మహాభారతం · అధ్యాయం 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः ।
महत्या सेनया राजन्प्रययौ दक्षिणां दिशम् ॥ २.३२.१ ॥
అలాగే సహదేవుడు కూడా ధర్మరాజుచే గౌరవించబడి, ఓ రాజా, గొప్ప సేనతో దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్ళాడు.
2.32.2
स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः ।
मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली ॥ २.३२.२ ॥
ఆ శక్తిమంతుడైన కౌరవుడు మొదట శూరసేనులను పూర్తిగా జయించి, బలంతో మత్స్యరాజును కూడా తన వశం చేసుకున్నాడు.
2.32.3
अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाबलम् ।
जिगाय करदं चैव कृत्वा राज्ये न्यवेशयत् ॥ २.३२.३ ॥
అధిరాజాధిపుడైన మహాబలుడు దంతవక్త్రుడిని కూడా జయించి, అతనిని కప్పం చెల్లించేవాడిగా చేసి రాజ్యంలో నిలిపాడు.
2.32.4
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् ।
तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान् ॥ २.३२.४ ॥
సుకుమారుడిని, నరాధిపుడైన సుమిత్రుడిని కూడా వశం చేసుకున్నాడు; అలాగే ఇతర మత్స్యులను, పటచ్చరులను కూడా జయించాడు.
2.32.5
निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा ।
तरसैवाजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम् ॥ २.३२.५ ॥
నిషాద భూమిని, గోశృంగాన్ని, శ్రేష్ఠమైన పర్వతాన్ని కూడా వేగంగా జయించాడు; ఆ బుద్ధిమంతుడు శ్రేణిమంతుడనే రాజును కూడా జయించాడు.
2.32.6
नरराष्ट्रं च निर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत् ।
प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम् ॥ २.३२.६ ॥
నరరాష్ట్రాన్ని జయించి కుంతిభోజుడిపై దాడి చేశాడు; కుంతిభోజుడు ప్రీతితో అతని శాసనాన్ని అంగీకరించాడు.
2.32.7
ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम् ।
ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा ॥ २.३२.७ ॥
అప్పుడు చర్మణ్వతీ తీరంలో జంభకుని కుమారుడైన రాజును చూశాడు; పూర్వ శత్రువు కావడంతో వాసుదేవుడు అతన్ని ప్రాణాలతో వదిలిపెట్టాడు.
2.32.8
चक्रे तेन स सङ्ग्रामं सहदेवेन भारत ।
स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ ॥ २.३२.८ ॥
భరతవంశీయుడా! అతనితో సహదేవుడు యుద్ధం చేశాడు; యుద్ధంలో అతన్ని జయించి దక్షిణ దిశగా వెళ్లాడు.
2.32.9
सेकानपरसेकांश्च रत्नानि विविधानि च ।
ततस्तेनैव सहितो नर्मदामभितो ययौ। ॥ २.३२.९ ॥
సేకులను, ఇతర సేకులను, వివిధ రత్నాలను స్వీకరించి, తరువాత అతనితోనే కలిసి నర్మదా చుట్టూ వెళ్లాడు.
2.32.10
भगदत्तं महाबाहुं क्षत्रियं नरकात्मजम् ।
अर्जुनाय करं दत्तं श्रुत्वा तत्र न्यवर्तत ॥ २.३२.१० ॥
నరకుని కుమారుడైన మహాబాహు క్షత్రియుడు భగదత్తుడు అర్జునుడికి కప్పం చెల్లించాడని విని అక్కడే తిరిగి వచ్చాడు.
2.32.11
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महतावृतौ ।
जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान् ॥ २.३२.११ ॥
అవంతి వీరులైన విందుడు, అనువిందుడు భారీ సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడ్డారు; అశ్వినీ తనయుడు ప్రతాపవంతుడు యుద్ధంలో వారిని జయించాడు.
2.32.12
ततो रत्नान्युपादाय पुरं भोजकटं ययौ ।
तत्र युद्धमभूद्राजन्दिवसद्वयमच्युत ॥ २.३२.१२ ॥
అప్పుడు రత్నాలను తీసుకుని భోజకట నగరానికి వెళ్లాడు; అక్కడ, ఓ రాజా, ఓ అచ్యుతా, రెండు రోజులు యుద్ధం జరిగింది.
2.32.13
स विजित्य दुराधर्षं भीष्मकं माद्रिनन्दनः ।
कोसलाधिपतिं चैव तथा वेणातटाधिपम् ॥ २.३२.१३ ॥
అజేయుడైన భీష్మకుని జయించి, మాద్రీ పుత్రుడు కోసల అధిపతిని, వేణాతట అధిపతిని కూడా జయించాడు.
2.32.14
कान्तारकांश्च समर तथा प्राकोटकान्नृपान् ।
नाटकेयांश्च समरे तथा हेरम्बकान्युधि ॥ २.३२.१४ ॥
యుద్ధంలో కాంతారకులను, ప్రాకోటక రాజులను, నాటకేయులను, హేరంబకులను కూడా జయించాడు.
2.32.15
मारुधं च विनिर्जित्य रम्यग्राममथो बलात् ।
नाचीनानर्बुकांश्चैव राजानश्च महाबलः ॥ २.३२.१५ ॥
మారుధను పూర్తిగా జయించి, రమ్యగ్రామాన్ని బలంగా స్వాధీనం చేసుకుని, ఆ మహాబలుడు నాచీనులను, అర్బుకులను, రాజులను జయించాడు.
2.32.16
तांस्तानाटविकान्सर्वानजयत्पाण्डुनन्दनः ।
नाताधिपं च नृपतिं वशे चक्रे महाबलः ॥ २.३२.१६ ॥
పాండు పుత్రుడు ఆ అటవికులందరినీ జయించాడు; మహాబలుడు నాతాధిపతి అయిన రాజును తన వశం చేసుకున్నాడు.
2.32.17
पुलिन्दांश्च रणे जित्वा ययौ दक्षिणतः पुरः ।
युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसं नकुलानुजः ॥ २.३२.१७ ॥
యుద్ధంలో పులిందులను జయించి దక్షిణ దిశగా ముందుకు సాగాడు; నకులుని తమ్ముడు పాండ్య రాజుతో ఒక రోజు యుద్ధం చేశాడు.
2.32.18
तं जित्वा स महाबाहुः प्रययौ दक्षिणापथम् ।
गुहामासादयामास किष्किन्धां लोकविश्रुताम् ॥ २.३२.१८ ॥
అతనిని జయించిన ఆ మహాబాహుడు దక్షిణ మార్గం వైపు సాగి, గుహను చేరుకుని, లోకప్రసిద్ధమైన కిష్కింధను చేరుకున్నాడు.
2.32.19
पुरा वानरराजेन वालिना चाभिरक्षिताम् ।
ततः कोसलराजस्य रामस्यैवानुगेन च।
सुग्रीवेणाभिगुप्तां तां प्रविष्टस्तमथाह्वयत् ॥ २.३२.१९ ॥
పూర్వం వానరరాజు వాలిచేత, ఆ తర్వాత కోసలరాజు రాముని అనుచరుడైన సుగ్రీవునిచేత రక్షింపబడిన ఆ నగరంలో ప్రవేశించి అతడు అతనిని సవాలు చేశాడు.
2.32.20
तत्र वानरराजाभ्यां मैन्देन द्विविदेन च ।
युयुधे दिवसान्सप्त न च तौ विकृतिं गतौ ॥ २.३२.२० ॥
అక్కడ అతడు వానరరాజులైన మైందుడు, ద్వివిదుడు ఇద్దరితో ఏడు రోజులు పోరాడాడు; కానీ వారిద్దరూ ఏ విధమైన హాని పొందలేదు.
2.32.21
ततस्तुष्टौ महात्मानौ सहदेवाय वानरौ ।
ऊचतुश्चैव संहृष्टौ प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.३२.२१ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన ఆ ఇద్దరు మహాత్ములైన వానరులు ఆనందంతో, ప్రేమపూర్వకంగా సహదేవునితో ఈ మాటలు పలికారు.
2.32.22
गच्छ पाण्डवशार्दूल रत्नान्यादाय सर्वशः ।
अविघ्नमस्त कार्याय धर्मराजाय धीमते ॥ २.३२.२२ ॥
పాండవ శార్దూలా, వెళ్ళు; అన్ని రత్నాలను తీసుకొని వెళ్ళు. బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు కార్యానికి ఎటువంటి విఘ్నం కలగకుండా ఉండుగాక.
2.32.23
ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ ।
तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः ॥ २.३२.२३ ॥
అనంతరం రత్నాలు తీసుకొని అతడు మాహిష్మతి నగరానికి వెళ్ళాడు; అక్కడ ఆ నరశ్రేష్ఠుడు రాజు నీలునితో యుద్ధం చేశాడు.
2.32.24
पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान् ।
ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयङ्करम् ॥ २.३२.२४ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే ప్రతాపవంతుడైన పాండవుడు సహదేవుడు. అప్పుడు అతనికి పిరికివారిని భయపెట్టే మహా యుద్ధం జరిగింది.
2.32.25
सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयावहम् ।
चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः ॥ २.३२.२५ ॥
సైన్యాన్ని నాశనం చేసే, ప్రాణాలకు ప్రమాదం కలిగించేది అది; ఆ సమయంలో అతనికి సహాయం చేసినది భగవాన్ హవ్యవాహనుడు అగ్ని.
2.32.26
ततो रथा हया नागाः पुरुषाः कवचानि च ।
प्रतीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा ॥ २.३२.२६ ॥
అప్పుడు సహదేవుని సైన్యంలో రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులు, కవచాలు మండుతున్నట్లు కనిపించాయి.
2.32.27
ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः ।
नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय ॥ २.३२.२७ ॥
అప్పుడు కురువంశానందుడు మిక్కిలి కలతచెందిన మనస్సుతో ఉండి, జనమేజయా, సమాధానం చెప్పలేకపోయాడు.
2.32.28
किमर्थं भगवान्वह्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि ।
सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज ॥ २.३२.२८ ॥
ఓ ద్విజా, యజ్ఞం కోసం ప్రయత్నిస్తున్న సహదేవునికి భగవాన్ అగ్ని యుద్ధంలో ఎందుకు శత్రువయ్యాడు?
2.32.29
तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः ।
श्रूयते हि गृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः ॥ २.३२.२९ ॥
అక్కడ మాహిష్మతిలో నివసించిన భగవాన్ హవ్యవాహనుడు అగ్ని, పూర్వం పరస్త్రీ సంగమం చేసినవాడిగా పట్టుబడ్డాడని వినబడుతోంది.
2.32.30
नीलस्य राज्ञो दुहिता बभूवतातीव शोभना ।
साऽग्निहोत्रमुपातिष्ठद्बोधनाय पितुः सदा ॥ २.३२.३० ॥
నీల రాజు కుమార్తె అత్యంత సుందరి; ఆమె తన తండ్రిని మేల్కొలిపేందుకు ఎప్పుడూ అగ్నిహోత్రాన్ని సేవించేది.
2.32.31
व्यजनैर्धूयमानोऽपि तावत्प्रज्वलते न सः ।
यावच्चारुपुटौष्ठेन वायुना न विधूयते ॥ २.३२.३१ ॥
విసనకర్రలతో విసిరినా, అందమైన పెదవుల వంటి తిత్తితో గాలి ఊదే వరకు అతడు మండడు.
2.32.32
ततः स भगवानग्निश्चकमे तां सुदर्शनाम् ।
नीलस्य राज्ञः सर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत् ॥ २.३२.३२ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన అగ్ని ఆ అందమైన ముఖమున్నదానిని కోరాడు. నీల రాజు ఎదుట, అందరి ఎదుట అతడు సమీపానికి తీసుకురాబడ్డాడు.
2.32.33
ततो ब्रह्मणरूपेण रममाणो यदृच्छया ।
चकमे तां वरारोहां कन्यामुत्पललोचनाम्
तं तु राजा यथाशास्त्रमशासद्धार्मिकस्तदा ॥ २.३२.३३ ॥
అప్పుడు బ్రాహ్మణ రూపంలో యథేచ్ఛగా విహరిస్తూ అతడు ఆ సుందర నడుము కలిగిన, కలువ కన్నుల కన్యను కోరాడు. అప్పుడు ధార్మికుడైన రాజు శాస్త్రానుసారం అతనికి ఆదేశించాడు.
2.32.34
प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसाऽवनिम् ॥ २.३२.३४ ॥
అప్పుడు కోపంతో భగవంతుడైన హవ్యవాహనుడు అగ్ని ప్రజ్వలించాడు. అతనిని చూచి ఆశ్చర్యపడిన రాజు శిరస్సుతో భూమిపై నమస్కరించాడు.
2.32.35
ततः कालेन तां कन्यां तथैव हि तदा नृपः ।
प्रददौ विप्ररूपाय वह्रये शिरसा नतः ॥ २.३२.३५ ॥
అప్పుడు తగిన కాలంలో రాజు ఆ కన్యను అలాగే బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న అగ్నికి, శిరస్సు వంచి, ఇచ్చాడు.
2.32.36
प्रतिगृह्य च तां सुभ्रुं नीलराज्ञः सुतां तदा ।
चक्रे प्रसादं भगवांस्तस्य राज्ञो विभावसुः ॥ २.३२.३६ ॥
ఆ అందమైన కనుబొమల నీల రాజు కుమార్తెను స్వీకరించి, అప్పుడు భగవంతుడైన విభావసు అగ్ని ఆ రాజుపై అనుగ్రహం చూపాడు.
2.32.37
वरेण च्छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः ।
अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः ॥ २.३२.३७ ॥
స్విష్టకృత్తములలో శ్రేష్ఠుడు ఆ రాజును వరముతో సంతోషపెట్టెను; ఆ మహీపతి తన సైన్యానికి అభయాన్ని స్వీకరించెను.
2.32.38
ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः ।
जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्ते स्म वह्निना ॥ २.३२.३८ ॥
ఆ సమయం నుండి అజ్ఞానంతో ఆ పురిని బలవంతంగా జయించాలనుకునే రాజులు, ఓ రాజా, అగ్నిచేత దహించబడతారు.
2.32.39
स्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह ।
बभूवुरनतिग्राह्य योषितश्छन्दतः किल ॥ २.३२.३९ ॥
ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఆ కాలంలో మాహిష్మతి నగరంలో కూడా స్త్రీలు తమ ఇష్టప్రకారమే బలవంతంగా పట్టుకోలేనివారుగా అయ్యారు.
2.32.40
एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे ।
रिण्यस्तत्र च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ। ॥ २.३२.४० ॥
ఈ విధంగా అగ్ని స్త్రీలకు అప్రతిరోధ్యత అనే వరాన్ని ఇచ్చెను. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అక్కడి రాజులు ఆ పురిని…
2.32.41
र्जयन्ति च राजानस्तत्पुरं भरतर्षभ ।
भयादग्नेर्महाराज तदाप्रभृति सर्वदा ॥ २.३२.४१ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, రాజులు ఆ పురిని జయిస్తారు. ఓ మహారాజా, ఆ కాలం నుండి ఎల్లప్పుడూ అగ్ని భయంతో.
2.32.42
सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम् ।
परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथाऽचलः।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः ॥ २.३२.४२ ॥
కాని ధర్మాత్ముడైన సహదేవుడు భయపీడితమైన తన సైన్యాన్ని అగ్నితో చుట్టుముట్టబడినదిగా చూసి, ఓ రాజా, పర్వతంలా కంపించెను. తరువాత ఆచమనం చేసి పవిత్రుడై అగ్నితో ఇలా పలికెను.
2.32.43
त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोस्तु ते। ॥ २.३२.४३ ॥
ఈ ఆరంభం మీ కోసమే; నల్లని మార్గం గల ఓ అగ్నీ, మీకు నమస్కారం.
2.32.44
मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक ।
पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः।
वेदास्त्वदर्थं जाता वै जातवेदास्ततो ह्यसि ॥ २.३२.४४ ॥
మీరు దేవతల ముఖం; మీరే యజ్ఞం, ఓ పావకా. పవిత్రం చేయడం వల్ల పావకుడు; మోసుకెళ్లడం వల్ల హవ్యవాహనుడు. వేదాలు మీ కోసమే పుట్టాయి; అందుకే మీరు జాతవేదుడు.
2.32.45
चित्रभानुः सुरेशश्च अनलस्त्वं विभावसो ।
स्वर्गद्वारस्पृशश्चासि हुताशो ज्वलनः शिखी ॥ २.३२.४५ ॥
మీరు చిత్రభానుడు, సురేశుడు; ఓ విభావసూ, మీరు అనలుడు. స్వర్గద్వారాన్ని తాకేవారు మీరు; మీరు హుతాశుడు, జ్వలనుడు, శిఖి.
2.32.46
वैश्वानरस्त्वं पिङ्गेशः प्लवङ्गो भूरितेजसः ।
कुमारसूस्त्वं भगवान्रुद्रगर्भो हिरण्यकृत् ॥ २.३२.४६ ॥
మీరు వైశ్వానరుడు; పింగేశుడు, ప్లవంగుడు, అతి తేజస్వి. కుమారుని కన్నతల్లి మీరు; భగవంతుడు, రుద్రగర్భుడు, హిరణ్యకృత్.
2.32.47
अग्निर्ददातु मे तेजो वायुः प्राणं ददातु मे ।
पृथिवी बलमादध्याच्छिवं चापो दिशन्तु मे ॥ २.३२.४७ ॥
అగ్ని నాకు తేజస్సు ఇవ్వుగాక; వాయువు నాకు ప్రాణం ఇవ్వుగాక. భూమి నాకు బలాన్నిచ్చుగాక; జలాలు నాకు శుభాన్ని ప్రసాదించుగాక.
2.32.48
अपां गर्भ महासत्व जातवेदः सुरेश्वर ।
देवानां मुखमग्ने त्वं सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४८ ॥
జలాల గర్భమా, మహాసత్త్వుడా, జాతవేదుడా, సురేశ్వరా. దేవతల ముఖమైన అగ్నీ, సత్యంతో నన్ను పూర్తిగా పవిత్రం చేయండి.
2.32.49
ऋषिभिर्ब्राह्मणैश्चैव दैवतैरसुरैरपि ।
नित्यं सुहुत यज्ञेषु सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.४९ ॥
ఋషులు, బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, అసురుల చేత కూడా యజ్ఞాలలో ఎల్లప్పుడూ బాగా ఆహుతి అయ్యేవాడా, సత్యంతో నన్ను పవిత్రం చేయుము.
2.32.50
धूमकेतुः शिखी च त्वं पापहाऽनिसम्भवः ।
सर्वप्राणिषु नित्यस्थः सत्येन विपुनीहि माम् ॥ २.३२.५० ॥
ధూమకేతువు, శిఖి నీవే; పాపాలను నాశనం చేసేవాడా, వాయువు నుండి జన్మించినవాడా, అన్ని ప్రాణులలో ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉండేవాడా, సత్యంతో నన్ను పవిత్రం చేయుము.
2.32.51
एवं स्तुतोऽसि भगवन्प्रीतेन शिचिना मया ।
तुष्टिं पुष्टिं श्रुतं चैव प्रीति चाग्ने प्रयच्छ मे ॥ २.३२.५१ ॥
భగవంతుడా, ఈ విధంగా నేను ప్రీతితో శిచి రూపంలో నిన్ను స్తుతించాను. అగ్నీ, నాకు తృప్తిని, పుష్టిని, శ్రుతాన్ని, ప్రీతిని ప్రసాదించుము.
2.32.52
इत्येवं मन्त्रमाग्नेयं पठन्यो जुहुयाद्विभुम् ।
ऋद्धिमान्सततं दान्तः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २.३२.५२ ॥
ఈ విధంగా ఆగ్నేయ మంత్రాన్ని పఠిస్తూ సర్వవ్యాపకుడైన అగ్నిలో హోమం చేసేవాడు, సంపన్నుడై, ఎల్లప్పుడూ నిగ్రహంతో ఉంటూ, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
2.32.53
यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं यज्ञवाहन ।
एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम् ॥ २.३२.५३ ॥
యజ్ఞవాహనా, ఈ యజ్ఞానికి విఘ్నం కలిగించడం నీకు తగదు. ఇలా చెప్పి, మాద్రి కుమారుడు దర్భలను భూమిపై పరిచాడు.
2.32.54
विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत् ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्रस्य भारत ॥ २.३२.५४ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడు విధిప్రకారం అగ్ని ఎదుట కూర్చున్నాడు; భారతా, ఆ సైన్యం ముందు భయకంపితులై కలతచెందుతూ ఉండగా.
2.32.55
न चैनमत्यगाद्वह्निरुवाच महोदधिः ।
तमुपेत्य शनैर्वह्निरुवाच कुरुनन्दनम् ॥ २.३२.५५ ॥
అగ్ని అతన్ని దాటలేదు, మహాసముద్రమూ ఏమీ అనలేదు. అప్పుడు అగ్ని దగ్గరకు వచ్చి మెల్లగా కురువంశానందుడితో అన్నాడు.
2.32.56
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया ॥ २.३२.५६ ॥
మనుష్యుల దేవుడైన సహదేవునితో శాంతంగా ఇలా అన్నాడు: 'లేవు, లేవు, కౌరవ్యా! నేను ఈ పరీక్ష చేశాను.'
2.32.57
वेद्मि सर्वमभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च ।
मया तु रक्षितव्या पूरियं भरतसत्तम ॥ २.३२.५७ ॥
నీ మరియు ధర్మపుత్రుని అభిప్రాయమంతా నాకు తెలుసు. కానీ భరతశ్రేష్ఠా, ఈ నగరాన్ని నేను రక్షించాలి.
2.32.58
यावद्राज्ञो हि नीलस्य कुले वंशधरा इति ।
ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस्तव पाण्डव ॥ २.३२.५८ ॥
నీల రాజు వంశంలో వంశధరులు ఉన్నంతకాలం. ఓ పాండవా! నీ మనసులోని కోరికను నేను తప్పక నెరవేర్చుతాను.
2.32.59
तत उत्थाय हृष्टात्मा प्राञ्जलिः शिरसा नतः ।
पूजयामास माद्रेयटः पावकं भरतर्षभ ॥ २.३२.५९ ॥
అప్పుడు హృష్టమనస్కుడై లేచి, అంజలి ఘటించి శిరస్సు వంచి, మాద్రి కుమారుడైన సహదేవుడు, భరతర్షభా, అగ్నిని పూజించాడు.
2.32.60
पावके विनिवृत्ते तु नीलो राजाऽभ्यगात्तदा ।
पावकस्याज्ञया चैनमर्चयामास पार्थिवः ॥ २.३२.६० ॥
అగ్ని వెనుదిరిగిన తర్వాత, రాజు నీలుడు అప్పుడు దగ్గరకు వచ్చాడు. అగ్ని ఆజ్ఞతో ఆ రాజు అతన్ని కూడా సత్కరించాడు.
2.32.61
सत्कारेण नरव्याघ्रं सहदेवं युधां पतिम् ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां करे च विनिवेश्य च ॥ २.३२.६१ ॥
గౌరవంతో, యోధుల అధిపతి నరవ్యాఘ్రుడైన సహదేవుని ఆ పూజను స్వీకరించి, చేయి పట్టుకొని.
2.32.62
माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम् ।
त्रैपुरं स वशे कृत्वा राजानममितौजसम् ॥ २.३२.६२ ॥
అప్పుడు మాద్రీ కుమారుడు విజయంతో దక్షిణ దిశకు వెళ్ళాడు; త్రైపురాన్ని వశం చేసుకొని, అమితౌజస్సు గల రాజును కూడా వశపరచుకున్నాడు.
2.32.63
निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम् ।
आकृतिं कौशिकाचार्यं यत्ने महता ततः ॥ २.३२.६३ ॥
మహాబాహువైన అతడు బలంగా పౌరవేశ్వరుడైన రాజును పట్టుకున్నాడు; తరువాత గొప్ప ప్రయత్నంతో కౌశికాచార్యుడైన ఆకృతిని కూడా వశపరచుకున్నాడు.
2.32.64
वशे चक्रे महाबाहुः सुराष्ट्राधिपतिं तदा ।
सुराष्ट्रविषयस्थश्च प्रेषयामास रुक्मिणे ॥ २.३२.६४ ॥
మహాబాహువైన అతడు అప్పుడు సురాష్ట్రాధిపతిని వశం చేసుకున్నాడు; సురాష్ట్ర దేశంలో ఉంటూ రుక్మికి (దూతను) పంపాడు.
2.32.65
राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते ।
भीष्मकायस धर्मात्मा साक्षादिन्द्रसखाय वै ॥ २.३२.६५ ॥
భోజకటంలో ఉన్న బుద్ధిమంతుడైన మహామాత్యుడైన రాజుకు (సందేశం పంపాడు); ధర్మాత్ముడైన భీష్మకుడు నిజంగా ఇంద్రుని మిత్రుడే.
2.32.66
च चास्य प्रतिजग्राह ससुतः शासनं तदा ।
प्रीतिपूर्वं महाराज वासुदेवमवेक्ष्य च ॥ २.३२.६६ ॥
అతడు అప్పుడు తన కుమారులతో కలిసి అతని ఆజ్ఞను స్వీకరించాడు; మహారాజా, వాసుదేవుని చూసి ప్రేమపూర్వకంగా (అలా చేశాడు).
2.32.67
ततः स रत्नान्यादाय पुनः प्रायाद्युधां पतिः ।
ततः शूर्पारकं चैव तालाकटमथापि च ॥ २.३२.६७ ॥
అప్పుడు అతడు రత్నాలను తీసుకొని, యోధుల అధిపతి మళ్లీ ముందుకు సాగాడు. తరువాత శూర్పారకాన్ని, తాలాకటాన్ని కూడా.
2.32.68
वशे चक्रे महातेजा दण्डकांश्च महाबलः ।
सागरद्वीपवासांश्च नृपतीन्म्लेच्छयोनिजान् ॥ २.३२.६८ ॥
మహాతేజస్వి, మహాబలుడు దండకులను వశపరచుకొన్నాడు; సముద్రద్వీపాలలో నివసించే, మ్లేచ్ఛ వంశంలో పుట్టిన రాజులను కూడా.
2.32.69
निषादान्पुरुषादांश्च कर्णप्रावरणानपि ।
ये च कालमुखा नाम नरराक्षसयोनयः ॥ २.३२.६९ ॥
నిషాదులను, పురుషాదులను, చెవులనే కప్పుకొనే వారిని కూడా; కాలముఖులనే పేరుగల, నరరాక్షస వంశంలో పుట్టినవారిని కూడా.
2.32.70
कृत्स्नं कोलगिरिं चैव सुरभीपट्टनं तथा ।
द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा ॥ २.३२.७० ॥
సంపూర్ణ కోలగిరిని, సురభీ పట్టణాన్నీ, తామ్రాహ్వం అనే ద్వీపాన్నీ, రామక పర్వతాన్నీ కూడా.
2.32.71
तिमिङ्गिलं च स नृपं वशे कृत्वा महामतिः ।
एकपादांश्च पुरुषान्केरलान्वनवासिनः ॥ २.३२.७१ ॥
మహామతి అయిన అతడు తిమింగిల రాజును కూడా వశపరచుకొన్నాడు; ఏక పాదులైన మనుషులను, వనవాసులైన కేరలులను కూడా.
2.32.72
नगरीं सञ्जयन्तीं च पाषण्डं करहाटकम् ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७२ ॥
సంజయంతి నగరాన్ని, పాషండాన్నీ, కరహాటకాన్నీ; దూతల ద్వారానే వారిని వశపరచుకొని, వీరి నుండి కప్పాన్ని ఇప్పించాడు.
2.32.73
पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः ।
अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान् ॥ २.३२.७३ ॥
పాండ్యులను, ద్రవిడులను, చోడులు మరియు కేరళులతో కలిసినవారిని, ఆంధ్రులను, తావనులను, కళింగులను, ఉష్ట్రకర్ణికులను (జయించాడు).
2.32.74
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा ।
दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ २.३२.७४ ॥
అటవీ ప్రాంతాన్ని, అందమైన పురాన్ని, యవనుల నగరాన్ని (జయించాడు); దూతల ద్వారానే వారిని వశపరచుకొని వారి చేత కప్పం కట్టించాడు.
2.32.75
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च ।
दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः ॥ २.३२.७५ ॥
తరువాత తామ్రపర్ణికి వెళ్లి, కన్యాతీర్థాన్ని దాటి, కురువంశ ఆనందుడు దక్షిణ దిశంతటినీ జయించాడు.
2.32.76
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः ।
चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३२.७६ ॥
అలల మాలలు ధరించిన సముద్రపు ఉత్తర తీరానికి చేరి, కౌంతేయుడు తన సోదరుని కుమారుడు ఘటోత్కచుని గురించి ఆలోచించాడు.
2.32.77
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ॥ २.३२.७७ ॥
అప్పుడు తలచినంతనే ఆ రాక్షసుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. మేరు శిఖర ఆకారంతో వచ్చిన అతన్ని పాండుపుత్రుడు…
2.32.78
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः ।
आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः ॥ २.३२.७८ ॥
అప్పుడు బుద్ధిమంతుడు, శత్రువులను అణచువాడు, ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, సామోపాయంతోనే "రండి" అని అన్నాడు.
2.32.79
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः ।
घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ २.३२.७९ ॥
ఆ రాక్షస పరివారంతో అతడు వెంటనే ఆయనకు నమస్కరించి నిలిచాడు — మహాత్ముడైన ఘటోత్కచుడు, చూడ భయంకరమైన రాక్షసుడు.
2.32.80
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने ।
बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः ॥ २.३२.८० ॥
అక్కడే నిలిచి, శత్రువులను అణచిన ఆ ధర్మాత్ముడు పులస్త్యుని కుమారుడైన మహాత్ముడు విభీషణునికి ప్రీతితో దూత పంపాడు.
2.32.81
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम् ।
तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः ॥ २.३२.८१ ॥
అతడు ఆయన ఆజ్ఞను ప్రీతితో స్వీకరించాడు; ఆ బుద్ధిమంతుడు, సమర్థుడైన ప్రభువు కృష్ణుడు చేసినదానిని తన కార్యంగా భావించాడు.
2.32.82
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च ।
चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च ॥ २.३२.८२ ॥
తరువాత ఆయన వివిధ రత్నాలను, చందనం మరియు అగరు కర్రలను, దివ్యమైన ఆభరణాలను కూడా పంపాడు.