ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.39.1
ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सह ।
अन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्हा महर्षयः ॥ २.३९.१ ॥
ਫਿਰ ਅਭਿਸ਼ੇਚਨੀਯ ਦਿਨ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਯੋਗ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
2.39.2
नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः ।
समासीनाः शुशुभिरे सहराजर्षिभिस्तदा ॥ २.३९.२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।
2.39.3
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयस्तथा ।
कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः ॥ २.३९.३ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
2.39.4
एवमेतन्न चाप्येवमेवं चैतन्न चान्यथा ।
इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डां वै परस्परम् ॥ २.३९.४ ॥
"ਇਹ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਨਹੀਂ ਵੀ; ਇਹ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਤੰਡਾ ਕੀਤੀ।
2.39.5
कृशानर्थांस्ततः केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते ।
अकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चयैः ॥ २.३९.५ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ; ਹੇਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕੀਤਾ।
2.39.6
तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैरुदीरितम् ।
विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम् ॥ २.३९.६ ॥
ਉੱਥੇ ਕਈ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਰਥ ਨੂੰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
2.39.7
केचिद्धर्मार्थकुशलाः केचित्तत्र महाव्रताः ।
रेमिरे कथयन्तश्च सर्वभाष्यविदां वराः ॥ २.३९.७ ॥
ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਕੁਝ ਮਹਾਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਸਨ; ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ।
2.39.8
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
आबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवायता ॥ २.३९.८ ॥
ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਵੇਦੀ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
2.39.9
न तस्यां सन्निधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रती ।
अन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.३९.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵ੍ਰਤਹੀਣ।
2.39.10
तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम् ।
तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.३९.१० ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੱਛਮੀਵਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਯਗ ਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
2.39.11
अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिप ।
नारदस्तु तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम् ॥ २.३९.११ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
2.39.12
सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां पुरुषर्षभ ।
अंशावतरणे याऽसौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत् ॥ २.३९.१२ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਾਵਤਰਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
2.39.13
देवानां सङ्गमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दन ।
नारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम् ॥ २.३९.१३ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਮਲਨੇਤਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
2.39.14
साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुः ।
प्रतिज्ञां पालयंश्चेमां जातः परपुरञ्जयः ॥ २.३९.१४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਾਰਾਇਣ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਖੱਤਰੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਖਿਆਤ ਜਨਮਿਆ, ਵੈਰੀ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।
2.39.15
न्दिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम् ।
न्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ ॥ २.३९.१५ ॥
…ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤਕਰਤਾ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।
2.39.16
इति नारायणः शम्भुर्भगवान्भूतभावनः ।
आदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये ॥ २.३९.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ੰਭੂ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵੇਲੇ ਜਨਮਿਆ।
2.39.17
क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरः ।
परया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट् ॥ २.३९.१७ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਧਕ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵੰਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ।
2.39.18
यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासते ।
सोयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः ॥ २.३९.१८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹੂਬਲ ਦੀ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਮ ਧਾਰ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
2.39.19
अहो बत महद्भूतं स्वयम्भूर्यदिदं स्वयम् ।
आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम् ॥ २.३९.१९ ॥
ਅਹੋ! ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਹੈ; ਸਵਯੰਭੂ ਆਪ ਮੁੜ ਬਲਵਾਨ ਖੱਤਰੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ।
2.39.20
इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास सर्ववित् ।
हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीज्यं तमीश्वरम् ॥ २.३९.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਬਗਿਆਨੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਯਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਈਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ।
2.39.21
तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतः ।
महाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः ॥ २.३९.२१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਹ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
2.39.22
ततः समुदिता मुख्यैर्गुणैर्गुणवतां वराः ।
बहवो भावितात्मानः पृथक्पृथगरिन्दमाः ॥ २.३९.२२ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
2.39.23
आत्मकृत्यमिति ज्ञात्वा पाञ्चालास्तत्र सर्वशः ।
समीयुर्वृष्णयश्चैव तदाऽनीकाग्रहारिणः ॥ २.३९.२३ ॥
ਇਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਤਦ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਆਏ।
2.39.24
दाराः सजनामात्या वहन्तो रत्नसञ्चयान् ।
विकृष्टत्वाच्च देशस्य गुरुभारतया च ते ॥ २.३९.२४ ॥
ਪਤਨੀਆਂ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬੋਝ ਭਾਰੀ ਸੀ।
2.39.25
ययुः प्रमुदिताः पश्चाद्भगवन्तं समन्वयुः ।
बलशेषं समुदितं परिगृह्य समन्ततः ॥ २.३९.२५ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਏ; ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ; ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ।
2.39.26
अजश्चक्रायुधः शौरिरमित्रगणमर्दनः ।
बलाधिकारे निक्षिप्य संमान्यानकदुन्दुभिम् ॥ २.३९.२६ ॥
ਅਜਨਮਾ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਸ਼ੂਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
2.39.27
सम्प्रायाद्यादवश्रेष्ठो जयमाने युधिष्ठिरे ।
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः ॥ २.३९.२७ ॥
ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਧਵ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ।
2.39.28
धनौघं पुरतः कृत्वा खाण्डवप्रस्थमाययौ ।
तत्र यज्ञगतान्पश्यंश्चैद्यवर्गसमागतान् ॥ २.३९.२८ ॥
ਧਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਆਏ; ਉੱਥੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਏ ਚੈਦ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
2.39.29
भूमिपालगणान्सर्वान्सप्रभानिव तोयदान् ।
घकायान्निवसतो यूथपानिव यूथपः ॥ २.३९.२९ ॥
ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਭੂਪਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ।
2.39.30
बलिनः सिंहसङ्काशान्महीमावृत्य तिष्ठतः ।
ततो जनौघसम्बाधं राजसागरमव्ययम् ॥ २.३९.३० ॥
ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਜੇ; ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਅਕਸ਼ਯ ਰਾਜ-ਸਾਗਰ।
2.39.31
नादयन्रथघोषेण ह्युपायान्मधुसूदनः ।
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना ॥ २.३९.३१ ॥
ਰਥ ਦੀ ਘਰਘਰਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਧੁਸੂਦਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥਾਂ ਜਾਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ।
2.39.32
कृष्णेन समुपेतेन जहर्षे भारतं पुरम् ।
ब्राह्मणक्षत्रियाणां तु पूजार्थं ह्यर्थधर्मवित् ॥ २.३९.३२ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨਗਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਅਰਥ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ।
2.39.33
सहदेवो विशेषज्ञो माद्रीपुत्रः कृतोऽभवत् ।
भगवन्तं तु भूतानां भास्वन्तमिव तेजसा ॥ २.३९.३३ ॥
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨੀ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਨ।
2.39.34
विशन्तं यज्ञभूमिं तां सितस्यावरजं प्रभुम् ।
तेजोराशिमृषिं विप्रमदृश्यं वै विजानताम् ॥ २.३९.३४ ॥
ਉਸ ਯੱਗ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ, ਸਿਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਜ ਦੇ ਪੁੰਜ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ।
2.39.35
वयोधिकानां वृद्धानां मार्गमात्मनि तिष्ठताम् ।
जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभवाप्ययमच्युतम् ॥ २.३९.३५ ॥
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ, ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ; ਜਗਤ ਤੇ ਸਥਿਰ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ-ਲਯ ਅਚਯੁਤ।
2.39.36
अनन्तमन्तं शत्रूणाममित्रगणमर्दनम् ।
प्रभवं सर्वभूतानामापत्स्वभयमच्युतम् ॥ २.३९.३६ ॥
ਅਨੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਵੈਰੀ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਚਯੁਤ।
2.39.37
भविष्यं भावनं भूतं द्वारवत्यामरिन्दमम् ।
स दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रतिपूज्यामितौजसम् ॥ २.३९.३७ ॥
ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭੂਤ ਦੇ ਮੂਲ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
2.39.38
यथार्हं केशवे वृत्तिं प्रत्यपद्यत पाण्डवः ।
ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यसंयोगं सम्प्रधार्य गुणागुणैः ॥ २.३९.३८ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਗੁਣਾਂ-ਔਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੀ ਯੋਗ ਵਿਹਾਰ ਅਪਣਾਇਆ।
2.39.39
आरिराधयिषुर्धर्मः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
महदादित्यसङ्काशमासनं च जगत्पतेः। ॥ २.३९.३९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਜਗਤ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਆਸਨ ਜਗਤ-ਪਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।
2.39.40
ददौ नासादितं कैश्चित्तस्मिन्नुपविवेश सः ।
ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत ॥ २.३९.४० ॥
ਜਿਹੜਾ ਆਸਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।"
2.39.41
आचार्यमृत्विजं चैव संयुजं च युधिष्ठिर ।
स्नातकं च प्रियं प्राहुः षडर्घार्हान्नृपं तथा ॥ २.३९.४१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਆਚਾਰਯ, ਰਿਤਵਿਜ, ਸੰਬੰਧੀ, ਸਨਾਤਕ, ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ—ਇਹ ਛੇ ਅਰਘਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.39.42
एतानर्घ्यानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान् ।
त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः ॥ २.३९.४२ ॥
ਜੋ ਆਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ।
2.39.43
एषामेकैकशो राजन्नर्घ आनीयतामिति ।
अथ तैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम् ॥ २.३९.४३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਲਈ ਅਰਘ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਨੂੰ ਉਹ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
2.39.44
कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दन ।
उपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.३९.४४ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਰਘ ਕਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋ? ਜੋ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
2.39.45
ततो भीष्मः शान्तनवो बुद्ध्या निश्चित्य वीर्यवान् ।
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि ॥ २.३९.४५ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰਜਵਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਜੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ।
2.39.46
एष ह्येषां समस्तानां तेजोबलपराक्रमैः ।
मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः ॥ २.३९.४६ ॥
ਇਹ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਜੋਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
2.39.47
असूर्यमिव सूर्येण निर्वातमिव वायुना ।
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः ॥ २.३९.४७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਇਹ ਸਭਾ ਰੌਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
2.39.48
तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान् ।
उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम् ॥ २.३९.४८ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
2.39.49
गामर्घ्यं मधुपर्कं च ह्यानीयोपाहरत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे राजन्निदमासीत्तदाऽद्भुतम् ॥ २.३९.४९ ॥
ਗਾਂ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਮਧੁਪਰਕ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਵਾਪਰੀ।
2.39.50
तां दृष्ट्वा क्षत्रियाः सर्वे पूजां कृष्णस्य भूयसीम् ।
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥ २.३९.५० ॥
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ।
2.39.51
प्रतिजग्राह तां कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
शिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे ॥ २.३९.५१ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ।
2.39.52
उपालभ्य स भीष्मं च धर्मराजं च संसदि ।
अवाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः ॥ २.३९.५२ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉਲਾਹਨਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਚੇਦਿਰਾਜ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
2.39.53
तेषामाकारभावज्ञः सहदेवो न चक्षमे ।
मानिनां बलिनां राज्ञां पुरुः सन्दर्शिते पदे ॥ २.३९.५३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸਹਦੇਵ ਮਾਣੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ।
2.39.54
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीत्सहदेवस्य मूर्धनि ।
जन्मप्रभृति वृष्णीना सुनीथः शत्रुरब्रवीत् ॥ २.३९.५४ ॥
ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਤਦ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੁਨੀਥ ਬੋਲਿਆ।
2.39.55
प्रष्टा वियोनिजो राजा प्रतिवक्ता नदीसुतः ।
प्रतिग्रहीता गोपालः प्रदाता च वियोनिजः ॥ २.३९.५५ ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਗਰਭ-ਜਨਮਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੋਪਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਗਰਭ-ਜਨਮਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
2.39.56
सदस्या मूकवत्सर्वे आसतेऽत्र किमुच्यते ।
इत्युक्त्वा स विहस्याशु पाण्डुं पुनरब्रवीत् ॥ २.३९.५६ ॥
ਇੱਥੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਰੇ ਗੂੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਹਨ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
2.39.57
अतिपश्यसि वा सर्वान्न वा पश्यसि पाण्डव ।
तिष्ठत्स्वन्येषु पूज्येषु गोपमर्चितवानसि ॥ २.३९.५७ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਹੋਰ ਪੂਜਨੀਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2.39.58
एते चैवोभये तात कार्यस्य तु विनाशके ।
अतिदृष्टिरदृष्टिर्वा तयोः किं त्वं समास्थितः ॥ २.३९.५८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਤਿ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ?