ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
पुरा त्रेतायुगे राजन्बलिर्वैरोजनोऽभवत् ।
दैत्यानां पार्थिवो वीरो बलेनाप्रतिमो बली ॥ २.४७.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ବୀର ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ବଳର ତୁଳନା ନଥିଲା, ସେ ମହାବଳୀ ଥିଲେ।
2.47.2
तदा बलिर्महाराज दैत्यसङ्घैः समावृतः ।
विजेतुं तरसा शक्रमिन्द्रस्थानमवाप सः ॥ २.४७.२ ॥
ସେତେବେଳେ, ହେ ମହାରାଜ, ଦୈତ୍ୟସଂଘରେ ଘେରିଥିବା ବଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନ ଲାଭ କଲେ।
2.47.3
तेन वित्रासिता देवा बलिनाऽऽखण्डलादयः ।
ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य गत्वा क्षीरोदधिं तदा ॥ २.४७.३ ॥
ବଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୀତ ଦେବତାମାନେ, ଆଖଣ୍ଡଳ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେତେବେଳେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଗଲେ।
2.47.4
तुष्टुवुः सहिताः सर्वे देवं नारायणं प्रभुम् ।
स तेषां दर्शनं चक्रे विबुधानां हरिस्तदा ॥ २.४७.४ ॥
ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ; ସେତେବେଳେ ହରି ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
2.47.5
प्रसादजं तस्य विभोरदित्यां जन्म उच्यते ।
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः ॥ २.४७.५ ॥
ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ଅଦିତିଙ୍କଠାରୁ ହେଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ସେ ଯାଦବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ହେଲେ।
2.47.6
एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजोऽभवत् ।
तस्मिन्नेव च काले तु दैत्येन्द्रो बलवीर्यवान् ॥ २.४७.६ ॥
ଏ ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ହେଲେ; ସେହି ସମୟରେ ବଳବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର (ବଳି) ଥିଲେ।
2.47.7
अश्वमेधं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ।
वर्तमाने तदा यज्ञे दैत्येन्द्रस्य युधिष्ठिर ॥ २.४७.७ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେ ଯଜ୍ଞ ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ…
2.47.8
स विष्णुर्मानवो भूत्वा प्रच्छन्नो ब्रह्मसंवृतः ।
मुण्डो यत्रोपवीती च कृष्णाजिनधरः शिखी ॥ २.४७.८ ॥
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ମାନବ ରୂପ ଧରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଲୁଚି, ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ, ଉପବୀତ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଶିଖା ସହିତ ଆସିଲେ।
2.47.9
पालाशदण्डं सङ्गृह्य वामनोऽद्भुतदर्शनः ।
विश्य स बलेर्यज्ञे वर्तमानो च दक्षिणाम् ॥ २.४७.९ ॥
ପଳାଶ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପର ବାମନ ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ସମୟରେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ।
2.47.10
देहीत्युवाच दैत्येन्द्रं विक्रमांस्त्रीनिहैव ह ।
दीयतां त्रिपदीमात्रमित्ययाचन्महासुरम् ॥ २.४७.१० ॥
ସେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଏଠାରେ ହିଁ ମୋତେ ତିନି ପାଦ ଦିଅ।’ ‘କେବଳ ତିନି ପାଦ ଭୂମି ଦିଆଯାଉ’—ଏହିପରି ସେ ସେ ମହାସୁରଙ୍କୁ ଯାଚିଲେ।
2.47.11
स तथेति प्रतिश्रुत्य प्रददौ विष्णवे तदा ।
तेन लब्ध्वा हिरर्भूमिं जृम्भयामास वै भृशम् ॥ २.४७.११ ॥
ସେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ସେ ଭୂମି ପାଇ ପ୍ରକୃତରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
2.47.12
स शिशुः सदिवं खं च पृथिवीं वच विशाम्पते ।
त्रिभिर्विक्रमणैश्चैव सर्वमाक्रमताभिभूः ॥ २.४७.१२ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେ ଶିଶୁ (ବିଷ୍ଣୁ) ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ବାଣୀ ସହିତ ସବୁକିଛି ତିନି ପାଦରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ବ୍ୟାପ୍ତ କଲେ; ସେ ସବୁ ବଶ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ।
2.47.13
बलेर्बलवतो यज्ञे बलिना विष्णुना पुरा ।
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्याः क्षोभितास्ते महासुराः ॥ २.४७.१३ ॥
ପୂର୍ବରେ ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ବଳବାନ ବଳିଙ୍କ ମହାଅସୁରମାନେ ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପାଦରେ ବିଚଳିତ ହେଲେ।
2.47.14
विप्रचित्तिमुखाः क्रुद्धाः सर्वसङ्घा महासुराः ।
नानावक्रा महाकाया नानावेषधरा नृप ॥ २.४७.१४ ॥
ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରମୁଖ, କ୍ରୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଦଳ ସହିତ ମହାଅସୁରମାନେ, ନାନା ବକ୍ର ରୂପ, ବିଶାଳ ଶରୀର, ନାନା ବେଶଧାରୀ ଥିଲେ, ହେ ନୃପ।
2.47.15
नानाप्रहरणा रौद्रा नानामाल्यानुलेपनाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य प्रदीप्ता इव तेजसा ॥ २.४७.१५ ॥
ନାନା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ନାନା ମାଳ ଓ ଅନୁଲେପନରେ ସଜ୍ଜିତ, ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ପରି।
2.47.16
क्रममाणं हरि तत्र उपावर्तन्त भारत ।
प्रमथ्य सर्वान्दैतेयान्पादहस्ततलैस्तु तान् ॥ २.४७.१६ ॥
ସେଠାରେ ପାଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ହରିଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ସେମାନେ ଫେରିଲେ, ହେ ଭାରତ। ପାଦ, ହାତ ଓ ତଳୁଆରେ ସେହି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦନ କରି।
2.47.17
रूपं कृत्वा महाभीमं जहाराशु स मेदिनीम् ।
सम्प्राप्य दिवमाकाशमादित्यसदने स्थितः ॥ २.४७.१७ ॥
ଅତି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ସେ ଶୀଘ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ହରଣ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।
2.47.18
अत्यरोचत भूतात्मा आदित्यस्यैव तेजसा ।
प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः ॥ २.४७.१८ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଝଲସିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ଆଲୋକିତ କରି।
2.47.19
शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् ।
तस्य विक्रमतो भूमिं चन्द्रादित्यौ स्तनान्तरे ॥ २.४७.१९ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଶୋଭିତ ହେଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଦରେ ମାପୁଥିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।
2.47.20
नभस्तु क्रममाणस्य नाभ्यां किल तदा स्थितौ ।
परमाक्रममाणस्य नानुभ्यां तौ व्यवस्थितौ ॥ २.४७.२० ॥
ଆକାଶ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ନାଭିରେ ସେହି ଦୁଇଜଣ ସେତେବେଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପରମ ଭାବରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ଛୋଟ ଉପରେ ନୁହେଁ, ସ୍ଥିର ଭାବରେ ରଖାଯାଇଥିଲେ।
2.47.21
विष्णोरमितवीर्यस्य वदन्त्येवं द्विजातयः ।
अथास्य पादाक्रमणात्पफालाण्डो युधिष्ठिरः ॥ २.४७.२१ ॥
ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏପରି କହନ୍ତି। ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦର ଆକ୍ରମଣରେ ଅଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
2.47.22
तच्छिद्रात्स्यन्दिनी तस्य पादभ्रष्टा तु निम्नगा ।
ससार सागरं सा तु पावनी सागरंगमा ॥ २.४७.२२ ॥
ସେହି ଛିଦ୍ରରୁ ତାଙ୍କ ପାଦରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ବାହାରିଲା। ସେହି ପାବନୀ ନଦୀ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ବହି ସାଗରରେ ମିଶିଲା।
2.47.23
जहार मेदिनीं सर्वां हत्वा दानवपुङ्गवान् ।
आसुरी श्रियमाहृत्य त्रील्लोकान्स जनार्दन ॥ २.४७.२३ ॥
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କଲେ। ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀ ନେଇ ସେ ତିନି ଲୋକ ପାଇଲେ।
2.47.24
सपुत्रदारानसुरान्पाताले संन्यवेशयत् ।
नमुचिः शम्बरश्चैव प्रह्लादश्च महामनाः ॥ २.४७.२४ ॥
ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ସେ ପାତାଳରେ ବସାଇଦେଲେ। ନମୁଚି, ଶମ୍ବର ଏବଂ ମହାମନା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ।
2.47.25
महाभूतानि भूतात्मा सविशेषानि वै हरिः ।
कालं च सकलं राजन्गात्रभूतान्यदर्शयत् ॥ २.४७.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୂତାତ୍ମା ହରି ମହାଭୂତମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଶେଷ ରୂପ ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାଳକୁ ନିଜ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ଦେଖାଇଲେ।
2.47.26
तस्य गात्रे जगत्सर्वमानीतमधिपश्यति ।
न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदनाप्तं महात्मना ॥ २.४७.२६ ॥
ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଣି ରଖାଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅପ୍ରାପ୍ତ।
2.47.27
तद्धि रूपमुपेन्द्रस्य देवदानवमानवाः ।
दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोऽभिपीडिताः ॥ २.४७.२७ ॥
ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ) ସେହି ରୂପ ଦେଖି, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୋହିତ ହୋଇଗଲେ।
2.47.28
बलिर्बद्धोऽभिमानी च यज्ञवाटे महात्मना ।
विरोचनकुलं सर्वं पाताले विनिवेशितम् ॥ २.४७.२८ ॥
ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ଅଭିମାନୀ ବଳିଙ୍କୁ ସେହି ମହାତ୍ମା ବାନ୍ଧିଲେ; ବିରୋଚନଙ୍କ ସମସ୍ତ କୁଳ ପାତାଳରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
2.47.29
एवंविधानि कर्माणि कृत्वा गरुडावाहनः ।
न विस्मयमुपागच्छत्पारमेष्ठ्येन तेजसा ॥ २.४७.२९ ॥
ଏପରି କର୍ମ କରି ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ବାହନ ନିଜ ପାରମେଷ୍ଠ୍ୟ ତେଜରେ ବିସ୍ମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
2.47.30
स सर्वमसुरैश्वर्यं सम्प्रदाय शचीपतेः ।
त्रैलोक्यं च ददौ शक्रे विष्णुर्दानवसूदनः ॥ २.४७.३० ॥
ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ — ଦାନବସୂଦନ ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି କଲେ।
2.47.31
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावो महात्मनः ।
वेदविद्भिर्द्विजैरेतच्छ्रूयते वैष्णवं यशः।
मानुषेषु ततो विष्णोः प्रादुर्भावांस्तथा शृणु ॥ २.४७.३१ ॥
ଏହା ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାମନ ନାମକ ଅବତାର। ବେଦଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଯଶ ଶୁଣାଯାଏ। ଏବେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଅବତାରମାନଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।