Mahābhārata · Adhyāya 2.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.36.1
रक्षणाद्धर्मराजस्य सत्यस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव स्वकर्मनिरताः प्रजाः ॥ २.३६.१ ॥
Gracias a la protección del rey de dharma, a la fiel observancia de la verdad y a la destrucción de los enemigos, los súbditos estaban todos entregados a sus propios deberes.
2.36.2
बलीनां सम्यगादानाद्धर्मतश्चानुशासनात् ।
निकामवर्षी पर्जन्यः स्फीतो जनपदोऽभवत् ॥ २.३६.२ ॥
Por la recaudación adecuada de los tributos y el gobierno según el dharma, la nube de lluvia llovió cuanto quiso, y el reino se volvió próspero.
2.36.3
सर्वारम्भाः सुप्रवृत्ता गोरक्षा कर्षणं वणिक् ।
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणः ॥ २.३६.३ ॥
Todas las empresas prosperaban: la cría de ganado, la labranza y el comercio; y todo esto, sobre todo, surgió de la administración real.
2.36.4
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यो वा राजन्प्रति परस्परम् ।
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयन्त मृषागिरः ॥ २.३६.४ ॥
Oh rey, no se oían palabras falsas: ni de ladrones o embaucadores, ni de unos contra otros, ni siquiera de los favoritos del rey.
2.36.5
अवर्षं चातिवर्षं च व्याधिपावकमूर्छनम् ।
सर्वमेतत्तदा नासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.३६.५ ॥
Sequía, lluvia excesiva, enfermedad, incendio y desmayo: nada de esto existía entonces, pues Yudhiṣṭhira, firme en el dharma, gobernaba.
2.36.6
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वभावजम् ।
अभिहर्तुं नृपा जग्मुर्नान्यैः कार्यैः कथञ्चनः ॥ २.३६.६ ॥
Los reyes acudían para agradar, servir y llevar tributo, obra de tributo nacida de su propia naturaleza, y no por ningún otro motivo.
2.36.7
धर्मैर्धनागमैस्तस्य ववधे निचयो महान् ।
कर्तुं यस्य न शक्येन क्षयो वर्षशतैरपि ॥ २.३६.७ ॥
Por medios justos y por la adquisición de riquezas, su reserva creció enormemente, tanto que no podía agotarse ni en cientos de años.
2.36.8
स्वकोष्ठस्य परीमाणं कोशस्य च महीपतिः ।
विज्ञाय राजा कौन्तेयो यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.३६.८ ॥
El rey, hijo de Kuntī, conociendo la medida de su propio almacén y del tesoro, fijó su mente solo en el sacrificio.
2.36.9
सुहृदश्चैव ये सर्वे पृथक्च सहचाब्रुवन् ।
यज्ञकालस्तव विभो क्रियतामत्र साम्प्रतम् ॥ २.३६.९ ॥
Y todos los amigos, tanto por separado como juntos, dijeron: 'Oh poderoso, ha llegado el tiempo de tu sacrificio; que se realice ahora.'
2.36.10
अथैवं ब्रुवतामेव तेषामभ्याययौ हरिः ।
ऋषिः पुराणो वेदात्मा दृश्यश्चैव विजानताम् ॥ २.३६.१० ॥
Mientras ellos hablaban así, llegó Hari, el antiguo vidente cuyo ser es el Veda, visible para quienes saben.
2.36.11
जगतस्तस्थुषां श्रेष्ठः प्रभवश्चाप्ययश्च ह ।
भूतभव्यभवन्नाथः केशवः केशिसूदनः ॥ २.३६.११ ॥
El mejor de los seres que se mueven y de los inmóviles, origen y disolución del mundo, señor de lo pasado, lo futuro y lo presente: Keśava, matador de Keśin.
2.36.12
प्राकारः सर्ववृष्णीनामापत्स्वभयदोऽरिहा ।
बलाधिकारे निक्षिप्य सम्यगानकदुन्दुभिम् ॥ २.३६.१२ ॥
Muralla de todos los Vṛṣṇis, dador de seguridad en las calamidades, matador de enemigos, que, tras confiar debidamente el mando del ejército a Ānakadundubhi (Vasudeva),
2.36.13
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः ।
धनौघं पुरुषव्याघ्रो बलेन महता वृतः ॥ २.३६.१३ ॥
Mādhava, tigre entre los hombres, rodeado de un gran ejército, trajo para el rey Dharma un montón de riquezas de toda clase, altas y bajas.
2.36.14
तं धनौघमपर्यन्तं रत्नसागरमक्षयम् ।
नादयन्रथघोषेण प्रविशेश पुरोत्तमम् ॥ २.३६.१४ ॥
Haciendo resonar con el estruendo de los carros aquella inmensa e inagotable corriente de riquezas, un océano de joyas, entró en la mejor de las ciudades.
2.36.15
पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहोऽभवत् ।
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना।
कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम् ॥ २.३६.१५ ॥
Colmada con sus riquezas, se convirtió en causa de dolor para los enemigos. Como el cielo con el sol y un lugar sin viento con el viento, así se alegró la ciudad de los Bhāratas cuando Kṛṣṇa llegó con ellos.
2.36.16
तं मुदाऽभिसमागम्य सत्कृत्य च यथाविधि ।
स पृष्ट्वा कुशलं चैव सुखासीनं युधिष्ठिरः ॥ २.३६.१६ ॥
Encontrándolo con alegría y honrándolo según el rito, Yudhiṣṭhira, después de preguntar por su bienestar, se dirigió a él mientras estaba sentado con comodidad.
2.36.17
म्यद्वैपायनमुखैर्ऋत्विग्भिः पुरुषर्षभः ।
भीमार्जुनयमैश्चैव सहितः कृष्णमब्रवीत् ॥ २.३६.१७ ॥
Junto con el gran sabio Dvaipāyana y los sacerdotes, y con Bhīma, Arjuna y los gemelos, Yudhiṣṭhira, toro entre los hombres, dijo a Kṛṣṇa:
2.36.18
त्वत्कृते पृथिवी सर्वा मद्वशे कृष्ण वर्तते ।
धनं च बहु वार्ष्णेय त्वत्प्रसादादुपार्जितम् ॥ २.३६.१८ ॥
Kṛṣṇa, por tu causa toda la tierra está bajo mi dominio; y, descendiente de Vṛṣṇi, mucha riqueza ha sido conquistada por tu gracia.
2.36.19
सोऽहमिच्छामि तत्सर्वं विधिवद्देवकीसुत ।
उपयोक्तुं द्विजाग्र्येभ्यो हव्यवाहे च माधव ॥ २.३६.१९ ॥
Oh hijo de Devakī, deseo ofrecer todo eso, conforme al rito, a los mejores de los dvija y al fuego portador de la ofrenda, oh Mādhava.
2.36.20
तदहं यष्टुमिच्छामि दाशार्ह सहितस्त्वया ।
अनुजैश्च महाबाहो तन्माऽनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.३६.२० ॥
Por eso deseo realizar el sacrificio, oh Dāśārha, junto contigo y con mis hermanos menores. Oh de grandes brazos, deberías concederme permiso para ello.
2.36.21
तद्दीक्षापय गोविन्द त्वमात्मानं महाभुज ।
त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता ह्यहम् ॥ २.३६.२१ ॥
Por tanto, oh Govinda, oh de grandes brazos, consagra tú mismo. Cuando tú hayas realizado el sacrificio, oh Dāśārha, yo quedaré libre de pecado.
2.36.22
मां वाप्यभ्यनुजानीह सहैभिरनुजैर्विभो ।
अनुज्ञातस्त्वया कृष्ण प्राप्नुयां क्रतुमुत्तमम् ॥ २.३६.२२ ॥
Concédeme, junto con estos hermanos menores, tu permiso, oh omnipotente. Oh Kṛṣṇa, habiendo sido autorizado por ti, que alcance el supremo sacrificio.
2.36.23
तं कृष्णःस प्रत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम् ।
त्वमेव राजशार्दूल रम्राडर्हो महाक्रतुम्।
सम्प्राप्नुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास्ततो वयम् ॥ २.३६.२३ ॥
Kṛṣṇa le respondió, tras hablar largamente de sus virtudes: "Solo tú, tigre entre los reyes, eres digno de ser emperador; alcanza el gran sacrificio. Cuando lo hayas alcanzado, entonces estaremos realizados."
2.36.24
यदस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि श्रेयस्यवस्थिते ।
नियुङ्क्ष्व त्वं च मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः ॥ २.३६.२४ ॥
El sacrificio que deseas, estando yo establecido como el bien supremo, asígname a su tarea; haré todo cuanto digas.
2.36.25
सफलः कृष्ण सङ्कल्पः सिद्धिश्च नियता मम ।
यस्यमे त्वं हृषीकेश यथेप्सितमुपस्थितः ॥ २.३६.२५ ॥
Oh Kṛṣṇa, mi resolución da fruto y mi éxito está asegurado, pues tú, oh Hṛṣīkeśa, estás ante mí como deseaba.
2.36.26
अनुज्ञातस्तु कृष्णेन पाण्डवो भ्रातृभिः सह ।
ईजितुं राजसूयेन साधनान्युपचक्रमे ॥ २.३६.२६ ॥
Habiendo recibido el permiso de Kṛṣṇa, el Pāṇḍava, junto con sus hermanos, comenzó a reunir los medios para celebrar el sacrificio Rājasūya.
2.36.27
ततस्त्वाज्ञापयामास पाण्डवोऽरिनिबर्हणः ।
सहदेवं युधां श्रेष्ठं मन्त्रिणश्चैव सर्वशः ॥ २.३६.२७ ॥
Entonces el Pāṇḍava, destructor de enemigos, dio órdenes en todo a Sahadeva, el mejor de los guerreros, y a los ministros.
2.36.28
अस्मिन्क्रतौ यथोक्तानि यज्ञाङ्गानि द्व्जातिभिः ।
यथोपकरणं सर्वं मङ्गलानि च सर्वशः ॥ २.३६.२८ ॥
Para este sacrificio, que se dispongan en todo los miembros del rito tal como los prescriben los nacidos dos veces, con todos los utensilios y todas las cosas auspiciosas.
2.36.29
अधियज्ञांश्च सम्भारान्दौम्योक्तान्क्षिप्रमेव हि ।
समानयन्तु पुरुषा यथायोगं यथाक्रमम् ॥ २.३६.२९ ॥
Que los hombres reúnan rápidamente los objetos y materiales del sacrificio señalados por Dhaumya, cada cosa en su lugar y en el orden debido.
2.36.30
इन्द्रसेनो विशोकश्च पूरश्चार्जुनसारथिः ।
अन्नाद्याहरणे युक्ताः सन्तु मत्प्रियकाम्यया ॥ २.३६.३० ॥
Que Indrasena, Viśoka y Pūra, el auriga de Arjuna, se ocupen de traer alimentos y lo demás, por el deseo de complacerme.
2.36.31
सर्वकामाश्च कार्यन्तां रसगन्धसमन्विताः ।
मनोरथप्रीतिकरा द्विजानां कुरुसत्तम ॥ २.३६.३१ ॥
Que se preparen todos los manjares deseados, llenos de sabor y aroma, que alegren el corazón de los dvijas, oh mejor de los Kurus.
2.36.32
तद्वाक्यसमकालं च कृतं सर्वं न्यवेदयत् ।
सहदेवो युधां श्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरे ॥ २.३६.३२ ॥
En el mismo momento de aquellas palabras, todo quedó hecho, y Sahadeva, el mejor de los guerreros, lo informó todo a Yudhiṣṭhira, el rey del dharma.
2.36.33
ततो द्वैपायनो राजन्नृत्विजः समुपानयत् ।
वेदानिव महाभागान्साक्षान्मूर्तिमतो द्विजान् ॥ २.३६.३३ ॥
Entonces, oh rey, Dvaipāyana (Vyāsa) trajo a los sacerdotes oficiantes, de gran fortuna, semejantes a los Vedas mismos, dvijas encarnados en persona.
2.36.34
स्वयं ब्रह्मत्वमकरोत्तस्य सत्यवतीसुतः ।
धनञ्जयानामृषभः सुसामा सामगोऽभवत् ॥ २.३६.३४ ॥
El hijo de Satyavatī asumió él mismo el oficio de brahmán, y Susāman, toro entre los Dhanañjayas, se convirtió en cantor del Sāma.
2.36.35
याज्ञवल्क्यो बभूवाथ ब्रह्मिष्ठोऽध्वर्युसत्तमः ।
पैलो होता वसोः पुत्रो धौम्येन सहितोऽभवत् ॥ २.३६.३५ ॥
Entonces Yājñavalkya se convirtió en el adhvaryu, el mejor de los conocedores de brahman; Paila, hijo de Vasu, fue el hotṛ, unido a Dhaumya.
2.36.36
एतेषां पुत्रवर्गाश्च शिष्याश्च भरतर्षभ ।
बभूवुर्होत्रगाः सर्वे वेदवेदाङ्गपारगाः ॥ २.३६.३६ ॥
Y sus grupos de hijos y discípulos, oh toro de los Bharatas, se convirtieron todos en sacerdotes hotṛ, maestros que habían llegado a la otra orilla de los Vedas y sus miembros.
2.36.37
ते वाचयित्वा पुण्याहमूहयित्वा च तं विधिम् ।
शास्त्रोक्तं पूजयामासुस्तद्देवयजनं महत् ॥ २.३६.३७ ॥
Tras hacer recitar la bendición auspiciosa y ordenar aquel rito, honraron según las escrituras aquel gran lugar de sacrificio de los dioses.
2.36.38
तत्र चक्रुरनुज्ञाताः शरणान्युत शिल्पिनः ।
गन्धवन्ति विशालानि वेश्मानीव दिवौकसाम् ॥ २.३६.३८ ॥
Allí, con permiso, los artesanos construyeron alojamientos fragantes y vastos, como las moradas de los habitantes del cielo.
2.36.39
तत आज्ञापयामास स राजा राजसत्तमः ।
सहदेवं तदा सद्यो मन्त्रिणं पुरुषर्षभः ॥ २.३६.३९ ॥
Entonces aquel mejor de los reyes, toro entre los hombres, ordenó de inmediato a su ministro Sahadeva.
2.36.40
आमन्त्रणार्थं दूतांस्त्वं प्रेषयस्वाशुगान्द्रुतम् ।
उपश्रुत्य वचो राज्ञः स दूतान्प्राहिणोत्तदा ॥ २.३६.४० ॥
«Para la invitación, envía de inmediato mensajeros veloces.» Oída la palabra del rey, entonces envió a los mensajeros.
2.36.41
आमन्त्रयध्वं राष्ट्रेषु ब्राह्मणान्भूमिपानथ ।
विनाश्च मान्याञ्शूद्रांश्च सर्वानानयतेति च ॥ २.३६.४१ ॥
«Invitad en los reinos a los brahmanes y a los señores de la tierra; traed a todos, a los vaiśyas, a los venerables y a los śūdras.»
2.36.42
ते सर्वान्पृथिवीपालान्पाण्डवेयस्य शासनात् ।
आमन्त्रयाम्बभूवुस्ते प्रेषयामास चापरान् ॥ २.३६.४२ ॥
Por orden del hijo de Pāṇḍu invitaron a todos los señores de la tierra, y enviaron también a otros.
2.36.43
दूताश्च वाहनैर्जग्भू राष्ट्राणि सुबहून्यपि ।
ततो युधिष्ठिरो राजा प्रेषयामास पाण्डवम् ॥ २.३६.४३ ॥
Los mensajeros partieron en sus vehículos hacia muchos reinos. Entonces el rey Yudhiṣṭhira envió al Pāṇḍava (Nakula).
2.36.44
नकुलं हास्तिनपुरं भीष्माय भरतर्षभ ।
द्रोणाय धृतराष्ट्राय विदुराय कृपाय च।
भ्रातृणां चैव सर्वेणां येऽनुरक्ता युधिष्ठिरे ॥ २.३६.४४ ॥
Oh, el mejor de los Bharatas, Nakula fue a Hāstinapura, a Bhīṣma, Droṇa, Dhṛtarāṣṭra, Vidura y Kṛpa, y a todos los hermanos que eran leales a Yudhiṣṭhira.
2.36.45
ततस्ते तु यथाकालं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
दीक्षयाञ्चक्रिरे विप्रा राजसूयाय भारत ॥ २.३६.४५ ॥
Entonces los brahmanes consagraron debidamente a Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, para el sacrificio Rājasūya, oh Bhārata.
2.36.46
ज्येष्ठामूले अमावास्यां मृगाजिनसमावृतः ।
रौरवाजिनसंवीतो नवनीताक्तदेहवान् ॥ २.३६.४६ ॥
En el día de luna nueva bajo la constelación Jyeṣṭhā-Mūla, envuelto en una piel de ciervo, vestido con la piel de un ciervo ruru, con el cuerpo untado de mantequilla fresca (Yudhiṣṭhira).
2.36.47
दीक्षितः स तु धर्मात्मा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
जगाम यज्ञायतनं वृतो विप्रैः सहस्रशः ॥ २.३६.४७ ॥
Consagrado, el rey de la Justicia Yudhiṣṭhira, de alma recta, fue al recinto del sacrificio, rodeado por miles de brahmanes.
2.36.48
भातृभिर्ज्ञातिभिश्चैव सुहृद्भिः सचिवैः सह ।
क्षत्रियैश्च मनुष्येन्द्रैर्नानादेशसमागतैः ॥ २.३६.४८ ॥
con sus hermanos, parientes, amigos y ministros, y con los guerreros kṣatriya y señores de hombres venidos de diversas tierras.
2.36.49
अमात्यैश्च नरश्रेष्ठो धर्मो विग्रहवानिव। ॥ २.३६.४९ ॥
Con sus ministros, el mejor de los hombres (Yudhiṣṭhira) era como el Dharma encarnado.
2.36.50
सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदाङ्गपारगाः ।
तेषामावसथांश्चक्रुर्धर्मराजस्य शासनात् ॥ २.३६.५० ॥
Los expertos en todas las ciencias y maestros de los Vedas y sus ramas construyeron moradas para ellos por orden del rey del Dharma.
2.36.51
बह्वन्नाच्छादनैर्युक्तान्सगणानां पृथक् पृथक् ।
सर्वर्तुगुणसम्पन्नाञ्शिल्पिनोऽथ सहस्रशः ॥ २.३६.५१ ॥
Provistas de abundante comida y vestido, separadas para cada uno con su séquito, dotadas de las cualidades de todas las estaciones — las construyeron miles de artesanos.
2.36.52
तेषु ते न्यवसन्राजन्ब्राह्मणा नृपसत्कृताः ।
कथयन्तः कथा बह्वीः पश्यन्तो नटनर्तकान् ॥ २.३६.५२ ॥
Allí, oh rey, habitaban aquellos brahmanes honrados por el rey, contando muchas historias y mirando a actores y bailarines.
2.36.53
भुञ्जतां चैव विप्राणां वदतां च महास्वनः ।
अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम् ॥ २.३६.५३ ॥
Allí se oía sin cesar el gran estrépito de los brahmanes que comían y hablaban, y de los magnánimos alegres.
2.36.54
दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति ।
एवम्प्रकाराः सञ्जल्पाः श्रूयन्तेस्मात्र नित्यशः ॥ २.३६.५४ ॥
«¡Dadles, dadles!» «¡Comed, comed!» — tales palabras se oían allí a diario.
2.36.55
गवां शतसहस्राणि शयनानां च भारत ।
रुक्मस्य योषितां चैव धर्मराजः पृथक् ददौ ॥ २.३६.५५ ॥
Oh Bhārata, el rey del dharma dio por separado cientos de miles de vacas, lechos, oro y mujeres.
2.36.56
प्रावर्ततैव यज्ञः स पाण्डवस्य महात्मनः ।
पृथिव्यामेकवीरस्य शक्रस्येव त्रिविष्टपे ॥ २.३६.५६ ॥
Aquel sacrificio del magnánimo Pāṇḍava comenzó, como si Indra, el único héroe, lo celebrara en el cielo.
2.36.59
आजग्मुर्ब्राह्मणास्तत्र विषयेभ्यस्ततस्ततः ॥ २.३६.५९ ॥
Allí llegaron brahmanes desde diversas regiones.