రాజా, నీకు ఇక్కడ ఉన్న భయమేదైనా, దాన్ని నువ్వు ఈమె ద్వారా అణచవచ్చు; ఈమెను కాపాడవచ్చు, వాగ్దానాన్నీ కాపాడవచ్చు.
2.23.17
अस्यास्त्वमष्टमं गर्भं जातमात्रं महीपते ।
विध्वंसय तदा प्राप्तमेवं परिहृतं भवेत् ॥ २.२३.१७ ॥
ఓ భూపతి, ఈమె ఎనిమిదవ గర్భం పుట్టిన వెంటనే నాశనం చేయి. అప్పుడు రాబోయేది ఈ విధంగా తప్పుతుంది.
2.23.18
एवं स राजा कथितो वसुदेवेन भारत ।
तस्य तद्वचनं चके शूरसेनपतिस्तदा ॥ २.२३.१८ ॥
ఓ భరతా, ఈ విధంగా వసుదేవుడు ఆ రాజుతో చెప్పాడు; అప్పుడు శూరసేనుల అధిపతి అతని ఆ మాటను అంగీకరించాడు.
2.23.19
ततस्तस्यां सम्बभूवुः कुमाराः सूर्यवर्चसः ।
जाताञ्चातांस्तु तान्सर्वाञ्जघान मधुरेश्वरः ॥ २.२३.१९ ॥
అప్పుడు ఆమెకు సూర్యతేజస్సు గల కుమారులు జన్మించారు. మథుర ప్రభువు జన్మించిన వారందరినీ చంపాడు.
2.23.20
अथ तस्यां समभवद्बलदेवस्तु सत्तमः ।
याम्यता मायया तं तु यमो राजा विशाम्पते ॥ २.२३.२० ॥
అప్పుడు ఆమెలో శ్రేష్ఠుడైన బలదేవుడు జన్మించాడు. ప్రజాపతీ, యమరాజు మాయతో అతన్ని తీసుకువెళ్లాడు.
2.23.21
देवक्या गर्भमतुलं रोहिण्या जठरेऽक्षिपत् ।
आकृष्य कर्षणात्सम्यक्सङ्कर्षणं इति स्मृतः ॥ २.२३.२१ ॥
దేవకి యొక్క అసమాన గర్భాన్ని అతడు రోహిణి గర్భంలో ఉంచాడు. లాగబడినందున అతడు సంకర్షణుడు అని స్మరించబడ్డాడు.
2.23.22
बलश्रेष्ठतया तस्य बलदेव इति स्मृतः ।
पुनस्तस्यां समभवदष्टमो मधुमूदनः ॥ २.२३.२२ ॥
బలంలో శ్రేష్ఠుడు కావడం వల్ల అతడు బలదేవుడని స్మరించబడ్డాడు. మళ్ళీ ఆమెలో ఎనిమిదవవాడుగా మధుసూదనుడు జన్మించాడు.
2.23.23
तस्य गर्भस्य रक्षां तु स चक्रेऽभ्यधिकं नृपः ।
ततः काले रक्षणार्थं वसुदेवस्य तत्वतः
उग्रः प्रयुक्तः कंसेन सचिवः क्रूरकर्मकृत् ॥ २.२३.२३ ॥
ఆ రాజు ఆ గర్భాన్ని మిక్కిలిగా రక్షించాడు. తరువాత సమయంలో, వసుదేవుని రక్షణ కోసం కంసునిచే నియమించబడిన, క్రూర కర్మలు చేసే ఉగ్ర మంత్రి.
2.23.25
जातमात्रं वासुदेवमथाकृष्य पिता ततः ।
उपजह्रे परिक्रीतां सुतां गोपस्य कस्यचित् ॥ २.२३.२५ ॥
పుట్టగానే తండ్రి వాసుదేవుని తీసుకొని, తరువాత ఏదో గోపుని కొనబడిన కుమార్తెను తెచ్చి ఉంచాడు.
2.23.26
अमृष्यमाणस्तं शब्दं देवदूतस्य पार्थिवः ।
वासुदेवं महात्मानमर्पयामास गोकुले ॥ २.२३.२६ ॥
దేవదూత ఆ మాటను సహించలేక, రాజు మహాత్ముడైన వాసుదేవుడిని గోకులంలో అప్పగించాడు.
2.23.27
वासुदेवोपि गोपेषु ववृधेऽब्जमिवाम्भसि ।
अज्ञायमानः कंसेन गूढोऽग्निरिव दारुषु ॥ २.२३.२७ ॥
వాసుదేవుడు కూడా గోపుల మధ్య నీటిలో పద్మంలా పెరిగాడు; కంసునికి తెలియకుండా, కట్టెలలో దాగిన అగ్నిలా.
2.23.28
विप्रचके तदा सर्वान्बल्लवान्मधुरेश्वरः ।
वर्धमानो महाबाहुस्तेजोबलसमन्वितः ॥ २.२३.२८ ॥
అప్పుడు మధురేశ్వరుడు, మహాబాహువు, తేజస్సు బలం కలవాడు, పెరుగుతూ అందరు గోపాలురను అధిగమించాడు.
2.23.29
ततस्ते क्लिश्यमानास्तु पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
भयेन कामादपरे गणशः पर्यवारयन् ॥ २.२३.२९ ॥
అప్పుడు వారు బాధపడుతూ, పుండరీకాక్షుడు అచ్యుతుని చుట్టూ గుంపులుగా చేరారు; కొందరు భయంతో, కొందరు కోరికతో.
2.23.30
स तु लब्ध्वा बलं राजन्नुग्रसेनस्य संमतः ।
वसुदेवात्मजः सर्वैर्भ्रातृभिः सहितं पुनः ॥ २.२३.३० ॥
ఓ రాజా, ఉగ్రసేనునిచే గౌరవించబడిన వసుదేవ కుమారుడు బలం పొంది, తన సోదరులందరితో కలిసి మళ్ళీ.
2.23.31
निर्जित्य युधि भोजेन्द्रं हत्वा कंसं महाबलः ।
अभ्यषिञ्चत्ततो राज्य उग्रसेनं विशाम्पते ॥ २.२३.३१ ॥
యుద్ధంలో భోజుల అధిపతిని జయించి, కంసుని వధించి, ఆ మహాబలుడు, ఓ ప్రజాపతీ, ఉగ్రసేనుని రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
2.23.32
ततः श्रुत्वा जरासन्धो माधवेन हतं युधि ।
शूरसेनाधिपं चक्रे कंसपुत्रं तदा नृप ॥ २.२३.३२ ॥
యుద్ధంలో మాధవుడు (కృష్ణుడు) చంపబడ్డాడని విని, అప్పుడు జరాసంధుడు, ఓ రాజా, కంసుని కుమారుడిని శూరసేనుల అధిపతిగా చేశాడు.
2.23.33
ससैन्यं महदुत्थाप्य वासुदेवं तदा नृप ।
अभ्यषिञ्चत्सुतं तत्र सुताया जनमेजय ॥ २.२३.३३ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు గొప్ప సైన్యంతో వాసుదేవుని (కృష్ణుని) ఎదిరించి, ఓ జనమేజయా, అక్కడ తన కుమార్తె కుమారుణ్ణి అభిషేకించాడు.
2.23.34
उग्रसेनं च वृष्णींश्च महाबलसमन्वितः ।
स तत्र विप्रकुरुते जरासन्धः प्रतापवान् ॥ २.२३.३४ ॥
మహాబలంతో కూడిన ఆ ప్రతాపవంతుడైన జరాసంధుడు అక్కడ ఉగ్రసేనుణ్ణీ వృష్ణులనూ హింసిస్తాడు.
2.23.35
एतद्वैरं कौरवेय जरासन्धस्य माधवे ।
आशासितार्थे राजेन्द्र संरुरोध विनिर्जितान् ॥ २.२३.३५ ॥
కౌరవేయా, ఇది జరాసంధునికి మాధవునిపై ఉన్న వైరం. రాజేంద్రా, కోరిన ప్రయోజనం కోసం అతడు ఓడించబడిన వారిని ముట్టడించాడు.
2.23.36
पार्थिवैस्तैर्नृपतिभिर्यक्ष्यमाणः समृद्धिमान् ।
देवश्रेष्ठं महादेवं कृत्तिवासं त्रियम्बकम् ॥ २.२३.३६ ॥
ఆ రాజులతో సమృద్ధిమంతుడైన జరాసంధుడు యజ్ఞం చేయబోతున్నాడు; దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన మహాదేవుడు, కృత్తివాసుడు, త్ర్యంబకునికి.
2.23.37
एतत्सर्वं यथावृत्तं कथितं भरतर्षभ ।
यथा तु स हतो राजा भीमसेनेन तच्छृणु ॥ २.२३.३७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఇదంతా జరిగినట్లుగానే చెప్పబడింది. ఆ రాజు భీమసేనునిచేత ఎలా చంపబడ్డాడో విను.