マハーバーラタ · 章 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालमुपाद्रवत् ।
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ २.४१.१ ॥
そこでユディシュティラ王はシシュパーラへ駆け寄り、まず穏やかになだめる言葉でこう語った。
2.41.2
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वमुक्तवान् ।
अधर्मश्च परो राजन्पारुष्यं च निरर्थकम् ॥ २.४१.२ ॥
大地の守護者よ、あなたの言ったことは相応しくない。王よ、それは大いなる不正であり、無益な粗暴さである。
2.41.3
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिवः ।
भीष्मः शान्तनवस्त्वेनं मावमंस्थास्त्वमन्यथा ॥ २.४१.३ ॥
いかなる王も至上のダルマを理解することはない。しかしシャンタヌの子ビーシュマを、別の仕方で軽んじてはならない。
2.41.4
पश्य चैतान्महीपालांस्त्वत्तो वृद्धतरान्बहून् ।
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ २.४१.४ ॥
見よ、あなたより年長の多くの王たちでさえ、クリシュナに与えられた栄誉を堪え忍んでいる。あなたもまた堪えるべきである。
2.41.5
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्णश्चेदिपते भृशम् ।
न ह्येनं त्वं तथा यथैनं वेद कौरवः ॥ २.४१.५ ॥
チェーディの主よ、ビーシュマはクリシュナを真実に即して完全に知っている。しかしあなたはクル族の者が知るようには彼を知らない。
2.41.6
नास्मै देयो ह्यनुनयो नायमर्हति सान्त्वनम् ।
लोकवृद्धतमे कृष्णे योऽर्हणां नाभिमन्यते ॥ २.४१.६ ॥
この者に和解を申し出るべきではない。世界で最年長のクリシュナに与えられた栄誉を認めない者は、慰めに値しない。
2.41.7
क्षत्रियः क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वरः ।
यो मुञ्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः ॥ २.४१.७ ॥
戦いで別のクシャトリヤを打ち負かし、服従させた後に解放する者は、その者の師となる。彼は戦う者の中の最上の者である。
2.41.8
अस्यां हि समितौ राज्ञामेकमप्यजितं युधि ।
न पश्यामि महीपालं सात्वतीपुत्रतेजसा ॥ २.४१.८ ॥
この集会の王たちの中に、戦いでサートヴァティーの息子の威光によって負けなかった王は、私には一人も見当たらない。
2.41.9
न हि केवलमस्माकमयमर्च्यतमोऽच्युतः ।
त्रयाणामपि लोकानामर्चनीयो महाभुजः ॥ २.४१.९ ॥
このアチュタ（不滅者）は、私たちだけにとって最も礼拝に値するのではない。大腕の彼は三界にとって礼拝に値する。
2.41.10
कृष्णेन हि जिता युद्धे बहवः क्षत्रियर्षभाः ।
जगत्सर्वं च वार्ष्णेये निखिलेन प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.१० ॥
クリシュナによって戦いで多くのクシャトリヤの雄牛たちが征服された。全世界はヴリシュニの末裔に完全に確立されている。
2.41.11
तस्मात्सत्स्वपि वृद्धेषु कृष्णमर्चाम नेतरान् ।
एवं वक्तुं न चार्हस्त्वं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ २.४१.११ ॥
だから、年長者がいても、私たちはクリシュナを敬うべきであり、他の者ではない。そのように言うのはあなたにふさわしくない。そのような考えがあなたに生じないように。
2.41.12
ज्ञानवृद्धा मया राजन्बहवः पर्युपासिताः ।
यस्य राजन्प्रभावज्ञाः पुरा सर्वे च रक्षिताः।
तेषां कथयतां शौरेरहं गुणवतो गुणान् ॥ २.४१.१२ ॥
王よ、私は智慧に長けた多くの長老に仕えてきた。その威力を知る者たちによって、昔は皆が守られたのだ。彼らが語るのを聞いて、私は有徳なシャウリの美徳を知ったのである。
2.41.13
समागतानामश्रौषं बहून्बहुमतान्सताम् ।
कर्माण्यपि च यान्यस्य जन्मप्रभृति धीमतः ॥ २.४१.१३ ॥
ここに集まった多くの尊敬すべき善き人々から、またこの賢者が生まれた時からなした行いについても、私は聞いてきた。
2.41.14
बहृशः कथ्यमानानि नरैर्भूयः श्रुतानि मे ।
न केवलं वयं कामाच्चेदिगज जनार्दनम् ॥ २.४१.१४ ॥
人々が何度も語るこれらのことを、私は繰り返し聞いてきた。私たちはただ欲望からではなく、もし……ジャナールダナを崇める。
2.41.15
न सम्बन्धं पुरस्कृत्य कृतार्थं वा कथञ्चन ।
अर्चामहेऽर्चितं सद्भिर्भुवि भूतसुखावहम् ॥ २.४१.१५ ॥
血縁を優先するからでも、どうにかして目的を果たすためでもなく、善き人々に崇められ、地上の生きとし生けるものに幸福をもたらすお方を、私たちは崇めるのだ。
2.41.16
यशः शौर्यं जयं चास्य विज्ञायार्चां प्रयुञ्ज्महे ।
न च कश्चिदिहास्माभिः सुवालोप्यपरीक्षितः ॥ २.४१.१६ ॥
彼の名声、勇気、勝利を知って、私たちは礼拝を行う。ここでは、私たちの誰も試されずに見過ごされたことはない……
2.41.17
गुणैर्वृद्धानतिक्रम्य हरिरर्च्यतमो मतः ।
ज्ञानवृद्धो द्विजातीनां क्षत्रियाणां बलाधिकः ॥ २.४१.१७ ॥
徳において年長者をも超えて、ハリは最も崇拝に値すると考えられている。再生族の中では知恵において年長で、クシャトリヤの中では力において勝る。
2.41.18
वैश्यानां धान्यधनवाञ्शूद्राणामेव जन्मतः ।
पूज्यतायां च गोविन्दे हेतू द्वावपि संस्थितौ ॥ २.४१.१८ ॥
ヴァイシャの中では穀物と富に恵まれた者、シュードラの中では生まれによる者——ゴーヴィンダが崇拝に値する理由として、この二つの理由がいずれも確かに成り立っている。
2.41.19
वेदवेदाङ्गविज्ञानं बलं चाभ्यधिकं तथा ।
नृणां लोके हि कोऽन्योस्ति विशिष्टः केशवादृते ॥ २.४१.१९ ॥
ヴェーダとヴェーダの諸支分の知識、そしてまたより大いなる力——世において、ケーシャヴァを除いて人々の中で卓越した者が他にいようか。
2.41.20
दानं दाक्ष्यं श्रुतं शौर्यं ह्रीः कीर्तिर्बुद्धिरुत्तमा ।
संनतिः श्रीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिश्च नियताऽच्युते ॥ २.४१.२० ॥
布施、巧みさ、学識、勇気、慎み、名声、最高の知性、謙遜、繁栄、堅忍、満足、そして養いは、すべて不滅なるお方に常に定まっている。
2.41.21
तमिमं लोकसम्पन्नमाचार्यं पितरं गुरुम् ।
अर्घ्यमर्चितमर्चामः सर्वे सङ्क्षन्तुमर्हथ ॥ २.४१.२१ ॥
世の優れた徳を備え、アルギャ（供物）に値し尊ばれるこの師、父、グルを、我々皆で敬おう。皆さんは許すべきである。
2.41.22
ऋत्विग्गुरुर्विवाह्यश्च स्नातको नृपतिः प्रियः ।
सर्वमेतद्धृषीकेशस्तस्मादभ्यर्चितोऽच्युतः ॥ २.४१.२२ ॥
祭官、師、結婚すべき婿、学を終えた者、王、愛する人——これらすべてはフリシーケーシャである。ゆえに不滅なる方が崇められる。
2.41.23
कृष्ण एव हि लोकानामुत्पत्तिरपि चाप्ययः ।
कृष्णस्य हि कृते विश्वमिदं भूतं चराचरम् ॥ २.४१.२३ ॥
クリシュナこそ諸世界の生成であり、また帰滅である。クリシュナのために、この動くものと動かぬものからなる宇宙が存在するに至ったのである。
2.41.24
एष प्रकृतिरव्यक्ता कर्ता चैव सनातनः ।
परश्च सर्वभूतेभ्यस्तस्मात्पूज्यतमोऽच्युतः ॥ २.४१.२४ ॥
このお方こそ未顕現の根本原質であり、永遠の作者であり、一切の存在を超えている。ゆえに不滅なる方こそ最も崇拝に値する。
2.41.25
द्धिर्मनो महद्वायुस्तेजोऽभः खं मही च या ।
चतुर्विधं च यद्भूतं सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२५ ॥
知性、意、マハット、風、火、水、虚空、大地、そして四種の有情、そのすべてはクリシュナに確立されている。
2.41.26
आदित्यश्चन्द्रमाश्चैव नक्षत्राणि ग्रहाश्च ये ।
दिशश्च विदिशश्चैव सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२६ ॥
太陽と月、星宿と惑星、方角と中間の方角、そのすべてはクリシュナに確立されている。
2.41.27
एष रुद्रश्च सर्वात्मा ब्रह्मा चैव सनातनः ।
अक्षरं क्षररूपेण मानुषत्वमुपागतः ॥ २.४१.२७ ॥
この方がルドラであり、一切の自己であり、そして永遠のブラフマーでもある。不滅であるのに、滅びる姿で人間性を取られた。
2.41.28
अग्निहोत्रमुखा वेदा गायत्री च्छन्दसां मुखम् ।
राजा मुखं मनुष्याणां नदीनां सागरो मुखम् ॥ २.४१.२८ ॥
火の供犠を顔とするヴェーダ、ガーヤトリーは韻律の顔、王は人間の顔、海は河の顔である。
2.41.29
नक्षत्राणां मुखं चन्द्र आदित्यस्तेजसां मुखम् ।
पर्वतानां मुखं मेरुर्गरुडः पततां मुखम् ॥ २.४१.२९ ॥
月は星々の顔、太陽は光輝の顔、メール山は山々の顔、ガルダは鳥の顔である。
2.41.30
ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव यावती जगतो गतिः ।
सदेवकेषु लोकेषु भगवान्केशवो मुखम् ॥ २.४१.३० ॥
上にも横にも下にも、世界の運行がおよぶ限り、神々を含む諸世界において、世尊ケーシャヴァこそが顔である。
2.41.31
अयं तु पुरुषो बालः शिशुपालो न बुध्यते ।
सर्वत्र सर्वदा कृष्णं तस्मादेवं प्रभाषते ॥ २.४१.३१ ॥
しかしこの幼稚な男シシュパーラは理解しない。それゆえ、どこでもいつでもクリシュナについてこのように語るのだ。
2.41.32
यो हि धर्मं विचिनुयादुत्कृष्टं मतिमान्नरः ।
स वै पश्येद्यथा धर्मं न तथा चेदिराडयम् ॥ २.४१.३२ ॥
最高の法をよく見分ける賢明な人は、法をあるがままに見る。しかしこのチェーディ王はそのようには見ない。
2.41.33
सवृद्धबालेष्वथवा पार्थिवेषु महात्मसु ।
को नार्हं मन्यते कृष्णं को वाप्येनं न पूजयेत् ॥ २.४१.३३ ॥
老人と若者の中で、あるいは偉大な王たちの中で、クリシュナを相応しいと思わない者がいようか。あるいは誰が彼を敬わないことがあろうか。
2.41.34
अथैनां दुष्कृतां पूजां शिशुपालो व्यवस्यति ।
दुष्कृतायां यथान्यायं तथाऽयं कर्तुमर्हति ॥ २.४१.३४ ॥
今シシュパーラはこの不正な敬いを行おうと決める。悪をなす者に対して正義に従ってなすべきように、彼もまたそうすべきである。