Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 2.46

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

2.46.1

दैत्येन्द्रो बलवान्त्राजन्सुरारिर्बलगर्वितः ।
हिरण्यकशिपुर्नाम आसीत्रैलोक्यकण्टकः ॥ २.४६.१ ॥

हे राजन्, दैत्यों का स्वामी हिरण्यकशिपु नाम का एक बलवान असुर था, जो देवताओं का शत्रु और अपने बल पर गर्वित था। वह तीनों लोकों के लिए काँटा बन गया था।

2.46.2

दैत्यानामादिपुरुषो वीर्येणाप्रतिमो बली ।
प्रविश्य जलधं राजंश्चकार तप उत्तमम् ॥ २.४६.२ ॥

हे राजन्, दैत्यों का आदि पुरुष, पराक्रम में अतुलनीय और बलशाली वह समुद्र में प्रवेश करके उत्तम तप करने लगा।

2.46.3

दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च ।
व्रतोपवासतस्तस्थौ स्याणुमौनव्रतो दृढः ॥ २.४६.३ ॥

दस हज़ार और पंद्रह सौ वर्षों तक वह व्रत और उपवास के साथ स्थाणु के समान मौन-व्रत धारण करके दृढ़ता से खड़ा रहा।

2.46.4

ततः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चानघ ।
ब्रह्मा प्रीतमनास्तस्य तपसा नियमेन च ॥ २.४६.४ ॥

फिर, हे निष्पाप, शम और दम तथा ब्रह्मचर्य से, और उसके तप तथा नियम से, ब्रह्मा उस पर प्रसन्न-मन हुए।

2.46.5

ततः स्वयम्भूर्भगवान्स्वयमागम्य भूपते ।
विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता ॥ २.४६.५ ॥

फिर, हे भूपति, स्वयंभू भगवान स्वयं आए, सूर्य के समान वर्ण वाले, हंसों से जुते हुए, दीप्तिमान विमान से।

2.46.6

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैस्तथा ।
रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसकिन्नरैः ॥ २.४६.६ ॥

आदित्यों, वसुओं, साध्यों, मरुतों, अन्य देवताओं तथा रुद्रों, विश्वेदेवों और यक्ष, राक्षस, किन्नरों के साथ।

2.46.7

दिशाभिर्विदिशाभिश्च नदीभिः सागरैः सह ।
नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खेचरैश्चापरैर्ग्रहैः ॥ २.४६.७ ॥

दिशाओं और विदिशाओं के साथ, नदियों और सागरों के साथ, नक्षत्रों और मुहूर्तों के साथ, तथा आकाशचारी और अन्य ग्रहों के साथ।

2.46.8

देवर्षिभिस्तपोयुक्तैः सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तदा ।
राजर्षिभिः पुण्यतमैर्गन्धर्वैरप्सरोगणैः ॥ २.४६.८ ॥

तपस्या से युक्त देवर्षियों, सिद्धों और सप्तर्षियों के साथ, तब राजर्षियों तथा अत्यंत पवित्र गन्धर्वों और अप्सरासमूहों के साथ।

2.46.9

चराचरगुरुः श्रीमान्वृतः सर्वसुरैस्तथा ।
ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यमागम्य चाब्रवीत् ॥ २.४६.९ ॥

चर और अचर के गुरु, तेजस्वी ब्रह्मा, जो सभी देवताओं से घिरे थे और ब्रह्मज्ञों में श्रेष्ठ हैं, उन्होंने दैत्य के पास जाकर कहा।

2.46.10

प्रीतोऽस्मि तव भक्तस्य तपसाऽनेन सुव्रत ।
वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि ॥ २.४६.१० ॥

हे सुव्रत, तुम्हारी इस तपस्या से तथा भक्ति से मैं प्रसन्न हूँ। वर माँगो, तुम्हारा कल्याण हो, जैसा चाहो वैसी अभिलाषा प्राप्त करो।

2.46.11

न देवा न च गन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः ।
न मानुषाः पिशाचाश्च हन्युर्मां देवसत्तम ॥ २.४६.११ ॥

हे देवों में श्रेष्ठ, न देवता, न गन्धर्व, न यक्ष, नाग और राक्षस, न मनुष्य और न पिशाच मुझे मार सकें।

2.46.12

ऋषयो वा न मां शापैः क्रुद्धा लोकपितामह ।
शपेयुस्तपसा युक्ता वर एष वृतो मया ॥ २.४६.१२ ॥

हे लोकपितामह, क्रोधित होकर भी तपस्या से युक्त ऋषि मुझे शापों से शाप न दें; यह वर मैंने माँगा है।

2.46.13

न शस्त्रेण नचास्त्रेण गिरिणा पादपेन च ।
न शुष्केण न चार्देण स्यान्न वाऽन्येन मे वधः ॥ २.४६.१३ ॥

न शस्त्र से, न अस्त्र से, न पर्वत से, न वृक्ष से, न सूखी वस्तु से, न गीली वस्तु से, न किसी अन्य से मेरा वध हो।

2.46.14

नाकाशे नाथ भूमौ वा रात्रौ वा दिवसेपि वा ।
नान्तर्वा न बहिर्वापि स्याद्वधो मे पितामह ॥ २.४६.१४ ॥

न आकाश में, हे नाथ, न भूमि पर, न रात में, न दिन में भी; न भीतर, न बाहर भी, हे पितामह, मेरा वध हो।

2.46.15

पशुभिर्वा मृगैर्न स्यात्पक्षिभिर्वा सरीसृपैः ।
ददासि चेद्वरानेतन्देवदेव वृणोम्यहम् ॥ २.४६.१५ ॥

पशुओं से या मृगों से न हो, पक्षियों से या सरीसृपों से न हो। हे देवदेव, यदि आप यह वर देते हैं, तो मैं यही वर माँगता हूँ।

2.46.16

एते दिव्या वरास्तात मया दत्तास्तवाद्भुताः ।
सर्वकामवरांस्तात प्राप्स्यसि त्वमसंशयम् ॥ २.४६.१६ ॥

हे वत्स, ये दिव्य और अद्भुत वर मैंने तुम्हें दिए हैं। हे वत्स, तुम निस्संदेह सब कामनाओं के वर प्राप्त करोगे।

2.46.17

एवमुक्त्वा स भगवाञ्जगामाकाशमेव हि ।
रराज ब्रह्मलोके हि ब्रह्मर्षिगणसेवितः ॥ २.४६.१७ ॥

ऐसा कहकर वे भगवान आकाश में चले गए। ब्रह्मर्षियों के समूहों से सेवित होकर वे ब्रह्मलोक में शोभित हुए।

2.46.18

ततो देवाश्च नागाश्च गन्धर्वा मुनयस्तथा ।
वरप्रदानं श्रुत्वैव ते ब्रह्माणमुपस्थितः ॥ २.४६.१८ ॥

तब देवता, नाग, गन्धर्व और मुनिगण भी वरदान का वृत्तांत सुनकर ब्रह्मा के पास उपस्थित हुए।

2.46.19

वरेणाने भगवन्बाधिष्यति स नोऽसुरः ।
तत्प्रसीदस्व भगवन्वधोपायोऽस्य चिन्त्यताम् ॥ २.४६.१९ ॥

हे भगवन्, वर के कारण वह असुर हमें पीड़ित करेगा। अतः हे भगवन्, प्रसन्न होइए, और इसके वध का उपाय सोचिए।

2.46.20

ततो लोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः ।
प्रोवाच भगवान्वाक्यं सर्वदेवगणांस्तदा ॥ २.४६.२० ॥

तब लोकहितकारी वचन सुनकर देव प्रजापति, भगवान ने उस समय सभी देवगणों से यह वचन कहा।

2.46.21

अवश्यं त्रिदशास्तेन प्राप्तव्यं तपसः फलम् ।
तपसोऽन्तेऽस्य भगवान्वधं कृष्णः करिष्यति ॥ २.४६.२१ ॥

हे त्रिदशो, उसे तप का फल अवश्य मिलना ही है। तप के अंत में भगवान कृष्ण उसका वध करेंगे।

2.46.22

एतच्छ्रुत्वा सुराः सर्वे ब्रह्मणा तस्य वै वधम् ।
स्वानि स्थानानि दिव्यानि जग्मुस्ते वै मुदान्विताः ॥ २.४६.२२ ॥

यह सुनकर सभी देवता, ब्रह्मा के द्वारा कहे गए उसके वध के वचन सुनकर, प्रसन्न होकर अपने दिव्य स्थानों को चले गए।

2.46.23

लब्धमात्रे वरे चापि सर्वास्ता बाधते प्रजाः ।
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन दर्पितः ॥ २.४६.२३ ॥

वर प्राप्त होते ही उसने सभी प्रजाओं को पीड़ित करना आरंभ कर दिया। वरदान से गर्वित दैत्य हिरण्यकशिपु ने ऐसा किया।

2.46.24

राज्यं चकार दैत्येन्द्रो दैत्यसङ्घैः समावृतः ।
सप्तद्वीपान्वशेचके लोकालोकान्तरं बलात् ॥ २.४६.२४ ॥

दैत्यराज, दैत्यसमूहों से घिरा हुआ, राज्य करने लगा। उसने बल से सातों द्वीपों और लोक-अलोक के बीच के क्षेत्र को अपने वश में कर लिया।

2.46.25

दिव्यभोगान्समस्तान्वै लोके सर्वानवाप सः ।
देवांस्त्रिभुवनस्थांस्तु पराजित्य महासुरः ॥ २.४६.२५ ॥

उसने लोक में समस्त दिव्य भोग प्राप्त कर लिए, और त्रिभुवन में स्थित देवताओं को पराजित करके वह महान् असुर (सब कुछ पा गया)।

2.46.26

त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः ।
यदा वरमदोन्मत्तो न्यवसद्दानवो दिवि ॥ २.४६.२६ ॥

त्रिलोकी को वश में करके दानव स्वर्ग में निवास करता है; जब वरदान के मद से उन्मत्त होकर दानव स्वर्ग में रहने लगा।

2.46.27

अथ लोकान्सगस्तांश्च विजित्य स महाबलः ।
भवेयमहमेवेन्द्रः सोमोऽग्निर्मारुतो रविः ॥ २.४६.२७ ॥

तब उस महाबली ने उन लोकों और उनके गणों को जीतकर (सोचा): "मैं ही इन्द्र, सोम, अग्नि, मरुत और सूर्य बन जाऊँगा।"

2.46.28

सलिलं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश ।
अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वसवोऽर्यमा ॥ २.४६.२८ ॥

जल, अन्तरिक्ष, नक्षत्र और दसों दिशाएँ; मैं ही क्रोध और काम, वरुण, वसु और अर्यमा हो जाऊँगा।

2.46.29

धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षकिम्पुरुषाधिपः ।
एते भवेयमित्युक्त्वा स्वयं भूत्वा बलात्स च ॥ २.४६.२९ ॥

धनदाता और धन का अध्यक्ष (कुबेर) तथा यक्षों और किम्पुरुषों का स्वामी; "मैं ही इन सब को बन जाऊँगा" ऐसा कहकर, स्वयं बल से वह (यह सब बन गया)।

2.46.30

एषां गृहीत्वा स्थानानि तेषां कार्याण्यवाप सः ।
इज्यश्चासीन्मखवरैर्देवकिन्नरसत्तमैः ॥ २.४६.३० ॥

इनके स्थानों को ग्रहण करके उसने उनके कार्य भी प्राप्त कर लिए; और श्रेष्ठ यज्ञों द्वारा, देवों और किन्नरों में श्रेष्ठ जनों द्वारा वह पूजित हुआ।

2.46.31

नरकस्थान्समानीय स्वर्गस्थांश्च चकार सः ।
एवमादीनि कर्माणि कृत्वा दैत्यपतिर्बली ॥ २.४६.३१ ॥

उसने नरक में रहने वालों को लौटाकर स्वर्ग में रहने वालों को भी (वहाँ से हटाकर) अपने वश में कर लिया। ऐसे और अन्य कर्म करके वह बलवान दैत्यराज (ऐसा ही करता रहा)।

2.46.32

आश्रमेषु महाभागान्मुनीन्वै शंसितव्रतान् ।
सत्यधर्मपरान्दान्तान्पुरा धर्षितवांस्तु सः ॥ २.४६.३२ ॥

आश्रमों में रहने वाले, महान भाग्यशाली, प्रशंसित व्रत वाले, सत्य और धर्म में लगे हुए, संयमी मुनियों को भी उसने पूर्वकाल में सताया था।

2.46.33

याज्ञीयान्कृतबान्दैत्यन्याजकांश्चैव देवताः ।
यत्रयत्र सुरा जग्मुस्तत्रतत्र व्रजत्युत ॥ २.४६.३३ ॥

दैत्य ने यज्ञ-सम्बन्धी विधियाँ और यज्ञ करवाने वाले पुरोहितों को भी बाधित किया, और जहाँ-जहाँ देवता गए, वहाँ-वहाँ वह भी पीछे-पीछे चला गया।

2.46.34

स्थानानि देवतानां तु हृत्वा राज्यमकारयत् ।
पञ्चकोट्यश्च वर्षाणि अयुतान्येकषष्टि च ॥ २.४६.३४ ॥

देवताओं के स्थान छीनकर उसने राज्य चलाया। पाँच करोड़ वर्ष और इकसठ अयुत (दस-हज़ार) वर्ष तक।

2.46.35

षष्टिश्चैव सहस्राणां जग्मुस्तस्य दुरात्मनः ।
एतद्वर्षं स दैत्येन्द्रो भोगैश्चर्यमवाप सः ॥ २.४६.३५ ॥

और साठ हज़ार वर्ष उस दुरात्मा के बीत गए। इस काल-अवधि में उस दैत्येन्द्र ने भोग और ऐश्वर्य प्राप्त किए।

2.46.36

तेनातिबाध्यमानास्ते दैत्येन्द्रेण बलीयसा ।
ब्रह्मलोकं सुरा जग्मुः शर्वशक्रपुरोगमाः ॥ २.४६.३६ ॥

उस बलवान दैत्येन्द्र द्वारा अत्यंत पीड़ित होकर देवता, शर्व और शक्र को आगे करके, ब्रह्मलोक को चले गए।

2.46.37

पितामहं समासाद्य खिन्नाः प्राञ्जलयोऽब्रुवन् ॥ २.४६.३७ ॥

पितामह के पास पहुँचकर दुखी देवताओं ने हाथ जोड़कर कहा।

2.46.38

भगवन्भूतभव्येश नस्त्रायस्व इहागतान् ।
भयं दितिसुताद्घोराद्भवत्यद्य दिवानिशम् ॥ २.४६.३८ ॥

हे भगवन्, भूत और भविष्य के स्वामी, यहाँ आए हुए हमारी रक्षा कीजिए। दितिपुत्रों से घोर भय आज दिन-रात बना रहता है।

2.46.39

भगवन्सर्वदैत्यानां स्वयम्भूरादिकृत्प्रभुः ।
स्रष्टा त्वं हव्यकव्यानामव्यक्तः प्रकृतिर्ध्रुवः ॥ २.४६.३९ ॥

हे भगवन्, आप सब दैत्यों के स्वयम्भू, आदि-सृष्टिकर्ता प्रभु हैं। आप हव्य और कव्य के सृष्टा, अव्यक्त, प्रकृति और ध्रुव हैं।

2.46.40

श्रूयतामापदेवं हि दुर्विज्ञेया मयापि च ।
नारायणस्तु पुरुषो विश्वरूपो महाद्युतिः ॥ २.४६.४० ॥

सुनो, यह संकट इस प्रकार है, जो मेरे लिए भी दुर्बोध है। नारायण पुरुष हैं, विश्वरूप और महान तेजस्वी।

2.46.41

अव्यक्तः सर्वभूतानामचिन्त्यो विभुरव्ययः ।
ममापि स तु युष्माकं व्यसने परमा गतिः ॥ २.४६.४१ ॥

वह सब भूतों के लिए अव्यक्त, अचिन्त्य, सर्वव्यापी और अविनाशी है। वही मेरी भी और तुम्हारे संकट में परम आश्रय है।

2.46.42

नारायणः परोऽव्यक्तादहमव्यक्तसम्भवः ।
मत्तो जज्ञुः प्रजा लोकाः सर्वे देवासुराश्च ते ॥ २.४६.४२ ॥

नारायण अव्यक्त से भी परे हैं, और मैं अव्यक्त से उत्पन्न हूँ। मुझसे प्रजाएँ, सब लोक और देव-असुर उत्पन्न हुए हैं।

2.46.43

देवा यथाहं युष्माकं तथा नारायणो मम ।
पितामहोऽहं सर्वस्य स विष्णुः प्रपितामहः ॥ २.४६.४३ ॥

हे देवताओ, जैसे मैं तुम्हारा (पिता) हूँ, वैसे ही नारायण मेरे (पुत्र) हैं। मैं सबका पितामह हूँ, और वे विष्णु प्रपितामह हैं।

2.46.44

निश्चितं विषुधा दैत्यं स विष्णुस्तं हनिष्यति ।
तस्य नास्ति न शक्यं च तस्माद्व्रजत माचिरम् ॥ २.४६.४४ ॥

हे देवताओ, निश्चित है कि वे विष्णु उस दैत्य को मार डालेंगे। उनके लिए (कुछ भी) असंभव नहीं है; इसलिए बिना विलंब किए चलो।

2.46.45

पितामहवचः श्रुत्वा सर्वे ते भरतर्षभ ।
विबुधा ब्रह्मणा सार्धं जग्मुः क्षीरोदधिं प्रति ॥ २.४६.४५ ॥

हे भरतश्रेष्ठ, पितामह ब्रह्मा के वचन सुनकर वे सभी देवता ब्रह्मा के साथ क्षीरसागर की ओर चल पड़े।

2.46.46

आदित्या वसवः साध्या विश्वे च मरुतस्तथा ।
रुद्रा महर्षयश्चैव अश्विनौ च सुरूपिणौ ॥ २.४६.४६ ॥

आदित्य, वसु, साध्य, विश्वेदेव, मरुद्गण, रुद्र, महर्षि, और सुंदर रूप वाले दोनों अश्विनीकुमार (भी वहाँ गए)।

2.46.47

अन्ये च दिव्या ये राजंस्ते सर्वे सगणाः सुराः ।
चतुर्मुखं पुरस्कृत्य श्वेतद्वीपमुपागताः ॥ २.४६.४७ ॥

हे राजन्, और अन्य जो दिव्य देवता थे, वे सभी अपने-अपने गणों सहित चतुर्मुख ब्रह्मा को आगे रखकर श्वेतद्वीप पहुँचे।

2.46.48

त्रायस्व नोऽद्य देवेश हिरण्यकशिपोर्वधात् ।
त्वं हि नः परमो धाता ब्रह्मादीनां सुरोत्तम ॥ २.४६.४८ ॥

हे देवेश, आज हिरण्यकशिपु के वध से हमारी रक्षा कीजिए। हे सुरश्रेष्ठ, आप ही हमारे परम पालनकर्ता हैं, ब्रह्मा आदि के भी।

2.46.49

उत्फुल्लाम्बुजपत्राक्ष शत्रुपक्षभयङ्कर ।
क्षयाय दितिवंशस्य शरणं त्वं भविष्यसि ॥ २.४६.४९ ॥

हे खिले कमल की पंखुड़ियों जैसे नेत्रों वाले, शत्रु-पक्ष के लिए भयंकर! दिति-वंश के विनाश के लिए आप ही हमारी शरण होंगे।

2.46.50

तद्देवानां वचः श्रुत्वा तदा विष्णुः शुचिश्रवाः ।
अदृश्यः सर्वभूतात्मा वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ २.४६.५० ॥

देवों के उस वचन को सुनकर तब शुचिश्रवा विष्णु, जो अदृश्य और समस्त प्राणियों की आत्मा हैं, बोलने लगे।

2.46.51

भयं त्यजध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम् ।
तदेव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत माचिरम् ॥ २.४६.५१ ॥

हे अमर देवगण, भय छोड़ दो, मैं तुम्हें अभय देता हूँ। हे देवों, उसी त्रिदिव (स्वर्ग) को शीघ्र प्राप्त करो।

2.46.52

एषोऽहं सगणं दैत्यं वरदानेन दर्पितम् ।
अवध्यममरेन्द्राणां दानवेन्द्रं निहन्म्यहम् ॥ २.४६.५२ ॥

यह मैं, अपने गणों सहित वरदान से गर्वित दैत्य को, जो देवेन्द्रों के हाथों अवध्य है, दानवराज को मार डालूँगा।

2.46.53

भहवन्देवदेवेश खिन्ना एते भृशं सुराः ।
तस्मात्त्वं जहि दैत्येन्द्रं क्षिप्रं कालोऽस्य माचिरम्।
एष त्वं सगणं दैत्यं वरदानेन दर्पितम् ॥ २.४६.५३ ॥

हे देवदेवेश, ये देवता अत्यंत खिन्न हैं। इसलिए तुम दैत्येन्द्र को शीघ्र मार डालो; इसका समय आ गया है, अब विलंब मत करो। यह वह दैत्य है जो अपने गणों सहित वरदान से गर्वित है।

2.46.54

क्षिप्रमेव करिष्यामि त्वरया दैत्यनाशनम् ।
तस्मात्त्वं विबुधाश्चैव प्रतिपद्यत वै दिवम् ॥ २.४६.५४ ॥

मैं शीघ्र ही त्वरा से दैत्यों का नाश करूँगा। इसलिए हे विबुधगण, तुम भी निश्चय ही स्वर्ग को प्राप्त करो।

2.46.55

एवमुक्त्वा तु भगवान्विसृज्य त्रिदिवेश्वरान् ।
नरस्यार्धतनुर्भूत्वा सिंहस्यार्धतनुः पुनः ॥ २.४६.५५ ॥

ऐसा कहकर भगवान ने त्रिदिवेश्वरों को विदा किया। फिर आधे मनुष्य और आधे सिंह का शरीर धारण किया।

2.46.56

नारसिंहेन वपुषा पाणिं संस्पृश्य पाणिना ।
भीमरूपो महातेजा व्यादितास्य इवान्तकः ॥ २.४६.५६ ॥

नरसिंह शरीर से, हाथ से हाथ का स्पर्श करके, भयानक रूप वाले महातेजस्वी वे खुले मुख वाले यम के समान हो गए।

2.46.57

हिरण्यकशिपुं राजञ्जगाम हरिरीश्वरः ।
दैत्यास्तमागतं दृष्ट्वा नारसिंहं महाबलम् ॥ २.४६.५७ ॥

हे राजन्, ईश्वर हरि हिरण्यकशिपु के पास गए। दैत्यों ने उन्हें आते देखा, उस महाबली नरसिंह को।

2.46.58

ववर्षुः शस्त्रवर्षैस्ते सुसङ्क्रुद्धास्तदा हरिम् ।
तैः सृष्टसर्वशस्त्राणि भक्षयामास वै हरिः ॥ २.४६.५८ ॥

तब अत्यंत क्रुद्ध उन्होंने हरि पर शस्त्रों की वर्षा की। उनके चलाए सभी शस्त्रों को हरि ने निगल लिया।

2.46.59

जघान न रणे दैत्यान्सहस्राणि बहूनि च ।
तान्निहत्य च दैतेयान्सर्वान्क्रुद्धान्महाबलान् ॥ २.४६.५९ ॥

युद्ध में उन्होंने दैत्यों को, हजारों और बहुत से, मार डाला। उन सब क्रुद्ध महाबली दैत्यों को मारकर।

2.46.60

अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धो दैत्येन्द्रं बलगर्वितम् ।
जीमूतघनसङ्काशो जीमूतघननिस्वनः ॥ २.४६.६० ॥

अत्यंत क्रुद्ध वे बल के गर्व वाले दैत्येंद्र की ओर दौड़े। मेघ-घन के समान, मेघ-घन जैसी गर्जना करते हुए।

2.46.61

जीमूत इव दीप्तौजा जीमूत इव वेगवान् ।
सोऽतिबलं दृप्तं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥ २.४६.६१ ॥

जैसे मेघ के समान दीप्तिमान और मेघ के समान वेगवान (वह हरि दौड़े), वह अत्यन्त बलवान, गर्वीले और गर्वीले सिंह के समान पराक्रम वाले (दैत्य) की ओर।

2.46.62

दृप्तैर्दैत्यगणैर्गुप्तं खरैर्नखमुकैरुत ।
ततः कृत्वा तु युद्धं वै तेन दैत्येन वै हरिः ॥ २.४६.६२ ॥

गर्वीले दैत्यगणों से सुरक्षित, भयंकर नखमुख वाले (उस दैत्य से)। तत्पश्चात् उस दैत्य के साथ युद्ध करके वह हरि (लड़े)।

2.46.63

सन्ध्याकाले महातेजा भवनान्ते त्वरान्वितः ।
ऊरौ निधाय दैत्येन्द्रं निर्बिभेद नखैस्तदा ॥ २.४६.६३ ॥

संध्याकाल में महातेजस्वी (हरि) ने, घर की देहरी पर शीघ्रता से, उस दैत्यराज को अपनी जाँघ पर रखकर, तब अपने नखों से उसे चीर डाला।

2.46.64

महाबलं महावीर्यं वरदानेन गर्वितम् ।
दैत्यश्रेष्ठं सुरश्रेष्ठो जघान तरसा हरिः ॥ २.४६.६४ ॥

वरदान से गर्वित, महाबली और महावीर्यवान दैत्यश्रेष्ठ को, सुरश्रेष्ठ हरि ने शीघ्रता से मार डाला।

2.46.65

हिरण्यकशिपुं हत्वा सर्वदैत्यांश्च वै तदा ।
विबुधानां प्रजानां च हितं कृत्वा महाद्युतिः ॥ २.४६.६५ ॥

हिरण्यकशिपु को और उस समय सभी दैत्यों को मारकर, देवताओं और प्रजाओं का हित करके वह महातेजस्वी (हरि)...

2.46.66

प्रमुमोद हरिर्देवः प्राप्य धर्मं तदा भुवि ।
एष ते नारसिंहोऽत्र कथितः पाण्डुनन्दन। ॥ २.४६.६६ ॥

तब हरि देव पृथ्वी पर धर्म को प्राप्त करके अत्यन्त प्रसन्न हुए। हे पाण्डुनन्दन, यह नरसिंह-कथा तुम्हें यहाँ कही गई।

2.46.67

शृणु त्वं वामनं नाम प्रादुर्भावं महात्मनः ॥ २.४६.६७ ॥

तुम वामन नामक उस महात्मा के प्रादुर्भाव को सुनो।