ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालमुपाद्रवत् ।
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ २.४१.१ ॥
ಆಗ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶಿಶುಪಾಲನ ಬಳಿ ಧಾವಿಸಿ, ಮೊದಲು ಮೃದು ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.41.2
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वमुक्तवान् ।
अधर्मश्च परो राजन्पारुष्यं च निरर्थकम् ॥ २.४१.२ ॥
ಓ ಮಹೀಪಾಲನೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತಹದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಿರರ್ಥಕ ಕಠೋರತೆ.
2.41.3
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिवः ।
भीष्मः शान्तनवस्त्वेनं मावमंस्थास्त्वमन्यथा ॥ २.४१.३ ॥
ಯಾವ ರಾಜನೂ ಪರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅರಿಯಲಾರನು. ಆದರೆ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ನೀನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ.
2.41.4
पश्य चैतान्महीपालांस्त्वत्तो वृद्धतरान्बहून् ।
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ २.४१.४ ॥
ನಿನಗಿಂತ ಹಿರಿಯರಾದ ಈ ರಾಜರು ಅನೇಕರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ನೀನೂ ಸಹಿಸಬೇಕು.
2.41.5
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्णश्चेदिपते भृशम् ।
न ह्येनं त्वं तथा यथैनं वेद कौरवः ॥ २.४१.५ ॥
ಓ ಚೇದಿಪತಿಯೇ, ಭೀಷ್ಮನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಲ್ಲನು. ಆದರೆ ಕೌರವನು ತಿಳಿದಂತೆ ನೀನು ಆತನನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
2.41.6
नास्मै देयो ह्यनुनयो नायमर्हति सान्त्वनम् ।
लोकवृद्धतमे कृष्णे योऽर्हणां नाभिमन्यते ॥ २.४१.६ ॥
ಇವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಬಾರದು; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಗೌರವವನ್ನು ಒಪ್ಪದವನು ಈತ ಸಾಂತ್ವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
2.41.7
क्षत्रियः क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वरः ।
यो मुञ्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः ॥ २.४१.७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ಗೆದ್ದು, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವನು, ಯುದ್ಧಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನಿಗೆ ಗುರುವಾಗುತ್ತಾನೆ.
2.41.8
अस्यां हि समितौ राज्ञामेकमप्यजितं युधि ।
न पश्यामि महीपालं सात्वतीपुत्रतेजसा ॥ २.४१.८ ॥
ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವತನ ಮಗನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜಯಿಸಲಾಗದವನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
2.41.9
न हि केवलमस्माकमयमर्च्यतमोऽच्युतः ।
त्रयाणामपि लोकानामर्चनीयो महाभुजः ॥ २.४१.९ ॥
ಇದು ಕೇವಲ ನಮಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಹಾಬಾಹು ಅಚ್ಯುತನು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯನು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅವನು ಪೂಜನೀಯನು.
2.41.10
कृष्णेन हि जिता युद्धे बहवः क्षत्रियर्षभाः ।
जगत्सर्वं च वार्ष्णेये निखिलेन प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.१० ॥
ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
2.41.11
तस्मात्सत्स्वपि वृद्धेषु कृष्णमर्चाम नेतरान् ।
एवं वक्तुं न चार्हस्त्वं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ २.४१.११ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿರಿಯರಿದ್ದರೂ ನಾವು ಕೃಷ್ಣನನ್ನೇ ಗೌರವಿಸೋಣ, ಇತರರನ್ನಲ್ಲ. ನೀನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಹೀಗಿರಬಾರದು.
2.41.12
ज्ञानवृद्धा मया राजन्बहवः पर्युपासिताः ।
यस्य राजन्प्रभावज्ञाः पुरा सर्वे च रक्षिताः।
तेषां कथयतां शौरेरहं गुणवतो गुणान् ॥ २.४१.१२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧರಾದ ಅನೇಕರನ್ನು ನಾನು ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆ ಹೇಳುವವರ ಮಧ್ಯೆ ಗುಣವಂತ ಶೌರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
2.41.13
समागतानामश्रौषं बहून्बहुमतान्सताम् ।
कर्माण्यपि च यान्यस्य जन्मप्रभृति धीमतः ॥ २.४१.१३ ॥
ಸೇರಿದ್ದ ಅನೇಕ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ; ಈ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ.
2.41.14
बहृशः कथ्यमानानि नरैर्भूयः श्रुतानि मे ।
न केवलं वयं कामाच्चेदिगज जनार्दनम् ॥ २.४१.१४ ॥
ಜನರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನಾವು ಕೇವಲ ಆಸೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಜನಾರ್ದನನನ್ನು…
2.41.15
न सम्बन्धं पुरस्कृत्य कृतार्थं वा कथञ्चन ।
अर्चामहेऽर्चितं सद्भिर्भुवि भूतसुखावहम् ॥ २.४१.१५ ॥
ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಪೂಜಿತನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವವನೂ ಆದ ಅವನನ್ನು ನಾವು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ.
2.41.16
यशः शौर्यं जयं चास्य विज्ञायार्चां प्रयुञ्ज्महे ।
न च कश्चिदिहास्माभिः सुवालोप्यपरीक्षितः ॥ २.४१.१६ ॥
ಅವನ ಕೀರ್ತಿ, ಶೌರ್ಯ, ವಿಜಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾವು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ…
2.41.17
गुणैर्वृद्धानतिक्रम्य हरिरर्च्यतमो मतः ।
ज्ञानवृद्धो द्विजातीनां क्षत्रियाणां बलाधिकः ॥ २.४१.१७ ॥
ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ—ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಬಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
2.41.18
वैश्यानां धान्यधनवाञ्शूद्राणामेव जन्मतः ।
पूज्यतायां च गोविन्दे हेतू द्वावपि संस्थितौ ॥ २.४१.१८ ॥
ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನು, ಶೂದ್ರರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಃ—ಗೋವಿಂದನ ಪೂಜ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
2.41.19
वेदवेदाङ्गविज्ञानं बलं चाभ्यधिकं तथा ।
नृणां लोके हि कोऽन्योस्ति विशिष्टः केशवादृते ॥ २.४१.१९ ॥
ವೇದ ವೇದಾಂಗ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಬಲ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೇಶವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು?
2.41.20
दानं दाक्ष्यं श्रुतं शौर्यं ह्रीः कीर्तिर्बुद्धिरुत्तमा ।
संनतिः श्रीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिश्च नियताऽच्युते ॥ २.४१.२० ॥
ದಾನ, ದಕ್ಷತೆ, ಶ್ರುತ, ಶೌರ್ಯ, ಲಜ್ಜೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿ, ವಿನಯ, ಶ್ರೀ, ಧೃತಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಪುಷ್ಟಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಚ್ಯುತನಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾಗಿವೆ.
2.41.21
तमिमं लोकसम्पन्नमाचार्यं पितरं गुरुम् ।
अर्घ्यमर्चितमर्चामः सर्वे सङ्क्षन्तुमर्हथ ॥ २.४१.२१ ॥
ಲೋಕಸಂಪನ್ನನಾದ ಈ ಆಚಾರ್ಯ, ತಂದೆ, ಗುರುವನ್ನು, ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ, ಪೂಜಿತನನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸೋಣ; ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷಮಿಸಲು ಅರ್ಹರು.
2.41.22
ऋत्विग्गुरुर्विवाह्यश्च स्नातको नृपतिः प्रियः ।
सर्वमेतद्धृषीकेशस्तस्मादभ्यर्चितोऽच्युतः ॥ २.४१.२२ ॥
ಋತ್ವಿಜ, ಗುರು, ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ ಅಳಿಯ, ಸ್ನಾತಕ, ರಾಜ, ಪ್ರಿಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೃಷೀಕೇಶನೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2.41.23
कृष्ण एव हि लोकानामुत्पत्तिरपि चाप्ययः ।
कृष्णस्य हि कृते विश्वमिदं भूतं चराचरम् ॥ २.४१.२३ ॥
ಕೃಷ್ಣನೇ ಲೋಕಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯ; ಕೃಷ್ಣನಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಚರಾಚರ ವಿಶ್ವ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
2.41.24
एष प्रकृतिरव्यक्ता कर्ता चैव सनातनः ।
परश्च सर्वभूतेभ्यस्तस्मात्पूज्यतमोऽच्युतः ॥ २.४१.२४ ॥
ಇವನೇ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಕೃತಿ, ಸನಾತನ ಕರ್ತ, ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗಿಂತ ಪರನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಚ್ಯುತನು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನು.
2.41.25
द्धिर्मनो महद्वायुस्तेजोऽभः खं मही च या ।
चतुर्विधं च यद्भूतं सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२५ ॥
ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು, ಮಹತ್ತು, ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು, ಜಲ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಭೂತಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
2.41.26
आदित्यश्चन्द्रमाश्चैव नक्षत्राणि ग्रहाश्च ये ।
दिशश्च विदिशश्चैव सर्वं कृष्णे प्रतिष्ठितम् ॥ २.४१.२६ ॥
ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
2.41.27
एष रुद्रश्च सर्वात्मा ब्रह्मा चैव सनातनः ।
अक्षरं क्षररूपेण मानुषत्वमुपागतः ॥ २.४१.२७ ॥
ಇವನೇ ರುದ್ರ, ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಇವನೇ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಹೌದು. ಅಕ್ಷರನಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ಷರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನುಷತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
2.41.28
अग्निहोत्रमुखा वेदा गायत्री च्छन्दसां मुखम् ।
राजा मुखं मनुष्याणां नदीनां सागरो मुखम् ॥ २.४१.२८ ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವೇ ಮುಖವಾದವು ವೇದಗಳು; ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಮುಖ; ರಾಜ ಮನುಷ್ಯರ ಮುಖ; ಸಾಗರ ನದಿಗಳ ಮುಖ.
2.41.29
नक्षत्राणां मुखं चन्द्र आदित्यस्तेजसां मुखम् ।
पर्वतानां मुखं मेरुर्गरुडः पततां मुखम् ॥ २.४१.२९ ॥
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರ; ತೇಜಸ್ಸುಗಳ ಮುಖ ಆದಿತ್ಯ; ಪರ್ವತಗಳ ಮುಖ ಮೇರು; ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮುಖ ಗರುಡ.
2.41.30
ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव यावती जगतो गतिः ।
सदेवकेषु लोकेषु भगवान्केशवो मुखम् ॥ २.४१.३० ॥
ಮೇಲೆ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿ, ಕೆಳಗೆ — ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗತಿ; ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಕೇಶವನೇ ಮುಖ.
2.41.31
अयं तु पुरुषो बालः शिशुपालो न बुध्यते ।
सर्वत्र सर्वदा कृष्णं तस्मादेवं प्रभाषते ॥ २.४१.३१ ॥
ಆದರೆ ಈ ಬಾಲಕ ಪುರುಷ ಶಿಶುಪಾಲನು ಅರಿಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವದಾ ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ.
2.41.32
यो हि धर्मं विचिनुयादुत्कृष्टं मतिमान्नरः ।
स वै पश्येद्यथा धर्मं न तथा चेदिराडयम् ॥ २.४१.३२ ॥
ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ಚೇದಿರಾಜನು ಹಾಗೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.41.33
सवृद्धबालेष्वथवा पार्थिवेषु महात्मसु ।
को नार्हं मन्यते कृष्णं को वाप्येनं न पूजयेत् ॥ २.४१.३३ ॥
ವೃದ್ಧರಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಾಲಕರಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ಯಾರು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ ಇವನನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
2.41.34
अथैनां दुष्कृतां पूजां शिशुपालो व्यवस्यति ।
दुष्कृतायां यथान्यायं तथाऽयं कर्तुमर्हति ॥ २.४१.३४ ॥
ಈಗ ಶಿಶುಪಾಲನು ಈ ದುಷ್ಕೃತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇವನೂ ಮಾಡಬೇಕು.