મહાભારત · અધ્યાય 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एव भगवान्प्रभुः ।
नरनारायणो भूत्वा हरिरासीद्युधिष्ठिर ॥ २.४४.१ ॥
જે અવ્યક્ત હોવા છતાં વ્યક્ત રૂપમાં સ્થિત ભગવાન પ્રભુ છે, તેઓ જ નર-નારાયણ થઈને હરિ બન્યા, હે યુધિષ્ઠિર.
2.44.2
ब्रह्मा च शक्रः सूर्यश्च धर्मश्चैव सनातनः ।
बहुशः सर्वभूतात्मा प्रादुर्भवति कार्यतः।
प्रादुर्भावांस्तु वक्ष्यामि दिव्यान्देवगणैर्युतान्। ॥ २.४४.२ ॥
બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, સૂર્ય અને સનાતન ધર્મ, તથા સર્વભૂતોનો આત્મા કાર્ય અનુસાર અનેકવાર પ્રગટ થાય છે. દેવગણો સહિત તે દિવ્ય પ્રાદુર્ભાવો હું કહીશ.
2.44.3
सुप्त्वा युगसहस्रं स प्रादुर्भवति कार्यवान् ।
अनेकबहुसाहस्रैर्देवदेवो जगत्पतिः ॥ २.४४.३ ॥
હજાર યુગ સૂઈને, પ્રયોજન સાથે તે પ્રગટ થાય છે; અનેક હજારો રૂપે, દેવોના દેવ, જગતના પતિ.
2.44.4
ब्रह्माणं कपिलं चैव परमेष्ठिं तथैव च ।
देवान्सप्तर्षिभिश्चैव शङ्करं च महायशाः ॥ २.४४.४ ॥
બ્રહ્મા, કપિલ, પરમેષ્ઠી, તેમજ દેવોને, સપ્તર્ષિઓ સાથે, અને શંકરને પણ તે મહાયશસ્વી.
2.44.5
सनत्कुमारं भगवान्मनुं चैव प्रजापतिम् ।
पुरा चक्रे च देवादिः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः ॥ २.४४.५ ॥
સનત્કુમાર, ભગવાન મનુ અને પ્રજાપતિને પૂર્વે તેમણે રચ્યા; દેવોમાં આદિ, પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન પ્રભાવાળા.
2.44.6
येन चार्णवमध्यस्थौ नष्टेस्थावरजङ्गमे ।
नष्टदेवासुरवरे प्रनष्टोरगराक्षसे ॥ २.४४.६ ॥
જેમના દ્વારા, સમુદ્રની મધ્યમાં સ્થિત થઈને, સ્થાવર-જંગમ નષ્ટ થયાં ત્યારે, દેવ-અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ નષ્ટ થયા ત્યારે, નાગ અને રાક્ષસો પણ નષ્ટ થયા ત્યારે.
2.44.7
योद्धुकामौ सुदुर्धर्षौ भ्रातरौ मधुकैठभौ ।
हतौ भगवता तेन ततो दत्त्वा वरं परम् ॥ २.४४.७ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતા, અતિ દુર્ધર્ષ એવા બે ભાઈ મધુ અને કૈટભ; તે ભગવાને તેમને હણ્યા, પછી પરમ વર આપીને.
2.44.8
भूमिं बद्ध्वा कृतौ पूर्वावजेयौ द्वौ महाऽसुरौ ।
तौ कर्णमलसंभूतौ विष्णोस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.८ ॥
પૃથ્વીને બાંધીને પૂર્વે સર્જાયેલા, અજેય એવા તે બે મહાન અસુરો; તેઓ તે મહાત્મા વિષ્ણુના કાનના મેલથી ઉત્પન્ન થયા હતા.
2.44.9
महार्णवे प्रस्वपतः शैलराजसमौ स्थितौ ।
तौ विवेश स्वयं वायुर्ब्रह्मणा साधु चोदितः ॥ २.४४.९ ॥
મહાસાગરમાં ગાઢ નિદ્રામાં સૂતેલા તેમની સામે પર્વતરાજો જેવા તે બંને ઊભા રહ્યા; બ્રહ્માથી સારી રીતે પ્રેરિત થયેલો વાયુ પોતે તેમનામાં પ્રવેશ્યો.
2.44.10
तौ दिवं छादयित्वा तु ववृधाते महाऽसुरौ ।
वायुप्रमाणौ तौ दृष्ट्वा ब्रह्मा पर्यमृशच्छनैः ॥ २.४४.१० ॥
તે બે મહાન અસુરો આકાશને ઢાંકીને વધ્યા; વાયુ જેટલા કદના તેમને જોઈને બ્રહ્માએ ધીમે ધીમે તેમને સ્પર્શ કર્યો.
2.44.11
एकं मृदुतरं वेत्ति कठिनं वेत्ति चापरम् ।
नामनी तु तयोश्चके सविता सलिलोद्भवः ॥ २.४४.११ ॥
એકને વધુ કોમળ અને બીજાને કઠિન જાણવામાં આવ્યો; તેમનાં નામ જળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા સવિતાએ રાખ્યાં.
2.44.12
मृदुस्त्वयं मधुर्नाम कठिनः कैठभः स्वयम् ।
तौ दैत्यौ कृतनामानौ चेरतुर्बलगर्वितौ ॥ २.४४.१२ ॥
આ કોમળ છે, તેનું નામ મધુ; કઠિન પોતે કૈટભ. નામ પામેલા તે બે દૈત્યો બળના ગર્વથી વિચરવા લાગ્યા.
2.44.13
तौ पुराऽथ दिवं सर्वां प्राप्तौ राजन्महासुरौ ।
प्रच्छाद्याथ दिवं सर्वां चेरतुर्मधुकैठभौ ॥ २.४४.१३ ॥
રાજન, પૂર્વે તે બે મહાસુરો સમગ્ર સ્વર્ગ સુધી પહોંચ્યા અને તેને આચ્છાદિત કરીને મધુ અને કૈટભ વિચરવા લાગ્યા.
2.44.14
सर्वमेकार्णवं लोकं योद्धुकामौ सुनिर्भयौ ।
तौ गतावसुरौ दृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २.४४.१४ ॥
સમગ્ર લોક એક જ સમુદ્ર હતો; યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતા, અતિ નિર્ભય તે બે અસુરોને જતા જોઈને લોકપિતામહ બ્રહ્મા [...]
2.44.15
एकार्णवाम्बुनिचये तत्रैवान्तरधीयत ।
स पद्मात्पद्मनाभस्य नाभिदेशात्समुत्थितात् ॥ २.४४.१५ ॥
એકાર્ણવના જળરાશિમાં ત્યાં જ તે અંતર્ધાન થયા. પદ્મનાભ (વિષ્ણુ)ના નાભિપ્રદેશથી ઉત્પન્ન થયેલા કમળમાંથી […]
2.44.16
आससाद स्वयं जन्म तत्पङ्कजमपङ्कजम् ।
पूजयामास वसतिं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २.४४.१६ ॥
તે કમળમાં તે પોતે જન્મ્યા — તે કીચડમાં ઉત્પન્ન થયેલું નહોતું. લોકપિતામહ બ્રહ્માએ પોતાના નિવાસની પૂજા કરી.
2.44.17
तावुभौ जलगर्भस्थौ नारायणचतुर्मुखौ ।
बहून्वर्षायुतानप्सु शयानौ न च कम्पितौ ॥ २.४४.१७ ॥
જળગર્ભમાં રહેલા તે બંને — નારાયણ અને ચતુર્મુખ — જળમાં શયન કરતા અનેક દસ હજાર વર્ષ સુધી કંપ્યા નહીં.
2.44.18
अथ दीर्घस्य कालस्य तावुभौ मधुकैठभौ ।
आजग्मतुस्तौ तं देशं यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः ॥ २.४४.१८ ॥
પછી લાંબો સમય વીત્યા બાદ તે બંને મધુ અને કૈટભ જ્યાં બ્રહ્મા સ્થિત હતા તે સ્થાને આવ્યા.
2.44.19
तौ दृष्ट्वा लोकनाथस्तु रोषात्संरक्तलोचनः ।
उत्पपाताथ शयनात्पद्मनाभो महाद्युतिः ॥ २.४४.१९ ॥
તે બંનેને જોઈને લોકનાથ, પદ્મનાભ, મહાદ્યુતિમાન ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે શય્યામાંથી ઊભા થયા.
2.44.20
तद्युद्धमभवद्घोरं तयोस्तस्य च भारत ।
एकार्णवे तदा घोरे त्रैलोक्ये जलतां गते ॥ २.४४.२० ॥
હે ભારત, ત્યારે ત્રણ લોક જલમય થઈ એકાર્ણવ બન્યો હતો તે ભયંકર સમયે તેમની અને તેમની વચ્ચે ઘોર યુદ્ધ થયું.
2.44.21
तदभूत्तुमुलं युद्धं वर्षसङ्ख्यासहस्रशः ।
न च तावसुरौ युद्धे तदा श्रममवापतुः ॥ २.४४.२१ ॥
તે યુદ્ધ હજારો વર્ષ સુધી ભયંકર અને કોલાહલભર્યું ચાલ્યું; પણ તે યુદ્ધમાં તે બંને અસુરો થાક્યા નહીં.
2.44.22
अथ दीर्घस्य कालस्य तौ दैत्यौ युद्धदुर्मदौ ।
ऊचतुः प्रीतमनसौ देवं नारायणं प्रभुम् ॥ २.४४.२२ ॥
લાંબા સમય પછી યુદ્ધમાં મદોન્મત્ત તે બે દૈત્યો પ્રસન્ન મનથી દેવ પ્રભુ નારાયણને બોલ્યા.
2.44.23
प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाघ्यस्त्वं मृत्युरावयोः ।
आवां जहि न यत्रोर्वा सलिलेन पिरप्लुता ॥ २.४४.२३ ॥
તારા યુદ્ધથી અમે પ્રસન્ન છીએ; તું પ્રશંસનીય છે, અમારું મૃત્યુ પણ તું જ છે. જ્યાં ભૂમિ જળથી ઢંકાયેલી નથી ત્યાં અમને હણ.
2.44.24
हतौ च तव पुत्रत्वं प्राप्नुयाव सुरोत्तम ।
यो ह्यानां युधि निर्जेता तस्यावां विहितौ सुतौ ॥ २.४४.२४ ॥
હે સુરોત્તમ, અમે હણાયા પછી તારું પુત્રત્વ પામીએ; જે યુદ્ધમાં પ્રાણીઓને જીતે તેના જ અમે બંને પુત્ર નિયત થઈએ.
2.44.25
तयोस्तु वचनं श्रुत्वा तदा नारायणः प्रभुः ।
तौ प्रहस्य मृधे दैत्यौ दोर्भ्यां च समपीडयम् ॥ २.४४.२५ ॥
તેમનાં વચનો સાંભળીને ત્યારે પ્રભુ નારાયણે હસીને યુદ્ધમાં તે બે દૈત્યોને પોતાના બે હાથે દબાવી દીધા.
2.44.26
ऊरुभ्यां निधनं चक्रे तावुभौ मधुकैठबौ ।
तौ हतौ चाप्लुतौ तोये वपुर्भ्यामेकतां गतौ ॥ २.४४.२६ ॥
તેમણે પોતાની જાંઘોથી તે બંને મધુ અને કૈટભનો વધ કર્યો; મરીને પાણીમાં ડૂબેલાં તેમનાં બંને શરીર એકરૂપ થઈ ગયાં.
2.44.27
मेदो मुमुचतुर्दैत्यौ मज्जमानौ जलोर्मिभिः ।
मेदसा तज्जलं व्याप्तं ताभ्यामन्तर्दधे तदा ॥ २.४४.२७ ॥
જળનાં મોજાંમાં ડૂબતા તે બંને દૈત્યોએ મેદ (ચરબી) છોડી; તે ચરબીથી તે જળ વ્યાપ્ત થયું, અને ત્યારે તેઓ બંને તેમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.
2.44.28
नारायणश्च भगवानसृजद्विविधाः प्रजाः ।
दैत्ययोर्मेदसा छन्ना सर्वा राजन्वसुन्धरा ॥ २.४४.२८ ॥
ભગવાન નારાયણે વિવિધ પ્રજાઓનું સર્જન કર્યું; હે રાજન, દૈત્યોની મેદથી ઢંકાયેલી સમગ્ર પૃથ્વી પર.
2.44.29
तदाप्रभृति कौन्तेय मेदिनीति स्मृता मही ।
प्रभावात्पद्मनाभस्य शाश्वती च कृता नृणाम् ॥ २.४४.२९ ॥
હે કૌંતેય, ત્યારથી આ પૃથ્વી 'મેદિની' નામે સ્મરાય છે; પદ્મનાભના પ્રભાવથી તે મનુષ્યો માટે શાશ્વત પણ બનાવાઈ.