മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः ।
महत्या सेनया राजन्प्रययौ दक्षिणां दिशम् ॥ २.३२.१ ॥
അതുപോലെ സഹദേവനും ധർമ്മരാജനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് ഹേ രാജാവേ, വലിയ സേനയോടുകൂടി ദക്ഷിണ ദിക്കിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.32.2
स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः ।
मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली ॥ २.३२.२ ॥
ആ ശക്തനായ കൗരവൻ ആദ്യം ശൂരസേനരെ പൂർണ്ണമായി ജയിച്ചു; ബലംകൊണ്ട് മത്സ്യരാജാവിനെയും വശത്താക്കി.
2.32.3
अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाबलम् ।
जिगाय करदं चैव कृत्वा राज्ये न्यवेशयत् ॥ २.३२.३ ॥
അധിരാജാധിപനും മഹാബലനുമായ ദന്തവക്ത്രനെയും ജയിച്ച്, അവനെ കപ്പം നൽകുന്നവനാക്കി രാജ്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
2.32.4
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् ।
तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान् ॥ २.३२.४ ॥
സുകുമാരനെയും നരാധിപനായ സുമിത്രനെയും വശത്താക്കി; അതുപോലെ മറ്റ് മത്സ്യരെയും പടച്ചരരെയും ജയിച്ചു.
2.32.5
निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा ।
तरसैवाजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम् ॥ २.३२.५ ॥
നിഷാദഭൂമിയെയും ഗോശൃംഗത്തെയും ശ്രേഷ്ഠമായ പർവ്വതത്തെയും വേഗത്തിൽ ജയിച്ചു; ആ ബുദ്ധിമാൻ ശ്രേണിമാൻ രാജാവിനെയും ജയിച്ചു.
2.32.6
नरराष्ट्रं च निर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत् ।
प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम् ॥ २.३२.६ ॥
നരരാഷ്ട്രം ജയിച്ച് കുന്തിഭോജനെ ആക്രമിച്ചു; കുന്തിഭോജൻ പ്രീതിപൂർവ്വം അവന്റെ ശാസനം സ്വീകരിച്ചു.
2.32.7
ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम् ।
ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा ॥ २.३२.७ ॥
പിന്നീട് ചർമണ്വതീ തീരത്ത് ജംഭകന്റെ പുത്രനായ രാജാവിനെ അവൻ കണ്ടു; പൂർവവൈരിയായതിനാൽ വാസുദേവൻ അവനെ ജീവനോടെ വിട്ടിരുന്നു.
2.32.8
चक्रे तेन स सङ्ग्रामं सहदेवेन भारत ।
स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ ॥ २.३२.८ ॥
ഭരതവംശജാ! അവനുമായി സഹദേവൻ യുദ്ധം ചെയ്തു; യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ജയിച്ച് അവൻ തെക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞു.
2.32.9
सेकानपरसेकांश्च रत्नानि विविधानि च ।
ततस्तेनैव सहितो नर्मदामभितो ययौ। ॥ २.३२.९ ॥
സേകന്മാരെയും മറ്റു സേകന്മാരെയും, പലതരം രത്നങ്ങളെയും സ്വീകരിച്ച്, പിന്നീട് അവനോടൊപ്പം നർമദയുടെ ചുറ്റുപാടിലേക്ക് പോയി.
2.32.10
भगदत्तं महाबाहुं क्षत्रियं नरकात्मजम् ।
अर्जुनाय करं दत्तं श्रुत्वा तत्र न्यवर्तत ॥ २.३२.१० ॥
നരകന്റെ പുത്രനായ മഹാബാഹുവായ ക്ഷത്രിയൻ ഭഗദത്തൻ അർജുനന് കപ്പം നൽകിയെന്ന് കേട്ട് അവിടെനിന്നുതന്നെ അവൻ മടങ്ങി.
2.32.11
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महतावृतौ ।
जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान् ॥ २.३२.११ ॥
അവന്തിയിലെ വീരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും വലിയ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അശ്വിനിയുടെ പുത്രനായ പ്രതാപവാൻ യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ജയിച്ചു.
2.32.12
ततो रत्नान्युपादाय पुरं भोजकटं ययौ ।
तत्र युद्धमभूद्राजन्दिवसद्वयमच्युत ॥ २.३२.१२ ॥
പിന്നീട് രത്നങ്ങൾ എടുത്ത് ഭോജകട നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ, രാജാവേ, അച്യുതാ, രണ്ടു ദിവസം യുദ്ധം നടന്നു.
2.32.13
स विजित्य दुराधर्षं भीष्मकं माद्रिनन्दनः ।
कोसलाधिपतिं चैव तथा वेणातटाधिपम् ॥ २.३२.१३ ॥
ജയിക്കാനാകാത്ത ഭീഷ്മകനെ ജയിച്ച മാദ്രീപുത്രൻ കോസലാധിപനെയും വേണാതടാധിപനെയും ജയിച്ചു.
2.32.14
कान्तारकांश्च समर तथा प्राकोटकान्नृपान् ।
नाटकेयांश्च समरे तथा हेरम्बकान्युधि ॥ २.३२.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കാന്താരകരെയും പ്രാകോടക രാജാക്കന്മാരെയും നാടകേയരെയും ഹേരംബകരെയും ജയിച്ചു.
2.32.15
मारुधं च विनिर्जित्य रम्यग्राममथो बलात् ।
नाचीनानर्बुकांश्चैव राजानश्च महाबलः ॥ २.३२.१५ ॥
മാരുധത്തെ പൂർണ്ണമായി ജയിച്ച്, രമ്യഗ്രാമത്തെ ബലംകൊണ്ട് പിടിച്ചെടുത്ത്, പിന്നെ നാചീനരെയും അർബുകരെയും രാജാക്കന്മാരെയും ആ മഹാബലൻ ജയിച്ചു.
2.32.16
तांस्तानाटविकान्सर्वानजयत्पाण्डुनन्दनः ।
नाताधिपं च नृपतिं वशे चक्रे महाबलः ॥ २.३२.१६ ॥
പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ ആ വനവാസികളെയെല്ലാം ജയിച്ചു; മഹാബലൻ നാതാധിപനായ രാജാവിനെ വശത്താക്കി.
2.32.17
पुलिन्दांश्च रणे जित्वा ययौ दक्षिणतः पुरः ।
युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसं नकुलानुजः ॥ २.३२.१७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പുലിന്ദരെ ജയിച്ച് അവൻ തെക്കോട്ട് മുന്നോട്ട് പോയി; നകുലന്റെ അനുജൻ പാണ്ഡ്യ രാജാവുമായി ഒരു ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.32.18
तं जित्वा स महाबाहुः प्रययौ दक्षिणापथम् ।
गुहामासादयामास किष्किन्धां लोकविश्रुताम् ॥ २.३२.१८ ॥
അവനെ ജയിച്ച ആ മഹാബാഹു ദക്ഷിണപഥത്തിലേക്ക് പോയി; ഗുഹയിൽ എത്തി, ലോകപ്രസിദ്ധമായ കിഷ്കിന്ധയിലും എത്തി.
2.32.19
पुरा वानरराजेन वालिना चाभिरक्षिताम् ।
ततः कोसलराजस्य रामस्यैवानुगेन च।
सुग्रीवेणाभिगुप्तां तां प्रविष्टस्तमथाह्वयत् ॥ २.३२.१९ ॥
മുൻപ് വാനരരാജാവായ വാലിയാലും പിന്നീട് കോസലരാജാവായ രാമന്റെ തന്നെ അനുചരനായ സുഗ്രീവനാലും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവൻ അവനെ വെല്ലുവിളിച്ചു.
2.32.20
तत्र वानरराजाभ्यां मैन्देन द्विविदेन च ।
युयुधे दिवसान्सप्त न च तौ विकृतिं गतौ ॥ २.३२.२० ॥
അവിടെ അവൻ വാനരരാജാക്കന്മാരായ മൈന്ദനോടും ദ്വിവിദനോടും ഏഴു ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു; എങ്കിലും അവർ ഇരുവർക്കും ഒരു വിക്ഷതവും സംഭവിച്ചില്ല.
2.32.21
ततस्तुष्टौ महात्मानौ सहदेवाय वानरौ ।
ऊचतुश्चैव संहृष्टौ प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.३२.२१ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടരായ ആ രണ്ടു മഹാത്മാക്കളായ വാനരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ സ്നേഹപൂർവം സഹദേവനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.32.22
गच्छ पाण्डवशार्दूल रत्नान्यादाय सर्वशः ।
अविघ्नमस्त कार्याय धर्मराजाय धीमते ॥ २.३२.२२ ॥
പാണ്ഡവ ശാർദ്ദൂലാ, പോകൂ; എല്ലാ രത്നങ്ങളും എടുത്തുകൊണ്ട്. ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെ കാര്യത്തിന് യാതൊരു തടസ്സവും ഉണ്ടാകാതിരിക്കട്ടെ.
2.32.23
ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ ।
तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः ॥ २.३२.२३ ॥
പിന്നെ രത്നങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ മാഹിഷ്മതി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ നീലരാജാവുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.32.24
पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान् ।
ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयङ्करम् ॥ २.३२.२४ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന പ്രതാപശാലിയായ പാണ്ഡവൻ സഹദേവൻ. അപ്പോൾ അവനു ഭീരുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വലിയ യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
2.32.25
सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयावहम् ।
चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः ॥ २.३२.२५ ॥
സൈന്യനാശം വരുത്തുന്നതും പ്രാണങ്ങൾക്ക് സംശയം ഉണ്ടാക്കുന്നതുമായ ആ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ സഹായിച്ചത് ഭഗവാൻ ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിയായിരുന്നു.
2.32.26
ततो रथा हया नागाः पुरुषाः कवचानि च ।
प्रतीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा ॥ २.३२.२६ ॥
അപ്പോൾ സഹദേവന്റെ സൈന്യത്തിൽ രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും പുരുഷന്മാരും കവചങ്ങളും ജ്വലിക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
2.32.27
ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः ।
नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय ॥ २.३२.२७ ॥
അപ്പോൾ കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായവൻ അത്യന്തം വ്യാകുലമനസ്സോടെ ആയി; ജനമേജയാ, മറുപടി പറയാൻ അവന് കഴിഞ്ഞില്ല.
2.32.28
किमर्थं भगवान्वह्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि ।
सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज ॥ २.३२.२८ ॥
ദ്വിജാ, യജ്ഞത്തിനായി പരിശ്രമിച്ച സഹദേവന് ഭഗവാൻ അഗ്നി യുദ്ധത്തിൽ എന്തിന് ശത്രുവായി?
2.32.29
तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः ।
श्रूयते हि गृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः ॥ २.३२.२९ ॥
അവിടെ മാഹിഷ്മതിയിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഭഗവാൻ ഹവ്യവാഹനൻ അഗ്നി മുൻപ് പരദാരഗമനക്കാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് കേൾക്കുന്നു.
2.32.30
नीलस्य राज्ञो दुहिता बभूवतातीव शोभना ।
साऽग्निहोत्रमुपातिष्ठद्बोधनाय पितुः सदा ॥ २.३२.३० ॥
നീലരാജാവിന്റെ മകൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയായിരുന്നു; പിതാവിനെ ഉണർത്താൻ അവൾ എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രം പരിപാലിച്ചു.
2.32.31
व्यजनैर्धूयमानोऽपि तावत्प्रज्वलते न सः ।
यावच्चारुपुटौष्ठेन वायुना न विधूयते ॥ २.३२.३१ ॥
വീശിയാലും മനോഹരമായ ചുണ്ടുകൾ പോലുള്ള ഭസ്ത്രയിലെ കാറ്റ് ഊതുന്നതുവരെ അവൻ ജ്വലിക്കുന്നില്ല.
2.32.32
ततः स भगवानग्निश्चकमे तां सुदर्शनाम् ।
नीलस्य राज्ञः सर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत् ॥ २.३२.३२ ॥
പിന്നെ ഭഗവാനായ അഗ്നി ആ സുന്ദരമുഖിയെ മോഹിച്ചു. നീലരാജാവിന്റെയും എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ അവൻ അടുത്തു കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു.
2.32.33
ततो ब्रह्मणरूपेण रममाणो यदृच्छया ।
चकमे तां वरारोहां कन्यामुत्पललोचनाम्
तं तु राजा यथाशास्त्रमशासद्धार्मिकस्तदा ॥ २.३२.३३ ॥
പിന്നെ ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ ഇഷ്ടം പോലെ വിഹരിച്ച അവൻ ആ മനോഹരകടിയും താമരക്കണ്ണുമുള്ള കന്യകയെ മോഹിച്ചു. അപ്പോൾ ധാർമ്മികനായ രാജാവ് ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് അവനെ നിയന്ത്രിച്ചു.
2.32.34
प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसाऽवनिम् ॥ २.३२.३४ ॥
പിന്നെ കോപത്താൽ ഭഗവാനായ ഹവ്യവാഹനൻ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു. അവനെ കണ്ട് വിസ്മയിച്ച രാജാവ് ശിരസ്സു കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ വീണു.
2.32.35
ततः कालेन तां कन्यां तथैव हि तदा नृपः ।
प्रददौ विप्ररूपाय वह्रये शिरसा नतः ॥ २.३२.३५ ॥
പിന്നെ കാലമായപ്പോൾ രാജാവ് ആ കന്യകയെ അതുപോലെ തന്നെ ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിലുള്ള അഗ്നിക്ക് ശിരസ്സു നമിച്ചുകൊണ്ട് നൽകി.
2.32.36
प्रतिगृह्य च तां सुभ्रुं नीलराज्ञः सुतां तदा ।
चक्रे प्रसादं भगवांस्तस्य राज्ञो विभावसुः ॥ २.३२.३६ ॥
ആ സുന്ദരഭ്രൂവായ നീലരാജാവിന്റെ പുത്രിയെ സ്വീകരിച്ച്, അപ്പോൾ ഭഗവാനായ വിഭാവസു അഗ്നി ആ രാജാവിന് അനുഗ്രഹം ചെയ്തു.
2.32.37
वरेण च्छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः ।
अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः ॥ २.३२.३७ ॥
സ്വിഷ്ടകൃത്തമനായ അദ്ദേഹം ആ രാജാവിനെ വരം നൽകി പ്രസാദിപ്പിച്ചു; ആ മഹീപതി തന്റെ സൈന്യത്തിനായി അഭയം സ്വീകരിച്ചു.
2.32.38
ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः ।
जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्ते स्म वह्निना ॥ २.३२.३८ ॥
അന്നുമുതൽ അജ്ഞതകൊണ്ട് ആ നഗരത്തെ ബലംകൊണ്ട് ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ, ഓ രാജാവേ, അഗ്നിയാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
2.32.39
स्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह ।
बभूवुरनतिग्राह्य योषितश्छन्दतः किल ॥ २.३२.३९ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠനേ, അക്കാലത്ത് മാഹിഷ്മതി നഗരത്തിലും സ്ത്രീകൾ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം മാത്രമേ തടയപ്പെടാവുന്നവരല്ലാതായി മാറി.
2.32.40
एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे ।
रिण्यस्तत्र च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ। ॥ २.३२.४० ॥
ഇങ്ങനെ അഗ്നി സ്ത്രീകൾക്ക് തടയപ്പെടാത്തതിനുള്ള വരം നൽകി. ഓ ഭരതർഷഭാ, അവിടെ രാജാക്കന്മാർ ആ പുരം…
2.32.41
र्जयन्ति च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ ।
भयादग्नेर्महाराज तदाप्रभृति सर्वदा ॥ २.३२.४१ ॥
ഓ ഭരതർഷഭാ, രാജാക്കന്മാർ ആ പുരത്തെ ജയിക്കുന്നു. ഓ മഹാരാജാവേ, അന്നുമുതൽ എപ്പോഴും അഗ്നിയുടെ ഭയത്താൽ.
2.32.42
सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम् ।
परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथाऽचलः।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः ॥ २.३२.४२ ॥
എന്നാൽ ധർമ്മാത്മാവായ സഹദേവൻ ഭയപീഡിതമായ തന്റെ സൈന്യം അഗ്നിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതു കണ്ട് ഓ രാജാവേ, പർവതംപോലെ വിറച്ചു. പിന്നെ ആചമനം ചെയ്ത് ശുചിയായി അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു.
2.32.43
त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोस्तु ते। ॥ २.३२.४३ ॥
ഈ ആരംഭം നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയാണ്; കറുത്ത വഴിയുള്ള അഗ്നേ, നിങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം.
2.32.44
मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक ।
पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः।
वेदास्त्वदर्थं जाता वै जातवेदास्ततो ह्यसि ॥ २.३२.४४ ॥
നിങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ മുഖം; നിങ്ങൾ തന്നെ യജ്ഞം, പാവകാ. ശുദ്ധമാക്കുന്നതിനാൽ പാവകൻ; വഹിക്കുന്നതിനാൽ ഹവ്യവാഹനൻ. വേദങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കായാണ് ജനിച്ചത്; അതിനാൽ നിങ്ങൾ ജാതവേദസ്.
2.32.45
चित्रभानुः सुरेशश्च अनलस्त्वं विभावसो ।
स्वर्गद्वारस्पृशश्चासि हुताशो ज्वलनः शिखी ॥ २.३२.४५ ॥
നിങ്ങൾ ചിത്രഭാനു, സുരേശൻ; ഓ വിഭാവസോ, നിങ്ങൾ അനലൻ. സ്വർഗ്ഗദ്വാരം സ്പർശിക്കുന്നവൻ നിങ്ങൾ; നിങ്ങൾ ഹുതാശൻ, ജ്വലനൻ, ശിഖി.
2.32.46
वैश्वानरस्त्वं पिङ्गेशः प्लवङ्गो भूरितेजसः ।
कुमारसूस्त्वं भगवान्रुद्रगर्भो हिरण्यकृत् ॥ २.३२.४६ ॥
നിങ്ങൾ വൈശ്വാനരൻ; പിംഗേശൻ, പ്ലവംഗൻ, അതിതേജസ്വി. കുമാരനെ പ്രസവിച്ചവനും നിങ്ങൾ; ഭഗവാൻ, രുദ്രഗർഭൻ, ഹിരണ്യകൃത്.
2.32.47
अग्निर्ददातु मे तेजो वायुः प्राणं ददातु मे ।
पृथिवी बलमादध्याच्छिवं चापो दिशन्तु मे ॥ २.३२.४७ ॥
അഗ്നി എനിക്ക് തേജസ്സ് നൽകട്ടെ; വായു എനിക്ക് പ്രാണൻ നൽകട്ടെ. ഭൂമി എനിക്ക് ബലം നൽകട്ടെ; ജലങ്ങൾ എനിക്ക് മംഗളം നൽകട്ടെ.
2.32.48
अपां गर्भ महासत्व जातवेदः सुरेश्वर ।
देवानां मुखमग्ने त्वं सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४८ ॥
ജലത്തിന്റെ ഗർഭമേ, മഹാസത്വനേ, ജാതവേദസേ, സുരേശ്വരനേ. ദേവന്മാരുടെ മുഖമായ അഗ്നേ, സത്യത്താൽ എന്നെ പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധമാക്കേണമേ.
2.32.49
ऋषिभिर्ब्राह्मणैश्चैव दैवतैरसुरैरपि ।
नित्यं सुहुत यज्ञेषु सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४९ ॥
ഋഷിമാരും ബ്രാഹ്മണരും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും യജ്ഞങ്ങളിൽ എന്നും നന്നായി ഹവിസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നവനേ, സത്യത്താൽ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കേണമേ.
2.32.50
धूमकेतुः शिखी च त्वं पापहाऽनिसम्भवः ।
सर्वप्राणिषु नित्यस्थः सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.५० ॥
ധൂമകേതുവും ശിഖിയും നീ തന്നെ; പാപം നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, വായുവിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവനേ, എല്ലാ ജീവികളിലും എന്നും സ്ഥിതനായവനേ, സത്യത്താൽ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കേണമേ.
2.32.51
एवं स्तुतोऽसि भगवन्प्रीतेन शिचिना मया ।
तुष्टिं पुष्टिं श्रुतं चैव प्रीति चाग्ने प्रयच्छ मे ॥ २.३२.५१ ॥
ഭഗവാനേ, ഇങ്ങനെ പ്രീതനായ ശിചിയായ ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിച്ചിരിക്കുന്നു. അഗ്നേ, എനിക്ക് തൃപ്തിയും പോഷണവും ശ്രുതവും പ്രീതിയും നൽകേണമേ.
2.32.52
इत्येवं मन्त्रमाग्नेयं पठन्यो जुहुयाद्विभुम् ।
ऋद्धिमान्सततं दान्तः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २.३२.५२ ॥
ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയമന്ത്രം ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് സർവവ്യാപിയായ അഗ്നിയിൽ ഹോമിക്കുന്നവൻ സമൃദ്ധനായി, എന്നും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമുള്ളവനായി, സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു.
2.32.53
यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं यज्ञवाहन ।
एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम् ॥ २.३२.५३ ॥
യജ്ഞവാഹനാ, ഈ യജ്ഞത്തിന് തടസ്സം വരുത്തുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മാദ്രിയുടെ പുത്രൻ ദർഭപ്പുല്ല് നിലത്ത് വിരിച്ചു.
2.32.54
विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत् ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्रस्य भारत ॥ २.३२.५४ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രൻ വിധിപ്രകാരം അഗ്നിയുടെ മുന്നിൽ ഇരുന്നു; ഭാരതാ, ഭയന്നും ഉദ്വേഗത്തോടെയും നിന്ന ആ സേനയുടെ മുന്നിൽ.
2.32.55
न चैनमत्यगाद्वह्निरुवाच महोदधिः ।
तमुपेत्य शनैर्वह्निरुवाच कुरुनन्दनम् ॥ २.३२.५५ ॥
അഗ്നി അവനെ കടന്നുപോയില്ല, മഹാസമുദ്രവും ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ അഗ്നി അടുത്തുചെന്ന് കുരുനന്ദനനോട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
2.32.56
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया ॥ २.३२.५६ ॥
മനുഷ്യരുടെ ദേവനായ സഹദേവനോട് ആശ്വാസവാക്കുകളോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ, കൗരവ്യാ! ഈ പരീക്ഷ ഞാൻ നടത്തി.'
2.32.57
वेद्मि सर्वमभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च ।
मया तु रक्षितव्या पूरियं भरतसत्तम ॥ २.३२.५७ ॥
നിന്റെയും ധർമ്മപുത്രന്റെയും അഭിപ്രായം മുഴുവൻ ഞാൻ അറിയുന്നു. എന്നാൽ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഈ നഗരം എന്നാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.
2.32.58
यावद्राज्ञो हि नीलस्य कुले वंशधरा इति ।
ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस्तव पाण्डव ॥ २.३२.५८ ॥
നീല രാജാവിന്റെ കുലത്തിൽ വംശം തുടരുന്ന കാലത്തോളം. ഓ പാണ്ഡവാ! നിന്റെ മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹം ഞാൻ തീർച്ചയായും നിറവേറ്റും.
2.32.59
तत उत्थाय हृष्टात्मा प्राञ्जलिः शिरसा नतः ।
पूजयामास माद्रेयटः पावकं भरतर्षभ ॥ २.३२.५९ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ എഴുന്നേറ്റ്, കൈകൂപ്പി തല താഴ്ത്തി, മാദ്രിയുടെ പുത്രൻ സഹദേവൻ, ഭരതർഷഭാ, അഗ്നിയെ പൂജിച്ചു.
2.32.60
पावके विनिवृत्ते तु नीलो राजाऽभ्यगात्तदा ।
पावकस्याज्ञया चैनमर्चयामास पार्थिवः ॥ २.३२.६० ॥
അഗ്നി മടങ്ങിയശേഷം നീല രാജാവ് അപ്പോൾ അടുത്തെത്തി. അഗ്നിയുടെ കല്പനയാൽ ആ രാജാവ് അവനെയും ആദരിച്ചു.
2.32.61
सत्कारेण नरव्याघ्रं सहदेवं युधां पतिम् ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां करे च विनिवेश्य च ॥ २.३२.६१ ॥
ബഹുമാനത്തോടെ, യോദ്ധാക്കളുടെ നാഥനും നരവ്യാഘ്രനുമായ സഹദേവന്റെ ആ പൂജ സ്വീകരിച്ച്, കൈ പിടിച്ച്.
2.32.62
माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम् ।
त्रैपुरं स वशे कृत्वा राजानममितौजसम् ॥ २.३२.६२ ॥
അപ്പോൾ മാദ്രിയുടെ പുത്രൻ വിജയത്തോടെ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക് പോയി; ത്രൈപുരത്തെ വശത്താക്കി, അമിതൗജസ്സായ രാജാവിനെയും വശത്താക്കി.
2.32.63
निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम् ।
आकृतिं कौशिकाचार्यं यत्ने महता ततः ॥ २.३२.६३ ॥
മഹാബാഹുവായ അവൻ ബലത്താൽ പൗരവേശ്വരനായ രാജാവിനെ പിടികൂടി; പിന്നെ മഹാപ്രയത്നത്തോടെ കൗശികാചാര്യനായ ആകൃതിയെയും വശത്താക്കി.
2.32.64
वशे चक्रे महाबाहुः सुराष्ट्राधिपतिं तदा ।
सुराष्ट्रविषयस्थश्च प्रेषयामास रुक्मिणे ॥ २.३२.६४ ॥
മഹാബാഹുവായ അവൻ അപ്പോൾ സുരാഷ്ട്രാധിപനെ വശത്താക്കി; സുരാഷ്ട്രദേശത്ത് താമസിച്ചുകൊണ്ട് രുക്മിയുടെ അടുത്തേക്ക് (ദൂതനെ) അയച്ചു.
2.32.65
राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते ।
भीष्मकायस धर्मात्मा साक्षादिन्द्रसखाय वै ॥ २.३२.६५ ॥
ഭോജകടത്തിൽ വസിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാനായ മഹാമാത്യനായ രാജാവിന് (സന്ദേശം അയച്ചു); ധർമാത്മാവായ ഭീഷ്മകൻ സാക്ഷാൽ ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്താണ്.
2.32.66
च चास्य प्रतिजग्राह ससुतः शासनं तदा ।
प्रीतिपूर्वं महाराज वासुदेवमवेक्ष्य च ॥ २.३२.६६ ॥
അവൻ അപ്പോൾ തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം അവന്റെ ശാസനം സ്വീകരിച്ചു; മഹാരാജാവേ, വാസുദേവനെ നോക്കി സ്നേഹപൂർവ്വം (അങ്ങനെ ചെയ്തു).
2.32.67
ततः स रत्नान्यादाय पुनः प्रायाद्युधां पतिः ।
ततः शूर्पारकं चैव तालाकटमथापि च ॥ २.३२.६७ ॥
അപ്പോൾ അവൻ രത്നങ്ങൾ എടുത്ത് യോദ്ധാക്കളുടെ നാഥൻ വീണ്ടും മുന്നോട്ടു പോയി. പിന്നെ ശൂർപാരകത്തെയും താലാകടത്തെയും.
2.32.68
वशे चक्रे महातेजा दण्डकांश्च महाबलः ।
सागरद्वीपवासांश्च नृपतीन्म्लेच्छयोनिजान् ॥ २.३२.६८ ॥
മഹാതേജസ്വിയും മഹാബലവാനുമായ അവൻ ദണ്ഡകരെ വശത്താക്കി; കടൽദ്വീപുകളിൽ വസിക്കുന്ന, മ്ലേച്ഛവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരെയും.
2.32.69
निषादान्पुरुषादांश्च कर्णप्रावरणानपि ।
ये च कालमुखा नाम नरराक्षसयोनयः ॥ २.३२.६९ ॥
നിഷാദരെയും പുരുഷാദരെയും, ചെവികളെത്തന്നെ പുതപ്പാക്കുന്നവരെയും; കാലമുഖർ എന്ന പേരുള്ള, നരരാക്ഷസ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരെയും.
2.32.70
कृत्स्नं कोलगिरिं चैव सुरभीपट्टनं तथा ।
द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा ॥ २.३२.७० ॥
മുഴുവൻ കോലഗിരിയെയും, സുരഭീപട്ടണത്തെയും, താമ്രാഹ്വം എന്ന ദ്വീപിനെയും, രാമകപർവതത്തെയും.
2.32.71
तिमिङ्गिलं च स नृपं वशे कृत्वा महामतिः ।
एकपादांश्च पुरुषान्केरलान्वनवासिनः ॥ २.३२.७१ ॥
മഹാമതിയായ അവൻ തിമിംഗില രാജാവിനെയും വശത്താക്കി; ഏകപാദരായ മനുഷ്യരെയും, വനവാസികളായ കേരളരെയും.
2.32.72
नगरीं सञ्जयन्तीं च पाषण्डं करहाटकम् ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७२ ॥
സഞ്ജയന്തീ നഗരത്തെയും, പാഷണ്ഡത്തെയും, കരഹാടകത്തെയും; ദൂതന്മാർ മുഖേന തന്നെ അവരെ വശത്താക്കി, അവരിൽനിന്ന് കപ്പം നൽകിച്ചു.
2.32.73
पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः ।
अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान् ॥ २.३२.७३ ॥
പാണ്ഡ്യന്മാരെയും ദ്രാവിഡന്മാരെയും, ചോളരും കേരളരുമായി ചേർന്നവരെയും, ആന്ധ്രരെയും, താവനരെയും, കലിംഗരെയും, ഉഷ്ട്രകർണികരെയും (ജയിച്ചു).
2.32.74
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७४ ॥
ആടവീ പ്രദേശവും മനോഹരമായ പുരവും യവനരുടെ നഗരവും (ജയിച്ചു); ദൂതന്മാരാൽ മാത്രം അവരെ വശത്താക്കി, അവരെക്കൊണ്ട് കപ്പം കൊടുപ്പിച്ചു.
2.32.75
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च ।
दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः ॥ २.३२.७५ ॥
പിന്നെ താമ്രപർണിയിലേക്ക് പോയി, കന്യാതീർത്ഥം കടന്ന്, കുരുനന്ദനൻ ദക്ഷിണദിക്കിലെ എല്ലാം ജയിച്ചു.
2.32.76
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः ।
चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३२.७६ ॥
തിരമാലമാല ധരിച്ച സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേ തീരത്തെത്തി, കുന്തീപുത്രൻ തന്റെ സഹോദരപുത്രൻ ഘടോത്കചനെ ചിന്തിച്ചു.
2.32.77
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ॥ २.३२.७७ ॥
അപ്പോൾ ചിന്തിച്ചമാത്രയിൽ ആ രാക്ഷസൻ പ്രത്യക്ഷനായി. മേരുശിഖരാകാരനായി വന്ന അവനെ പാണ്ഡുനന്ദനൻ…
2.32.78
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः ।
आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः ॥ २.३२.७८ ॥
പിന്നെ ബുദ്ധിമാനും ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്നവനുമായവൻ, ധർമ്മരാജന്റെ കല്പനപ്രകാരം, സാമവാക്കുകളാൽ "വരിക" എന്നു പറഞ്ഞു.
2.32.79
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः ।
घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ २.३२.७९ ॥
ആ രാക്ഷസപരിവാരത്തോടൊപ്പം അവൻ ഉടൻ അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി നിന്നു — മഹാത്മാവായ ഘടോത്കചൻ, കാണാൻ ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസൻ.
2.32.80
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने ।
बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः ॥ २.३२.८० ॥
അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട്, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന ധർമാത്മാവ് പുലസ്ത്യപുത്രനായ മഹാത്മാവ് വിഭീഷണന് സ്നേഹപൂർവ്വം ദൂതനെ അയച്ചു.
2.32.81
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम् ।
तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः ॥ २.३२.८१ ॥
അവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൽപ്പന സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; ആ ബുദ്ധിമാനും സമർത്ഥനുമായ പ്രഭു, കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതിനെ തന്റേതായി കണക്കാക്കി.
2.32.82
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च ।
चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च ॥ २.३२.८२ ॥
പിന്നീട് അദ്ദേഹം വിവിധ രത്നങ്ങളും ചന്ദനവും അകിൽമരത്തടികളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും അയച്ചു.