มหาภารตะ · อัธยายะ 2.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.23.1
किमर्थं वैरिणावास्तामुभौ तौ कृष्णमागधौ ।
कथं च निर्जितः सङ्ख्ये जरासन्धेन माधवः ॥ २.२३.१ ॥
เหตุใดสองพระองค์นี้ คือกฤษณะและพระราชาแห่งมคธ จึงเป็นศัตรูกัน และพระมาธวะ (กฤษณะ) ถูกชรासันธะเอาชนะในการรบได้อย่างไร
2.23.2
कश्च कंसो मागधस्य यस्य हेतोः स वैरवान् ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं वैशम्पायन तत्वतः ॥ २.२३.२ ॥
และกังสะเป็นผู้ใด ที่พระราชาแห่งมคธมีความเป็นศัตรูเพราะเหตุของเขา ข้าแต่ไวศัมปายนะ ขอท่านเล่าเรื่องทั้งหมดนี้ให้ข้าพเจ้าฟังตามความจริงเถิด
2.23.3
यादवानामन्ववाये वसुदेवो महामतिः ।
उदपद्यत वार्ष्णेयो ह्युग्रसेनस्य मन्त्रभृत् ॥ २.२३.३ ॥
ในเชื้อสายของพวกยาทพ เกิดวสุเทพผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เป็นวาร์ษเณยะ เป็นที่ปรึกษาของอุครเสน
2.23.4
उग्रसेनस्य कंसस्तु बभूव बलवान्सुतः ।
ज्येष्ठो बहूनां कौरव्य सर्वशस्त्रविशारदः ॥ २.२३.४ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายของกุรุ อุครเสนมีโอรสผู้เข้มแข็งชื่อกังสะ เป็นพี่คนโตในบรรดาพี่น้องจำนวนมาก และชำนาญในอาวุธทุกชนิด
2.23.5
जरासन्धस्य दुहिता तस्य भार्याऽतिविश्रुता ।
राज्यशुक्लेन दत्ता सा जरासन्धेन धीमता ॥ २.२३.५ ॥
ธิดาของชรासันธะ ซึ่งมีชื่อเสียงยิ่ง ได้กลายเป็นภรรยาของกังสะ นางถูกมอบให้โดยชรासันธะผู้มีปัญญา เพื่อแลกกับราคาของอาณาจักรหนึ่ง
2.23.6
तदर्थमुग्रसेनस्य मधुरायां सुतस्तदा ।
अभिषिक्तस्तदाऽमात्यैः स वै तीव्रपराक्रमः ॥ २.२३.६ ॥
ด้วยเหตุนั้น ในเมืองมถุรา โอรสของอุครเสนซึ่งมีความกล้าหาญรุนแรง ได้รับการอภิเษกในเวลานั้นโดยเหล่าอำมาตย์
2.23.7
ऐश्वर्यबलमत्तस्तु स तदा बलमोहितः ।
निगृह्य पितरं भुङ्क्ते तद्राज्यं मन्त्रिभिः सह ॥ २.२३.७ ॥
กังสะผู้เมามัวด้วยอำนาจและกำลัง หลงระเริงด้วยความแข็งแกร่ง จับบิดาของตนไว้ แล้วครอบครองอาณาจักรนั้นร่วมกับเหล่าเสนาบดี
2.23.8
वसुदेवस्य तत्कृत्यं न शृणोति स मन्दधीः ।
त तेन सह तद्राज्यं धर्मतः पर्यपालयत् ॥ २.२३.८ ॥
คนปัญญาทึบนั้นไม่ฟังคำแนะนำของวสุเทพ แต่กระนั้นก็ปกครองอาณาจักรนั้นร่วมกับวสุเทพโดยชอบธรรม
2.23.9
प्रीतिमान्स तु दैत्येन्द्रो वसुदेवस्य देवकीम् ।
वाह भार्या स तदा दुहिता देवकस्य या ॥ २.२३.९ ॥
ด้วยความพอพระทัย ผู้เป็นจอมแห่งไททยะนั้นจึงยกเทวกี ธิดาของเทวกะ ให้แก่วสุเทพเป็นภรรยา
2.23.10
तस्यामुद्वाह्यमानायां रथेन जनमेजय ।
उपारुरोह वार्ष्णेयं कंसो भूमिपतिस्तदा ॥ २.२३.१० ॥
ข้าแต่ชนเมชัยะ ขณะที่นางกำลังถูกพาไปด้วยรถหลังพิธีแต่งงาน พระราชากังสะผู้เป็นเจ้าแผ่นดินได้ขึ้นนั่งข้างวาร์ษเณยะ คือวสุเทพ
2.23.11
ततोऽन्तरिक्षे वागासीद्देवदूतस्य कस्यचित् ।
वसुदेवश्च शुश्राव तां वाचं पार्थिवश्च सः ॥ २.२३.११ ॥
จากนั้นมีเสียงดังขึ้นในอากาศ เป็นเสียงของทูตสวรรค์องค์หนึ่ง วสุเทพได้ยินเสียงนั้น และพระราชาก็ได้ยินเสียงนั้นเช่นกัน
2.23.12
यामेतां वहमानोऽद्य कंसोद्वहसि देवकीम् ।
अस्या यश्चाष्टमो गर्भः स ते मृत्युर्भविष्यति ॥ २.२३.१२ ॥
ข้าแต่กังสะ เทวกีที่ท่านกำลังพาไปในวันนี้ในฐานะเจ้าสาว บุตรคนที่แปดที่เกิดจากนางจะเป็นเหตุแห่งความตายของท่าน
2.23.13
सोऽवतीर्य ततो राजा खड्गमुद्धृत्य निर्मलम् ।
इयेष तस्या मूर्धानं छेत्तुं परमदुर्मतिः ॥ २.२३.१३ ॥
ครั้นแล้วพระราชาก็ลงจากรถ ชักดาบอันสะอาดออกมา ด้วยจิตใจชั่วร้ายยิ่งนัก ประสงค์จะตัดศีรษะของนาง
2.23.14
सान्त्वयन्स तदा कंसं हसन्कोधवशानुगम् ।
राजन्ननुनयामास वसुदेवो महामतिः ॥ २.२३.१४ ॥
ขณะนั้นวสุเทพผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ทั้งปลอบโยนและยิ้มให้กังสะผู้ถูกความโกรธครอบงำ แล้วทูลอ้อนวอนพระราชาให้ยับยั้ง
2.23.15
अहिंस्यां प्रमदामाहुः सर्वधर्मेषु पार्थिव ।
अकस्मादबलां नारीं हन्तासीमामनागसीम् ॥ २.२३.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา ในธรรมทั้งปวงกล่าวกันว่าหญิงไม่ควรถูกทำร้าย ท่านกลับคิดจะฆ่าสตรีผู้อ่อนแอและไม่มีความผิดนี้โดยฉับพลัน
2.23.16
यच्च तेऽत्र भयं राजञ्शक्यते बाधितुं त्वया ।
इयं शक्या पालयितुं समयं चैव रक्षितुम् ॥ २.२३.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา ความกลัวใดที่ท่านมีอยู่ในที่นี้ ท่านอาจบรรเทาได้ด้วยทางนางได้ นางสามารถได้รับการคุ้มครอง และคำปฏิญาณก็จะรักษาไว้ได้เช่นกัน
2.23.17
अस्यास्त्वमष्टमं गर्भं जातमात्रं महीपते ।
विध्वंसय तदा प्राप्तमेवं परिहृतं भवेत् ॥ २.२३.१७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน บุตรคนที่แปดของนาง ทันทีที่เกิดมา ท่านควรทำลายเสีย เช่นนั้นสิ่งที่กำลังมาถึงก็จะถูกหลีกเลี่ยงไปได้
2.23.18
एवं स राजा कथितो वसुदेवेन भारत ।
तस्य तद्वचनं चके शूरसेनपतिस्तदा ॥ २.२३.१८ ॥
ข้าแต่ภารตะ พระราชานั้นได้ถูกวสุเทพกล่าวเตือนเช่นนี้ และเจ้าแห่งศูรเสนะในเวลานั้นก็ทำตามคำของเขา
2.23.19
ततस्तस्यां सम्बभूवुः कुमाराः सूर्यवर्चसः ।
जाताञ्चातांस्तु तान्सर्वाञ्जघान मधुरेश्वरः ॥ २.२३.१९ ॥
จากนั้นโอรสทั้งหลายที่รุ่งเรืองดุจดวงอาทิตย์ก็เกิดแก่นาง แต่เจ้าแห่งมถุราได้สังหารทุกคนที่เกิดมา
2.23.20
अथ तस्यां समभवद्बलदेवस्तु सत्तमः ।
याम्यता मायया तं तु यमो राजा विशाम्पते ॥ २.२३.२० ॥
ต่อมา พลเทวะผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดามนุษย์ ก็เกิดแก่นาง แต่ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน พระยมราชได้พาพระองค์ไปด้วยมายาของพระองค์
2.23.21
देवक्या गर्भमतुलं रोहिण्या जठरेऽक्षिपत् ।
आकृष्य कर्षणात्सम्यक्सङ्कर्षणं इति स्मृतः ॥ २.२३.२१ ॥
เขาได้วางครรภ์อันหาใดเทียบมิได้ของเทวกีลงในครรภ์ของโรหิณี เพราะถูกฉุดดึงไปโดยชอบ เขาจึงได้รับการจดจำในนาม สังกรรษณะ
2.23.22
बलश्रेष्ठतया तस्य बलदेव इति स्मृतः ।
पुनस्तस्यां समभवदष्टमो मधुमूदनः ॥ २.२३.२२ ॥
เพราะความเป็นเลิศในพละกำลัง เขาจึงได้รับการจดจำในนาม พลเทวะ อีกประการหนึ่ง ครรภ์ที่แปด คือ มธุมูทนะ ได้ประสูติจากนางอีกครั้ง
2.23.23
तस्य गर्भस्य रक्षां तु स चक्रेऽभ्यधिकं नृपः ।
ततः काले रक्षणार्थं वसुदेवस्य तत्वतः
उग्रः प्रयुक्तः कंसेन सचिवः क्रूरकर्मकृत् ॥ २.२३.२३ ॥
พระราชาได้คุ้มครองครรภ์นั้นอย่างยิ่ง ต่อมาในเวลาอันควร เพื่อคุ้มครองวสุเทพ มีอำมาตย์ผู้ดุร้ายซึ่งกังสะแต่งตั้งไว้ ผู้ประกอบกรรมอันโหดเหี้ยม
2.23.25
जातमात्रं वासुदेवमथाकृष्य पिता ततः ।
उपजह्रे परिक्रीतां सुतां गोपस्य कस्यचित् ॥ २.२३.२५ ॥
ทันทีที่วาสุเทพประสูติ บิดาจึงนำพระองค์ไป แล้วนำธิดาที่ซื้อมาจากคนเลี้ยงโคคนใดคนหนึ่งมาวางไว้แทน
2.23.26
अमृष्यमाणस्तं शब्दं देवदूतस्य पार्थिवः ।
वासुदेवं महात्मानमर्पयामास गोकुले ॥ २.२३.२६ ॥
พระราชาไม่อาจทนฟังถ้อยคำของทูตสวรรค์ได้ จึงส่งมอบวาสุเทพผู้ยิ่งใหญ่ไปไว้ที่โคกุละ
2.23.27
वासुदेवोपि गोपेषु ववृधेऽब्जमिवाम्भसि ।
अज्ञायमानः कंसेन गूढोऽग्निरिव दारुषु ॥ २.२३.२७ ॥
แม้วาสุเทพก็เจริญเติบโตท่ามกลางคนเลี้ยงโค ดุจดอกบัวที่เติบโตในน้ำ โดยที่กังสะไม่รู้ ดุจไฟที่ซ่อนอยู่ในไม้ฟืน
2.23.28
विप्रचके तदा सर्वान्बल्लवान्मधुरेश्वरः ।
वर्धमानो महाबाहुस्तेजोबलसमन्वितः ॥ २.२३.२८ ॥
แล้วเจ้าแห่งมถุรา ผู้มีแขนใหญ่ ประกอบด้วยรัศมีและพละกำลัง เมื่อเติบใหญ่ ก็เหนือกว่าคนเลี้ยงโคทั้งปวง
2.23.29
ततस्ते क्लिश्यमानास्तु पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
भयेन कामादपरे गणशः पर्यवारयन् ॥ २.२३.२९ ॥
ครั้งนั้น ชาวโคกุละซึ่งมีความทุกข์ ได้ล้อมองค์อจยุต ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว เป็นหมู่ ๆ บ้างด้วยความกลัว บ้างด้วยความปรารถนา
2.23.30
स तु लब्ध्वा बलं राजन्नुग्रसेनस्य संमतः ।
वसुदेवात्मजः सर्वैर्भ्रातृभिः सहितं पुनः ॥ २.२३.३० ॥
ข้าแต่พระราชา พระโอรสของวสุเทพ ผู้เป็นที่โปรดปรานของอุครเสน เมื่อได้กำลังแล้ว ก็กลับไปพร้อมกับพี่น้องทั้งหมดอีกครั้ง
2.23.31
निर्जित्य युधि भोजेन्द्रं हत्वा कंसं महाबलः ।
अभ्यषिञ्चत्ततो राज्य उग्रसेनं विशाम्पते ॥ २.२३.३१ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ผู้มีพละกำลังยิ่งใหญ่ทรงชนะเจ้าแห่งโภชะในการรบ และสังหารกังสะแล้ว จากนั้นจึงทรงอภิเษกอุครเสนให้ครองราชย์
2.23.32
ततः श्रुत्वा जरासन्धो माधवेन हतं युधि ।
शूरसेनाधिपं चक्रे कंसपुत्रं तदा नृप ॥ २.२३.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นได้ยินว่ากังสะถูกมาธวะสังหารในการรบ ชรสันธะจึงแต่งตั้งโอรสของกังสะให้เป็นผู้ปกครองชาวศูรเสนะในครั้งนั้น
2.23.33
ससैन्यं महदुत्थाप्य वासुदेवं तदा नृप ।
अभ्यषिञ्चत्सुतं तत्र सुताया जनमेजय ॥ २.२३.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้นชรสันธะยกกองทัพใหญ่ไปต่อสู้วาสุเทพ แล้วทรงอภิเษกโอรสของธิดาของตนให้ครองราชย์ที่นั่น ข้าแต่ชนเมชัย
2.23.34
उग्रसेनं च वृष्णींश्च महाबलसमन्वितः ।
स तत्र विप्रकुरुते जरासन्धः प्रतापवान् ॥ २.२३.३४ ॥
ชรสันธะผู้เกรียงไกร ประกอบด้วยพละกำลังอันยิ่งใหญ่ ได้ทำร้ายอุครเสนและวฤษณิทั้งหลายที่นั่น
2.23.35
एतद्वैरं कौरवेय जरासन्धस्य माधवे ।
आशासितार्थे राजेन्द्र संरुरोध विनिर्जितान् ॥ २.२३.३५ ॥
นี่คือความเป็นศัตรูของชรสันธะต่อมาธวะ ข้าแต่กุรุบุตร ข้าแต่จอมกษัตริย์ เพื่อบรรลุจุดประสงค์ที่ปรารถนา เขาได้ล้อมผู้ที่ถูกพิชิตแล้วไว้
2.23.36
पार्थिवैस्तैर्नृपतिभिर्यक्ष्यमाणः समृद्धिमान् ।
देवश्रेष्ठं महादेवं कृत्तिवासं त्रियम्बकम् ॥ २.२३.३६ ॥
ชรสันธะผู้มั่งคั่ง ร่วมกับบรรดาพระราชาเหล่านั้น กำลังจะประกอบยัญบูชาพระมหาเทวะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพ ทรงนุ่งหนังเสือ มีสามพระเนตร
2.23.37
एतत्सर्वं यथावृत्तं कथितं भरतर्षभ ।
यथा तु स हतो राजा भीमसेनेन तच्छृणु ॥ २.२३.३७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรตะ เรื่องทั้งหมดนี้ได้เล่าไปตามที่เกิดขึ้นแล้ว บัดนี้จงฟังว่าพระราชาองค์นั้นถูกภีมเสนสังหารอย่างไร