महाभारत · अध्याय 2.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.29.1
स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य वीर्यवान् ।
देशं किम्पुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम् ॥ २.२९.१ ॥
तो वीर, पराक्रमी, श्वेत पर्वत ओलांडून द्रुमपुत्राने रक्षिलेल्या किम्पुरुषांच्या वस्तीप्रदेशात पोहोचला.
2.29.2
महता सन्निपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह ।
अजयत्पाण्डवश्रेष्ठः करे चैनं न्यवेशयत् ॥ २.२९.२ ॥
महान संघर्षाने, क्षत्रियांचा अंत करणाऱ्यांना पांडवश्रेष्ठाने जिंकले आणि त्यांना खंडणी देणारे केले.
2.29.3
तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम् ।
पाकशासनिरव्यग्रः सहसैन्यः समासदत् ॥ २.२९.३ ॥
गुह्यकांनी रक्षिलेला हाटक नावाचा तो देश जिंकून इंद्रपुत्र निश्चलपणे सैन्यासह तेथे पोहोचला.
2.29.4
तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम् ।
ऋषिकुल्यास्तथा सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः ॥ २.२९.४ ॥
त्यांना सांत्वनाने जिंकून कुरुनंदनाने उत्तम मानस सरोवर आणि सर्व ऋषिकुले पाहिली.
2.29.5
सरो मानसमासाद्य हाटकानभितः प्रभुः ।
गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्पाण्डवस्ततः ॥ २.२९.५ ॥
मानस सरोवरावर पोहोचून, हाटकाच्या सभोवतालचा गंधर्वांनी रक्षिलेला तो देश प्रभू पांडवाने जिंकला.
2.29.6
तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाख्यान्हयोत्तमान् ।
लेभे स करसमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्तदा ॥ २.२९.६ ॥
तेथे त्याने गंधर्वनगरातून तित्तिरि व कल्माष रंगाचे, मंडूक नावाचे उत्तम अश्व खंडणी म्हणून अतिशय मोठ्या प्रमाणात मिळवले.
2.29.7
हेमकूटमथासाद्य न्यवसत्फल्गुनस्तदा ।
तं हेमकूटं राजेन्द्र समतिक्रम्य पाण्डवः ॥ २.२९.७ ॥
हेमकूटावर पोहोचून तेव्हा फाल्गुन तेथे राहिला. हे राजेंद्रा, त्या हेमकूटाला ओलांडून पाण्डव (पुढे गेला).
2.29.8
हरिवर्षं विवेशाथ सैन्येन महता वृतः ।
तत्र पार्थो ददर्शाथ बहूनिह मनोरमान् ॥ २.२९.८ ॥
मोठ्या सैन्याने वेढलेला तो मग हरिवर्षात प्रविष्ट झाला. तेथे पार्थाने येथे अनेक मनोहर (गोष्टी) पाहिल्या.
2.29.9
नगरान्सवनांश्चैव नदीश्च विमलोदकाः ।
पुरुषान्देवकल्पांश्च नारीश्च प्रियदर्शनाः ॥ २.२९.९ ॥
नगरे, यज्ञभूमी, निर्मळ जलाच्या नद्या, देवांसारखे पुरुष आणि पाहण्यास प्रिय स्त्रिया (त्याने पाहिल्या).
2.29.10
तान्सर्वास्तत्र दृष्ट्वाऽथ मुदा युक्तो धनञ्जयटः ।
वशे चक्रे स रत्नानि लेभे च सुबहूनि च ॥ २.२९.१० ॥
तेथे त्या सर्वांना पाहून आनंदित धनंजयाने त्यांना वश केले; त्याला पुष्कळ रत्नेही मिळाली.
2.29.11
ततो निषधमासाद्य गिरिस्थानजयत्प्रभुः ।
अथ राजन्नतिक्रम्य निषधं शैलमायतम् ॥ २.२९.११ ॥
नंतर निषधावर पोहोचून त्या समर्थ वीराने पर्वतीय प्रदेश जिंकला. हे राजन्, मग विस्तीर्ण निषध पर्वत ओलांडून (तो पुढे गेला).
2.29.12
विवेश मध्यमं वर्षं पार्थो दिव्यमिलावृतम् ।
तत्र दिव्योपमान्दिव्यान्पुरुषान्देवदर्शनान् ॥ २.२९.१२ ॥
पार्थाने दिव्य इलावृत नावाच्या मध्यवर्षात प्रवेश केला. तेथे देवांसारखे, दिव्य, देवदर्शन असलेले पुरुष (होते).
2.29.13
अदृष्टपूर्वान्सुभगान्स ददर्श धनञ्जयः ।
सदनानि च शुभ्राणि नारीश्चाप्सरसंनिभाः ॥ २.२९.१३ ॥
पूर्वी कधीही न पाहिलेली सुंदर, तेजस्वी निवासस्थाने आणि अप्सरांसारख्या स्त्रिया धनंजयाने पाहिल्या.
2.29.14
दृष्ट्वा तानजयद्रम्यान्स तैश्च ददृशे तदा ।
जित्वा च तान्महाभागान्करे च विनिवेश्य च ॥ २.२९.१४ ॥
त्या रमणीय लोकांना पाहून त्याने त्यांना जिंकले; तेव्हा तेही त्याला दिसले. त्या महाभाग्यवानांना जिंकून व आपल्या ताब्यात घेऊन.
2.29.15
रत्नान्यादाय दिव्यानि भूषणान्यासनैः सह ।
उदीचीमथ राजेन्द्र ययौ पार्थो मुदाऽन्वितः ॥ २.२९.१५ ॥
दिव्य रत्ने, अलंकार आणि आसने घेऊन, हे राजेंद्रा, पार्थ आनंदाने उत्तर दिशेला गेला.
2.29.16
स ददर्श ततो मेरुं शिखरीणां प्रभुं महत् ।
तं काञ्चनमयं दिव्यं चतुर्वणं दुरासदम् ॥ २.२९.१६ ॥
नंतर त्याने शिखरांचा स्वामी असलेला महान मेरू पाहिला — तो सुवर्णमय, दिव्य, चार वर्णांचा आणि दुर्गम होता.
2.29.17
उन्नतं शतसाहस्रं योजनानां तु सुस्थितम् ।
ज्वलन्तमचलं मेरुं तेजोराशिमनुत्तमम् ॥ २.२९.१७ ॥
तो मेरू लाख योजने उंच होता आणि सुस्थिर होता; तो तेजाने प्रज्वलित, अचल आणि अनुपम तेजाची रास होता.
2.29.18
आक्षिपन्तं प्रभां भानोः स्वशृङ्गैः काञ्चनोज्ज्वलैः ।
काञ्चनाभरणं दिव्यदेवगन्धर्वसेवितम् ॥ २.२९.१८ ॥
आपल्या सुवर्णतेजस्वी शिखरांनी तो सूर्याच्या प्रकाशालाही मागे टाकत होता; सुवर्णालंकारांनी शोभत होता आणि दिव्य देव व गंधर्वांकडून सेविला जात होता.
2.29.19
अप्रमेयमनाधृष्यमधर्मबहुलैर्जनैः ।
व्यालैराचरितं धोरैर्दिव्यौषधिविदीपितम् ॥ २.२९.१९ ॥
ते अमाप, अजेय होते; अधर्माने भरलेले लोक आणि भयंकर हिंस्र प्राणी तेथे संचार करीत; दिव्य औषधींनी ते प्रकाशित होते.
2.29.20
स्वर्गमावृत्य तिष्ठन्तमुच्छ्रायेण महागिरिम् ।
अगम्यं मनसाप्यन्यैर्नदीवृक्षसमन्वितम् ॥ २.२९.२० ॥
स्वर्गाला झाकून उंचीने उभा असलेला तो महापर्वत; इतरांना मनानेही अगम्य; नद्या व वृक्षांनी युक्त.
2.29.21
नानाविहगसङ्घैश्च नादितं सुमनोहरैः ।
तं दृष्टा फल्गुनो मेरुं प्रीतिमानभवत्तदा ॥ २.२९.२१ ॥
नाना प्रकारच्या पक्ष्यांच्या थव्यांनी निनादणारा, अत्यंत मनोहर त्या मेरूला पाहून तेव्हा फल्गुन (अर्जुन) आनंदित झाला.
2.29.22
मेरोरिलावृतं दिव्यं सर्वतः परिमण्डितम् ।
मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे जम्बूर्नाम वनस्पतिः ॥ २.२९.२२ ॥
मेरूभोवती सर्वत्र अलंकृत असा इलावृत नावाचा दिव्य प्रदेश आहे. मेरूच्या दक्षिण बाजूला जंबू नावाचा वृक्ष आहे.
2.29.23
नित्यपुष्पफलोपेवः सिद्धचारणसेवितः ।
आस्वर्गमुच्छ्रिता राजंस्तस्य शाखा वनस्पतेः ॥ २.२९.२३ ॥
नित्य पुष्पे व फळांनी युक्त, सिद्ध व चारणांनी सेवित असा. हे राजा, त्या वृक्षाच्या फांद्या स्वर्गापर्यंत उंच गेल्या होत्या.
2.29.24
यस्य नाम्ना त्विदं द्वीपं जन्बूद्वीपमिति स्मृतम् ।
तां च जम्बूं ददर्शाथ सव्यसाची परन्तपः ॥ २.२९.२४ ॥
ज्याच्या नावाने हे बेट 'जंबूद्वीप' म्हणून स्मरले जाते, त्या जंबू वृक्षाला तेव्हा शत्रूंना तापविणाऱ्या सव्यसाचीने (अर्जुनाने) पाहिले.
2.29.25
तौ दृष्ट्वाऽप्रतिमौ लोके जम्बूं मेरुं च संस्थितौ ।
प्रतीमानभवद्राजन्सर्वतः स विलोकयन् ॥ २.२९.२५ ॥
हे राजा, जगात अतुलनीय असे ते जंबू वृक्ष आणि मेरु पर्वत पाहून तो सर्वत्र पाहत विस्मित झाला.
2.29.26
तत्र लेभे ततो जिष्णुः सिद्धैर्दिव्यैश्च चारणैः ।
रत्नानि बहुसाहस्रं दत्तान्याभरणानि च ॥ २.२९.२६ ॥
तेथे जिष्णूने सिद्ध आणि दिव्य चारणांनी दिलेली हजारो रत्ने व अलंकार मिळवले.
2.29.27
वासांसि च महार्हाणि तत्र लब्ध्वाऽर्जुनस्तदा ।
आमन्त्रयित्वा तान्सर्वान्यज्ञमुद्दिश्य वै गुरोः ॥ २.२९.२७ ॥
तेथे अर्जुनाने अत्यंत मौल्यवान वस्त्रेही मिळवली; मग गुरूच्या यज्ञासाठी त्या सर्वांचा निरोप घेतला.
2.29.28
अथादाय बहून्रत्नान्गमनाययोपचक्रमे ।
मेरुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रवतप्रवरं प्रभुः ॥ २.२९.२८ ॥
मग पुष्कळ रत्ने घेऊन प्रभूने प्रस्थानाची तयारी केली; उंचांमध्ये सर्वोच्च अशा मेरु पर्वताची प्रदक्षिणा करून.
2.29.29
ययौ जम्बूनदीतीरे नदीं श्रेष्ठां विलोकयन् ।
स तां मनोरमां दिव्यां जम्बूस्वादुरसावहाम् ॥ २.२९.२९ ॥
तो जंबूनदीच्या काठाने गेला; ती श्रेष्ठ, मनोरम, दिव्य, जंबू फळाचा गोड रस वाहणारी नदी पाहत.
2.29.30
हैमपक्षिगणैर्जुष्टां सौवर्णजलजाकुलाम् ।
हैमपङ्कां हैमजलां सौवर्णोज्ज्वलवालुकाम् ॥ २.२९.३० ॥
सोनेरी पक्ष्यांच्या थव्यांनी नटलेली, सोनेरी कमळांनी भरलेली, सोनेरी चिखल व सोनेरी पाणी असलेली, सोन्यासारखी चमकणारी वाळू असलेली.
2.29.31
क्वचित्मुपिष्पितैः पूर्णां सौवर्णकुसुमोत्पलैः ।
क्वचित्तीररुहैः कीर्णां हैमपुष्पैः सुपुष्पितैः ॥ २.२९.३१ ॥
कुठे फुललेल्या वनस्पतींनी भरलेली, सोनेरी फुले आणि कमळांनी युक्त, कुठे तीरावर वाढलेल्या वृक्षांनी व्यापलेली आणि सुंदर फुललेल्या सोनेरी पुष्पांनी विखुरलेली.
2.29.32
तीर्थैश्च रुक्मसोपानैः सर्वतः समलङ्कुताम् ।
विमलैर्मणिजालैश्च नृत्तगीतरवैर्युताम् ॥ २.२९.३२ ॥
सोनेरी पायऱ्यांच्या तीर्थघाटांनी सर्व बाजूंनी सुशोभित, स्वच्छ मणिजालांनी युक्त आणि नृत्य-गीतांच्या ध्वनींनी भरलेली.
2.29.33
दीप्तैर्हेमवितानैश्च समन्ताच्छोभितां शुभाम् ।
तथाविधां नदीं दृष्ट्वा पार्थस्तां प्रशशंस ह ॥ २.२९.३३ ॥
चमकणाऱ्या सोनेरी छत्रांनी सर्वत्र शोभणाऱ्या त्या शुभ नदीला पाहून पार्थाने तिची प्रशंसा केली.
2.29.34
दृष्टपूर्वां राजेन्द्र दृष्ट्वा हर्षमवाप च ।
दर्शनीयां नदीतीरे पुरुषान्सुमनोहरान् ॥ २.२९.३४ ॥
हे राजेंद्रा, पूर्वी पाहिलेली ती पुन्हा पाहून त्याला हर्ष झाला; नदीकिनारी पाहण्यासारखे अतिशय मनोहर पुरुषही (पाहून).
2.29.35
तान्नदीसलिलाहारान्सदारानमरोपमान् ।
नित्यं सुखमुदा युक्तान्सर्वालङ्कारशोभितान् ॥ २.२९.३५ ॥
नदीचे पाणी हेच ज्यांचे अन्न आहे अशा, पत्नींसह असलेल्या, देवांसमान, नेहमी सुख व आनंदाने युक्त आणि सर्व अलंकारांनी शोभणाऱ्या त्यांना.
2.29.36
तेभ्यो बहूनि रत्नानि तदा लेभे धनञ्जयः ।
दिव्यजम्बूफलं हैमं भूषणानि च पेशलम् ॥ २.२९.३६ ॥
तेव्हा धनंजयाला त्यांच्याकडून पुष्कळ रत्ने मिळाली; दिव्य जांभळाच्या फळासारखे सोन्याचे फळ आणि सुंदर अलंकारही मिळाले.
2.29.37
लब्ध्वा तान्दुर्लभान्पार्थः प्रतीचीं प्रययौ दिशम् ।
नागानां रक्षितं देशमजयश्च पुनस्ततः ॥ २.२९.३७ ॥
ती दुर्लभ रत्ने मिळवून पार्थ पश्चिम दिशेला गेला आणि नागांनी रक्षिलेला देशही त्याने जिंकला.
2.29.38
ततो गन्वा महाराज वारुणीं पाकशासनिः ।
गन्धमादनमासाद्य ततस्तानजयत्प्रभुः ॥ २.२९.३८ ॥
महाराजा, पाकशासनी (अर्जुन) पश्चिमेकडे जाऊन गंधमादन पर्वतावर पोहोचला आणि त्यांना जिंकला.
2.29.39
तं गन्धमादनं राजन्नतिक्रम्य ततोऽर्जुनः ।
केतुमालं ददर्शाथ वर्षं रत्नसमन्वितम् ॥ २.२९.३९ ॥
राजा, ते गंधमादन पर्वत ओलांडून अर्जुनाने रत्नांनी संपन्न केतुमाल वर्ष पाहिले.
2.29.40
सेवितं देवकल्पैश्च नारीभिः प्रियदर्शनैः ।
तं जित्वा चार्जुनो राजन्करे च विनिवेश्य च ॥ २.२९.४० ॥
देवतुल्य पुरुष आणि प्रियदर्शन स्त्रिया यांनी सेवलेला तो देश जिंकून, राजा, अर्जुनाने त्याला आपल्या ताब्यात घेतले.
2.29.41
आहृत्य तत्र रत्नानि दुर्लभानि तथार्जुनः ।
पुनश्च परिवृत्याथ माध्यं देशमिलावृतम् ॥ २.२९.४१ ॥
तेथून दुर्लभ रत्ने घेऊन अर्जुन पुन्हा परत फिरून मध्यदेश इलावृताकडे गेला.
2.29.42
गत्वा प्राचीं दिशं राजन्सव्यसाची धनञ्जयः ।
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ॥ २.२९.४२ ॥
राजा, सव्यसाची धनंजय पूर्व दिशेला जाऊन मेरू आणि मंदर यांच्यामध्ये, शैलोदा नदीच्या दोन्ही बाजूंना पोहोचला.
2.29.43
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ।
कषान्झषांश्च नद्यौ तान्प्रघसान्दीप्तवेणिपान् ॥ २.२९.४३ ॥
कीचक बांबूंच्या रमणीय छायेत राहणारे, कष आणि झष, त्या दोन नद्यांचे प्रघस, जे तेजस्वी वेण्या धारण करणारे आहेत.
2.29.44
पशुपांश्च कुलिन्दांश्च तङ्कणान्परतङ्कणान् ।
एतान्समस्ताञ्जित्वा च करे च विनिवेश्य च ॥ २.२९.४४ ॥
पशुप आणि कुलिंद, तङ्कण आणि परतङ्कण, या सर्वांना जिंकून आणि त्यांना कर देणारे करून.
2.29.45
रत्नान्यादाय सर्वेभ्यो माल्यवन्तं ततो ययौ ।
तं माल्यवन्तं शैलेन्द्रं समतिक्रम्य पाण्डवः ॥ २.२९.४५ ॥
सर्वांकडून रत्ने घेऊन मग माल्यवानाकडे गेला. तो माल्यवान पर्वतराज ओलांडून पाण्डव.
2.29.46
भद्राश्वं प्रविवेशाथ वर्षं स्वर्गोपमं शुचिम् ।
तत्र देवोपमान्दिव्यान्पुरुषाञ्शुभसंयुतान् ॥ २.२९.४६ ॥
मग तो भद्राश्व वर्षात प्रविष्ट झाला, जो स्वर्गासारखा पवित्र आहे. तेथे देवांसारखे, दिव्य, शुभगुणांनी युक्त पुरुष.
2.29.47
जित्वा तान्स्ववशे कृत्वा करे च विनिवेश्य च ।
आहृत्य सर्वतो रत्नान्यसङ्ख्यानि ततस्ततः ॥ २.२९.४७ ॥
त्यांना जिंकून, स्वाधीन करून, कर देणारे करून, चहुकडून असंख्य रत्ने गोळा करून, इकडून तिकडून.
2.29.48
नीलं नाम गिरिं गत्वा तत्रस्थानजयत्प्रभुः ।
ततो जिष्णुरतिक्रम्य पर्वतं नीलमायतम् ॥ २.२९.४८ ॥
नील नावाच्या पर्वतावर जाऊन, तेथील रहिवाशांना त्या प्रभूने जिंकले. मग विजयी अर्जुन विस्तीर्ण नील पर्वत ओलांडून.
2.29.49
विवेश रम्यकं वर्षं सङ्कीर्णं मिथुनैः शुभैः ।
तं देशमथ जित्वा स करे च विनिवेश्य च ॥ २.२९.४९ ॥
शुभ जोड्यांनी भरलेल्या रम्यक वर्षात तो प्रविष्ट झाला. तो देश जिंकून त्याला कर देणारा करून त्याने तेथे स्थापना केली.
2.29.50
अजयच्चापि बीभत्सुर्देशं गुह्यकरक्षितम् ।
तत्र लेभे च राजेन्द्र सौवर्णान्मृगपक्षिणः ॥ २.२९.५० ॥
गुह्यकांनी रक्षिलेला तो देशही बीभत्सूने (अर्जुनाने) जिंकला. हे राजेंद्रा, तेथे त्याला सोन्याचे मृग आणि पक्षी मिळाले.
2.29.51
अगृह्णाद्यज्ञभूत्यर्थं रमणीयान्मनोहरान् ।
अन्यांश्च लब्ध्वा रत्नानि पाण्डवोऽथ महाबलः ॥ २.२९.५१ ॥
यज्ञसामग्रीसाठी त्याने सुंदर आणि मनोहर वस्तू घेतल्या. नंतर महाबली पांडवाने इतर रत्नेही मिळवली.
2.29.52
गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्सगणं तदा ।
तत्र रत्नानि दिव्यानि लब्ध्वा राजन्नथार्जुनः ॥ २.२९.५२ ॥
तेव्हा त्याने आपल्या परिवारासह गंधर्वांनी रक्षिलेला तो देश जिंकला. हे राजा, तेथे दिव्य रत्ने मिळवून अर्जुन,
2.29.53
वर्षं हिरण्वतं नाम विवेशाथ महीपते ।
स तु देशेषु रम्येषु गन्तुं तत्रोपचक्रमे ॥ २.२९.५३ ॥
हे महीपते, नंतर तो हिरण्वत नावाच्या वर्षात प्रविष्ट झाला. त्या रमणीय देशांतून तो तेथून पुढे जाऊ लागला.
2.29.54
मध्ये प्रासादवृन्देषु नक्षत्राणां शशी यथा ।
महापथेषु राजैन्द्र सर्वतो यान्तमर्जुनम् ॥ २.२९.५४ ॥
प्रासादांच्या समूहांमध्ये, ताऱ्यांमध्ये चंद्रासारखा. हे राजेंद्रा, महामार्गांवर सर्व बाजूंनी जाणारा अर्जुन.
2.29.55
प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया वीर्यशोभया ।
ददृशुस्तं स्रियः सर्वाः पार्थमात्मयशस्करम् ॥ २.२९.५५ ॥
राजवाड्यांच्या उत्तम शिखरांवर उभ्या असलेल्या सर्व स्त्रियांनी परम वीर्य व शोभेने युक्त, आपले यश वाढवणाऱ्या पार्थाला (अर्जुनाला) पाहिले.
2.29.56
तं कलापधरं शूरं सरथं सधनुः करम् ।
सवर्मं सकिरीटं वै संनद्धं सपरिच्छदम् ॥ २.२९.५६ ॥
भाता धारण केलेल्या, रथ व धनुष्य हाती असलेल्या, कवच व किरीट धारण केलेल्या, पूर्ण सज्ज, परिवारासह असलेल्या त्या शूराला (त्यांनी पाहिले).
2.29.57
सुकुमारं महासत्वं तेजोराशिमनुत्तमम् ।
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम् ॥ २.२९.५७ ॥
सुकुमार दिसणारा, महान साहसी, अनुपम तेजाचा पुंज, इंद्रासारखा, शत्रूंचा नाश करणारा, शत्रूंच्या हत्तींना अडवणारा.
2.29.58
पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र शक्तिपाणिं स्म मेनिरे ।
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणेऽद्भुतपराक्रमः ॥ २.२९.५८ ॥
तेथे पाहणाऱ्या स्त्रियांच्या समूहाने त्याला हाती शक्ती धारण केलेला मानले. "हाच तो पुरुषव्याघ्र, ज्याचा रणातील पराक्रम अद्भुत आहे."
2.29.59
अस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ।
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा धनञ्जयम् ॥ २.२९.५९ ॥
"याच्या बाहुबलाला सामोरे गेल्यास शत्रुसमूह टिकत नाहीत." असे त्या स्त्रिया प्रेमाने धनंजयाबद्दल बोलू लागल्या.
2.29.60
तुष्टुवुः पुष्पवृष्टिं च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ।
दृष्ट्वा ते तु मुदा युक्ताः कौतूहलसमन्वितः ॥ २.२९.६० ॥
त्यांनी स्तुती केली आणि त्याच्या मस्तकावर पुष्पवृष्टी केली. त्याला पाहून त्या आनंदाने भरून जिज्ञासेने युक्त झाल्या.
2.29.61
रत्नैर्विभूषणैश्चैव अभ्यवर्षंश्च पाण्डवम् ।
अथ जित्वा समस्तांस्तान्करे च विनिवेश्य च ॥ २.२९.६१ ॥
त्यांनी रत्ने व अलंकार यांचा पाण्डवावर वर्षाव केला. मग त्या सर्वांना जिंकून व त्यांना हाती देऊन.
2.29.62
मणिहेमप्रबालानि शस्त्राण्याभरणानि च ।
एतानि लब्ध्वा पार्थोऽथ शृङ्गवन्तं गिरिं ययौ ॥ २.२९.६२ ॥
मणी, सोने, प्रवाळे, शस्त्रे व अलंकार हे सर्व मिळवून पार्थ मग शृंगवान पर्वताकडे गेला.
2.29.63
शृङ्गवन्तं च कौरव्यः समतिक्रम्य फल्गुनः ।
उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः ॥ २.२९.६३ ॥
शृंगवान ओलांडून कौरव्य फाल्गुन उत्तरेकडील हरिवर्षात पोहोचला, तो पाण्डव.
2.29.64
विद्याधरगणांश्चैव यक्षेन्द्रांश्च विनिर्जयन् ।
तत्र लेभे महात्मा वै वासो दिव्यमनुत्तमम् ॥ २.२९.६४ ॥
विद्याधरांचे गण व यक्षेंद्र यांना जिंकताना त्या महात्म्याने तेथे दिव्य, अनुत्तम वस्त्र मिळवले.
2.29.65
किन्नरद्रुमपत्रांश्च तत्र कृष्णाजिनान्बहून् ।
याज्ञीयांस्तांस्तदा दिव्यांस्तत्र लेभे धनञ्जय ॥ २.२९.६५ ॥
तेथे किन्नरांची वृक्षपत्रे व पुष्कळ कृष्णाजिने, यज्ञयोग्य ते दिव्य पदार्थ, धनंजयाने तेव्हा तेथेच मिळवले.
2.29.66
उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः ।
इयेष जेतुं तं देशं पाकशासनन्दनः ॥ २.२९.६६ ॥
उत्तरेकडील हरिवर्षात पोहोचून तो पाण्डव, इंद्राचा पुत्र, त्या देशाला जिंकण्याची इच्छा करता झाला.
2.29.67
तत एनं महावीर्यं महाकाया महाबलाः ।
द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनमब्रुवन् ॥ २.२९.६७ ॥
तेव्हा महापराक्रमी त्या पार्थाजवळ येऊन, विशाल देहाचे व महाबलवान द्वारपाल आनंदाने म्हणाले.
2.29.68
पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथञ्जन ।
उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तमिदमच्युत ॥ २.२९.६८ ॥
हे पार्था, हे नगर तुला कोणत्याही प्रकारे जिंकता येणार नाही. हे कल्याणा, परत फिर; हे अच्युता, हे पुरेसे आहे.
2.29.69
इदं पुरं यः प्रविशेद्घ्रुवं न स भवेन्नरः ।
प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तवै ॥ २.२९.६९ ॥
जो या नगरात प्रवेश करील, तो निश्चितच माणूस राहणार नाही. हे वीरा, आम्ही तुझ्यावर प्रसन्न आहोत; तुझा विजय पुरेसा आहे.
2.29.70
न चात्र किञ्चिज्जेतव्यमर्जुनात्र प्रदृश्यते ।
उत्तराः कुरुवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते ॥ २.२९.७० ॥
येथे जिंकण्यासारखे काहीही दिसत नाही, हे अर्जुना. हे उत्तर कुरू आहेत; येथे युद्ध होत नाही.
2.29.71
प्रविष्टोऽपि हि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किञ्चन ।
न हि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम् ॥ २.२९.७१ ॥
हे कौन्तेया, प्रवेश केलास तरी येथे तुला काहीही दिसणार नाही. मानवी देहाने येथे पाहणे शक्य नाही.
2.29.72
अथेह पुरुषव्याघ्र किञ्चिदन्यच्चिकीर्षसि ।
तत्प्रब्रूहि करिष्यामो वचनात्तव भारत ॥ २.२९.७२ ॥
मग, हे पुरुषव्याघ्रा, येथे तुला आणखी काही करायचे असेल तर सांग. हे भारता, तुझ्या शब्दानुसार आम्ही ते करू.
2.29.73
ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः प्रहसन्निव ।
पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.२९.७३ ॥
तेव्हा अर्जुन हसत-हसत त्यांना म्हणाला: हे राजा, बुद्धिमान धर्मराज युधिष्ठिरासाठी पृथ्वीचे राज्य स्थापन करू इच्छितो.
2.29.74
न प्रवेक्ष्यामि वो देशं विरुद्धं यदि मानुषैः ।
युधिष्ठिराय यत्किञ्चित्करपण्यं प्रदीयताम् ॥ २.२९.७४ ॥
तुम्ही मानवांच्या विरोधात नसाल तर मी तुमच्या देशात प्रवेश करणार नाही. युधिष्ठिरासाठी जे काही कर म्हणून द्यावे.
2.29.75
नो चेत्कृष्णेन सहितो योधयिष्यामि सायकैः ।
ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च।
क्षौमाजिनानि दिव्यानि तस्य ते प्रददुः करम् ॥ २.२९.७५ ॥
नाहीतर कृष्णासह बाणांनी युद्ध करीन. तेव्हा त्यांनी त्याला दिव्य वस्त्रे, दिव्य अलंकार, रेशमी वस्त्रे आणि दिव्य मृगचर्मे कर म्हणून दिली.
2.29.76
एवं स पुरुषव्याघ्रो विजित्य दिशमुत्तराम् ।
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा क्षत्रियैर्दस्युभिस्तथा ॥ २.२९.७६ ॥
अशा प्रकारे तो पुरुषव्याघ्र उत्तर दिशा जिंकून, क्षत्रिय आणि दस्यूंशी अनेक युद्धे करून.
2.29.77
स विनिर्जित्य राज्ञस्तान्करे च विनिवेश्य तु ।
धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च ॥ २.२९.७७ ॥
त्याने ते राजे जिंकून त्यांच्या हातावर (कर म्हणून) ठेवले आणि सर्वांकडून धन व विविध रत्ने घेतली.
2.29.78
हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्शुकपत्रनिभानपि ।
मयूरसदृशान्यान्सर्वाननिलरंहसः ॥ २.२९.७८ ॥
तित्तिराप्रमाणे ठिपकेदार, पोपटाच्या पिसांसारखे, मोरासारखे, वाऱ्याच्या वेगाचे सर्व घोडे (त्याने घेतले).
2.29.79
वृतः सुमहता राजन्बलेन चतुरङ्गिणा ।
आजगाम पुनर्वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥ २.२९.७९ ॥
हे राजा, चतुरंगी सेनेने वेढलेला तो वीर पुन्हा शक्रप्रस्थ नावाच्या उत्तम नगरात आला.
2.29.80
धर्मराजाय तत्पार्थो धनं सर्वं सवाहनम् ।
न्यवेदयदनुज्ञातस्तेन राज्ञा गृहान्ययौ ॥ २.२९.८० ॥
पार्थाने ते सर्व धन व वाहनांसह सर्वकाही धर्मराजाला अर्पण केले; राजाची अनुमती घेऊन तो घरी गेला.