มหาภารตะ · อัธยายะ 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः ।
महत्या सेनया राजन्प्रययौ दक्षिणां दिशम् ॥ २.३२.१ ॥
ฝ่ายสหเทวะก็เช่นกัน เมื่อได้รับการเคารพจากพระธรรมราชา ข้าแต่พระราชา ท่านก็ยกทัพใหญ่มุ่งไปทางทิศใต้
2.32.2
स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः ।
मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली ॥ २.३२.२ ॥
ผู้ทรงอานุภาพผู้นั้นพิชิตพวกศูรเสนะได้ทั้งหมดก่อนเป็นอันดับแรก และผู้ทรงพลังยิ่งเการาวยะผู้นั้นได้ด้วยกำลังบังคับให้พระราชาแห่งมัตสยะอยู่ในอำนาจ
2.32.3
अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाबलम् ।
जिगाय करदं चैव कृत्वा राज्ये न्यवेशयत् ॥ २.३२.३ ॥
ท่านพิชิตทันตวักระผู้มีกำลังมหาศาล ผู้เป็นอธิราชแห่งบรรดาเจ้าผู้ครองแคว้น และยังบังคับให้เขาเสียส่วยด้วย แล้วก็ให้เขากลับไปครองแคว้นของตนอีกครั้ง
2.32.4
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् ।
तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान् ॥ २.३२.४ ॥
ท่านทำให้สุกุมาระและพระราชาแห่งมนุษย์นามสุมิตระอยู่ในอำนาจ และพิชิตพวกมัตสยะอื่นๆ กับพวกปฏัจจระได้เช่นเดียวกัน
2.32.5
निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा ।
तरसैवाजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम् ॥ २.३२.५ ॥
ท่านพิชิตแดนนิษาทะ เขาโคศฤงค์อันเป็นยอดแห่งภูเขา และพระราชาศเรณิมานผู้ฉลาดได้อย่างรวดเร็ว
2.32.6
नरराष्ट्रं च निर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत् ।
प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम् ॥ २.३२.६ ॥
เมื่อพิชิตแคว้นของชนนระได้แล้ว ท่านก็ยกทัพไปยังกุนติโภชะ กุนติโภชะด้วยความรักใคร่ก็รับคำสั่งของท่าน
2.32.7
ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम् ।
ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा ॥ २.३२.७ ॥
จากนั้น ที่ฝั่งแม่น้ำจรรมัณวตี ท่านได้เห็นพระราชาผู้เป็นบุตรของชัมภกะ ซึ่งวาสุเทพได้ไว้ชีวิตไว้เพราะความแค้นเก่า
2.32.8
चक्रे तेन स सङ्ग्रामं सहदेवेन भारत ।
स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ ॥ २.३२.८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรตะ สหเทวะได้ทำสงครามกับเขา เมื่อพิชิตเขาในการรบแล้ว ท่านก็มุ่งหน้าไปทางทิศใต้
2.32.9
सेकानपरसेकांश्च रत्नानि विविधानि च ।
ततस्तेनैव सहितो नर्मदामभितो ययौ। ॥ २.३२.९ ॥
ท่านนำพวกเสกะและเสกะอื่นๆ พร้อมทั้งรัตนะหลากชนิดไป แล้วจากนั้นก็เดินทางรอบแม่น้ำนรรมทาไปพร้อมกับเขา
2.32.10
भगदत्तं महाबाहुं क्षत्रियं नरकात्मजम् ।
अर्जुनाय करं दत्तं श्रुत्वा तत्र न्यवर्तत ॥ २.३२.१० ॥
เมื่อได้ยินว่าภคทัตต์ นักรบผู้มีแขนทรงพลัง บุตรของนรกะ ได้ถวายส่วยแก่อรชุนแล้ว ท่านจึงหันกลับจากที่นั่น
2.32.11
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महतावृतौ ।
जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान् ॥ २.३२.११ ॥
วินทะและอนุวินทะ สองวีรบุรุษแห่งอวันตี ถูกกองทัพใหญ่ล้อมไว้ บุตรแห่งอัศวินผู้กล้าหาญได้พิชิตทั้งสองในการรบ
2.32.12
ततो रत्नान्युपादाय पुरं भोजकटं ययौ ।
तत्र युद्धमभूद्राजन्दिवसद्वयमच्युत ॥ २.३२.१२ ॥
จากนั้น ท่านนำรัตนะไปยังนครโภชกฏะ ข้าแต่พระราชา ข้าแต่อจยุตะ ที่นั่นการรบดำเนินอยู่สองวัน
2.32.13
स विजित्य दुराधर्षं भीष्मकं माद्रिनन्दनः ।
कोसलाधिपतिं चैव तथा वेणातटाधिपम् ॥ २.३२.१३ ॥
บุตรแห่งมาทรีผู้นั้นพิชิตภีษมกะผู้ยากจะต่อกรได้ และพิชิตเจ้าผู้ครองแคว้นโกศล กับเจ้าผู้ครองเวณาตฏะเช่นกัน
2.32.14
कान्तारकांश्च समर तथा प्राकोटकान्नृपान् ।
नाटकेयांश्च समरे तथा हेरम्बकान्युधि ॥ २.३२.१४ ॥
ในการรบ ท่านยังพิชิตพวกกานตารกะ บรรดาพระราชาแห่งปราโกฏกะ พวกนาฏเกยะ และพวกเหรัมพกะในการสงครามด้วย
2.32.15
मारुधं च विनिर्जित्य रम्यग्राममथो बलात् ।
नाचीनानर्बुकांश्चैव राजानश्च महाबलः ॥ २.३२.१५ ॥
เมื่อพิชิตมารุทธะได้แล้ว และยึดหมู่บ้านอันงดงามด้วยกำลัง ผู้ทรงพลังผู้นั้นก็พิชิตพวกนาจีนะ อรพุกะ และบรรดากษัตริย์ต่อไป
2.32.16
तांस्तानाटविकान्सर्वानजयत्पाण्डुनन्दनः ।
नाताधिपं च नृपतिं वशे चक्रे महाबलः ॥ २.३२.१६ ॥
บุตรแห่งปาณฑุพิชิตพวกป่าเขาทั้งปวงนั้นได้ทั้งหมด และผู้ทรงพลังผู้นั้นก็ทำให้พระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งพวกนาตะอยู่ในอำนาจ
2.32.17
पुलिन्दांश्च रणे जित्वा ययौ दक्षिणतः पुरः ।
युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसं नकुलानुजः ॥ २.३२.१७ ॥
เมื่อพิชิตพวกปุลินทะในการรบแล้ว ท่านก็มุ่งไปข้างหน้าทางทิศใต้ น้องชายของนกุลได้ต่อสู้กับพระราชาแห่งปาณฑยะเป็นเวลาหนึ่งวัน
2.32.18
तं जित्वा स महाबाहुः प्रययौ दक्षिणापथम् ।
गुहामासादयामास किष्किन्धां लोकविश्रुताम् ॥ २.३२.१८ ॥
เมื่อพิชิตเขาได้แล้ว ผู้มีแขนทรงพลังผู้นั้นก็ออกเดินทางตามเส้นทางทิศใต้ ถึงคูหา และมาถึงกิษกินธา ซึ่งเลื่องลือไปทั่วโลก
2.32.19
पुरा वानरराजेन वालिना चाभिरक्षिताम् ।
ततः कोसलराजस्य रामस्यैवानुगेन च।
सुग्रीवेणाभिगुप्तां तां प्रविष्टस्तमथाह्वयत् ॥ २.३२.१९ ॥
ครั้งก่อนเมืองนี้ถูกพาลีผู้เป็นราชาแห่งวานรคุ้มครอง ต่อมาถูกสุครีพผู้ติดตามพระรามผู้เป็นกษัตริย์แห่งโกศลคุ้มครอง ท่านเข้าไปในเมืองนั้นแล้วท้าทายสุครีพ
2.32.20
तत्र वानरराजाभ्यां मैन्देन द्विविदेन च ।
युयुधे दिवसान्सप्त न च तौ विकृतिं गतौ ॥ २.३२.२० ॥
ที่นั่น ท่านต่อสู้กับวานรราชสองตน คือไมนฑะและทวิวิทะ เป็นเวลาเจ็ดวัน แต่ทั้งสองก็ไม่ได้รับอันตรายใดๆ
2.32.21
ततस्तुष्टौ महात्मानौ सहदेवाय वानरौ ।
ऊचतुश्चैव संहृष्टौ प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.३२.२१ ॥
จากนั้น วานรผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองพอใจและยินดีอย่างยิ่ง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สหเทวะด้วยความรักใคร่
2.32.22
गच्छ पाण्डवशार्दूल रत्नान्यादाय सर्वशः ।
अविघ्नमस्त कार्याय धर्मराजाय धीमते ॥ २.३२.२२ ॥
ไปเถิด ผู้เป็นเสือในหมู่ปาณฑพ นำอัญมณีทั้งหมดไปเถิด ขอให้การงานของพระธรรมราชาผู้ชาญฉลาดปราศจากอุปสรรค
2.32.23
ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ ।
तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः ॥ २.३२.२३ ॥
จากนั้น สหเทวะรับอัญมณีแล้วเดินทางไปยังนครมาหิษมตี ที่นั่นบุรุษผู้เป็นดั่งวัวผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ได้ทำศึกกับท้าวนีละ
2.32.24
पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान् ।
ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयङ्करम् ॥ २.३२.२४ ॥
สหเทวะ ปาณฑพผู้ทรงอานุภาพ ผู้สังหารวีรบุรุษของฝ่ายศัตรู จากนั้นได้เกิดการต่อสู้อันยิ่งใหญ่ น่าสะพรึงกลัวแก่ผู้ขลาดกลัว
2.32.25
सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयावहम् ।
चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः ॥ २.३२.२५ ॥
การศึกนั้นทำให้กองทัพย่อยยับและชีวิตตกอยู่ในความเสี่ยง และในการศึกนั้นพระผู้เป็นเจ้าหวยวาหนะ คือพระอัคนี ได้ให้ความช่วยเหลือแก่ท้าวนีละ
2.32.26
ततो रथा हया नागाः पुरुषाः कवचानि च ।
प्रतीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा ॥ २.३२.२६ ॥
จากนั้น ในกองทัพของสหเทวะ ปรากฏเห็นรถศึก ม้า ช้าง ทหาร และเกราะทั้งหลายลุกโชนเป็นไฟ
2.32.27
ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः ।
नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय ॥ २.३२.२७ ॥
จากนั้น ผู้เป็นความสุขของตระกูลกุรุมีใจสับสนอย่างยิ่ง ข้าแต่พระชนเมชัย ท่านไม่อาจตอบโต้ได้
2.32.28
किमर्थं भगवान्वह्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि ।
सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज ॥ २.३२.२८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ เหตุใดพระผู้เป็นเจ้าอัคนีจึงกลายเป็นศัตรูของสหเทวะในการรบ ทั้งที่สหเทวะกำลังพยายามประกอบพิธียัญ
2.32.29
तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः ।
श्रूयते हि गृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः ॥ २.३२.२९ ॥
ได้ยินมาว่า ที่นั่น พระผู้เป็นเจ้าหวยวาหนะ คือพระอัคนี ผู้อาศัยอยู่ในมาหิษมตี เคยถูกจับกุมมาก่อนในฐานะผู้ล่วงเกินภรรยาของผู้อื่น
2.32.30
नीलस्य राज्ञो दुहिता बभूवतातीव शोभना ।
साऽग्निहोत्रमुपातिष्ठद्बोधनाय पितुः सदा ॥ २.३२.३० ॥
ธิดาของท้าวนีละงามยิ่งนัก นางได้ไปบำเรอพิธีบูชาไฟเสมอ เพื่อปลุกให้บิดาตื่นขึ้น
2.32.31
व्यजनैर्धूयमानोऽपि तावत्प्रज्वलते न सः ।
यावच्चारुपुटौष्ठेन वायुना न विधूयते ॥ २.३२.३१ ॥
แม้ถูกพัดด้วยพัด ไฟก็ยังไม่ลุกโชน จนกว่าจะถูกเป่าด้วยลมจากคีมเป่าไฟของหญิงผู้มีริมฝีปากงดงาม
2.32.32
ततः स भगवानग्निश्चकमे तां सुदर्शनाम् ।
नीलस्य राज्ञः सर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत् ॥ २.३२.३२ ॥
จากนั้น พระผู้เป็นเจ้าอัคนีได้ปรารถนานางผู้มีรูปโฉมงดงาม และพระองค์ก็ได้เข้าใกล้ท้าวนีละและทุกคนในที่นั้น
2.32.33
ततो ब्रह्मणरूपेण रममाणो यदृच्छया ।
चकमे तां वरारोहां कन्यामुत्पललोचनाम्
तं तु राजा यथाशास्त्रमशासद्धार्मिकस्तदा ॥ २.३२.३३ ॥
จากนั้น พระอัคนีแปลงกายเป็นพราหมณ์และท่องเที่ยวไปตามความพอใจ ได้ปรารถนาหญิงสาวตาบัวผู้มีสะโพกงาม ฝ่ายกษัตริย์ผู้ทรงธรรมได้ทรงตรวจสอบตามคัมภีร์
2.32.34
प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसाऽवनिम् ॥ २.३२.३४ ॥
จากนั้น พระผู้เป็นเจ้าหวยวาหนะ คืออัคนี ก็ลุกโชนด้วยความโกรธ ครั้นเห็นพระองค์ ท้าวนีละผู้ประหลาดพระทัยก็ก้มศีรษะลงถึงพื้นดิน
2.32.35
ततः कालेन तां कन्यां तथैव हि तदा नृपः ।
प्रददौ विप्ररूपाय वह्रये शिरसा नतः ॥ २.३२.३५ ॥
ต่อมา เมื่อถึงเวลา กษัตริย์ได้ก้มศีรษะลง และได้ถวายธิดานั้นแก่พระอัคนีผู้แปลงเป็นพราหมณ์ ด้วยวิธีเดียวกัน
2.32.36
प्रतिगृह्य च तां सुभ्रुं नीलराज्ञः सुतां तदा ।
चक्रे प्रसादं भगवांस्तस्य राज्ञो विभावसुः ॥ २.३२.३६ ॥
เมื่อรับนางผู้มีคิ้วงามนั้น ธิดาของท้าวนีละแล้ว พระผู้เป็นเจ้าวิภาวสุ คืออัคนี ก็ทรงแสดงความโปรดปรานแก่กษัตริย์พระองค์นั้น
2.32.37
वरेण च्छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः ।
अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः ॥ २.३२.३७ ॥
ผู้เชี่ยวชาญในการบูชายัญที่สุดได้ทำให้กษัตริย์พระองค์นั้นพอพระทัยด้วยพร และเจ้าแห่งแผ่นดินก็ได้รับความคุ้มครองให้แก่กองทัพของพระองค์
2.32.38
ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः ।
जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्ते स्म वह्निना ॥ २.३२.३८ ॥
ตั้งแต่นั้นมา กษัตริย์องค์ใดก็ตามที่เพราะความไม่รู้ พยายามจะพิชิตนครนั้นด้วยกำลัง ข้าแต่พระราชา ย่อมถูกไฟเผาผลาญ
2.32.39
स्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह ।
बभूवुरनतिग्राह्य योषितश्छन्दतः किल ॥ २.३२.३९ ॥
ในนครมาหิษมตีนั้นเช่นกัน ข้าแต่ผู้ประเสริฐในตระกูลกุรุ สตรีทั้งหลายได้กลายเป็นผู้ที่ไม่อาจถูกฉุดคร่าโดยใช้กำลัง ด้วยความพอใจของตนเองสืบมาแล้ว
2.32.40
एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे ।
रिण्यस्तत्र च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ। ॥ २.३२.४० ॥
ดังนั้น พระอัคนีจึงประทานพรให้สตรีทั้งหลายไม่อาจถูกขัดขวาง และที่นั่น ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ กษัตริย์ทั้งหลาย...นครนั้น
2.32.41
र्जयन्ति च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ ।
भयादग्नेर्महाराज तदाप्रभृति सर्वदा ॥ २.३२.४१ ॥
และกษัตริย์ทั้งหลายก็ย่อมพิชิตนครนั้น โอ้ผู้เป็นวัวแห่งภรตะ ด้วยความกลัวไฟ โอ้มหาราช นับแต่นั้นมาเสมอไป
2.32.42
सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम् ।
परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथाऽचलः।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः ॥ २.३२.४२ ॥
ส่วนสหเทพผู้มีจิตใจชอบธรรม เมื่อเห็นกองทัพของตนถูกความกลัวทรมานและล้อมรอบด้วยไฟ โอ้กษัตริย์ ก็สั่นสะท้านดุจภูเขา จากนั้น ชำระตนให้บริสุทธิ์ด้วยการจิบน้ำ แล้วกล่าวแก่ไฟ
2.32.43
त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोस्तु ते। ॥ २.३२.४३ ॥
การเริ่มพิธีนี้เพื่อประโยชน์ของท่าน โอ้ผู้มีทางอันดำ ขอให้ข้าพเจ้านอบน้อมแด่ท่าน
2.32.44
मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक ।
पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः।
वेदास्त्वदर्थं जाता वै जातवेदास्ततो ह्यसि ॥ २.३२.४४ ॥
ท่านคือพระพักตร์ของเหล่าเทพ ท่านคือยัญพิธี โอ้ผู้ชำระล้าง เพราะการชำระล้างท่านจึงเป็นปาวกะ เพราะการนำพาท่านจึงเป็นหวยยวาหนะ เวททั้งหลายเกิดเพื่อท่าน ฉะนั้นท่านจึงเป็นชาตเวทัส
2.32.45
चित्रभानुः सुरेशश्च अनलस्त्वं विभावसो ।
स्वर्गद्वारस्पृशश्चासि हुताशो ज्वलनः शिखी ॥ २.३२.४५ ॥
ท่านคือจิตรภานุและเป็นพระผู้เป็นใหญ่แห่งเหล่าเทพ โอ้วิภาวสุ ท่านคืออนละ ท่านแตะต้องประตูสวรรค์ ท่านคือหุตาศะ ชวลนะ และศิขี
2.32.46
वैश्वानरस्त्वं पिङ्गेशः प्लवङ्गो भूरितेजसः ।
कुमारसूस्त्वं भगवान्रुद्रगर्भो हिरण्यकृत् ॥ २.३२.४६ ॥
ท่านคือไวศวานระ ผู้มีสีเหลืองแดง ผู้เคลื่อนไปอย่างรวดเร็ว ผู้มีความรุ่งโรจน์มากมาย ท่านเป็นมารดาของกุมารผู้เป็นบุตร ผู้ทรงพระภคะ ครรภ์ของรุทระ ผู้สร้างทอง
2.32.47
अग्निर्ददातु मे तेजो वायुः प्राणं ददातु मे ।
पृथिवी बलमादध्याच्छिवं चापो दिशन्तु मे ॥ २.३२.४७ ॥
ขอให้อัคนีประทานความรุ่งโรจน์แก่ข้าพเจ้า และขอให้วายุประทานลมหายใจแก่ข้าพเจ้า ขอให้แผ่นดินประทานกำลังแก่ข้าพเจ้า และขอให้น้ำทั้งหลายนำความเป็นมงคลมาสู่ข้าพเจ้า
2.32.48
अपां गर्भ महासत्व जातवेदः सुरेश्वर ।
देवानां मुखमग्ने त्वं सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४८ ॥
โอ้ครรภ์แห่งน้ำ โอ้ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ โอ้ชาตเวทัส โอ้พระผู้เป็นใหญ่แห่งเหล่าเทพ โอ้อัคนี ท่านคือพระพักตร์ของเหล่าเทพ ขอให้ท่านชำระข้าพเจ้าให้บริสุทธิ์หมดจดด้วยความจริง
2.32.49
ऋषिभिर्ब्राह्मणैश्चैव दैवतैरसुरैरपि ।
नित्यं सुहुत यज्ञेषु सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४९ ॥
ท่านผู้ที่ฤๅษี พราหมณ์ เทพ และอสูรทั้งหลายบูชาอยู่เสมอในยัญพิธีทั้งหลาย ขอให้ท่านชำระข้าพเจ้าให้บริสุทธิ์ด้วยความจริง
2.32.50
धूमकेतुः शिखी च त्वं पापहाऽनिसम्भवः ।
सर्वप्राणिषु नित्यस्थः सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.५० ॥
ท่านคือธูมเกตุและศิขี เป็นผู้ทำลายบาป เกิดจากลม ดำรงอยู่ในสัตว์ทั้งปวงเสมอไป ขอให้ท่านชำระข้าพเจ้าให้บริสุทธิ์ด้วยความจริง
2.32.51
एवं स्तुतोऽसि भगवन्प्रीतेन शिचिना मया ।
तुष्टिं पुष्टिं श्रुतं चैव प्रीति चाग्ने प्रयच्छ मे ॥ २.३२.५१ ॥
โอ้พระผู้เป็นเจ้า เมื่อข้าพเจ้าสรรเสริญท่านเช่นนี้ด้วยความพอใจในฐานะศิจิน โอ้อัคนี ขอประทานความสันโดษ ความเจริญ การศึกษาคัมภีร์ และความรักใคร่แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
2.32.52
इत्येवं मन्त्रमाग्नेयं पठन्यो जुहुयाद्विभुम् ।
ऋद्धिमान्सततं दान्तः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २.३२.५२ ॥
ผู้ใดสวดมนตร์อาคเนยะนี้ดังนี้ และถวายเครื่องบูชาแด่ไฟผู้แผ่ไปทั่ว ผู้นั้นย่อมมีความเจริญรุ่งเรือง มีการควบคุมตนอยู่เสมอ และพ้นจากบาปทั้งปวง
2.32.53
यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं यज्ञवाहन ।
एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम् ॥ २.३२.५३ ॥
โอ้ผู้นำพาพิธียัญ ท่านไม่สมควรขัดขวางพิธีนี้ เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว โอ้ บุตรแห่งมาทรี ก็ปูหญ้ากุศะลงบนพื้นดิน
2.32.54
विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत् ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्रस्य भारत ॥ २.३२.५४ ॥
ชายผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ได้นั่งลงตรงหน้าไฟตามวิธีที่กำหนด โอ้ภารตะ ตรงหน้ากองทัพนั้น ซึ่งหวาดกลัวและกระวนกระวาย
2.32.55
न चैनमत्यगाद्वह्निरुवाच महोदधिः ।
तमुपेत्य शनैर्वह्निरुवाच कुरुनन्दनम् ॥ २.३२.५५ ॥
ไฟมิได้ผ่านเลยเขาไป และมหาสมุทรก็มิได้เอ่ยวาจา ครั้นแล้วไฟก็เข้ามาใกล้ และกล่าวกับผู้เป็นที่ชื่นชมของกุรุวงศ์อย่างช้าๆ
2.32.56
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया ॥ २.३२.५६ ॥
ไฟกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สหเทพ เทพแห่งมนุษย์ ด้วยความอ่อนโยนเป็นเบื้องต้นว่า จงลุกขึ้น จงลุกขึ้น โอ้ทายาทแห่งกุรุ การทดสอบนี้ข้าพเจ้าได้กระทำขึ้นแล้ว
2.32.57
वेद्मि सर्वमभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च ।
मया तु रक्षितव्या पूरियं भरतसत्तम ॥ २.३२.५७ ॥
ข้าพเจ้ารู้เจตนาทั้งหมดของท่านและของโอรสแห่งธรรม แต่เมืองนี้ต้องได้รับการปกป้องโดยข้าพเจ้า โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ
2.32.58
यावद्राज्ञो हि नीलस्य कुले वंशधरा इति ।
ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस्तव पाण्डव ॥ २.३२.५८ ॥
ตราบเท่าที่ยังมีทายาทสืบสายตระกูลของพระเจ้านีละอยู่ ข้าพเจ้าจะทำให้ความปรารถนาในใจของท่านสำเร็จลงแน่แท้ โอ้ปาณฑพ
2.32.59
तत उत्थाय हृष्टात्मा प्राञ्जलिः शिरसा नतः ।
पूजयामास माद्रेयटः पावकं भरतर्षभ ॥ २.३२.५९ ॥
ครั้งนั้น สหเทพ บุตรแห่งมาทรี มีใจยินดี ลุกขึ้นพร้อมประนมมือและก้มศีรษะลง บูชาไฟ โอ้ผู้เป็นวัวแห่งภรตะ
2.32.60
पावके विनिवृत्ते तु नीलो राजाऽभ्यगात्तदा ।
पावकस्याज्ञया चैनमर्चयामास पार्थिवः ॥ २.३२.६० ॥
เมื่อไฟถอยกลับไปแล้ว พระเจ้านีละก็เข้ามาใกล้ และตามบัญชาของไฟ พระราชาก็บูชาสหเทพเช่นกัน
2.32.61
सत्कारेण नरव्याघ्रं सहदेवं युधां पतिम् ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां करे च विनिवेश्य च ॥ २.३२.६१ ॥
ด้วยความเคารพ พระองค์รับการต้อนรับของสหเทพ นรวยาฆระ ผู้เป็นเจ้าแห่งนักรบ และจับมือของเขาไว้
2.32.62
माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम् ।
त्रैपुरं स वशे कृत्वा राजानममितौजसम् ॥ २.३२.६२ ॥
จากนั้น โอรสของมาทรี ผู้ชนะ ได้เดินทางไปยังทิศใต้ เมื่อปราบไตรปุระได้แล้ว ก็ทรงกำราบพระราชาผู้มีพลังอันหาที่สุดมิได้
2.32.63
निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम् ।
आकृतिं कौशिकाचार्यं यत्ने महता ततः ॥ २.३२.६३ ॥
ผู้มีแขนใหญ่ได้จับกุมเจ้าแห่งเผ่าเปารวะอย่างรวดเร็ว จากนั้นด้วยความพยายามอย่างยิ่ง พระองค์ก็ทรงจับอากฤติ อาจารย์ของเการศิกะด้วย
2.32.64
वशे चक्रे महाबाहुः सुराष्ट्राधिपतिं तदा ।
सुराष्ट्रविषयस्थश्च प्रेषयामास रुक्मिणे ॥ २.३२.६४ ॥
ผู้มีแขนใหญ่ได้นำเจ้าแห่งสุราษฏระมาอยู่ใต้อำนาจในครั้งนั้น และประทับอยู่ในแคว้นสุราษฏระ ได้ส่งข่าวไปถึงรุกมิน
2.32.65
राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते ।
भीष्मकायस धर्मात्मा साक्षादिन्द्रसखाय वै ॥ २.३२.६५ ॥
ถึงพระราชาผู้ประทับอยู่ในโภชกฏ มหาอำมาตย์ผู้ฉลาด ภีษมกะ ผู้ทรงธรรม เป็นมิตรของพระอินทร์โดยแท้
2.32.66
च चास्य प्रतिजग्राह ससुतः शासनं तदा ।
प्रीतिपूर्वं महाराज वासुदेवमवेक्ष्य च ॥ २.३२.६६ ॥
และพระองค์ พร้อมด้วยโอรสทั้งหลาย ก็ทรงรับคำสั่งของเขาในครั้งนั้น ข้าแต่มหาราช ทรงมองดูพระวาสุเทพด้วยความรักใคร่
2.32.67
ततः स रत्नान्यादाय पुनः प्रायाद्युधां पतिः ।
ततः शूर्पारकं चैव तालाकटमथापि च ॥ २.३२.६७ ॥
จากนั้น ผู้เป็นเจ้าแห่งนักรบ ได้รับเอาแก้วมณีทั้งหลายแล้วเสด็จไปอีกครั้ง จากนั้นก็ไปยังศูรปารกะและตาลากฏด้วย
2.32.68
वशे चक्रे महातेजा दण्डकांश्च महाबलः ।
सागरद्वीपवासांश्च नृपतीन्म्लेच्छयोनिजान् ॥ २.३२.६८ ॥
ผู้ทรงพลังและรุ่งโรจน์ได้นำทัณฑกะทั้งหลายมาอยู่ใต้อำนาจ และพระราชาที่อาศัยอยู่บนเกาะในทะเล ผู้กำเนิดจากเผ่าเถื่อน
2.32.69
निषादान्पुरुषादांश्च कर्णप्रावरणानपि ।
ये च कालमुखा नाम नरराक्षसयोनयः ॥ २.३२.६९ ॥
นิษาทะและปุรุษาทะ ผู้ปกคลุมตัวด้วยหู และผู้ที่มีนามว่ากาลมุขะ ผู้กำเนิดจากเผ่านรรากษส
2.32.70
कृत्स्नं कोलगिरिं चैव सुरभीपट्टनं तथा ।
द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा ॥ २.३२.७० ॥
โกลคีรีทั้งหมด นครสุรภี เกาะชื่อตามรประ และภูเขารามกะด้วย
2.32.71
तिमिङ्गिलं च स नृपं वशे कृत्वा महामतिः ।
एकपादांश्च पुरुषान्केरलान्वनवासिनः ॥ २.३२.७१ ॥
ผู้มีปัญญาอันยิ่งได้นำพระราชาแห่งติมิงคิละมาอยู่ใต้อำนาจด้วย และชาวเอกบาท กับชาวเกรละผู้อาศัยในป่า
2.32.72
नगरीं सञ्जयन्तीं च पाषण्डं करहाटकम् ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७२ ॥
นครสัญชยันตี ปาษัณฑะ และกรหาฏกะ พระองค์ทรงปราบได้ด้วยทูตเท่านั้น และทรงให้เขาเหล่านั้นส่งส่วยให้
2.32.73
पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः ।
अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान् ॥ २.३२.७३ ॥
พระองค์ทรงพิชิตปาณฑยะและทรวิฑะ พร้อมทั้งพวกที่เป็นพันธมิตรกับโจฑระและเกรละ และยังทรงพิชิตอันธระ ตาวนะ กลิงคะ และอุษฏรกรรณิกะด้วย
2.32.74
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७४ ॥
พระองค์ทรงพิชิตแคว้นป่าและนครอันงดงาม รวมทั้งนครของยวนะด้วย พระองค์ทรงนำพวกเขามาอยู่ใต้อำนาจด้วยทูตเท่านั้น และทรงให้พวกเขาส่งส่วยให้
2.32.75
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च ।
दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः ॥ २.३२.७५ ॥
จากนั้น ผู้เป็นความยินดีของกุรุได้เสด็จไปยังตามรปรรณี และเมื่อผ่านกันยาตีรถไปแล้ว ก็ทรงพิชิตทิศใต้ทั้งสิ้น
2.32.76
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः ।
चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३२.७६ ॥
เมื่อมาถึงฝั่งเหนือของทะเลที่มีคลื่นเป็นพวงมาลัย โอรสของกุนตีได้ระลึกถึงฆโฏตกจ บุตรของพี่ชายของพระองค์
2.32.77
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ॥ २.३२.७७ ॥
ทันทีที่ระลึกถึง รากษสนั้นก็ปรากฏตัวขึ้น โอรสของปาณฑุเห็นเขามาในรูปร่างดุจยอดเขาเมรุ
2.32.78
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः ।
आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः ॥ २.३२.७८ ॥
จากนั้น ผู้ฉลาดผู้ทำลายศัตรู ตามคำสั่งของพระธรรมราชา ได้กล่าวด้วยถ้อยคำประนีประนอมว่า "ขอให้เขามาเถิด"
2.32.79
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः ।
घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ २.३२.७९ ॥
รากษสนั้นพร้อมบริวารรากษสได้รีบก้มกราบต่อพระองค์และยืนอยู่ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ฆโฏตกจ รากษสผู้มีรูปน่าสะพรึงกลัว
2.32.80
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने ।
बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः ॥ २.३२.८० ॥
ขณะยืนอยู่ที่นั่น ผู้มีจิตใจชอบธรรม ผู้ทำลายศัตรู ได้ส่งข่าวด้วยความรักใคร่ไปยังพิภีษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โอรสของปุลัสตยะ
2.32.81
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम् ।
तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः ॥ २.३२.८१ ॥
ท่านรับคำสั่งนั้นด้วยความรักใคร่ และพระประมุขผู้ฉลาดและทรงอำนาจนั้นถือว่าการกระทำที่พระกฤษณะได้ทำไว้เป็นของพระองค์เอง
2.32.82
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च ।
चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च ॥ २.३२.८२ ॥
จากนั้นท่านได้ส่งอัญมณีต่างๆ ไม้จันทน์ ไม้อกิลและไม้กฤษณา รวมทั้งเครื่องประดับทิพย์ไปถวาย