మహాభారతం · అధ్యాయం 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालमुपाद्रवत् ।
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ २.४१.१ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు శిశుపాలుని వద్దకు వెళ్లి, మొదట మధురమైన, సాంత్వన వాక్యాలతో ఇలా పలికాడు.
2.41.2
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वमुक्तवान् ।
अधर्मश्च परो राजन्पारुष्यं च निरर्थकम् ॥ २.४१.२ ॥
ఓ మహీపాలా, నీవు పలికినది ఈ విధంగా సరైనది కాదు. ఓ రాజా, ఇది గొప్ప అధర్మం, వ్యర్థమైన కఠినత్వం కూడా.
2.41.3
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिवः ।
भीष्मः शान्तनवस्त्वेनं मावमंस्थास्त्वमन्यथा ॥ २.४१.३ ॥
ఒక రాజు పరమ ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ గ్రహించలేడు. కానీ శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముని నీవు అవమానించకు.
2.41.4
पश्य चैतान्महीपालांस्त्वत्तो वृद्धतरान्बहून् ।
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ २.४१.४ ॥
నీకంటే వృద్ధులైన ఈ రాజులెందరో కృష్ణునికి చేసిన గౌరవాన్ని సహిస్తున్నారు. అలాగే నీవూ సహించాలి.
2.41.5
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्णश्चेदिपते भृशम् ।
न ह्येनं त्वं तथा यथैनं वेद कौरवः ॥ २.४१.५ ॥
ఓ చేదిపతీ, భీష్ముడు కృష్ణుని తత్త్వాన్ని పూర్తిగా ఎరుగును. కానీ కౌరవుడు ఎరిగినట్లు నీవు ఆయనను ఎరుగవు.
2.41.6
नास्मै देयो ह्यनुनयो नायमर्हति सान्त्वनम् ।
लोकवृद्धतमे कृष्णे योऽर्हणां नाभिमन्यते ॥ २.४१.६ ॥
ఇతనికి అనునయం ఇవ్వరాదు; లోకంలో అత్యంత వృద్ధుడైన కృష్ణునికి చేసిన గౌరవాన్ని అంగీకరించనివాడు ఇతడు సాంత్వనకు అర్హుడు కాడు.
2.41.7
क्षत्रियः क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वरः ।
यो मुञ्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः ॥ २.४१.७ ॥
యుద్ధంలో ఒక క్షత్రియుడిని జయించి, వశపరచుకుని విడిచిపెట్టేవాడు, యుద్ధం చేసేవారిలో శ్రేష్ఠుడు, అతనికి గురువు అవుతాడు.
2.41.8
अस्यां हि समितौ राज्ञामेकमप्यजितं युधि ।
न पश्यामि महीपालं सात्वतीपुत्रतेजसा ॥ २.४१.८ ॥
ఈ సభలో రాజులలో యుద్ధంలో సాత్వతుని కుమారుని తేజస్సుతో జయించబడనివాడు ఒక్క రాజుని కూడా నేను చూడటం లేదు.
2.41.9
न हि केवलमस्माकमयमर्च्यतमोऽच्युतः ।
त्रयाणामपि लोकानामर्चनीयो महाभुजः ॥ २.४१.९ ॥
ఇది కేవలం మాకే కాదు, మహాబాహువు అచ్యుతుడు అత్యంత పూజనీయుడు; మూడు లోకాలకూ ఆయన పూజనీయుడు.
2.41.10
कृष्णेन हि जिता युद्धे बहवः क्षत्रियर्षभाः ।
जगत्सर्वं च वार्ष्णेये निखिलेन प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.१० ॥
కృష్ణుని చేత యుద్ధంలో అనేకమంది క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు జయించబడ్డారు; సమస్త జగత్తు వార్ష్ణేయునిలో పూర్తిగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
2.41.11
तस्मात्सत्स्वपि वृद्धेषु कृष्णमर्चाम नेतरान् ।
एवं वक्तुं न चार्हस्त्वं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ २.४१.११ ॥
కాబట్టి పెద్దలు ఉన్నప్పటికీ, మనం కృష్ణుణ్ణే పూజిద్దాం, ఇతరులను కాదు. నువ్వు ఇలా మాట్లాడటం తగదు; నీకు ఇటువంటి బుద్ధి కలగకూడదు.
2.41.12
ज्ञानवृद्धा मया राजन्बहवः पर्युपासिताः ।
यस्य राजन्प्रभावज्ञाः पुरा सर्वे च रक्षिताः।
तेषां कथयतां शौरेरहं गुणवतो गुणान् ॥ २.४१.१२ ॥
ఓ రాజా! జ్ఞానవృద్ధులైన అనేకమందిని నేను సేవించాను; వారి ప్రభావాన్ని తెలిసినవారు ముందు అందరినీ రక్షించారు. ఆ చెప్పేవారి నుండి గుణవంతుడైన శౌరి గుణాలను నేను విన్నాను.
2.41.13
समागतानामश्रौषं बहून्बहुमतान्सताम् ।
कर्माण्यपि च यान्यस्य जन्मप्रभृति धीमतः ॥ २.४१.१३ ॥
సమావేశమైన అనేకమంది గౌరవనీయ సజ్జనుల నుండి విన్నాను; ఈ జ్ఞానవంతుని జననం నుండి ఆయన చేసిన కర్మలను కూడా.
2.41.14
बहृशः कथ्यमानानि नरैर्भूयः श्रुतानि मे ।
न केवलं वयं कामाच्चेदिगज जनार्दनम् ॥ २.४१.१४ ॥
ప్రజలు పలుమార్లు చెబుతుండగా నేను మళ్ళీ మళ్ళీ విన్నాను. మేము కేవలం కామంతో కాదు, జనార్దనుడిని…
2.41.15
न सम्बन्धं पुरस्कृत्य कृतार्थं वा कथञ्चन ।
अर्चामहेऽर्चितं सद्भिर्भुवि भूतसुखावहम् ॥ २.४१.१५ ॥
బంధుత్వాన్ని ముందుంచుకొని కాదు, ఏ విధంగానైనా కార్యసిద్ధి కోసం కూడా కాదు; సజ్జనులచే పూజింపబడి భూమిపై ప్రాణులకు సుఖం ఇచ్చే ఆయనను మేము అర్చిస్తాము.
2.41.16
यशः शौर्यं जयं चास्य विज्ञायार्चां प्रयुञ्ज्महे ।
न च कश्चिदिहास्माभिः सुवालोप्यपरीक्षितः ॥ २.४१.१६ ॥
ఆయన కీర్తి, శౌర్యం, విజయం తెలుసుకొని మేము అర్చన చేస్తాము; ఇక్కడ మేము ఎవరినీ పరీక్షించకుండా విడిచిపెట్టలేదు…
2.41.17
गुणैर्वृद्धानतिक्रम्य हरिरर्च्यतमो मतः ।
ज्ञानवृद्धो द्विजातीनां क्षत्रियाणां बलाधिकः ॥ २.४१.१७ ॥
గుణాలలో వృద్ధులను కూడా అధిగమించి హరి అత్యంత పూజనీయుడిగా భావించబడ్డాడు—ద్విజులలో జ్ఞానవృద్ధుడు, క్షత్రియులలో బలాధికుడు.
2.41.18
वैश्यानां धान्यधनवाञ्शूद्राणामेव जन्मतः ।
पूज्यतायां च गोविन्दे हेतू द्वावपि संस्थितौ ॥ २.४१.१८ ॥
వైశ్యులలో ధాన్యధనవంతుడు, శూద్రులలో జన్మతః—గోవిందుని పూజనీయతలో ఈ రెండు కారణాలూ నెలకొని ఉన్నాయి.
2.41.19
वेदवेदाङ्गविज्ञानं बलं चाभ्यधिकं तथा ।
नृणां लोके हि कोऽन्योस्ति विशिष्टः केशवादृते ॥ २.४१.१९ ॥
వేదవేదాంగ జ్ఞానం, అధికమైన బలం కలిగినవారిలో లోకంలో కేశవుడు తప్ప ఇంకెవరు శ్రేష్ఠులు?
2.41.20
दानं दाक्ष्यं श्रुतं शौर्यं ह्रीः कीर्तिर्बुद्धिरुत्तमा ।
संनतिः श्रीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिश्च नियताऽच्युते ॥ २.४१.२० ॥
దానం, దక్షత, శ్రుతం, శౌర్యం, హ్రీ, కీర్తి, ఉత్తమ బుద్ధి, వినయం, శ్రీ, ధృతి, తుష్టి, పుష్టి—ఇవన్నీ అచ్యుతునిలో నియతంగా ఉన్నాయి.
2.41.21
तमिमं लोकसम्पन्नमाचार्यं पितरं गुरुम् ।
अर्घ्यमर्चितमर्चामः सर्वे सङ्क्षन्तुमर्हथ ॥ २.४१.२१ ॥
లోకసంపన్నుడైన ఈ ఆచార్యుడిని, తండ్రిని, గురువును, అర్ఘ్యార్హుడిని, పూజితుడిని మనమందరం పూజిద్దాం; మీరంతా క్షమించడానికి అర్హులు.
2.41.22
ऋत्विग्गुरुर्विवाह्यश्च स्नातको नृपतिः प्रियः ।
सर्वमेतद्धृषीकेशस्तस्मादभ्यर्चितोऽच्युतः ॥ २.४१.२२ ॥
ఋత్విజుడు, గురువు, వివాహయోగ్యుడైన అల్లుడు, స్నాతకుడు, రాజు, ప్రియుడు—ఇవన్నీ హృషీకేశుడే; అందుచేత అచ్యుతుడు పూజించబడతాడు.
2.41.23
कृष्ण एव हि लोकानामुत्पत्तिरपि चाप्ययः ।
कृष्णस्य हि कृते विश्वमिदं भूतं चराचरम् ॥ २.४१.२३ ॥
కృష్ణుడే లోకాలకు ఉత్పత్తి, లయం కూడా; కృష్ణుని కోసమే ఈ చరాచర విశ్వం ఉనికిలోకి వచ్చింది.
2.41.24
एष प्रकृतिरव्यक्ता कर्ता चैव सनातनः ।
परश्च सर्वभूतेभ्यस्तस्मात्पूज्यतमोऽच्युतः ॥ २.४१.२४ ॥
ఇతడే అవ్యక్త ప్రకృతి, శాశ్వత కర్త, సర్వభూతాలకంటే పరుడు; అందుచేత అచ్యుతుడు అత్యంత పూజ్యుడు.
2.41.25
द्धिर्मनो महद्वायुस्तेजोऽभः खं मही च या ।
चतुर्विधं च यद्भूतं सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२५ ॥
బుద్ధి, మనస్సు, మహత్తు, వాయువు, తేజస్సు, జలం, ఆకాశం, భూమి, మరియు నాలుగు విధాల భూతాలు — ఇవన్నీ కృష్ణునిలో ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
2.41.26
आदित्यश्चन्द्रमाश्चैव नक्षत्राणि ग्रहाश्च ये ।
दिशश्च विदिशश्चैव सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२६ ॥
సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు — ఇవన్నీ కృష్ణునిలో ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
2.41.27
एष रुद्रश्च सर्वात्मा ब्रह्मा चैव सनातनः ।
अक्षरं क्षररूपेण मानुषत्वमुपागतः ॥ २.४१.२७ ॥
ఇతడే రుద్రుడు, సర్వాత్మ, ఇతడే సనాతనుడైన బ్రహ్మ కూడా. అక్షరుడైనప్పటికీ క్షర రూపంలో మానవత్వాన్ని స్వీకరించాడు.
2.41.28
अग्निहोत्रमुखा वेदा गायत्री च्छन्दसां मुखम् ।
राजा मुखं मनुष्याणां नदीनां सागरो मुखम् ॥ २.४१.२८ ॥
అగ్నిహోత్రం ముఖంగా కలవి వేదాలు; గాయత్రి ఛందస్సులకు ముఖం; రాజు మనుష్యులకు ముఖం; సముద్రం నదులకు ముఖం.
2.41.29
नक्षत्राणां मुखं चन्द्र आदित्यस्तेजसां मुखम् ।
पर्वतानां मुखं मेरुर्गरुडः पततां मुखम् ॥ २.४१.२९ ॥
నక్షత్రాలకు ముఖం చంద్రుడు; తేజస్సులకు ముఖం ఆదిత్యుడు; పర్వతాలకు ముఖం మేరువు; పక్షులకు ముఖం గరుడుడు.
2.41.30
ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव यावती जगतो गतिः ।
सदेवकेषु लोकेषु भगवान्केशवो मुखम् ॥ २.४१.३० ॥
పైన, అడ్డంగా, క్రిందగా — జగత్తు యొక్క ఎంత గతి ఉందో, దేవతలతో కూడిన లోకాలలో భగవంతుడు కేశవుడే ముఖం.
2.41.31
अयं तु पुरुषो बालः शिशुपालो न बुध्यते ।
सर्वत्र सर्वदा कृष्णं तस्मादेवं प्रभाषते ॥ २.४१.३१ ॥
కానీ ఈ బాలుడైన పురుషుడు శిశుపాలుడు తెలుసుకోడు; అందుకే ఎల్లప్పుడూ ఎక్కడైనా కృష్ణుడి గురించి ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు.
2.41.32
यो हि धर्मं विचिनुयादुत्कृष्टं मतिमान्नरः ।
स वै पश्येद्यथा धर्मं न तथा चेदिराडयम् ॥ २.४१.३२ ॥
ఉత్తమమైన ధర్మాన్ని వివేచించే బుద్धిమంతుడు ధర్మాన్ని సరిగా చూస్తాడు; ఈ చేదిరాజు అలా చూడడు.
2.41.33
सवृद्धबालेष्वथवा पार्थिवेषु महात्मसु ।
को नार्हं मन्यते कृष्णं को वाप्येनं न पूजयेत् ॥ २.४१.३३ ॥
వృద్ధులలో, బాలురలో, లేదా మహాత్మ రాజులలో, కృష్ణుడిని యోగ్యుడని ఎవరు భావించరు? లేదా ఇతనిని ఎవరు పూజించరు?
2.41.34
अथैनां दुष्कृतां पूजां शिशुपालो व्यवस्यति ।
दुष्कृतायां यथान्यायं तथाऽयं कर्तुमर्हति ॥ २.४१.३४ ॥
ఇప్పుడు శిశుపాలుడు ఈ దుష్కృతమైన పూజను చేయాలని నిశ్చయించుకుంటాడు; దుష్కృతునిపట్ల న్యాయంగా ఎలా ప్రవర్తించాలో, అలాగే ఇతడు కూడా చేయాలి.