മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.39.1
ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सह ।
अन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्हा महर्षयः ॥ २.३९.१ ॥
പിന്നീട് അഭിഷേചനീയ ദിനത്തിൽ രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണരും ആദരണീയരായ മഹർഷിമാരും അന്തർവേദിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.39.2
नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः ।
समासीनाः शुशुभिरे सहराजर्षिभिस्तदा ॥ २.३९.२ ॥
ആ മഹാത്മാവിന്റെ അന്തർവേദിയിൽ നാരദൻ മുതലായ പ്രധാനികൾ രാജർഷിമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന് അപ്പോൾ ശോഭിച്ചു.
2.39.3
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयस्तथा ।
कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः ॥ २.३९.३ ॥
ബ്രഹ്മഭവനത്തിൽ ഒത്തുചേർന്ന ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും കർമാന്തരം കാത്തിരുന്ന് അളവറ്റ തേജസ്സോടെ സംസാരിച്ചു.
2.39.4
एवमेतन्न चाप्येवमेवं चैतन्न चान्यथा ।
इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डां वै परस्परम् ॥ २.३९.४ ॥
"ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, പക്ഷേ ഇങ്ങനെയല്ല; ഇത് ഇങ്ങനെതന്നെ, മറ്റൊരു വിധത്തിലല്ല" എന്ന് അവിടെ പലരും പരസ്പരം വിതണ്ഡാവാദം നടത്തി.
2.39.5
कृशानर्थांस्ततः केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते ।
अकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चयैः ॥ २.३९.५ ॥
പിന്നെ അവിടെ ചിലർ ദുർബലമായ അർഥങ്ങളെ ബലപ്പെടുത്തി, ബലമുള്ളവയെ ദുർബലമാക്കി; ഹേതുക്കളും ശാസ്ത്രനിശ്ചയങ്ങളും കൊണ്ട് അങ്ങനെ ചെയ്തു.
2.39.6
तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैरुदीरितम् ।
विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम् ॥ २.३९.६ ॥
അവിടെ ചില ബുദ്ധിമാന്മാർ മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞ അർഥത്തെ, ആകാശത്തിലുള്ള മാംസത്തെ പരുന്തുകൾ തട്ടിയെറിയുന്നതുപോലെ, എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞു.
2.39.7
केचिद्धर्मार्थकुशलाः केचित्तत्र महाव्रताः ।
रेमिरे कथयन्तश्च सर्वभाष्यविदां वराः ॥ २.३९.७ ॥
അവിടെ ചിലർ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ നിപുണരും ചിലർ മഹാവ്രതധാരികളുമായിരുന്നു; സകലഭാഷണങ്ങളും അറിയുന്ന ശ്രേഷ്ഠർ സംസാരിച്ച് ആനന്ദിച്ചു.
2.39.8
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
आबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवायता ॥ २.३९.८ ॥
വേദസമ്പന്നരായ ദേവന്മാരും ദ്വിജന്മാരും മഹർഷിമാരും നിറഞ്ഞ ആ വേദി, നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വിശാലമായ ആകാശംപോലെ തിളങ്ങി.
2.39.9
न तस्यां सन्निधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रती ।
अन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.३९.९ ॥
രാജാവേ, അന്ന് യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭവനത്തിൽ, ആ അന്തർവേദിയുടെ സമീപം ഒരു ശൂദ്രനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, വ്രതമില്ലാത്തവനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
2.39.10
तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम् ।
तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.३९.१० ॥
അപ്പോൾ ഐശ്വര്യവാനായ ധർമ്മരാജന്റെ യജ്ഞവിധിയിൽനിന്നുണ്ടായ ആ സമ്പത്ത് കണ്ട് നാരദൻ സന്തോഷിച്ചു.
2.39.11
अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिप ।
नारदस्तु तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम् ॥ २.३९.११ ॥
അപ്പോൾ ഹേ മനുജാധിപാ, ആ മുനി നാരദൻ സകല ക്ഷത്രിയസംഗമം കണ്ട് ചിന്തയിൽ മുഴുകി.
2.39.12
सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां पुरुषर्षभ ।
अंशावतरणे याऽसौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत् ॥ २.३९.१२ ॥
ഹേ പുരുഷർഷഭാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ അംശാവതരണകാലത്ത് നടന്ന ആ പുരാതനകഥ അദ്ദേഹം ഓർത്തു.
2.39.13
देवानां सङ्गमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दन ।
नारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम् ॥ २.३९.१३ ॥
കുരുനന്ദനാ, ദേവന്മാരുടെ ആ സമാഗമം അറിഞ്ഞ് നാരദൻ താമരക്കണ്ണനായ ഹരിയെ മനസ്സാ സ്മരിച്ചു.
2.39.14
साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुः ।
प्रतिज्ञां पालयंश्चेमां जातः परपुरञ्जयः ॥ २.३९.१४ ॥
ദേവശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും സർവവ്യാപിയുമായ നാരായണൻ ഈ പ്രതിജ്ഞ പാലിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ നേരിട്ട് ജനിച്ചു, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനായി.
2.39.15
न्दिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम् ।
न्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ ॥ २.३९.१५ ॥
…മുൻപ് ഭൂതകർത്താവായ അവൻതന്നെ ദേവന്മാർക്ക് ആജ്ഞ നൽകി; പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ വീണ്ടും ലോകങ്ങൾ നേടും.
2.39.16
इति नारायणः शम्भुर्भगवान्भूतभावनः ।
आदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये ॥ २.३९.१६ ॥
ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ നാരായണൻ, ശംഭു, ഭൂതങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ആജ്ഞ നൽകി യദുകുല നാശകാലത്ത് ജനിച്ചു.
2.39.17
क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरः ।
परया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट् ॥ २.३९.१७ ॥
ഭൂമിയിൽ അന്ധകവൃഷ്ണികളുടെ വംശത്തിൽ, വംശധരരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പരമകാന്തിയോടെ ശോഭിച്ചു.
2.39.18
यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासते ।
सोयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः ॥ २.३९.१८ ॥
ആരുടെ ബാഹുബലത്തെ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉപാസിക്കുന്നുവോ, ആ ശത്രുമർദ്ദനനായ ഹരി മനുഷ്യനെപ്പോലെ എന്ന പേരോടെ വസിക്കുന്നു.
2.39.19
अहो बत महद्भूतं स्वयम्भूर्यदिदं स्वयम् ।
आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम् ॥ २.३९.१९ ॥
അഹോ! ഇത് വലിയ അദ്ഭുതം തന്നെ; സ്വയംഭൂ തന്നെ വീണ്ടും ബലസമ്പന്നമായ ക്ഷത്രിയവർഗത്തെ ഏറ്റെടുക്കും.
2.39.20
इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास सर्ववित् ।
हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीज्यं तमीश्वरम् ॥ २.३९.२० ॥
ഇങ്ങനെ സർവജ്ഞനായ നാരദൻ ഈ ചിന്ത ചിന്തിച്ചു; യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ട ഈശ്വരനായ ഹരി നാരായണനെ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്.
2.39.21
तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतः ।
महाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः ॥ २.३९.२१ ॥
ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ ധർമജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാബുദ്ധിമാനുമായ അദ്ദേഹം ധർമരാജന്റെ ബുദ്ധിമാനായ യജ്ഞത്തിൽ വളരെ ബഹുമാനത്തോടെ നിന്നു.
2.39.22
ततः समुदिता मुख्यैर्गुणैर्गुणवतां वराः ।
बहवो भावितात्मानः पृथक्पृथगरिन्दमाः ॥ २.३९.२२ ॥
അപ്പോൾ പ്രധാന ഗുണങ്ങളാൽ ഗുണവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരും ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവരും ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവരുമായ പലരും വെവ്വേറെ ഒത്തുകൂടി.
2.39.23
आत्मकृत्यमिति ज्ञात्वा पाञ्चालास्तत्र सर्वशः ।
समीयुर्वृष्णयश्चैव तदाऽनीकाग्रहारिणः ॥ २.३९.२३ ॥
ഇത് തങ്ങളുടെ സ്വന്തം കാര്യമാണെന്നറിഞ്ഞ് അവിടെ പാഞ്ചാലരും വൃഷ്ണികളും എല്ലാവരും ഒത്തുകൂടി; അപ്പോൾ സേനാമുഖം പിടിക്കുന്നവരും എത്തി.
2.39.24
दाराः सजनामात्या वहन्तो रत्नसञ्चयान् ।
विकृष्टत्वाच्च देशस्य गुरुभारतया च ते ॥ २.३९.२४ ॥
ഭാര്യമാരും ജനങ്ങളും അമാത്യന്മാരും രത്നക്കൂമ്പാരങ്ങൾ ചുമന്നുകൊണ്ട് വന്നു; ദേശം ദൂരെയായിരുന്നതിനാലും ഭാരം വലുതായിരുന്നതിനാലും.
2.39.25
ययुः प्रमुदिताः पश्चाद्भगवन्तं समन्वयुः ।
बलशेषं समुदितं परिगृह्य समन्ततः ॥ २.३९.२५ ॥
സന്തോഷത്തോടെ അവർ പോയി; ഭഗവാനെ പിന്തുടർന്നു; ശേഷിച്ച സൈന്യത്തെ നാലുഭാഗത്തുനിന്നും ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി.
2.39.26
अजश्चक्रायुधः शौरिरमित्रगणमर्दनः ।
बलाधिकारे निक्षिप्य संमान्यानकदुन्दुभिम् ॥ २.३९.२६ ॥
ജനനമില്ലാത്തവനും ചക്രായുധനും ശൂരപുത്രനും ശത്രുസംഘങ്ങളെ മർദിക്കുന്നവനുമായ അദ്ദേഹം സൈന്യാധികാരം നൽകി ആനകദുന്ദുഭിയെ ആദരിച്ചു.
2.39.27
सम्प्रायाद्यादवश्रेष्ठो जयमाने युधिष्ठिरे ।
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः ॥ २.३९.२७ ॥
യാദവശ്രേഷ്ഠനായ മാധവൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ വിജയകാലത്ത് പലതരം വസ്തുക്കളുമെടുത്ത് ധർമ്മരാജാവിനായി പുറപ്പെട്ടു.
2.39.28
धनौघं पुरतः कृत्वा खाण्डवप्रस्थमाययौ ।
तत्र यज्ञगतान्पश्यंश्चैद्यवर्गसमागतान् ॥ २.३९.२८ ॥
ധനപ്രവാഹം മുന്നിൽ വെച്ച് ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിലെത്തി; അവിടെ യാഗത്തിനെത്തിയ ചൈദ്യവംശരാജാക്കന്മാരെയും മറ്റും കണ്ടുകൊണ്ട്.
2.39.29
भूमिपालगणान्सर्वान्सप्रभानिव तोयदान् ।
घकायान्निवसतो यूथपानिव यूथपः ॥ २.३९.२९ ॥
പ്രഭയോടുകൂടിയ മേഘങ്ങൾ പോലെയുള്ള എല്ലാ ഭൂപാലന്മാരെയും, കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന യൂഥപന്മാരെപ്പോലെയുള്ളവരെയും.
2.39.30
बलिनः सिंहसङ्काशान्महीमावृत्य तिष्ठतः ।
ततो जनौघसम्बाधं राजसागरमव्ययम् ॥ २.३९.३० ॥
ബലശാലികളും സിംഹസമാനരും ഭൂമിയെ മറച്ചുനിൽക്കുന്നവരുമായവർ; പിന്നെ ജനസമൂഹത്താൽ നിറഞ്ഞ ആ അക്ഷയമായ രാജസമുദ്രം.
2.39.31
नादयन्रथघोषेण ह्युपायान्मधुसूदनः ।
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना ॥ २.३९.३१ ॥
രഥഘോഷത്താൽ മുഴക്കിക്കൊണ്ട് മധുസൂദനൻ എത്തി, സൂര്യനില്ലാത്ത ഇടംപോലെയും കാറ്റില്ലാത്ത നിശ്ചലതപോലെയും.
2.39.32
कृष्णेन समुपेतेन जहर्षे भारतं पुरम् ।
ब्राह्मणक्षत्रियाणां तु पूजार्थं ह्यर्थधर्मवित् ॥ २.३९.३२ ॥
കൃഷ്ണൻ എത്തിയതിനാൽ ഭാരത നഗരം ആഹ്ലാദിച്ചു. അർത്ഥധർമ്മം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണരെയും ക്ഷത്രിയരെയും ആദരിക്കാൻ.
2.39.33
सहदेवो विशेषज्ञो माद्रीपुत्रः कृतोऽभवत् ।
भगवन्तं तु भूतानां भास्वन्तमिव तेजसा ॥ २.३९.३३ ॥
വിശേഷജ്ഞനായ മാദ്രീപുത്രൻ സഹദേവൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ ഭൂതങ്ങളുടെ ഭഗവാനെപ്പോലെയും തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
2.39.34
विशन्तं यज्ञभूमिं तां सितस्यावरजं प्रभुम् ।
तेजोराशिमृषिं विप्रमदृश्यं वै विजानताम् ॥ २.३९.३४ ॥
ആ യാഗഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന, സിതന്റെ അനുജനായ, പ്രഭുവായ, തേജോരാശിയായ, ഋഷിയും ബ്രാഹ്മണനുമായ, അറിയുന്നവർക്കും കാണാനാകാത്തവനെ.
2.39.35
वयोधिकानां वृद्धानां मार्गमात्मनि तिष्ठताम् ।
जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभवाप्ययमच्युतम् ॥ २.३९.३५ ॥
തന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, വയസ്സിൽ മുതിർന്ന വൃദ്ധരുടെ മാർഗമായ; ലോകത്തിന്റെയും നിശ്ചലമായതിന്റെയും ഉൽപത്തിയും ലയവുമായ അച്യുതൻ.
2.39.36
अनन्तमन्तं शत्रूणाममित्रगणमर्दनम् ।
प्रभवं सर्वभूतानामापत्स्वभयमच्युतम् ॥ २.३९.३६ ॥
അനന്തനായിരിക്കെ ശത്രുക്കൾക്ക് അന്തമായവൻ, ശത്രുസംഘത്തെ തകർക്കുന്നവൻ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഉറവിടം, ആപത്തിൽ അഭയം നൽകുന്ന അച്യുതൻ.
2.39.37
भविष्यं भावनं भूतं द्वारवत्यामरिन्दमम् ।
स दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रतिपूज्यामितौजसम् ॥ २.३९.३७ ॥
ദ്വാരവതിയിൽ ഭാവിയും വർത്തമാനവും ഭൂതവുമായ ഉറവിടമായ, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ വരുന്നത് കണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ യഥോചിതം ആദരിച്ചു.
2.39.38
यथार्हं केशवे वृत्तिं प्रत्यपद्यत पाण्डवः ।
ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यसंयोगं सम्प्रधार्य गुणागुणैः ॥ २.३९.३८ ॥
പാണ്ഡവൻ ഗുണദോഷങ്ങളും ജ്യേഷ്ഠ-കനിഷ്ഠ ബന്ധവും വിചാരിച്ച്, കേശവനോട് യഥോചിതമായി പെരുമാറി.
2.39.39
आरिराधयिषुर्धर्मः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
महदादित्यसङ्काशमासनं च जगत्पतेः। ॥ २.३९.३९ ॥
ധർമ്മൻ ജഗത്പതിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജരെ പൂജിച്ച്, മഹാസൂര്യനു തുല്യം തിളങ്ങുന്ന ആസനം ജഗത്പതിക്ക് നൽകി.
2.39.40
ददौ नासादितं कैश्चित्तस्मिन्नुपविवेश सः ।
ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत ॥ २.३९.४० ॥
ആരും നേടിയിട്ടില്ലാത്ത ആ ആസനം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി; അദ്ദേഹം അതിൽ ഇരുന്നു. അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു, "രാജാവേ, ഭാരതാ, രാജാക്കന്മാർക്ക് യഥോചിതമായ ആദരം നൽകട്ടെ."
2.39.41
आचार्यमृत्विजं चैव संयुजं च युधिष्ठिर ।
स्नातकं च प्रियं प्राहुः षडर्घार्हान्नृपं तथा ॥ २.३९.४१ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ആചാര്യൻ, ഋത്വിക്ക്, ബന്ധു, സ്നാതകൻ, പ്രിയൻ, രാജാവ് എന്നിവർ ആറ് അർഘ്യങ്ങൾക്ക് അർഹരെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
2.39.42
एतानर्घ्यानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान् ।
त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः ॥ २.३९.४२ ॥
വന്ന് ഒരു വർഷം താമസിച്ചവരെ അർഘ്യത്തിന് അർഹരെന്ന് പറയുന്നു. ഇവർ ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം നമ്മുടെ അടുത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു.
2.39.43
एषामेकैकशो राजन्नर्घ आनीयतामिति ।
अथ तैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम् ॥ २.३९.४३ ॥
രാജാവേ, ഇവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കുമായി അർഘ്യം കൊണ്ടുവരട്ടെ. പിന്നീട് അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും യോഗ്യനുമായവനു അത് സമർപ്പിക്കട്ടെ.
2.39.44
कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दन ।
उपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.३९.४४ ॥
കുരുനന്ദനാ, അർഘ്യം ആർക്കാണ് അങ്ങ് യോഗ്യമെന്ന് കരുതുന്നത്? സമർപ്പിക്കേണ്ടതും ഉചിതവുമായത് എന്നോട് പറയൂ, പിതാമഹാ.
2.39.45
ततो भीष्मः शान्तनवो बुद्ध्या निश्चित्य वीर्यवान् ।
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि ॥ २.३९.४५ ॥
അപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ വീര്യവാനായ ഭീഷ്മൻ ബുദ്ധികൊണ്ട് നിശ്ചയിച്ച്, ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും ആദരണീയനായി വൃഷ്ണി വംശജനായ കൃഷ്ണനെ കരുതി.
2.39.46
एष ह्येषां समस्तानां तेजोबलपराक्रमैः ।
मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः ॥ २.३९.४६ ॥
ഇദ്ദേഹം ഇവരെല്ലാവരുടെയും ഇടയിൽ തേജസ്സും ബലവും പരാക്രമവുംകൊണ്ട് ജ്യോതിസ്സുകൾക്കിടയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
2.39.47
असूर्यमिव सूर्येण निर्वातमिव वायुना ।
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः ॥ २.३९.४७ ॥
സൂര്യനില്ലാത്ത സ്ഥലം സൂര്യനാൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയും, കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലം കാറ്റാൽ ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെയും, കൃഷ്ണനാൽ നമ്മുടെ ഈ സഭ പ്രകാശിക്കുകയും ആഹ്ലാദിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
2.39.48
तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान् ।
उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम् ॥ २.३९.४८ ॥
ഭീഷ്മരുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച പ്രതാപശാലിയായ സഹദേവൻ, വിധിപ്രകാരം ആ വൃഷ്ണി വംശജന് ഉത്തമമായ അർഘ്യം സമർപ്പിച്ചു.
2.39.49
गामर्घ्यं मधुपर्कं च ह्यानीयोपाहरत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे राजन्निदमासीत्तदाऽद्भुतम् ॥ २.३९.४९ ॥
പശുവിനെയും അർഘ്യവും മധുപർക്കവും കൊണ്ടുവന്ന് അവൻ സമർപ്പിച്ചു. രാജാവേ, ആ സമയത്ത് ഇത് അദ്ഭുതകരമായി സംഭവിച്ചു.
2.39.50
तां दृष्ट्वा क्षत्रियाः सर्वे पूजां कृष्णस्य भूयसीम् ।
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥ २.३९.५० ॥
അത് കണ്ട എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും കൃഷ്ണന് നൽകിയ ആ മഹത്തായ ബഹുമാനം കണ്ട് പരസ്പരം നോക്കി ഇരുന്നു; അത് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
2.39.51
प्रतिजग्राह तां कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
शिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे ॥ २.३९.५१ ॥
ശാസ്ത്രവിധി പ്രകാരം കൃഷ്ണൻ അത് സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ ശിശുപാലന് വാസുദേവനോടുള്ള ആ ആദരം സഹിക്കാനായില്ല.
2.39.52
उपालभ्य स भीष्मं च धर्मराजं च संसदि ।
अवाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः ॥ २.३९.५२ ॥
സദസ്സിൽ ഭീഷ്മരെയും ധർമ്മരാജനെയും ശാസിച്ച്, ആ മഹാബലനായ ചേദിരാജൻ വാസുദേവനെ ആക്ഷേപിച്ചു.
2.39.53
तेषामाकारभावज्ञः सहदेवो न चक्षमे ।
मानिनां बलिनां राज्ञां पुरुः सन्दर्शिते पदे ॥ २.३९.५३ ॥
അവരുടെ ഭാവം അറിഞ്ഞ സഹദേവന് അഹങ്കാരികളും ബലവാന്മാരുമായ രാജാക്കന്മാർക്കു മുന്നിൽ തനിക്കുള്ള സ്ഥാനം കാണിച്ചത് സഹിക്കാനായില്ല.
2.39.54
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीत्सहदेवस्य मूर्धनि ।
जन्मप्रभृति वृष्णीना सुनीथः शत्रुरब्रवीत् ॥ २.३९.५४ ॥
സഹദേവന്റെ ശിരസ്സിൽ മഹത്തായ പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു. അപ്പോൾ ജന്മം മുതൽ വൃഷ്ണികളുടെ ശത്രുവായ സുനീഥൻ പറഞ്ഞു.
2.39.55
प्रष्टा वियोनिजो राजा प्रतिवक्ता नदीसुतः ।
प्रतिग्रहीता गोपालः प्रदाता च वियोनिजः ॥ २.३९.५५ ॥
ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നവൻ ഗർഭജനല്ലാത്ത രാജാവ്; ഉത്തരം പറയുന്നവൻ നദിയുടെ പുത്രൻ; ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ ഗോപാലൻ; ദാനം നൽകുന്നവനും ഗർഭജനല്ലാത്തവനാണ്.
2.39.56
सदस्या मूकवत्सर्वे आसतेऽत्र किमुच्यते ।
इत्युक्त्वा स विहस्याशु पाण्डुं पुनरब्रवीत् ॥ २.३९.५६ ॥
ഇവിടെ സദസ്യരെല്ലാം ഊമകളെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നു; ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയാൻ? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ പാണ്ഡുപുത്രനോട് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
2.39.57
अतिपश्यसि वा सर्वान्न वा पश्यसि पाण्डव ।
तिष्ठत्स्वन्येषु पूज्येषु गोपमर्चितवानसि ॥ २.३९.५७ ॥
പാണ്ഡവാ, നീ എല്ലാവരെയും കാണുന്നുണ്ടോ അതോ കാണുന്നില്ലേ? മറ്റ് പൂജ്യർ ഇരിക്കെ നീ ഗോപാലനെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.39.58
एते चैवोभये तात कार्यस्य तु विनाशके ।
अतिदृष्टिरदृष्टिर्वा तयोः किं त्वं समास्थितः ॥ २.३९.५८ ॥
കുഞ്ഞേ, ഇവ രണ്ടും കാര്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്. അതിദൃഷ്ടിയോ അദൃഷ്ടിയോ, ഇവയിൽ ഏതാണ് നീ സ്വീകരിച്ചത്?