Mahābhārata · Adhyāya 2.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.39.1
ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सह ।
अन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्हा महर्षयः ॥ २.३९.१ ॥
Entonces, en el día de la consagración, los brahmanes junto con los reyes y los grandes sabios dignos de honor entraron en el recinto interior del sacrificio.
2.39.2
नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः ।
समासीनाः शुशुभिरे सहराजर्षिभिस्तदा ॥ २.३९.२ ॥
En aquel recinto interior del gran de alma, Nārada y los demás, sentados junto a los reyes sabios, resplandecían entonces.
2.39.3
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयस्तथा ।
कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः ॥ २.३९.३ ॥
Los dioses y los sabios divinos, reunidos en la morada de Brahmā, esperando el intervalo del rito, de esplendor sin medida, se pusieron a conversar.
2.39.4
एवमेतन्न चाप्येवमेवं चैतन्न चान्यथा ।
इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डां वै परस्परम् ॥ २.३९.४ ॥
"Es así, y no es así; es así, y no es de otro modo" — así, muchos allí hablaban, disputando unos con otros en vana controversia.
2.39.5
कृशानर्थांस्ततः केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते ।
अकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चयैः ॥ २.३९.५ ॥
Entonces algunos hacían fuertes los puntos débiles y débiles los fuertes; con razones y conclusiones escriturales así lo hacían.
2.39.6
तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैरुदीरितम् ।
विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम् ॥ २.३९.६ ॥
Allí algunos sabios desecharon el sentido dicho por otros, como los halcones arrojan la presa que está en el cielo.
2.39.7
केचिद्धर्मार्थकुशलाः केचित्तत्र महाव्रताः ।
रेमिरे कथयन्तश्च सर्वभाष्यविदां वराः ॥ २.३९.७ ॥
Allí algunos eran diestros en dharma y artha, otros observaban grandes votos; los mejores conocedores de toda forma de discurso se regocijaban conversando.
2.39.8
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
आबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवायता ॥ २.३९.८ ॥
Aquel altar, repleto de dioses, de nacidos dos veces y de grandes sabios versados en los Vedas, resplandecía como el vasto cielo cuajado de estrellas.
2.39.9
न तस्यां सन्निधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रती ।
अन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.३९.९ ॥
Oh rey, entonces en la morada de Yudhiṣṭhira, cerca de aquel altar interior, no había ningún śūdra ni nadie sin votos.
2.39.10
तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम् ।
तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.३९.१० ॥
Entonces Nārada, viendo aquella prosperidad nacida del rito sacrificial del afortunado, se complació contemplando el esplendor del sabio rey del dharma.
2.39.11
अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिप ।
नारदस्तु तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम् ॥ २.३९.११ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, aquel sabio Nārada cayó en pensamientos al ver la reunión de todos los kṣatriyas.
2.39.12
सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां पुरुषर्षभ ।
अंशावतरणे याऽसौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत् ॥ २.३९.१२ ॥
Oh toro entre los hombres, recordó aquella antigua historia que tuvo lugar en la morada de Brahmā durante el descenso de las porciones divinas.
2.39.13
देवानां सङ्गमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दन ।
नारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम् ॥ २.३९.१३ ॥
Oh deleite de los Kurus, Nārada, al saber de aquella reunión de los dioses, recordó en su mente a Hari, el de ojos de loto.
2.39.14
साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुः ।
प्रतिज्ञां पालयंश्चेमां जातः परपुरञ्जयः ॥ २.३९.१४ ॥
Ese Nārāyaṇa omnipresente, destructor de los enemigos de los dioses, cumpliendo esta promesa, nació en persona en la casta guerrera, conquistador de ciudades enemigas.
2.39.15
न्दिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम् ।
न्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ ॥ २.३९.१५ ॥
…Quien antaño, siendo él mismo el creador de los seres, ordenó a los dioses: golpeándoos unos a otros, volveréis a obtener los mundos.
2.39.16
इति नारायणः शम्भुर्भगवान्भूतभावनः ।
आदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये ॥ २.३९.१६ ॥
Así, el bienaventurado Nārāyaṇa, Śambhu, sustentador de los seres, habiendo ordenado a todos los dioses, nació en la destrucción de los Yadus.
2.39.17
क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरः ।
परया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट् ॥ २.३९.१७ ॥
En la tierra, en el linaje de los Andhaka y Vṛṣṇi, el mejor de los portadores de linaje brilló con suprema gloria, como la luna entre las estrellas.
2.39.18
यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासते ।
सोयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः ॥ २.३९.१८ ॥
Cuyo poder de brazos todos los dioses, junto con Indra, veneran: este Hari, aplastador de enemigos, habita bajo un nombre humano.
2.39.19
अहो बत महद्भूतं स्वयम्भूर्यदिदं स्वयम् ।
आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम् ॥ २.३९.१९ ॥
¡Ah, qué prodigio! El Autoexistente mismo volverá a tomar la casta guerrera, dotada de fuerza.
2.39.20
इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास सर्ववित् ।
हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीज्यं तमीश्वरम् ॥ २.३९.२० ॥
Así, Nārada, el conocedor de todo, meditó este pensamiento, reconociendo a Hari Nārāyaṇa, el Señor que ha de ser adorado con sacrificios.
2.39.21
तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतः ।
महाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः ॥ २.३९.२१ ॥
En aquel gran sacrificio del sabio rey del dharma, Nārada, el mejor entre los conocedores del dharma y de gran intelecto, permaneció de pie con gran honor.
2.39.22
ततः समुदिता मुख्यैर्गुणैर्गुणवतां वराः ।
बहवो भावितात्मानः पृथक्पृथगरिन्दमाः ॥ २.३९.२२ ॥
Entonces se reunieron, cada uno por separado, muchos de los mejores entre los virtuosos, dotados de cualidades principales, de alma pura, subyugadores de enemigos.
2.39.23
आत्मकृत्यमिति ज्ञात्वा पाञ्चालास्तत्र सर्वशः ।
समीयुर्वृष्णयश्चैव तदाऽनीकाग्रहारिणः ॥ २.३९.२३ ॥
Sabiendo que era asunto propio, los Pañcālas y los Vṛṣṇis se reunieron allí todos, junto con los que tomaban la vanguardia del ejército.
2.39.24
दाराः सजनामात्या वहन्तो रत्नसञ्चयान् ।
विकृष्टत्वाच्च देशस्य गुरुभारतया च ते ॥ २.३९.२४ ॥
Sus esposas, pueblos y ministros llegaron cargando montones de joyas, pues la tierra estaba lejos y la carga era pesada.
2.39.25
ययुः प्रमुदिताः पश्चाद्भगवन्तं समन्वयुः ।
बलशेषं समुदितं परिगृह्य समन्ततः ॥ २.३९.२५ ॥
Alegres, marcharon y siguieron al Bienaventurado, tras reunir por todas partes el ejército restante.
2.39.26
अजश्चक्रायुधः शौरिरमित्रगणमर्दनः ।
बलाधिकारे निक्षिप्य संमान्यानकदुन्दुभिम् ॥ २.३९.२६ ॥
El no nacido, portador del disco, hijo de Śūra, aplastador de huestes enemigas, confió el mando del ejército y honró a Ānakadundubhi.
2.39.27
सम्प्रायाद्यादवश्रेष्ठो जयमाने युधिष्ठिरे ।
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः ॥ २.३९.२७ ॥
Mādhava, el mejor de los Yādava, partió hacia el rey de la justicia Yudhiṣṭhira, que estaba triunfando, llevando toda clase de bienes.
2.39.28
धनौघं पुरतः कृत्वा खाण्डवप्रस्थमाययौ ।
तत्र यज्ञगतान्पश्यंश्चैद्यवर्गसमागतान् ॥ २.३९.२८ ॥
Poniendo ante sí un torrente de riquezas, llegó a Khāṇḍavaprastha, contemplando a los reyes de la estirpe Caidya y otros reunidos allí para el sacrificio.
2.39.29
भूमिपालगणान्सर्वान्सप्रभानिव तोयदान् ।
घकायान्निवसतो यूथपानिव यूथपः ॥ २.३९.२९ ॥
A todos los grupos de guardianes de la tierra, resplandecientes como nubes, como jefes de manadas que habitan en el bosque.
2.39.30
बलिनः सिंहसङ्काशान्महीमावृत्य तिष्ठतः ।
ततो जनौघसम्बाधं राजसागरमव्ययम् ॥ २.३९.३० ॥
Los poderosos, semejantes a leones, que cubrían la tierra al estar de pie; luego el océano inagotable de reyes, abarrotado de multitudes.
2.39.31
नादयन्रथघोषेण ह्युपायान्मधुसूदनः ।
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना ॥ २.३९.३१ ॥
Madhusūdana llegó, haciendo resonar el estruendo del carro, como un lugar sin sol o una calma sin viento.
2.39.32
कृष्णेन समुपेतेन जहर्षे भारतं पुरम् ।
ब्राह्मणक्षत्रियाणां तु पूजार्थं ह्यर्थधर्मवित् ॥ २.३९.३२ ॥
Al llegar Kṛṣṇa, la ciudad de los Bhāratas se regocijó, para honrar a los brahmanes y kṣatriyas, conocedores del deber y la riqueza.
2.39.33
सहदेवो विशेषज्ञो माद्रीपुत्रः कृतोऽभवत् ।
भगवन्तं तु भूतानां भास्वन्तमिव तेजसा ॥ २.३९.३३ ॥
Sahadeva, hijo de Mādrī, experto en distinciones, fue designado; era como el bienaventurado señor de los seres, resplandeciente de esplendor como el sol.
2.39.34
विशन्तं यज्ञभूमिं तां सितस्यावरजं प्रभुम् ।
तेजोराशिमृषिं विप्रमदृश्यं वै विजानताम् ॥ २.३९.३४ ॥
Al entrar en aquel recinto sacrificial: el hermano menor de Sita, el señor, masa de esplendor, sabio y brahmán, invisible incluso para los que saben.
2.39.35
वयोधिकानां वृद्धानां मार्गमात्मनि तिष्ठताम् ।
जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभवाप्ययमच्युतम् ॥ २.३९.३५ ॥
Él, que permanece en sí mismo, el camino de los ancianos mayores en años; origen y disolución del mundo móvil e inmóvil, el inmutable.
2.39.36
अनन्तमन्तं शत्रूणाममित्रगणमर्दनम् ।
प्रभवं सर्वभूतानामापत्स्वभयमच्युतम् ॥ २.३९.३६ ॥
Aunque infinito, es el fin de los enemigos, aplastador de huestes de adversarios, origen de todos los seres, refugio sin temor en la calamidad, el inmutable.
2.39.37
भविष्यं भावनं भूतं द्वारवत्यामरिन्दमम् ।
स दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रतिपूज्यामितौजसम् ॥ २.३९.३७ ॥
En Dvāravatī, al ver llegar a Kṛṣṇa, origen de lo futuro, lo presente y lo pasado, domador de enemigos y de poder sin medida, lo honró como correspondía.
2.39.38
यथार्हं केशवे वृत्तिं प्रत्यपद्यत पाण्डवः ।
ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यसंयोगं सम्प्रधार्य गुणागुणैः ॥ २.३९.३८ ॥
El Pāṇḍava, tras considerar la relación de mayor y menor según sus cualidades y defectos, adoptó hacia Keśava la conducta que correspondía.
2.39.39
आरिराधयिषुर्धर्मः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
महदादित्यसङ्काशमासनं च जगत्पतेः। ॥ २.३९.३९ ॥
Dharma, deseando agradar al señor del mundo, honró a los mejores de los dos veces nacidos, y ofreció al señor del mundo un asiento que brillaba como el gran sol.
2.39.40
ददौ नासादितं कैश्चित्तस्मिन्नुपविवेश सः ।
ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत ॥ २.३९.४० ॥
Le dieron un asiento que nadie había obtenido, y se sentó en él. Entonces Bhīṣma dijo al rey Dharmarāja Yudhiṣṭhira: "Oh rey, que se rinda a los reyes el honor que les corresponda, oh Bhārata."
2.39.41
आचार्यमृत्विजं चैव संयुजं च युधिष्ठिर ।
स्नातकं च प्रियं प्राहुः षडर्घार्हान्नृपं तथा ॥ २.३९.४१ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, un maestro, un sacerdote oficiante, un pariente, un graduado en el estudio védico, un amigo querido y un rey: a estos llaman dignos de las seis ofrendas de honor.
2.39.42
एतानर्घ्यानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान् ।
त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः ॥ २.३९.४२ ॥
A quienes llegan y han permanecido un año entero los llaman dignos de la ofrenda. Estos han venido a nosotros tras un largo lapso de tiempo.
2.39.43
एषामेकैकशो राजन्नर्घ आनीयतामिति ।
अथ तैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम् ॥ २.३९.४३ ॥
Oh rey, que se traiga una ofrenda de honor para cada uno de ellos, uno por uno; luego que se presente al más excelente y digno entre ellos.
2.39.44
कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दन ।
उपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.३९.४४ ॥
¿A quién, oh deleite de los Kurus, consideras que se debe dar esta ofrenda de honor? Dime qué es apropiado presentar, oh abuelo.
2.39.45
ततो भीष्मः शान्तनवो बुद्ध्या निश्चित्य वीर्यवान् ।
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि ॥ २.३९.४५ ॥
Entonces Bhīṣma, el hijo de Śantanu, el poderoso, habiendo decidido con su juicio, considera que Kṛṣṇa, descendiente de Vṛṣṇi, es el más digno de honor sobre la tierra.
2.39.46
एष ह्येषां समस्तानां तेजोबलपराक्रमैः ।
मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः ॥ २.३९.४६ ॥
Este, en medio de todos ellos, brilla con esplendor, fuerza y valor, como el sol ardiente entre las luces.
2.39.47
असूर्यमिव सूर्येण निर्वातमिव वायुना ।
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः ॥ २.३९.४७ ॥
Como un lugar sin sol es iluminado por el sol, y un lugar sin viento es alegrado por el viento, así esta asamblea nuestra ha sido iluminada y alegrada por Kṛṣṇa.
2.39.48
तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान् ।
उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम् ॥ २.३९.४८ ॥
Autorizado por Bhīṣma, el poderoso Sahadeva presentó entonces, según el rito, la excelente ofrenda de honor al descendiente de Vṛṣṇi.
2.39.49
गामर्घ्यं मधुपर्कं च ह्यानीयोपाहरत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे राजन्निदमासीत्तदाऽद्भुतम् ॥ २.३९.४९ ॥
Trayendo una vaca, la ofrenda de agua de honor y el madhuparka, se los presentó entonces. Oh rey, en ese intervalo ocurrió esto maravilloso.
2.39.50
तां दृष्ट्वा क्षत्रियाः सर्वे पूजां कृष्णस्य भूयसीम् ।
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥ २.३९.५० ॥
Al verlo, todos los kṣatriyas, mirándose unos a otros mientras estaban sentados, guardaron en su corazón aquel gran honor rendido a Kṛṣṇa.
2.39.51
प्रतिजग्राह तां कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
शिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे ॥ २.३९.५१ ॥
Kṛṣṇa la aceptó según el rito prescrito por las escrituras; pero Śiśupāla no pudo soportar aquel honor rendido a Vāsudeva.
2.39.52
उपालभ्य स भीष्मं च धर्मराजं च संसदि ।
अवाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः ॥ २.३९.५२ ॥
Reprochando a Bhīṣma y al rey Dharma en la asamblea, el poderoso rey de los Cedi denostó a Vāsudeva.
2.39.53
तेषामाकारभावज्ञः सहदेवो न चक्षमे ।
मानिनां बलिनां राज्ञां पुरुः सन्दर्शिते पदे ॥ २.३९.५३ ॥
Sahadeva, conociendo sus intenciones y sentimientos, no pudo soportar que se le señalara su lugar ante los reyes orgullosos y poderosos.
2.39.54
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीत्सहदेवस्य मूर्धनि ।
जन्मप्रभृति वृष्णीना सुनीथः शत्रुरब्रवीत् ॥ २.३९.५४ ॥
Una gran lluvia de flores cayó sobre la cabeza de Sahadeva; entonces Sunītha, enemigo de los Vṛṣṇi desde su nacimiento, habló.
2.39.55
प्रष्टा वियोनिजो राजा प्रतिवक्ता नदीसुतः ।
प्रतिग्रहीता गोपालः प्रदाता च वियोनिजः ॥ २.३९.५५ ॥
El que pregunta es el rey nacido sin vientre; el que responde es el hijo del río; el receptor del don es el pastor, y el dador también es uno nacido sin vientre.
2.39.56
सदस्या मूकवत्सर्वे आसतेऽत्र किमुच्यते ।
इत्युक्त्वा स विहस्याशु पाण्डुं पुनरब्रवीत् ॥ २.३९.५६ ॥
Todos los miembros de la asamblea se sientan aquí como mudos; ¿qué se puede decir sobre esto? Diciendo esto, riendo, habló de nuevo rápidamente al hijo de Pāṇḍu.
2.39.57
अतिपश्यसि वा सर्वान्न वा पश्यसि पाण्डव ।
तिष्ठत्स्वन्येषु पूज्येषु गोपमर्चितवानसि ॥ २.३९.५७ ॥
Hijo de Pāṇḍu, ¿ves a todos o no ves? Mientras otros dignos permanecen, has honrado al pastor.
2.39.58
एते चैवोभये तात कार्यस्य तु विनाशके ।
अतिदृष्टिरदृष्टिर्वा तयोः किं त्वं समास्थितः ॥ २.३९.५८ ॥
Querido hijo, ambos destruyen el asunto. Ver en exceso o no ver: ¿cuál de estos dos has adoptado?