Mahābhārata · Adhyāya 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
पुरा त्रेतायुगे राजन्बलिर्वैरोजनोऽभवत् ।
दैत्यानां पार्थिवो वीरो बलेनाप्रतिमो बली ॥ २.४७.१ ॥
Hace tiempo, oh rey, en la edad de Tretā, Bali, hijo de Virocana, llegó a ser el valiente soberano de los Daityas, incomparable en fuerza, verdaderamente poderoso.
2.47.2
तदा बलिर्महाराज दैत्यसङ्घैः समावृतः ।
विजेतुं तरसा शक्रमिन्द्रस्थानमवाप सः ॥ २.४७.२ ॥
Entonces, oh gran rey, rodeado de huestes de Daityas, Bali alcanzó rápidamente la morada de Indra para conquistar a Śakra.
2.47.3
तेन वित्रासिता देवा बलिनाऽऽखण्डलादयः ।
ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य गत्वा क्षीरोदधिं तदा ॥ २.४७.३ ॥
Los dioses, aterrorizados por Bali, encabezados por Ākhaṇḍala (Indra) y los demás, poniendo a Brahmā al frente, entonces fueron al océano de leche.
2.47.4
तुष्टुवुः सहिताः सर्वे देवं नारायणं प्रभुम् ।
स तेषां दर्शनं चक्रे विबुधानां हरिस्तदा ॥ २.४७.४ ॥
Todos juntos alabaron al señor, el dios Nārāyaṇa; entonces Hari se les apareció a los dioses.
2.47.5
प्रसादजं तस्य विभोरदित्यां जन्म उच्यते ।
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः ॥ २.४७.५ ॥
Se dice que su nacimiento, fruto de la gracia del señor omnipresente, fue de Aditi; llegando a ser también hijo de Aditi, se convirtió en el deleite de los Yādava.
2.47.6
एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजोऽभवत् ।
तस्मिन्नेव च काले तु दैत्येन्द्रो बलवीर्यवान् ॥ २.४७.६ ॥
Este, conocido como Viṣṇu, llegó a ser el hermano menor de Indra; y en ese mismo tiempo existía el señor de los Daityas, dotado de fuerza y valor.
2.47.7
अश्वमेधं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ।
वर्तमाने तदा यज्ञे दैत्येन्द्रस्य युधिष्ठिर ॥ २.४७.७ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, entonces el señor de los Daityas emprendió el Aśvamedha, el mejor de los sacrificios; mientras ese sacrificio se celebraba…
2.47.8
स विष्णुर्मानवो भूत्वा प्रच्छन्नो ब्रह्मसंवृतः ।
मुण्डो यत्रोपवीती च कृष्णाजिनधरः शिखी ॥ २.४७.८ ॥
Aquel Viṣṇu, tomando forma humana y oculto con el aspecto de un brahmán, llegó con la cabeza rapada, el cordón sagrado, una piel de antílope negro y un mechón de cabello.
2.47.9
पालाशदण्डं सङ्गृह्य वामनोऽद्भुतदर्शनः ।
विश्य स बलेर्यज्ञे वर्तमानो च दक्षिणाम् ॥ २.४७.९ ॥
Tomando un bastón de madera de palāśa, el enano de aspecto maravilloso entró en el sacrificio de Bali y estuvo presente allí en el momento de la dakṣiṇā.
2.47.10
देहीत्युवाच दैत्येन्द्रं विक्रमांस्त्रीनिहैव ह ।
दीयतां त्रिपदीमात्रमित्ययाचन्महासुरम् ॥ २.४७.१० ॥
Dijo al señor de los Daityas: «Dame aquí tres pasos». «Que se me conceda solo la extensión de tres pasos», así pidió a aquel gran asura.
2.47.11
स तथेति प्रतिश्रुत्य प्रददौ विष्णवे तदा ।
तेन लब्ध्वा हिरर्भूमिं जृम्भयामास वै भृशम् ॥ २.४७.११ ॥
Él respondió «Así sea» y en ese momento se la entregó a Viṣṇu; habiendo obtenido la tierra, en verdad se expandió enormemente.
2.47.12
स शिशुः सदिवं खं च पृथिवीं वच विशाम्पते ।
त्रिभिर्विक्रमणैश्चैव सर्वमाक्रमताभिभूः ॥ २.४७.१२ ॥
Oh señor de los hombres, aquel niño (Viṣṇu) abarcó y conquistó todo —cielo, firmamento, tierra y palabra— con tres zancadas; él era el omnipotente.
2.47.13
बलेर्बलवतो यज्ञे बलिना विष्णुना पुरा ।
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्याः क्षोभितास्ते महासुराः ॥ २.४७.१३ ॥
En tiempos antiguos, en el sacrificio del poderoso Bali, los grandes asuras fueron sacudidos por los tres pasos del inquebrantable Viṣṇu.
2.47.14
विप्रचित्तिमुखाः क्रुद्धाः सर्वसङ्घा महासुराः ।
नानावक्रा महाकाया नानावेषधरा नृप ॥ २.४७.१४ ॥
Los grandes asuras, encabezados por Vipracitti, furiosos y con todas sus huestes, tenían formas torcidas de muchas clases, cuerpos enormes y llevaban muchos disfraces, oh rey.
2.47.15
नानाप्रहरणा रौद्रा नानामाल्यानुलेपनाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य प्रदीप्ता इव तेजसा ॥ २.४७.१५ ॥
Feroces, portando diversas armas, adornados con variadas guirnaldas y ungüentos, habiendo tomado sus propias armas, resplandecientes como con fulgor.
2.47.16
क्रममाणं हरि तत्र उपावर्तन्त भारत ।
प्रमथ्य सर्वान्दैतेयान्पादहस्ततलैस्तु तान् ॥ २.४७.१६ ॥
Se volvieron hacia Hari, que avanzaba allí, oh Bhārata, aplastando a todos aquellos daityas con pies, manos y palmas.
2.47.17
रूपं कृत्वा महाभीमं जहाराशु स मेदिनीम् ।
सम्प्राप्य दिवमाकाशमादित्यसदने स्थितः ॥ २.४७.१७ ॥
Tomando una forma muy terrible, arrebató rápidamente la tierra; tras alcanzar el cielo y el firmamento, se detuvo en la morada del sol.
2.47.18
अत्यरोचत भूतात्मा आदित्यस्यैव तेजसा ।
प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः ॥ २.४७.१८ ॥
El alma de todos los seres, de gran fama, resplandeció extraordinariamente con el mismo esplendor del sol, iluminando todas las direcciones y las direcciones intermedias.
2.47.19
शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् ।
तस्य विक्रमतो भूमिं चन्द्रादित्यौ स्तनान्तरे ॥ २.४७.१९ ॥
Aquel de brazos poderosos resplandecía, iluminando todos los mundos. Al dar sus zancadas sobre la tierra, la luna y el sol estaban entre sus pechos.
2.47.20
नभस्तु क्रममाणस्य नाभ्यां किल तदा स्थितौ ।
परमाक्रममाणस्य नानुभ्यां तौ व्यवस्थितौ ॥ २.४७.२० ॥
Al cruzar el cielo, los dos estaban entonces situados en su ombligo; para quien avanzaba supremamente, ambos estaban firmemente colocados, no sobre los inferiores.
2.47.21
विष्णोरमितवीर्यस्य वदन्त्येवं द्विजातयः ।
अथास्य पादाक्रमणात्पफालाण्डो युधिष्ठिरः ॥ २.४७.२१ ॥
Así hablan los dvijas sobre Viṣṇu, de fuerza inmensurable. Entonces, por el paso de su pie, el huevo cósmico se partió, oh Yudhiṣṭhira.
2.47.22
तच्छिद्रात्स्यन्दिनी तस्य पादभ्रष्टा तु निम्नगा ।
ससार सागरं सा तु पावनी सागरंगमा ॥ २.४७.२२ ॥
De aquel orificio brotó un río que cayó de su pie. Aquel río purificador fluyó hacia el océano y llegó al mar.
2.47.23
जहार मेदिनीं सर्वां हत्वा दानवपुङ्गवान् ।
आसुरी श्रियमाहृत्य त्रील्लोकान्स जनार्दन ॥ २.४७.२३ ॥
Tras matar a los mejores de los dānavas, tomó toda la tierra. Oh Janārdana, tomando la gloria de los asuras, se apoderó de los tres mundos.
2.47.24
सपुत्रदारानसुरान्पाताले संन्यवेशयत् ।
नमुचिः शम्बरश्चैव प्रह्लादश्च महामनाः ॥ २.४७.२४ ॥
Asentó a los asuras, con sus hijos y esposas, en Pātāla. También Namuci, Śambara y el magnánimo Prahlāda.
2.47.25
महाभूतानि भूतात्मा सविशेषानि वै हरिः ।
कालं च सकलं राजन्गात्रभूतान्यदर्शयत् ॥ २.४७.२५ ॥
Oh rey, Hari, el alma de los seres, mostró los grandes elementos con sus distinciones y todo el tiempo como miembros de su cuerpo.
2.47.26
तस्य गात्रे जगत्सर्वमानीतमधिपश्यति ।
न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदनाप्तं महात्मना ॥ २.४७.२६ ॥
En su cuerpo se ve todo el mundo reunido. En los mundos no hay nada que no haya sido alcanzado por aquel de gran alma.
2.47.27
तद्धि रूपमुपेन्द्रस्य देवदानवमानवाः ।
दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोऽभिपीडिताः ॥ २.४७.२७ ॥
Al ver aquella forma de Upendra, dioses, demonios y hombres quedaron todos desconcertados, abrumados por el esplendor de Viṣṇu.
2.47.28
बलिर्बद्धोऽभिमानी च यज्ञवाटे महात्मना ।
विरोचनकुलं सर्वं पाताले विनिवेशितम् ॥ २.४७.२८ ॥
En el recinto del sacrificio, el orgulloso Bali fue atado por aquel de gran alma, y toda la familia de Virocana fue puesta en el inframundo.
2.47.29
एवंविधानि कर्माणि कृत्वा गरुडावाहनः ।
न विस्मयमुपागच्छत्पारमेष्ठ्येन तेजसा ॥ २.४७.२९ ॥
Habiendo realizado tales hazañas, aquel de montado en Garuḍa no se asombró, por su esplendor de suprema soberanía.
2.47.30
स सर्वमसुरैश्वर्यं सम्प्रदाय शचीपतेः ।
त्रैलोक्यं च ददौ शक्रे विष्णुर्दानवसूदनः ॥ २.४७.३० ॥
Habiendo entregado todo el poder de los asuras al señor de Śacī, Viṣṇu, destructor de los Dānavas, dio los tres mundos a Śakra.
2.47.31
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावो महात्मनः ।
वेदविद्भिर्द्विजैरेतच्छ्रूयते वैष्णवं यशः।
मानुषेषु ततो विष्णोः प्रादुर्भावांस्तथा शृणु ॥ २.४७.३१ ॥
Esta es la manifestación del magnánimo llamada Vāmana. La gloria de Viṣṇu se oye así de los dvija conocedores del Veda. Ahora escucha las otras manifestaciones de Viṣṇu entre los seres humanos.