ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एव भगवान्प्रभुः ।
नरनारायणो भूत्वा हरिरासीद्युधिष्ठिर ॥ २.४४.१ ॥
ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹੀ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਬਣ ਕੇ ਹਰਿ ਹੋਏ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
2.44.2
ब्रह्मा च शक्रः सूर्यश्च धर्मश्चैव सनातनः ।
बहुशः सर्वभूतात्मा प्रादुर्भवति कार्यतः।
प्रादुर्भावांस्तु वक्ष्यामि दिव्यान्देवगणैर्युतान्। ॥ २.४४.२ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ, ਅਤੇ ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਾਰਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵਯ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
2.44.3
सुप्त्वा युगसहस्रं स प्रादुर्भवति कार्यवान् ।
अनेकबहुसाहस्रैर्देवदेवो जगत्पतिः ॥ २.४४.३ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਸੌਂ ਕੇ, ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦਾ ਪਤੀ।
2.44.4
ब्रह्माणं कपिलं चैव परमेष्ठिं तथैव च ।
देवान्सप्तर्षिभिश्चैव शङ्करं च महायशाः ॥ २.४४.४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਪਿਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਹਿਤ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ।
2.44.5
सनत्कुमारं भगवान्मनुं चैव प्रजापतिम् ।
पुरा चक्रे च देवादिः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः ॥ २.४४.५ ॥
ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਮਨੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਰਚਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ।
2.44.6
येन चार्णवमध्यस्थौ नष्टेस्थावरजङ्गमे ।
नष्टदेवासुरवरे प्रनष्टोरगराक्षसे ॥ २.४४.६ ॥
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ।
2.44.7
योद्धुकामौ सुदुर्धर्षौ भ्रातरौ मधुकैठभौ ।
हतौ भगवता तेन ततो दत्त्वा वरं परम् ॥ २.४४.७ ॥
ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਦੋ ਭਰਾ ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ; ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਵਰ ਦੇ ਕੇ।
2.44.8
भूमिं बद्ध्वा कृतौ पूर्वावजेयौ द्वौ महाऽसुरौ ।
तौ कर्णमलसंभूतौ विष्णोस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.८ ॥
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ, ਅਜੇਯ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ; ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨ।
2.44.9
महार्णवे प्रस्वपतः शैलराजसमौ स्थितौ ।
तौ विवेश स्वयं वायुर्ब्रह्मणा साधु चोदितः ॥ २.४४.९ ॥
ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰਬਤਰਾਜਾਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਯੂ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
2.44.10
तौ दिवं छादयित्वा तु ववृधाते महाऽसुरौ ।
वायुप्रमाणौ तौ दृष्ट्वा ब्रह्मा पर्यमृशच्छनैः ॥ २.४४.१० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਵਧਦੇ ਗਏ; ਵਾਯੂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।
2.44.11
एकं मृदुतरं वेत्ति कठिनं वेत्ति चापरम् ।
नामनी तु तयोश्चके सविता सलिलोद्भवः ॥ २.४४.११ ॥
ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਰੱਖੇ।
2.44.12
मृदुस्त्वयं मधुर्नाम कठिनः कैठभः स्वयम् ।
तौ दैत्यौ कृतनामानौ चेरतुर्बलगर्वितौ ॥ २.४४.१२ ॥
ਇਹ ਕੋਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੂ; ਕਠੋਰ ਆਪ ਕੈਟਭ ਹੈ। ਨਾਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਬਲ ਦੇ ਗਰਬ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
2.44.13
तौ पुराऽथ दिवं सर्वां प्राप्तौ राजन्महासुरौ ।
प्रच्छाद्याथ दिवं सर्वां चेरतुर्मधुकैठभौ ॥ २.४४.१३ ॥
ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਅਸੁਰ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
2.44.14
सर्वमेकार्णवं लोकं योद्धुकामौ सुनिर्भयौ ।
तौ गतावसुरौ दृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २.४४.१४ ॥
ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ; ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਬੇਖੌਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ [...]
2.44.15
एकार्णवाम्बुनिचये तत्रैवान्तरधीयत ।
स पद्मात्पद्मनाभस्य नाभिदेशात्समुत्थितात् ॥ २.४४.१५ ॥
ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਪਦਮਨਾਭ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਤੋਂ […]
2.44.16
आससाद स्वयं जन्म तत्पङ्कजमपङ्कजम् ।
पूजयामास वसतिं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २.४४.१६ ॥
ਉਸ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦ ਜਨਮੇ — ਉਹ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
2.44.17
तावुभौ जलगर्भस्थौ नारायणचतुर्मुखौ ।
बहून्वर्षायुतानप्सु शयानौ न च कम्पितौ ॥ २.४४.१७ ॥
ਜਲ-ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ — ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੰਬੇ।
2.44.18
अथ दीर्घस्य कालस्य तावुभौ मधुकैठभौ ।
आजग्मतुस्तौ तं देशं यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः ॥ २.४४.१८ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ।
2.44.19
तौ दृष्ट्वा लोकनाथस्तु रोषात्संरक्तलोचनः ।
उत्पपाताथ शयनात्पद्मनाभो महाद्युतिः ॥ २.४४.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਨਾਥ, ਪਦਮਨਾਭ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
2.44.20
तद्युद्धमभवद्घोरं तयोस्तस्य च भारत ।
एकार्णवे तदा घोरे त्रैलोक्ये जलतां गते ॥ २.४४.२० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
2.44.21
तदभूत्तुमुलं युद्धं वर्षसङ्ख्यासहस्रशः ।
न च तावसुरौ युद्धे तदा श्रममवापतुः ॥ २.४४.२१ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਭਰਿਆ ਚੱਲਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ ਥੱਕੇ ਨਹੀਂ।
2.44.22
अथ दीर्घस्य कालस्य तौ दैत्यौ युद्धदुर्मदौ ।
ऊचतुः प्रीतमनसौ देवं नारायणं प्रभुम् ॥ २.४४.२२ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.44.23
प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाघ्यस्त्वं मृत्युरावयोः ।
आवां जहि न यत्रोर्वा सलिलेन पिरप्लुता ॥ २.४४.२३ ॥
ਤੇਰੇ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ।
2.44.24
हतौ च तव पुत्रत्वं प्राप्नुयाव सुरोत्तम ।
यो ह्यानां युधि निर्जेता तस्यावां विहितौ सुतौ ॥ २.४४.२४ ॥
ਹੇ ਸੁਰੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰਪਣ ਪਾਈਏ; ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ, ਉਸੇ ਦੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨਿਯਤ ਹੋਈਏ।
2.44.25
तयोस्तु वचनं श्रुत्वा तदा नारायणः प्रभुः ।
तौ प्रहस्य मृधे दैत्यौ दोर्भ्यां च समपीडयम् ॥ २.४४.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।
2.44.26
ऊरुभ्यां निधनं चक्रे तावुभौ मधुकैठबौ ।
तौ हतौ चाप्लुतौ तोये वपुर्भ्यामेकतां गतौ ॥ २.४४.२६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਮਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ।
2.44.27
मेदो मुमुचतुर्दैत्यौ मज्जमानौ जलोर्मिभिः ।
मेदसा तज्जलं व्याप्तं ताभ्यामन्तर्दधे तदा ॥ २.४४.२७ ॥
ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਮੇਦ (ਚਰਬੀ) ਛੱਡੀ; ਉਸ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਣੀ ਭਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
2.44.28
नारायणश्च भगवानसृजद्विविधाः प्रजाः ।
दैत्ययोर्मेदसा छन्ना सर्वा राजन्वसुन्धरा ॥ २.४४.२८ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੈਂਤਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਢਕੀ ਸਮੂਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ।
2.44.29
तदाप्रभृति कौन्तेय मेदिनीति स्मृता मही ।
प्रभावात्पद्मनाभस्य शाश्वती च कृता नृणाम् ॥ २.४४.२९ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਮੇਦਿਨੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।