มหาภารตะ · อัธยายะ 2.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.39.1
ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सह ।
अन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्हा महर्षयः ॥ २.३९.१ ॥
ครั้นถึงวันอภิเษก พราหมณ์ทั้งหลายพร้อมด้วยกษัตริย์ทั้งหลาย และมหาฤๅษีผู้คู่ควรแก่การต้อนรับ ได้เข้าไปยังอันตรเวที
2.39.2
नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः ।
समासीनाः शुशुभिरे सहराजर्षिभिस्तदा ॥ २.३९.२ ॥
ในอันตรเวทีของพระผู้ยิ่งใหญ่นั้น นารทะกับผู้อื่นทั้งหลาย ประทับอยู่ร่วมกับราชฤๅษี ต่างเปล่งรัศมีงดงามในขณะนั้น
2.39.3
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयस्तथा ।
कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः ॥ २.३९.३ ॥
เทพและเทพฤๅษีทั้งหลาย ได้มาประชุมกันในวิมานของพระพรหม รอคอยช่วงเวลาแห่งพิธี มีพลานุภาพหาประมาณมิได้ จึงเริ่มสนทนากันเอง
2.39.4
एवमेतन्न चाप्येवमेवं चैतन्न चान्यथा ।
इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डां वै परस्परम् ॥ २.३९.४ ॥
“เป็นเช่นนี้ก็มิใช่เช่นนี้ เช่นนี้ก็มิใช่เป็นอย่างอื่น” ผู้คนมากมายกล่าวกันอย่างนี้ที่นั่น โต้เถียงกันด้วยถ้อยคำอันไม่แน่นอน
2.39.5
कृशानर्थांस्ततः केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते ।
अकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चयैः ॥ २.३९.५ ॥
ครั้นแล้ว บางคนทำให้ประเด็นที่มั่นคงกลายเป็นอ่อนแอ และทำให้ประเด็นที่อ่อนแอกลายเป็นมั่นคงที่นั่น ด้วยเหตุผลและข้อสรุปจากคัมภีร์ พวกเขาทำให้สิ่งที่อ่อนให้แข็ง และสิ่งที่แข็งให้อ่อน
2.39.6
तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैरुदीरितम् ।
विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम् ॥ २.३९.६ ॥
ที่นั่น บรรดาผู้มีปัญญาบางคนปัดทิ้งประเด็นที่ผู้อื่นกล่าวไว้ ดุจเหยี่ยวปัดทิ้งชิ้นเนื้อที่ลอยอยู่กลางท้องฟ้า
2.39.7
केचिद्धर्मार्थकुशलाः केचित्तत्र महाव्रताः ।
रेमिरे कथयन्तश्च सर्वभाष्यविदां वराः ॥ २.३९.७ ॥
บางคนเชี่ยวชาญในธรรมและอรรถ บางคนถือมหาวัต และผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้ถ้อยคำทุกรูปแบบ ต่างชื่นชมยินดีในการสนทนา
2.39.8
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
आबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवायता ॥ २.३९.८ ॥
แท่นบูชานั้นเต็มไปด้วยเทพ พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง และมหาฤๅษีผู้ทรงพระเวท ส่องประกายดุจท้องฟ้ากว้างใหญ่ที่เต็มไปด้วยดวงดาว
2.39.9
न तस्यां सन्निधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रती ।
अन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.३९.९ ॥
ข้าแต่พระราชา ในขณะนั้น ณ ที่พำนักของพระยุธิษฐิระ ใกล้แท่นบูชาชั้นในนั้น ไม่มีศูทรอยู่เลย และไม่มีผู้ที่ไม่ได้ถือวัตรอยู่ด้วย
2.39.10
तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम् ।
तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.३९.१० ॥
ครั้งนั้น นารทะเมื่อเห็นความรุ่งเรืองซึ่งเกิดจากพิธียัญของผู้โชคดี จึงปีติยินดี ขณะมองดูความงดงามของพระธรรมราชาผู้ทรงปัญญา
2.39.11
अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिप ।
नारदस्तु तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम् ॥ २.३९.११ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ครั้งนั้น มุนีนารทะก็เกิดความคิดกังวล เมื่อเห็นกษัตริย์ทั้งปวงมาประชุมกัน
2.39.12
सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां पुरुषर्षभ ।
अंशावतरणे याऽसौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत् ॥ २.३९.१२ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ท่านระลึกถึงเรื่องเล่าโบราณนั้น ซึ่งเกิดขึ้นในวิมานของพระพรหม ในคราวที่ส่วนแห่งองค์เทพอวตาลงมา
2.39.13
देवानां सङ्गमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दन ।
नारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम् ॥ २.३९.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ทำให้ชาวกุรุชื่นชม เมื่อนารทะรู้ถึงการประชุมของเหล่าเทพนั้น ท่านก็ระลึกถึงหริผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัวในใจ
2.39.14
साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुः ।
प्रतिज्ञां पालयंश्चेमां जातः परपुरञ्जयः ॥ २.३९.१४ ॥
พระนารายณ์ผู้ทรงอำนาจทั่วถึงนั้น ผู้สังหารศัตรูของเหล่าเทพ ได้ทรงปฏิบัติตามคำปฏิญาณนี้ จึงประสูติเป็นองค์จริงในวรรณะกษัตริย์ ผู้พิชิตเมืองของศัตรู
2.39.15
न्दिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम् ।
न्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ ॥ २.३९.१५ ॥
…ผู้ซึ่งในกาลก่อนได้ทรงบัญชาเหล่าเทพด้วยพระองค์เอง ผู้ทรงสร้างสรรพสัตว์ว่า “เมื่อท่านทั้งหลายประหัตประหารกันและกัน ท่านจะได้โลกทั้งหลายกลับคืนมาอีก”
2.39.16
इति नारायणः शम्भुर्भगवान्भूतभावनः ।
आदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये ॥ २.३९.१६ ॥
ดังนี้แล พระนารายณ์ผู้เป็นพระผู้เป็นเจ้า คือพระศัมภุ ผู้ทรงเป็นผู้บำรุงสรรพสัตว์ ครั้นทรงบัญชาเหล่าเทพทั้งปวงแล้ว ก็ได้ประสูติในคราวที่ตระกูลยาทพสิ้นไป
2.39.17
क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरः ।
परया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट् ॥ २.३९.१७ ॥
บนแผ่นดิน ในวงศ์ของอันธกะและวฤษณี พระองค์ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ค้ำจุนวงศ์ ทรงรุ่งโรจน์ด้วยสิริอันสูงสุด ดุจพระจันทร์ท่ามกลางดวงดาว
2.39.18
यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासते ।
सोयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः ॥ २.३९.१८ ॥
พลานุภาพแห่งพระพาหาของพระองค์นั้น เหล่าเทพทั้งปวงพร้อมด้วยพระอินทร์ย่อมบูชาอยู่ พระองค์นี้คือพระหริ ผู้ย่ำยีศัตรู ทรงประทับอยู่ภายใต้พระนามที่เหมือนมนุษย์
2.39.19
अहो बत महद्भूतं स्वयम्भूर्यदिदं स्वयम् ।
आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम् ॥ २.३९.१९ ॥
อ้อ น่าอัศจรรย์นัก พระสวยัมภูผู้เป็นเอง จะทรงรับวรรณะกษัตริย์ขึ้นอีกครั้งด้วยพระองค์เอง ผู้เปี่ยมด้วยพลังเช่นนี้
2.39.20
इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास सर्ववित् ।
हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीज्यं तमीश्वरम् ॥ २.३९.२० ॥
นารทะผู้รอบรู้ทุกสิ่ง จึงครุ่นคิดความคิดนี้ เมื่อรู้ว่าพระหรินารายณ์ เป็นพระผู้เป็นเจ้าผู้ควรบูชาด้วยยัญทั้งหลาย
2.39.21
तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतः ।
महाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः ॥ २.३९.२१ ॥
ในมหายัญของพระธรรมราชาผู้มีปัญญานั้น นารทะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้ธรรม ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ยืนอยู่ที่นั้นด้วยความเคารพอย่างยิ่ง
2.39.22
ततः समुदिता मुख्यैर्गुणैर्गुणवतां वराः ।
बहवो भावितात्मानः पृथक्पृथगरिन्दमाः ॥ २.३९.२२ ॥
ครั้งนั้น ผู้ประเสริฐแห่งผู้มีคุณธรรมจำนวนมาก ประกอบด้วยคุณสมบัติอันเป็นเลิศ มีจิตบริสุทธิ์ และแต่ละคนปราบศัตรูได้ ต่างมาประชุมกันอยู่ตามลำดับ
2.39.23
आत्मकृत्यमिति ज्ञात्वा पाञ्चालास्तत्र सर्वशः ।
समीयुर्वृष्णयश्चैव तदाऽनीकाग्रहारिणः ॥ २.३९.२३ ॥
ปัญจาละและวฤษณิทั้งหลายรู้ว่าเป็นกิจของตนเอง จึงมาประชุมกันที่นั่นโดยทั่วกัน พร้อมด้วยผู้รักษาแนวหน้าของกองทัพ
2.39.24
दाराः सजनामात्या वहन्तो रत्नसञ्चयान् ।
विकृष्टत्वाच्च देशस्य गुरुभारतया च ते ॥ २.३९.२४ ॥
บรรดาภริยา ประชาชน และอำมาตย์ ต่างแบกกองรัตนะมาด้วย เพราะแดนนั้นไกลและภาระก็หนัก
2.39.25
ययुः प्रमुदिताः पश्चाद्भगवन्तं समन्वयुः ।
बलशेषं समुदितं परिगृह्य समन्ततः ॥ २.३९.२५ ॥
พวกเขาเบิกบานใจเดินทางต่อไป และติดตามพระผู้เป็นเจ้า โดยรวบรวมกองทัพที่เหลืออยู่จากทุกทิศ
2.39.26
अजश्चक्रायुधः शौरिरमित्रगणमर्दनः ।
बलाधिकारे निक्षिप्य संमान्यानकदुन्दुभिम् ॥ २.३९.२६ ॥
พระอชะผู้ทรงจักร พระโอรสของศูระ ผู้บดขยี้หมู่ศัตรู มอบการบังคับบัญชากองทัพไว้ และให้เกียรติแก่พระอานกทุนทุภี
2.39.27
सम्प्रायाद्यादवश्रेष्ठो जयमाने युधिष्ठिरे ।
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः ॥ २.३९.२७ ॥
มาธวะผู้ประเสริฐแห่งยาทพ ออกเดินทางไปหาพระเจ้ายุธิษฐิระ ผู้พระธรรมราชา ขณะที่พระองค์กำลังมีชัย พร้อมนำสิ่งของทุกชนิดไปด้วย
2.39.28
धनौघं पुरतः कृत्वा खाण्डवप्रस्थमाययौ ।
तत्र यज्ञगतान्पश्यंश्चैद्यवर्गसमागतान् ॥ २.३९.२८ ॥
พระองค์ตั้งกองทรัพย์มหาศาลไว้เบื้องหน้า แล้วเสด็จมาถึงขาณฑวปรัสถ์ และทรงทอดพระเนตรเหล่าพระราชาแห่งเจทยะและผู้อื่นที่มาประชุมเพื่อพิธียัญ ณ ที่นั้น
2.39.29
भूमिपालगणान्सर्वान्सप्रभानिव तोयदान् ।
घकायान्निवसतो यूथपानिव यूथपः ॥ २.३९.२९ ॥
บรรดากษัตริย์ผู้ปกครองแผ่นดินทั้งปวง รุ่งเรืองดุจก้อนเมฆ เหมือนจ่าฝูงที่อยู่ในป่า
2.39.30
बलिनः सिंहसङ्काशान्महीमावृत्य तिष्ठतः ।
ततो जनौघसम्बाधं राजसागरमव्ययम् ॥ २.३९.३० ॥
เหล่าผู้ทรงพลังดุจสิงโต ยืนคลุมแผ่นดินอยู่ ต่อจากนั้นคือมหาสมุทรแห่งกษัตริย์ที่ไม่มีวันหมด คับคั่งด้วยฝูงชน
2.39.31
नादयन्रथघोषेण ह्युपायान्मधुसूदनः ।
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना ॥ २.३९.३१ ॥
พระมธุสูทนะเสด็จมา ทำให้เสียงรถศึกกึกก้องไปทั่ว ดุจสถานที่ปราศจากพระอาทิตย์ หรือลมสงบที่ปราศจากลม
2.39.32
कृष्णेन समुपेतेन जहर्षे भारतं पुरम् ।
ब्राह्मणक्षत्रियाणां तु पूजार्थं ह्यर्थधर्मवित् ॥ २.३९.३२ ॥
เมื่อพระกฤษณะเสด็จมาถึง นครแห่งภรตะก็เปี่ยมด้วยความยินดี เพื่อถวายเกียรติแก่พราหมณ์และกษัตริย์ ผู้รู้ทั้งทรัพย์และธรรม
2.39.33
सहदेवो विशेषज्ञो माद्रीपुत्रः कृतोऽभवत् ।
भगवन्तं तु भूतानां भास्वन्तमिव तेजसा ॥ २.३९.३३ ॥
สหเทวะ โอรสของมาทรี ผู้เชี่ยวชาญในการจำแนก ได้รับแต่งตั้ง พระองค์รุ่งเรืองด้วยพระเดชดุจพระผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ ดุจดวงอาทิตย์
2.39.34
विशन्तं यज्ञभूमिं तां सितस्यावरजं प्रभुम् ।
तेजोराशिमृषिं विप्रमदृश्यं वै विजानताम् ॥ २.३९.३४ ॥
พระองค์เข้าสู่ลานยัญนั้น ผู้เป็นน้องชายคนเล็กของสิตา เจ้าผู้ทรงอำนาจ กองแห่งเดชานุภาพ เป็นฤๅษีและพราหมณ์ ซึ่งแม้ผู้รู้ก็มองไม่เห็น
2.39.35
वयोधिकानां वृद्धानां मार्गमात्मनि तिष्ठताम् ।
जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभवाप्ययमच्युतम् ॥ २.३९.३५ ॥
พระองค์ผู้ดำรงอยู่ในพระองค์เอง ทรงเป็นทางของผู้อาวุโสซึ่งแก่กว่าในวัย ทรงเป็นต้นกำเนิดและการดับของโลกทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ทรงเป็นอัจยุตะ
2.39.36
अनन्तमन्तं शत्रूणाममित्रगणमर्दनम् ।
प्रभवं सर्वभूतानामापत्स्वभयमच्युतम् ॥ २.३९.३६ ॥
พระองค์ไม่มีที่สุด แต่ทรงเป็นจุดจบของศัตรู ทรงบดขยี้หมู่ปรปักษ์ ทรงเป็นต้นกำเนิดของสรรพสัตว์ ทรงเป็นที่พึ่งอันปลอดภัยในยามวิบัติ ทรงเป็นอัจยุตะ
2.39.37
भविष्यं भावनं भूतं द्वारवत्यामरिन्दमम् ।
स दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रतिपूज्यामितौजसम् ॥ २.३९.३७ ॥
ในทวารวดี เมื่อเห็นพระกฤษณะเสด็จมา ผู้ทรงเป็นต้นกำเนิดของสิ่งที่เป็นอยู่ ที่เป็นมาแล้ว และที่จะเป็นต่อไป ผู้ปราบศัตรู ผู้มีพระเดชานุภาพหาประมาณมิได้ พระองค์จึงถวายการต้อนรับอย่างสมควร
2.39.38
यथार्हं केशवे वृत्तिं प्रत्यपद्यत पाण्डवः ।
ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यसंयोगं सम्प्रधार्य गुणागुणैः ॥ २.३९.३८ ॥
พระปาณฑพทรงพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างอาวุโสกับน้องตามคุณและโทษ แล้วทรงปฏิบัติต่อพระเกศวะอย่างเหมาะสม
2.39.39
आरिराधयिषुर्धर्मः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
महदादित्यसङ्काशमासनं च जगत्पतेः। ॥ २.३९.३९ ॥
พระธรรมราชา ทรงปรารถนาจะเอาพระทัยพระผู้เป็นเจ้าแห่งโลก จึงทรงบูชาพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด และถวายอาสนะอันงดงามดุจดวงอาทิตย์ใหญ่แด่พระผู้เป็นเจ้าแห่งโลก
2.39.40
ददौ नासादितं कैश्चित्तस्मिन्नुपविवेश सः ।
ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत ॥ २.३९.४० ॥
พระองค์ทรงถวายอาสนะที่ไม่เคยมีใครได้รับมาก่อน แล้วพระองค์ก็ประทับบนนั้น ต่อจากนั้น ภีษมะได้กล่าวแก่พระธรรมราชายุธิษฐิระว่า ข้าแต่พระราชา ขอให้จัดการต้อนรับพระราชาทั้งหลายตามสมควรเถิด โอ ภารตะ
2.39.41
आचार्यमृत्विजं चैव संयुजं च युधिष्ठिर ।
स्नातकं च प्रियं प्राहुः षडर्घार्हान्नृपं तथा ॥ २.३९.४१ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้ที่เรียกว่าควรได้รับเครื่องบูชาอันเป็นเกียรติทั้งหกคือ อาจารย์ ปุโรหิตผู้ประกอบพิธี ญาติสนิท ผู้จบการศึกษาพระเวท สหายที่รัก และกษัตริย์
2.39.42
एतानर्घ्यानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान् ।
त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः ॥ २.३९.४२ ॥
ผู้ที่มาถึงและพำนักอยู่ครบหนึ่งปี เรียกว่าควรได้รับเครื่องบูชา แขกเหล่านี้มาหาเราหลังจากเวลาอันยาวนานผ่านไป
2.39.43
एषामेकैकशो राजन्नर्घ आनीयतामिति ।
अथ तैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम् ॥ २.३९.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอให้นำเครื่องบูชาแห่งเกียรติมาถวายแก่แขกแต่ละคนทีละคน แล้วจึงถวายแก่ผู้ที่ประเสริฐและคู่ควรที่สุดในหมู่พวกเขา
2.39.44
कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दन ।
उपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.३९.४४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นความยินดีของชาวกุรุ ท่านเห็นว่าควรถวายเครื่องบูชานี้แก่ผู้ใดเล่า ข้าแต่ปู่ขอได้โปรดบอกข้าพเจ้าว่าอะไรสมควรถวาย
2.39.45
ततो भीष्मः शान्तनवो बुद्ध्या निश्चित्य वीर्यवान् ।
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि ॥ २.३९.४५ ॥
ครานั้น ภีษมะ โอรสของศานตนุ ผู้ทรงพลัง ตัดสินใจด้วยปัญญาแล้ว เห็นว่า พระกฤษณะผู้เป็นเชื้อสายของวฤษณิ คู่ควรที่สุดแห่งการบูชาในโลกนี้
2.39.46
एष ह्येषां समस्तानां तेजोबलपराक्रमैः ।
मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः ॥ २.३९.४६ ॥
พระองค์ผู้นี้ท่ามกลางแขกทั้งหมดนั้น ทรงรุ่งโรจน์ด้วยความงาม พลัง และความกล้าหาญ ดุจพระอาทิตย์ที่ส่องแสงกลางดวงดาวทั้งหลาย
2.39.47
असूर्यमिव सूर्येण निर्वातमिव वायुना ।
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः ॥ २.३९.४७ ॥
ดุจสถานที่ที่ไม่มีดวงอาทิตย์ย่อมสว่างไสวด้วยดวงอาทิตย์ และสถานที่ไร้ลมย่อมชื่นบานด้วยลม สภาของเรานี้ก็ได้รับแสงสว่างและความชื่นบานจากพระกฤษณะเช่นนั้น
2.39.48
तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान् ।
उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम् ॥ २.३९.४८ ॥
เมื่อภีษมะอนุญาตแล้ว สหเทพผู้ทรงอานุภาพจึงถวายเครื่องบูชาแห่งเกียรติอันประเสริฐแก่เชื้อสายของวฤษณิ ตามพิธีอันถูกต้อง
2.39.49
गामर्घ्यं मधुपर्कं च ह्यानीयोपाहरत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे राजन्निदमासीत्तदाऽद्भुतम् ॥ २.३९.४९ ॥
ครานั้นเขานำโคและน้ำบูชาแห่งเกียรติกับมธุปรกมาถวาย ข้าแต่พระราชา ในระหว่างนั้นได้เกิดเหตุการณ์น่าอัศจรรย์ขึ้น
2.39.50
तां दृष्ट्वा क्षत्रियाः सर्वे पूजां कृष्णस्य भूयसीम् ।
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥ २.३९.५० ॥
กษัตริย์ทั้งหลายเห็นการบูชาพระกฤษณะอย่างยิ่งใหญ่นั้น ต่างนั่งมองหน้ากันและจดจำไว้ในใจ
2.39.51
प्रतिजग्राह तां कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
शिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे ॥ २.३९.५१ ॥
พระกฤษณะทรงรับการบูชานั้นตามพิธีที่คัมภีร์กำหนดไว้ แต่ศิศุปาลไม่อาจทนต่อการบูชาที่ถวายแก่วาสุเทพได้
2.39.52
उपालभ्य स भीष्मं च धर्मराजं च संसदि ।
अवाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः ॥ २.३९.५२ ॥
กษัตริย์แห่งเจทิ ผู้มีกำลังมหาศาล ตำหนิภีษมะและพระธรรมราชาในที่ประชุม แล้วด่าว่าวาสุเทพ
2.39.53
तेषामाकारभावज्ञः सहदेवो न चक्षमे ।
मानिनां बलिनां राज्ञां पुरुः सन्दर्शिते पदे ॥ २.३९.५३ ॥
สหเทพรู้ความคิดและความรู้สึกของพวกเขา จึงทนไม่ได้เมื่อตำแหน่งของตนถูกชี้ให้เห็นต่อหน้ากษัตริย์ผู้ทระนงและทรงพลังทั้งหลาย
2.39.54
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीत्सहदेवस्य मूर्धनि ।
जन्मप्रभृति वृष्णीना सुनीथः शत्रुरब्रवीत् ॥ २.३९.५४ ॥
ดอกไม้จำนวนมากร่วงลงบนศีรษะของสหเทพ ครานั้นสุนีถะ ศัตรูของวฤษณิมาแต่กำเนิด จึงกล่าวขึ้น
2.39.55
प्रष्टा वियोनिजो राजा प्रतिवक्ता नदीसुतः ।
प्रतिग्रहीता गोपालः प्रदाता च वियोनिजः ॥ २.३९.५५ ॥
ผู้ถามคือกษัตริย์ที่ไม่ได้เกิดจากครรภ์ ผู้ตอบคือบุตรแห่งแม่น้ำ ผู้รับของถวายคือคนเลี้ยงโค และผู้ถวายก็คือผู้ที่ไม่ได้เกิดจากครรภ์เช่นกัน
2.39.56
सदस्या मूकवत्सर्वे आसतेऽत्र किमुच्यते ।
इत्युक्त्वा स विहस्याशु पाण्डुं पुनरब्रवीत् ॥ २.३९.५६ ॥
สมาชิกทั้งหมดในที่ประชุมนั่งเป็นใบ้อยู่ที่นี่ จะกล่าวอะไรเกี่ยวกับเรื่องนี้ได้เล่า เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เขาหัวเราะเยาะและรีบกล่าวกับบุตรของปาณฑุอีกครั้ง
2.39.57
अतिपश्यसि वा सर्वान्न वा पश्यसि पाण्डव ।
तिष्ठत्स्वन्येषु पूज्येषु गोपमर्चितवानसि ॥ २.३९.५७ ॥
ข้าแต่บุตรของปาณฑุ ท่านเห็นทุกสิ่งเกินไปหรือไม่เห็นอะไรเลยกันแน่ ทั้งที่ผู้ควรบูชาอื่นๆ ยังคงอยู่ ท่านกลับบูชาคนเลี้ยงโค
2.39.58
एते चैवोभये तात कार्यस्य तु विनाशके ।
अतिदृष्टिरदृष्टिर्वा तयोः किं त्वं समास्थितः ॥ २.३९.५८ ॥
ท่านผู้เป็นที่รัก ทั้งสองอย่างนี้ย่อมทำลายภารกิจนั้น การเห็นเกินไปหรือการไม่เห็นเลย ท่านยึดถือทางใดในสองทางนี้