ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः ।
महत्या सेनया राजन्प्रययौ दक्षिणां दिशम् ॥ २.३२.१ ॥
ସେହିପରି ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଏକ ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
2.32.2
स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः ।
मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली ॥ २.३२.२ ॥
ସେହି ବଳଶାଳୀ କୌରବ ପ୍ରଥମେ ଶୂରସେନମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜିଣିଲେ ଏବଂ ବଳ ଦ୍ୱାରା ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶରେ ଆଣିଲେ।
2.32.3
अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाबलम् ।
जिगाय करदं चैव कृत्वा राज्ये न्यवेशयत् ॥ २.३२.३ ॥
ଅଧିରାଜାଧିପ ମହାବଳୀ ଦନ୍ତବକ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜିଣିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କର ଦେଉଥିବା ରାଜା କରି ରାଜ୍ୟରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
2.32.4
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् ।
तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान् ॥ २.३२.४ ॥
ସୁକୁମାର ଓ ନରାଧିପ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ବଶରେ ଆଣିଲେ; ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ପଟଚ୍ଚରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିଣିଲେ।
2.32.5
निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा ।
तरसैवाजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम् ॥ २.३२.५ ॥
ନିଷାଦ ଭୂମି, ଗୋଶୃଙ୍ଗ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଶୀଘ୍ର ଜିଣିଲେ; ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶ୍ରେଣିମାନ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିଣିଲେ।
2.32.6
नरराष्ट्रं च निर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत् ।
प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम् ॥ २.३२.६ ॥
ନରରାଷ୍ଟ୍ର ଜିଣି ସେ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କୁନ୍ତିଭୋଜ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଶାସନ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
2.32.7
ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम् ।
ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा ॥ २.३२.७ ॥
ତା'ପରେ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ କୂଳରେ ଜମ୍ଭକଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁ ଥିବାରୁ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଛାଡ଼ିଥିଲେ।
2.32.8
चक्रे तेन स सङ्ग्रामं सहदेवेन भारत ।
स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ ॥ २.३२.८ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ! ତାଙ୍କ ସହ ସହଦେବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
2.32.9
सेकानपरसेकांश्च रत्नानि विविधानि च ।
ततस्तेनैव सहितो नर्मदामभितो ययौ। ॥ २.३२.९ ॥
ସେକମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସେକମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ବିବିଧ ରତ୍ନ ନେଇ, ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ନର୍ମଦାର ଚାରିପଟେ ଗଲେ।
2.32.10
भगदत्तं महाबाहुं क्षत्रियं नरकात्मजम् ।
अर्जुनाय करं दत्तं श्रुत्वा तत्र न्यवर्तत ॥ २.३२.१० ॥
ନରକଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବାହୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭଗଦତ୍ତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କର ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ସେ ସେଠାରୁ ଫେରିଲେ।
2.32.11
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महतावृतौ ।
जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान् ॥ २.३२.११ ॥
ଅବନ୍ତୀର ଦୁଇ ବୀର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରା ହୋଇଥିଲେ; ଅଶ୍ୱିନୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରତାପବାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
2.32.12
ततो रत्नान्युपादाय पुरं भोजकटं ययौ ।
तत्र युद्धमभूद्राजन्दिवसद्वयमच्युत ॥ २.३२.१२ ॥
ତା'ପରେ ରତ୍ନ ନେଇ ସେ ଭୋଜକଟ ନଗରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଦୁଇ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
2.32.13
स विजित्य दुराधर्षं भीष्मकं माद्रिनन्दनः ।
कोसलाधिपतिं चैव तथा वेणातटाधिपम् ॥ २.३२.१३ ॥
ଅଜେୟ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କୁ ଜିତି ମାଦ୍ରୀ ପୁତ୍ର କୋସଳାଧିପତି ଏବଂ ବେଣାତଟାଧିପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଲେ।
2.32.14
कान्तारकांश्च समर तथा प्राकोटकान्नृपान् ।
नाटकेयांश्च समरे तथा हेरम्बकान्युधि ॥ २.३२.१४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କାନ୍ତାରକ, ପ୍ରାକୋଟକ ରାଜା, ନାଟକେୟ ଏବଂ ହେରମ୍ବକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜିତିଲେ।
2.32.15
मारुधं च विनिर्जित्य रम्यग्राममथो बलात् ।
नाचीनानर्बुकांश्चैव राजानश्च महाबलः ॥ २.३२.१५ ॥
ମାରୁଧକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିତି, ରମ୍ୟଗ୍ରାମକୁ ବଳରେ ନେଇ, ତା ପରେ ସେହି ମହାବଳୀ ନାଚୀନ, ଅର୍ବୁକ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
2.32.16
तांस्तानाटविकान्सर्वानजयत्पाण्डुनन्दनः ।
नाताधिपं च नृपतिं वशे चक्रे महाबलः ॥ २.३२.१६ ॥
ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ର ସେହି ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କୁ ଜିତିଲେ; ମହାବଳୀ ନାତାଧିପତି ରାଜାଙ୍କୁ ବଶରେ ଆଣିଲେ।
2.32.17
पुलिन्दांश्च रणे जित्वा ययौ दक्षिणतः पुरः ।
युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसं नकुलानुजः ॥ २.३२.१७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଲିନ୍ଦଙ୍କୁ ଜିତି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ; ନକୁଳଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜା ସହ ଏକ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
2.32.18
तं जित्वा स महाबाहुः प्रययौ दक्षिणापथम् ।
गुहामासादयामास किष्किन्धां लोकविश्रुताम् ॥ २.३२.१८ ॥
ତାଙ୍କୁ ଜିତି ସେହି ମହାବାହୁ ଦକ୍ଷିଣାପଥକୁ ଗଲେ; ଗୁହାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
2.32.19
पुरा वानरराजेन वालिना चाभिरक्षिताम् ।
ततः कोसलराजस्य रामस्यैवानुगेन च।
सुग्रीवेणाभिगुप्तां तां प्रविष्टस्तमथाह्वयत् ॥ २.३२.१९ ॥
ପୂର୍ବେ ବାନରରାଜ ବାଳୀ ଓ ପରେ କୋଶଳରାଜ ରାମଙ୍କ ଅନୁଚର ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ସେହି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ତାହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।
2.32.20
तत्र वानरराजाभ्यां मैन्देन द्विविदेन च ।
युयुधे दिवसान्सप्त न च तौ विकृतिं गतौ ॥ २.३२.२० ॥
ସେଠାରେ ସେ ବାନରରାଜ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ସହିତ ସାତ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଦୁହେଁ କୌଣସି ବିକୃତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
2.32.21
ततस्तुष्टौ महात्मानौ सहदेवाय वानरौ ।
ऊचतुश्चैव संहृष्टौ प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.३२.२१ ॥
ତାପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ବାନର ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ସହଦେବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
2.32.22
गच्छ पाण्डवशार्दूल रत्नान्यादाय सर्वशः ।
अविघ्नमस्त कार्याय धर्मराजाय धीमते ॥ २.३२.२२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ ଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ, ଯାଅ; ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ନେଇ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ।
2.32.23
ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ ।
तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः ॥ २.३२.२३ ॥
ତା'ପରେ ରତ୍ନ ନେଇ ସେ ମାହିଷ୍ମତୀ ନଗରକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନୀଳ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
2.32.24
पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान् ।
ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयङ्करम् ॥ २.३२.२४ ॥
ଶତ୍ରୁ ବୀରଙ୍କୁ ସଂହାରକାରୀ ପ୍ରତାପୀ ପାଣ୍ଡବ ସହଦେବ। ତାପରେ ତାଙ୍କର ଭୀରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
2.32.25
सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयावहम् ।
चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः ॥ २.३२.२५ ॥
ସେନାକ୍ଷୟ କରୁଥିବା ଓ ପ୍ରାଣକୁ ସଂଶୟରେ ପକାଉଥିବା ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗବାନ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
2.32.26
ततो रथा हया नागाः पुरुषाः कवचानि च ।
प्रतीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा ॥ २.३२.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ସହଦେବଙ୍କ ସେନାରେ ରଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା ଓ କବଚ ଜଳୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା।
2.32.27
ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः ।
नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय ॥ २.३२.२७ ॥
ସେତେବେଳେ କୁରୁନନ୍ଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ହେଲେ, ଓ ହେ ଜନମେଜୟ, ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।
2.32.28
किमर्थं भगवान्वह्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि ।
सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज ॥ २.३२.२८ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସହଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ଯୁଦ୍ଧରେ କାହିଁକି ଶତ୍ରୁ ହେଲେ?
2.32.29
तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः ।
श्रूयते हि गृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः ॥ २.३२.२९ ॥
ସେଠାରେ ମାହିଷ୍ମତୀବାସୀ ଭଗବାନ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବରେ ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ଭାବେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
2.32.30
नीलस्य राज्ञो दुहिता बभूवतातीव शोभना ।
साऽग्निहोत्रमुपातिष्ठद्बोधनाय पितुः सदा ॥ २.३२.३० ॥
ନୀଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ; ପିତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ପାଇଁ ସେ ସବୁବେଳେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସେବା କରୁଥିଲେ।
2.32.31
व्यजनैर्धूयमानोऽपि तावत्प्रज्वलते न सः ।
यावच्चारुपुटौष्ठेन वायुना न विधूयते ॥ २.३२.३१ ॥
ପଙ୍ଖାରେ ବୀଜିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେତେବେଳେ ଯାଏଁ ଜଳେ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓଠ ପରି ଭସ୍ତ୍ରାର ପବନରେ ତାହା ଫୁଙ୍କାଯାଏ ନାହିଁ।
2.32.32
ततः स भगवानग्निश्चकमे तां सुदर्शनाम् ।
नीलस्य राज्ञः सर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत् ॥ २.३२.३२ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ସେହି ସୁନ୍ଦର ମୁଖୀ କନ୍ୟାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ନୀଳ ରାଜା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ନିକଟକୁ ଆଣିଗଲେ।
2.32.33
ततो ब्रह्मणरूपेण रममाणो यदृच्छया ।
चकमे तां वरारोहां कन्यामुत्पललोचनाम्
तं तु राजा यथाशास्त्रमशासद्धार्मिकस्तदा ॥ २.३२.३३ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରି ସେ ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, କମଳନୟନା କନ୍ୟାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେତେବେଳେ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
2.32.34
प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसाऽवनिम् ॥ २.३२.३४ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭଗବାନ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ଜଳି ଉଠିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ରାଜା ମସ୍ତକରେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
2.32.35
ततः कालेन तां कन्यां तथैव हि तदा नृपः ।
प्रददौ विप्ररूपाय वह्रये शिरसा नतः ॥ २.३२.३५ ॥
ତା'ପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ରାଜା ସେହି କନ୍ୟାକୁ ସେହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପଧାରୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଦାନ କଲେ।
2.32.36
प्रतिगृह्य च तां सुभ्रुं नीलराज्ञः सुतां तदा ।
चक्रे प्रसादं भगवांस्तस्य राज्ञो विभावसुः ॥ २.३२.३६ ॥
ସେହି ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂଯୁକ୍ତା ନୀଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଭାବସୁ ଅଗ୍ନି ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ।
2.32.37
वरेण च्छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः ।
अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः ॥ २.३२.३७ ॥
ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ତମ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ସେହି ମହୀପତି ନିଜ ସେନା ପାଇଁ ଅଭୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
2.32.38
ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः ।
जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्ते स्म वह्निना ॥ २.३२.३८ ॥
ସେଦିନଠାରୁ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ସେହି ନଗରୀକୁ ବଳରେ ଜିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ରାଜାମାନେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
2.32.39
स्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह ।
बभूवुरनतिग्राह्य योषितश्छन्दतः किल ॥ २.३२.३९ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସମୟରେ ମାହିଷ୍ମତୀ ନଗରୀରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ହିଁ ବଳରେ ଧରାଯିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଗଲେ।
2.32.40
एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे ।
रिण्यस्तत्र च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ। ॥ २.३२.४० ॥
ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଅପ୍ରତିବାରଣର ବର ଦେଲେ। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ସେହି ନଗରୀକୁ…
2.32.41
र्जयन्ति च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ ।
भयादग्नेर्महाराज तदाप्रभृति सर्वदा ॥ २.३२.४१ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ରାଜାମାନେ ସେହି ନଗରୀ ଜିଣନ୍ତି। ହେ ମହାରାଜ, ସେଦିନଠାରୁ ସଦା ଅଗ୍ନିଭୟରେ।
2.32.42
सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम् ।
परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथाऽचलः।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः ॥ २.३२.४२ ॥
କିନ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସହଦେବ ଭୟପୀଡ଼ିତ ଓ ଅଗ୍ନିବେଷ୍ଟିତ ନିଜ ସେନା ଦେଖି, ହେ ରାଜନ୍, ପର୍ବତ ପରି କମ୍ପିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଆଚମନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.32.43
त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोस्तु ते। ॥ २.३२.४३ ॥
ଏହି ଆରମ୍ଭ ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ; ହେ କୃଷ୍ଣବର୍ତ୍ମନ୍, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
2.32.44
मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक ।
पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः।
वेदास्त्वदर्थं जाता वै जातवेदास्ततो ह्यसि ॥ २.३२.४४ ॥
ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ; ଆପଣ ହିଁ ଯଜ୍ଞ, ହେ ପାବକ। ପବିତ୍ର କରିବା ହେତୁ ପାବକ; ବହନ କରିବା ହେତୁ ହବ୍ୟବାହନ। ବେଦ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଲେ; ତେଣୁ ଆପଣ ଜାତବେଦ।
2.32.45
चित्रभानुः सुरेशश्च अनलस्त्वं विभावसो ।
स्वर्गद्वारस्पृशश्चासि हुताशो ज्वलनः शिखी ॥ २.३२.४५ ॥
ଆପଣ ଚିତ୍ରଭାନୁ, ସୁରେଶ; ହେ ବିଭାବସୁ, ଆପଣ ଅନଳ। ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସ୍ପର୍ଶକାରୀ ଆପଣ; ଆପଣ ହୁତାଶ, ଜ୍ୱଳନ, ଶିଖୀ।
2.32.46
वैश्वानरस्त्वं पिङ्गेशः प्लवङ्गो भूरितेजसः ।
कुमारसूस्त्वं भगवान्रुद्रगर्भो हिरण्यकृत् ॥ २.३२.४६ ॥
ଆପଣ ବୈଶ୍ୱାନର; ପିଙ୍ଗେଶ, ପ୍ଲବଙ୍ଗ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ। କୁମାରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ଆପଣ; ଭଗବାନ, ରୁଦ୍ରଗର୍ଭ, ହିରଣ୍ୟକୃତ।
2.32.47
अग्निर्ददातु मे तेजो वायुः प्राणं ददातु मे ।
पृथिवी बलमादध्याच्छिवं चापो दिशन्तु मे ॥ २.३२.४७ ॥
ଅଗ୍ନି ମୋତେ ତେଜ ଦେଉ, ବାୟୁ ମୋତେ ପ୍ରାଣ ଦେଉ। ପୃଥିବୀ ମୋତେ ବଳ ଦେଉ, ଏବଂ ଜଳ ମୋତେ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉ।
2.32.48
अपां गर्भ महासत्व जातवेदः सुरेश्वर ।
देवानां मुखमग्ने त्वं सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४८ ॥
ହେ ଜଳର ଗର୍ଭ, ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ଜାତବେଦ, ସୁରେଶ୍ୱର। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।
2.32.49
ऋषिभिर्ब्राह्मणैश्चैव दैवतैरसुरैरपि ।
नित्यं सुहुत यज्ञेषु सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४९ ॥
ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବଦା ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଆହୁତ ହେଉଥିବା ହେ ଅଗ୍ନି, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପବିତ୍ର କର।
2.32.50
धूमकेतुः शिखी च त्वं पापहाऽनिसम्भवः ।
सर्वप्राणिषु नित्यस्थः सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.५० ॥
ଧୂମକେତୁ ଓ ଶିଖୀ ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ପାପନାଶକ, ବାୟୁରୁ ଜାତ, ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପବିତ୍ର କର।
2.32.51
एवं स्तुतोऽसि भगवन्प्रीतेन शिचिना मया ।
तुष्टिं पुष्टिं श्रुतं चैव प्रीति चाग्ने प्रयच्छ मे ॥ २.३२.५१ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଏହିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ଶିଚି ରୂପରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ତୁତ ହୋଇଛ। ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋତେ ତୃପ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି, ଶ୍ରୁତ ଏବଂ ପ୍ରୀତି ପ୍ରଦାନ କର।
2.32.52
इत्येवं मन्त्रमाग्नेयं पठन्यो जुहुयाद्विभुम् ।
ऋद्धिमान्सततं दान्तः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २.३२.५२ ॥
ଏହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଯିଏ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସଦା ସଂଯମୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
2.32.53
यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं यज्ञवाहन ।
एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम् ॥ २.३२.५३ ॥
ହେ ଯଜ୍ଞବାହନ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା କହି ମାଦ୍ରୀ-ପୁତ୍ର କୁଶ ବିଛାଇ ଭୂମିରେ ଆସନ ପକାଇଲେ।
2.32.54
विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत् ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्रस्य भारत ॥ २.३२.५४ ॥
ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିର ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ; ହେ ଭରତ, ଭୀତ ଓ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ସେହି ସୈନ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ।
2.32.55
न चैनमत्यगाद्वह्निरुवाच महोदधिः ।
तमुपेत्य शनैर्वह्निरुवाच कुरुनन्दनम् ॥ २.३२.५५ ॥
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ନାହିଁ, ଓ ମହାସମୁଦ୍ରଙ୍କ କିଛି କହିଲା ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଅଗ୍ନି ନିକଟକୁ ଯାଇ ଧୀରେ କୁରୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.32.56
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया ॥ २.३२.५६ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେବତା ସହଦେବଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ବକ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ଉଠ, ଉଠ, କୌରବ୍ୟ! ଏହି ପରୀକ୍ଷା ମୁଁ କରିଛି।'
2.32.57
वेद्मि सर्वमभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च ।
मया तु रक्षितव्या पूरियं भरतसत्तम ॥ २.३२.५७ ॥
ତୁମ ଓ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଭିପ୍ରାୟ ମୁଁ ଜାଣେ। କିନ୍ତୁ ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପୁରୀ ମୋ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ।
2.32.58
यावद्राज्ञो हि नीलस्य कुले वंशधरा इति ।
ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस्तव पाण्डव ॥ २.३२.५८ ॥
ରାଜା ନୀଳଙ୍କ ବଂଶରେ ବଂଶଧରମାନେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ହେ ପାଣ୍ଡବ! ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବି।
2.32.59
तत उत्थाय हृष्टात्मा प्राञ्जलिः शिरसा नतः ।
पूजयामास माद्रेयटः पावकं भरतर्षभ ॥ २.३२.५९ ॥
ତା'ପରେ ହୃଷ୍ଟ ମନରେ ଉଠି, କରଯୋଡ଼ି ମସ୍ତକ ନତ କରି, ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ସହଦେବ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
2.32.60
पावके विनिवृत्ते तु नीलो राजाऽभ्यगात्तदा ।
पावकस्याज्ञया चैनमर्चयामास पार्थिवः ॥ २.३२.६० ॥
ଅଗ୍ନି ଫେରିଗଲା ପରେ ରାଜା ନୀଳ ସେତେବେଳେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେହି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ।
2.32.61
सत्कारेण नरव्याघ्रं सहदेवं युधां पतिम् ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां करे च विनिवेश्य च ॥ २.३२.६१ ॥
ସତ୍କାରରେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ସହଦେବଙ୍କର ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ଓ ହାତ ଧରି।
2.32.62
माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम् ।
त्रैपुरं स वशे कृत्वा राजानममितौजसम् ॥ २.३२.६२ ॥
ତା'ପରେ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ବିଜୟୀ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ତ୍ରୈପୁରକୁ ବଶ କରି ଅମିତୌଜସ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କଲେ।
2.32.63
निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम् ।
आकृतिं कौशिकाचार्यं यत्ने महता ततः ॥ २.३२.६३ ॥
ମହାବାହୁ ବଳପୂର୍ବକ ପୌରବେଶ୍ୱର ରାଜାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ତା'ପରେ ମହା ଯତ୍ନରେ କୌଶିକାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆକୃତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କଲେ।
2.32.64
वशे चक्रे महाबाहुः सुराष्ट्राधिपतिं तदा ।
सुराष्ट्रविषयस्थश्च प्रेषयामास रुक्मिणे ॥ २.३२.६४ ॥
ମହାବାହୁ ସେତେବେଳେ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଧିପତିଙ୍କୁ ବଶ କଲେ; ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶରେ ରହି ରୁକ୍ମୀଙ୍କ ପାଖକୁ (ଦୂତ) ପଠାଇଲେ।
2.32.65
राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते ।
भीष्मकायस धर्मात्मा साक्षादिन्द्रसखाय वै ॥ २.३२.६५ ॥
ଭୋଜକଟରେ ରହୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାମାତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ (ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ); ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମକ ପ୍ରକୃତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ର।
2.32.66
च चास्य प्रतिजग्राह ससुतः शासनं तदा ।
प्रीतिपूर्वं महाराज वासुदेवमवेक्ष्य च ॥ २.३२.६६ ॥
ସେ ସେତେବେଳେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ହେ ମହାରାଜ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ (ଏପରି କଲେ)।
2.32.67
ततः स रत्नान्यादाय पुनः प्रायाद्युधां पतिः ।
ततः शूर्पारकं चैव तालाकटमथापि च ॥ २.३२.६७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରତ୍ନସବୁ ନେଇ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପୁନର୍ବାର ଆଗକୁ ଗଲେ। ତା'ପରେ ଶୂର୍ପାରକ ଓ ତାଳାକଟ ମଧ୍ୟ।
2.32.68
वशे चक्रे महातेजा दण्डकांश्च महाबलः ।
सागरद्वीपवासांश्च नृपतीन्म्लेच्छयोनिजान् ॥ २.३२.६८ ॥
ମହାତେଜା ଓ ମହାବଳୀ ସେ ଦଣ୍ଡକମାନଙ୍କୁ ବଶ କଲେ; ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱୀପବାସୀ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ବଂଶଜାତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
2.32.69
निषादान्पुरुषादांश्च कर्णप्रावरणानपि ।
ये च कालमुखा नाम नरराक्षसयोनयः ॥ २.३२.६९ ॥
ନିଷାଦ ଓ ପୁରୁଷାଦମାନଙ୍କୁ, କାନକୁ ହିଁ ଆବରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ଯେଉଁମାନେ କାଳମୁଖ ନାମରେ, ନର-ରାକ୍ଷସ ବଂଶଜାତ।
2.32.70
कृत्स्नं कोलगिरिं चैव सुरभीपट्टनं तथा ।
द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा ॥ २.३२.७० ॥
ସମଗ୍ର କୋଳଗିରି, ସୁରଭୀପଟ୍ଟନ, ତାମ୍ରାହ୍ୱ ନାମକ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ରାମକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ।
2.32.71
तिमिङ्गिलं च स नृपं वशे कृत्वा महामतिः ।
एकपादांश्च पुरुषान्केरलान्वनवासिनः ॥ २.३२.७१ ॥
ମହାମତି ସେ ତିମିଙ୍ଗିଲ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କଲେ; ଏକପାଦ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବନବାସୀ କେରଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
2.32.72
नगरीं सञ्जयन्तीं च पाषण्डं करहाटकम् ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७२ ॥
ସଞ୍ଜୟନ୍ତୀ ନଗରୀ, ପାଷଣ୍ଡ ଓ କରହାଟକକୁ ମଧ୍ୟ; ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କର ଦେଇଲେ।
2.32.73
पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः ।
अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान् ॥ २.३२.७३ ॥
ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ ଦ୍ରାବିଡ଼ମାନଙ୍କୁ, ଚୋଡ ଓ କେରଳ ସହିତ ମିଳିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ଅନ୍ଧ୍ର, ତାବନ, କଳିଙ୍ଗ ଓ ଉଷ୍ଟ୍ରକର୍ଣିକମାନଙ୍କୁ (ଜୟ କଲେ)।
2.32.74
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७४ ॥
ଅଟବୀ (ବନ ପ୍ରଦେଶ), ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ଓ ଯବନମାନଙ୍କ ନଗର ମଧ୍ୟ (ଜୟ କଲେ); କେବଳ ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କର ଦେଇଲେ।
2.32.75
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च ।
दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः ॥ २.३२.७५ ॥
ଏହାପରେ ତାମ୍ରପର୍ଣୀକୁ ଯାଇ, କନ୍ୟାତୀର୍ଥ ଅତିକ୍ରମ କରି, କୁରୁନନ୍ଦନ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଜୟ କଲେ।
2.32.76
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः ।
चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३२.७६ ॥
ତରଙ୍ଗମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ପହଞ୍ଚି, କୌନ୍ତେୟ ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ପୁତ୍ର ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
2.32.77
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ॥ २.३२.७७ ॥
ଏହାପରେ ଚିନ୍ତା କରିବାମାତ୍ରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ମେରୁଶିଖର ପରି ଆକୃତିର ତାକୁ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ…
2.32.78
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः ।
आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः ॥ २.३२.७८ ॥
ତା'ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ଲୋକ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସାମ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ, "ଆସ।"
2.32.79
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः ।
घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ २.३२.७९ ॥
ରାକ୍ଷସ ପରିବାର ସହିତ ସେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଠିଆ ହେଲା — ମହାତ୍ମା ଘଟୋତ୍କଚ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ।
2.32.80
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने ।
बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः ॥ २.३२.८० ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଦମନ କରୁଥିବା ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ଦୂତ ପଠାଇଲେ।
2.32.81
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम् ।
तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः ॥ २.३२.८१ ॥
ସେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଜର ବୋଲି ମାନିଲେ।
2.32.82
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च ।
चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च ॥ २.३२.८२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବିବିଧ ରତ୍ନ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ କାଠ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।