മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालमुपाद्रवत् ।
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ २.४१.१ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ശിശുപാലന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന്, ആദ്യം മധുരവും ആശ്വാസവാക്കുകളുമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.41.2
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वमुक्तवान् ।
अधर्मश्च परो राजन्पारुष्यं च निरर्थकम् ॥ २.४१.२ ॥
ഹേ മഹീപാലാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലുള്ളത് യുക്തമല്ല. ഹേ രാജാവേ, ഇത് വലിയ അധർമ്മവും അർത്ഥശൂന്യമായ കാഠിന്യവുമാണ്.
2.41.3
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिवः ।
भीष्मः शान्तनवस्त्वेनं मावमंस्थास्त्वमन्यथा ॥ २.४१.३ ॥
ഒരു രാജാവും പരമധർമ്മം ഒരിക്കലും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരെ നീ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ അവമാനിക്കരുത്.
2.41.4
पश्य चैतान्महीपालांस्त्वत्तो वृद्धतरान्बहून् ।
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ २.४१.४ ॥
നിന്നെക്കാൾ മൂത്തവരായ ഈ രാജാക്കന്മാർ പലരും കൃഷ്ണനോടുള്ള ബഹുമാനം സഹിക്കുന്നു. അതുപോലെ നീയും ക്ഷമിക്കണം.
2.41.5
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्णश्चेदिपते भृशम् ।
न ह्येनं त्वं तथा यथैनं वेद कौरवः ॥ २.४१.५ ॥
ഹേ ചേദിപതേ, ഭീഷ്മർ കൃഷ്ണനെ തത്ത്വത്തിൽ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു. എന്നാൽ കൗരവൻ അറിയുന്നതുപോലെ നീ അവനെ അറിയുന്നില്ല.
2.41.6
नास्मै देयो ह्यनुनयो नायमर्हति सान्त्वनम् ।
लोकवृद्धतमे कृष्णे योऽर्हणां नाभिमन्यते ॥ २.४१.६ ॥
ഇവന് അനുനയം നൽകേണ്ടതില്ല; ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മൂത്തവനായ കൃഷ്ണനോടുള്ള ബഹുമാനം അംഗീകരിക്കാത്തവൻ ഇവൻ ആശ്വാസത്തിന് അർഹനല്ല.
2.41.7
क्षत्रियः क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वरः ।
यो मुञ्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः ॥ २.४१.७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഒരു ക്ഷത്രിയനെ ജയിച്ച് വശത്താക്കി വിടുന്നവൻ, യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അവന് ഗുരുവായിത്തീരുന്നു.
2.41.8
अस्यां हि समितौ राज्ञामेकमप्यजितं युधि ।
न पश्यामि महीपालं सात्वतीपुत्रतेजसा ॥ २.४१.८ ॥
ഈ സഭയിലെ രാജാക്കന്മാരിൽ, യുദ്ധത്തിൽ സാത്വതപുത്രന്റെ തേജസ്സിനാൽ ജയിക്കപ്പെടാത്ത ഒരു രാജാവിനെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
2.41.9
न हि केवलमस्माकमयमर्च्यतमोऽच्युतः ।
त्रयाणामपि लोकानामर्चनीयो महाभुजः ॥ २.४१.९ ॥
ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല, മഹാബാഹുവായ അച്യുതൻ ഏറ്റവും പൂജനീയനാണ്; മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം പൂജനീയനാണ്.
2.41.10
कृष्णेन हि जिता युद्धे बहवः क्षत्रियर्षभाः ।
जगत्सर्वं च वार्ष्णेये निखिलेन प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.१० ॥
കൃഷ്ണനാൽ യുദ്ധത്തിൽ പല ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; സർവ്വ ജഗത്തും വാർഷ്ണേയനിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
2.41.11
तस्मात्सत्स्वपि वृद्धेषु कृष्णमर्चाम नेतरान् ।
एवं वक्तुं न चार्हस्त्वं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ २.४१.११ ॥
അതുകൊണ്ട് മുതിർന്നവർ ഉണ്ടായിരുന്നാലും നാം കൃഷ്ണനെത്തന്നെ ആദരിക്കണം, മറ്റുള്ളവരെയല്ല. നീ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് ഉചിതമല്ല; നിനക്ക് ഇത്തരം ബുദ്ധി ഉണ്ടാകരുത്.
2.41.12
ज्ञानवृद्धा मया राजन्बहवः पर्युपासिताः ।
यस्य राजन्प्रभावज्ञाः पुरा सर्वे च रक्षिताः।
तेषां कथयतां शौरेरहं गुणवतो गुणान् ॥ २.४१.१२ ॥
ഹേ രാജാവേ! ജ്ഞാനവൃദ്ധരായ പലരെയും ഞാൻ സേവിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവരുടെ പ്രഭാവം അറിയുന്നവരാൽ മുൻപ് എല്ലാവരും രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ആ പറയുന്നവരിൽ നിന്ന് ഗുണവാനായ ശൗരിയുടെ ഗുണങ്ങളെ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
2.41.13
समागतानामश्रौषं बहून्बहुमतान्सताम् ।
कर्माण्यपि च यान्यस्य जन्मप्रभृति धीमतः ॥ २.४१.१३ ॥
ഒത്തുചേർന്ന ബഹുമാന്യരായ പലരിൽ നിന്നും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഈ ബുദ്ധിമാന്റെ ജന്മം മുതൽ അവൻ ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളും.
2.41.14
बहृशः कथ्यमानानि नरैर्भूयः श्रुतानि मे ।
न केवलं वयं कामाच्चेदिगज जनार्दनम् ॥ २.४१.१४ ॥
ആളുകൾ പലതവണ പറയുന്നത് ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഞങ്ങൾ കേവലം ആഗ്രഹത്താൽ അല്ല, ജനാർദ്ദനനെ…
2.41.15
न सम्बन्धं पुरस्कृत्य कृतार्थं वा कथञ्चन ।
अर्चामहेऽर्चितं सद्भिर्भुवि भूतसुखावहम् ॥ २.४१.१५ ॥
ബന്ധം മുന്നിൽ വെച്ചിട്ടല്ല, ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ കാര്യസിദ്ധിക്കായുമല്ല; സജ്ജനങ്ങളാൽ പൂജിതനും ഭൂമിയിൽ ജീവികൾക്ക് സുഖം നൽകുന്നവനുമായ അവനെയാണ് ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നത്.
2.41.16
यशः शौर्यं जयं चास्य विज्ञायार्चां प्रयुञ्ज्महे ।
न च कश्चिदिहास्माभिः सुवालोप्यपरीक्षितः ॥ २.४१.१६ ॥
അവന്റെ യശസ്സും ശൗര്യവും വിജയവും അറിഞ്ഞിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നത്; ഇവിടെ ഞങ്ങൾ ആരെയും പരീക്ഷിക്കാതെ വിട്ടിട്ടില്ല…
2.41.17
गुणैर्वृद्धानतिक्रम्य हरिरर्च्यतमो मतः ।
ज्ञानवृद्धो द्विजातीनां क्षत्रियाणां बलाधिकः ॥ २.४१.१७ ॥
ഗുണങ്ങളിൽ മുതിർന്നവരെയും അതിലംഘിച്ച് ഹരി ഏറ്റവും ആരാധ്യനായി കരുതപ്പെടുന്നു—ദ്വിജന്മാരിൽ ജ്ഞാനവൃദ്ധൻ, ക്ഷത്രിയരിൽ ബലാധികൻ.
2.41.18
वैश्यानां धान्यधनवाञ्शूद्राणामेव जन्मतः ।
पूज्यतायां च गोविन्दे हेतू द्वावपि संस्थितौ ॥ २.४१.१८ ॥
വൈശ്യരിൽ ധാന്യവും ധനവുമുള്ളവൻ, ശൂദ്രരിൽ ജന്മത്താൽ—ഗോവിന്ദന്റെ പൂജ്യതയിൽ ഈ രണ്ട് കാരണങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു.
2.41.19
वेदवेदाङ्गविज्ञानं बलं चाभ्यधिकं तथा ।
नृणां लोके हि कोऽन्योस्ति विशिष्टः केशवादृते ॥ २.४१.१९ ॥
വേദവേദാംഗജ്ഞാനവും അധികമായ ബലവും ഉള്ളവരിൽ, ലോകത്ത് കേശവനല്ലാതെ മറ്റാരാണ് വിശിഷ്ടൻ?
2.41.20
दानं दाक्ष्यं श्रुतं शौर्यं ह्रीः कीर्तिर्बुद्धिरुत्तमा ।
संनतिः श्रीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिश्च नियताऽच्युते ॥ २.४१.२० ॥
ദാനം, ദക്ഷത, ശ്രുതം, ശൗര്യം, ഹ്രീ, കീർത്തി, ഉത്തമബുദ്ധി, വിനയം, ശ്രീ, ധൃതി, തുഷ്ടി, പുഷ്ടി—ഇവയെല്ലാം അച്യുതനിൽ നിയതമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
2.41.21
तमिमं लोकसम्पन्नमाचार्यं पितरं गुरुम् ।
अर्घ्यमर्चितमर्चामः सर्वे सङ्क्षन्तुमर्हथ ॥ २.४१.२१ ॥
ലോകസമ്പന്നനായ ഈ ആചാര്യനെയും പിതാവിനെയും ഗുരുവിനെയും അർഘ്യാർഹനും പൂജിതനുമായവനെയും നാം എല്ലാവരും പൂജിക്കാം; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ക്ഷമിക്കാൻ അർഹരാണ്.
2.41.22
ऋत्विग्गुरुर्विवाह्यश्च स्नातको नृपतिः प्रियः ।
सर्वमेतद्धृषीकेशस्तस्मादभ्यर्चितोऽच्युतः ॥ २.४१.२२ ॥
ഋത്വിക്, ഗുരു, വിവാഹയോഗ്യനായ മരുമകൻ, സ്നാതകൻ, രാജാവ്, പ്രിയൻ—ഇതെല്ലാം ഹൃഷീകേശനാണ്; അതിനാൽ അച്യുതൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
2.41.23
कृष्ण एव हि लोकानामुत्पत्तिरपि चाप्ययः ।
कृष्णस्य हि कृते विश्वमिदं भूतं चराचरम् ॥ २.४१.२३ ॥
കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ ഉത്പത്തിയും ലയവും; കൃഷ്ണനു വേണ്ടിയാണ് ഈ ചരാചര വിശ്വം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്.
2.41.24
एष प्रकृतिरव्यक्ता कर्ता चैव सनातनः ।
परश्च सर्वभूतेभ्यस्तस्मात्पूज्यतमोऽच्युतः ॥ २.४१.२४ ॥
ഇവനാണ് അവ്യക്തമായ പ്രകൃതി, സനാതനനായ കർത്താവ്, സർവഭൂതങ്ങൾക്കും അപ്പുറമായവൻ; അതിനാൽ അച്യുതൻ ഏറ്റവും പൂജ്യൻ.
2.41.25
द्धिर्मनो महद्वायुस्तेजोऽभः खं मही च या ।
चतुर्विधं च यद्भूतं सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२५ ॥
ബുദ്ധി, മനസ്സ്, മഹത്ത്, വായു, തേജസ്സ്, ജലം, ആകാശം, ഭൂമി, കൂടാതെ നാലുവിധമായ ഭൂതങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
2.41.26
आदित्यश्चन्द्रमाश्चैव नक्षत्राणि ग्रहाश्च ये ।
दिशश्च विदिशश्चैव सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२६ ॥
സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ, ഉപദിക്കുകൾ — ഇവയെല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
2.41.27
एष रुद्रश्च सर्वात्मा ब्रह्मा चैव सनातनः ।
अक्षरं क्षररूपेण मानुषत्वमुपागतः ॥ २.४१.२७ ॥
ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ് രുദ്രൻ, സർവാത്മാവ്, സനാതനനായ ബ്രഹ്മാവും. അക്ഷരനായിരിക്കെ ക്ഷരരൂപത്തിൽ മനുഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.41.28
अग्निहोत्रमुखा वेदा गायत्री च्छन्दसां मुखम् ।
राजा मुखं मनुष्याणां नदीनां सागरो मुखम् ॥ २.४१.२८ ॥
അഗ്നിഹോത്രമാണ് മുഖമായുള്ളത് വേദങ്ങൾ; ഗായത്രി ഛന്ദസ്സുകളുടെ മുഖം; രാജാവ് മനുഷ്യരുടെ മുഖം; സമുദ്രം നദികളുടെ മുഖം.
2.41.29
नक्षत्राणां मुखं चन्द्र आदित्यस्तेजसां मुखम् ।
पर्वतानां मुखं मेरुर्गरुडः पततां मुखम् ॥ २.४१.२९ ॥
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മുഖം ചന്ദ്രൻ; തേജസ്സുകളുടെ മുഖം ആദിത്യൻ; പർവതങ്ങളുടെ മുഖം മേരു; പക്ഷികളുടെ മുഖം ഗരുഡൻ.
2.41.30
ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव यावती जगतो गतिः ।
सदेवकेषु लोकेषु भगवान्केशवो मुखम् ॥ २.४१.३० ॥
മേലോട്ടും കുറുകെയും താഴോട്ടും ലോകത്തിന്റെ എത്രത്തോളം ഗതിയുണ്ടോ, ദേവന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ലോകങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ കേശവൻ തന്നെയാണ് മുഖം.
2.41.31
अयं तु पुरुषो बालः शिशुपालो न बुध्यते ।
सर्वत्र सर्वदा कृष्णं तस्मादेवं प्रभाषते ॥ २.४१.३१ ॥
എന്നാൽ ഈ ബാലനായ പുരുഷൻ ശിശുപാലൻ അറിയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലായിടത്തും എപ്പോഴും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്.
2.41.32
यो हि धर्मं विचिनुयादुत्कृष्टं मतिमान्नरः ।
स वै पश्येद्यथा धर्मं न तथा चेदिराडयम् ॥ २.४१.३२ ॥
ഉത്കൃഷ്ടമായ ധർമ്മത്തെ വിവേചിച്ചറിയുന്ന ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ധർമ്മത്തെ ശരിയായി കാണുന്നു; ഈ ചേദിരാജൻ അങ്ങനെ കാണുന്നില്ല.
2.41.33
सवृद्धबालेष्वथवा पार्थिवेषु महात्मसु ।
को नार्हं मन्यते कृष्णं को वाप्येनं न पूजयेत् ॥ २.४१.३३ ॥
വൃദ്ധരിലും ബാലരിലും, അല്ലെങ്കിൽ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാരിലും, കൃഷ്ണനെ യോഗ്യനായി കരുതാത്തവൻ ആരുണ്ട്? അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് ഇദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കാതിരിക്കുക?
2.41.34
अथैनां दुष्कृतां पूजां शिशुपालो व्यवस्यति ।
दुष्कृतायां यथान्यायं तथाऽयं कर्तुमर्हति ॥ २.४१.३४ ॥
ഇപ്പോൾ ശിശുപാലൻ ഈ ദുഷ്കൃതമായ ആദരം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു; ദുഷ്കർമ്മിയോട് ന്യായപ്രകാരം എങ്ങനെ പെരുമാറണമോ അതുപോലെ ഇയാളും ചെയ്യണം.