महाभारत · अध्याय 2.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.27.1
दिशामभिजयं ब्रह्मन्विस्तरेणानुकीर्तय ।
न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत् ॥ २.२७.१ ॥
हे ब्राह्मणा, दिशांवरील विजयाचे विस्ताराने वर्णन करा. पूर्वजांचे महान चरित्र ऐकूनही माझे समाधान होत नाही.
2.27.2
धनञ्जयस्य वक्ष्यामि विजयं पूर्वमेव ते ।
यौगपद्येन पार्थैर्हि निर्जितेयं वसुन्धरा ॥ २.२७.२ ॥
प्रथम धनंजयाचा विजय मी तुला सांगेन. पार्थांनी एकाच वेळी ही पृथ्वी जिंकली होती.
2.27.3
अवाप्य राजा राज्यार्धं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
महत्त्वे राजशब्दस्य मनश्चक्रे महामनाः ॥ २.२७.३ ॥
अर्धे राज्य मिळवून कुंतीपुत्र युधिष्ठिर, महामनस्क असल्याने, राजपदाच्या महानतेकडे मन लावले.
2.27.4
तदा क्षात्रं विदित्वाऽस्य पृथिवीविजयं प्रति ।
अमर्षात्पार्थिवेन्द्राणां तं समेयाय वारयत् ॥ २.२७.४ ॥
तेव्हा त्याचा पृथ्वी-विजयाचा हेतू जाणून क्षत्रियांनी आणि राजाधिपतींनी संतापाने त्याला अडवण्यासाठी एकत्र येऊन त्याला गाठले.
2.27.5
तत्समेत्य भुवः क्षात्रं रथनागाश्वपत्तिमत् ।
अभ्ययात्पार्थिवं जिष्णुं मोघं कर्तुं जनाधिप ॥ २.२७.५ ॥
तेव्हा ते सर्व एकत्र होऊन रथ, हत्ती, घोडे व पायदळ असलेल्या क्षत्रियसेनेसह विजयी राजावर चालून आले; हे जनाधिपा, त्याचा प्रयत्न निष्फळ करण्यासाठी.
2.27.6
तत्पार्थः पार्थिवं क्षात्रं युयुत्सुं परमाहवे ।
प्रत्युद्ययौ महाबाहुस्तरसा पाकशासनिः ॥ २.२७.६ ॥
तेव्हा पृथेचा पुत्र, महाबाहू इंद्रपुत्र (अर्जुन), महायुद्धात लढण्यास उत्सुक त्या राजक्षत्रिय सेनेचा सामना करण्यासाठी वेगाने पुढे गेला.
2.27.7
तद्भग्रं पार्थिवं क्षात्रं पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
वायुनेव घनानीकं तूलीभूतं ययौ दिशः ॥ २.२७.७ ॥
पार्थाच्या अनायास कर्माने राजांचे ते क्षात्रसैन्य भग्न झाले; वाऱ्याने उडवलेल्या मेघसमूहाप्रमाणे कापसासारखे होऊन दिशांना पळाले.
2.27.8
तज्जित्वा पार्थिवं क्षात्रं समरे परवीरहा ।
ययौ तदा वशे कर्तुमुदीचीं पाण्डुनन्दनः ॥ २.२७.८ ॥
युद्धात राजांचे ते क्षात्रसैन्य जिंकून शत्रुवीरांचा संहारक पांडुपुत्र तेव्हा उत्तर दिशा वश करण्यास निघाला.
2.27.9
पूर्वं कुलिङ्गविषये वशे चक्रे महीपतिम् ।
धनञ्जयो महाबाहुर्नातितीव्रेण कर्मणा ॥ २.२७.९ ॥
पूर्वी कुलिंद देशात महाबाहू धनंजयाने अति तीव्र कर्माविना त्या महीपतीला वश केले.
2.27.10
तेनैव सहितः प्रायाज्जिष्णुः साल्वपुरं प्रति ।
स साल्वपुरमासाद्य साल्वराजं धनञ्जयटः ॥ २.२७.१० ॥
त्याच सैन्यासह विजयी जिष्णू साल्वपुराकडे गेला; साल्वपुरात पोहोचून त्याने साल्वराजाचा सामना केला, धनंजय (अर्जुन).
2.27.11
विक्रमेणोग्रधन्वानं वशे चक्रे महामनाः ।
तं पार्थः सहसा जित्वा द्युमत्सेनं महीश्वरम् ॥ २.२७.११ ॥
महामनाने पराक्रमाने उग्रधन्व्याला वश केले; त्याला पार्थाने अचानक जिंकून महीश्वर द्युमत्सेनालाही जिंकले.
2.27.12
कृत्वा स सैनिकं प्रायात्कटदेशमरिन्दमः ।
तत्र पार्थो रणे जिष्णुः सुनाभं वसुधाधिपम् ॥ २.२७.१२ ॥
शत्रुदमन सैन्यासह कटदेशाकडे गेला; तेथे रणात विजयी पार्थाने वसुधाधिप सुनाभाला जिंकले.
2.27.13
विक्रमेण वशे कृत्वा कृतवाननुसैनिकम् ।
एतेन सहितो राजन्सव्यसाची परन्तपः ॥ २.२७.१३ ॥
पराक्रमाने वश करून, त्याने आपल्या सैन्यासह (त्यांना अधीन केले). हे राजा, यासह शत्रूंना तापवणारा सव्यसाची (अर्जुन) (विजयी झाला).
2.27.14
विजिग्ये शाकलद्वीपे प्रतिविन्ध्यं च पार्थिवम् ।
कलद्वीपवासाश्च सप्तद्वीपेषु ये नृपाः ॥ २.२७.१४ ॥
शाकलद्वीपात प्रतिविन्ध्य नावाच्या राजाला त्याने जिंकले; कलद्वीपातील रहिवासी आणि सात द्वीपांतील जे राजे होते त्यांनाही (जिंकले).
2.27.15
अर्जुनस्य च सैन्यस्थैर्विग्रहस्तुमुलोऽभवत् ।
तान्सर्वानजयत्पार्तो धर्मराजप्रियेप्सया ॥ २.२७.१५ ॥
अर्जुनाच्या सैन्यातील सैनिकांशी घनघोर युद्ध झाले. पृथेचा पुत्र अर्जुन धर्मराजाला प्रसन्न करण्याच्या इच्छेने त्या सर्वांना जिंकला.
2.27.16
तैरेव सहितः सर्वैः प्रग्ज्योतिषमुपाद्रवत् ॥ २.२७.१६ ॥
त्या सर्वांसह (अर्जुन) प्राग्ज्योतिषावर धावून गेला आणि हल्ला केला.
2.27.17
तत्र राजा महानासीद्भगदत्तो विशाम्पते ।
तेनासीत्सुमहद्युद्धं पाण्डवस्य महात्मनः ॥ २.२७.१७ ॥
तेथे महान राजा भगदत्त होता, हे प्रजापते. त्याच्याशी महात्मा पांडवाचे अत्यंत घोर युद्ध झाले.
2.27.18
स किरातैश्च चीनैश्च वृतः प्राग्ज्योतिषोऽभवत् ।
अन्यैश्च बहुभिर्योधैः सागरानुपवासिभिः ॥ २.२७.१८ ॥
तो (भगदत्त) किरात आणि चीनांनी वेढलेला प्राग्ज्योतिषाचा (राजा) होता; समुद्रकिनारी राहणाऱ्या इतर अनेक योद्ध्यांनीही तो वेढलेला होता.
2.27.19
ततः स दिवसानष्टौ योधयित्वा धनञ्जयम् ।
प्रहसन्नब्रवीद्राजा सङ्ग्रामविगतक्रमम् ॥ २.२७.१९ ॥
नंतर त्या राजाने आठ दिवस धनंजयाशी युद्ध करून, युद्धक्रम विसरलेल्या त्याला हसत म्हटले.
2.27.20
उपपन्नं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन ।
पाकशासनदायादे वीर्यमाहवशोभिनि ॥ २.२७.२० ॥
हे महाबाहो, कौरवनंदना, इंद्राचे वारस, युद्धाची शोभा असलेल्या, तुझ्यात हे पराक्रम योग्यच आहे.
2.27.21
अहं सखा महेन्द्रस्य शक्रादनवरो रणे ।
न शक्ष्यामि च ते तात स्थातुं प्रमुखतो युधि ॥ २.२७.२१ ॥
मी महेंद्राचा मित्र आहे, युद्धात शक्रापेक्षा कमी नाही; हे तात, युद्धात तुझ्यासमोर उभे राहण्यास मला शक्य होणार नाही.
2.27.22
त्वमीप्सितं पाण्डवेयं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
यद्वक्ष्यसि महाबाहो तत्करिष्यामि पुत्रक ॥ २.२७.२२ ॥
पांडवाला (अर्जुनाला) तुला जे हवे ते सांग. हे महाबाहो, पुत्रा, तुझ्यासाठी मी काय करू? जे तू सांगशील ते मी करीन.
2.27.23
कुरूणामृषभो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च यज्वा विपुलदक्षिणः ॥ २.२७.२३ ॥
कुरूंमध्ये श्रेष्ठ राजा धर्मपुत्र युधिष्ठिर; तो धर्मज्ञ, सत्यसंध, यज्ञ करणारा आणि विपुल दक्षिणा देणारा आहे.
2.27.24
तस्य पार्थिवतामीप्से करस्तस्मै प्रदीयताम् ।
भवान्पितृसखश्चैव प्रीयमाणो मयापि च।
ततो नाज्ञापयामि त्वां प्रीतिपूर्वं प्रदीयताम् ॥ २.२७.२४ ॥
त्याचे राजेपण मला हवे आहे; त्याला कर दिला जावा. तू माझ्या पित्याचा मित्र आहेस आणि माझ्यावरही प्रसन्न आहेस. म्हणून मी तुला आज्ञा करत नाही; प्रेमाने दिला जावा.
2.27.25
कुन्तीमातर्यथा मे त्वं तथा राजा युधिष्ठिरः ।
सर्वमेतत्करिष्यामि किं चान्यत्करवाणि ते ॥ २.२७.२५ ॥
हे कुंतीमाता, आपण माझ्यासाठी जशा आहात, तसाच राजा युधिष्ठिरही आहे. हे सर्व मी करीन. आणखी काय करू तुमच्यासाठी?