మహాభారతం · అధ్యాయం 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
पुरा त्रेतायुगे राजन्बलिर्वैरोजनोऽभवत् ।
दैत्यानां पार्थिवो वीरो बलेनाप्रतिमो बली ॥ २.४७.१ ॥
రాజా, పూర్వం త్రేతాయుగంలో విరోచనుని కుమారుడు బలి దైత్యుల వీరుడైన రాజుగా ఉన్నాడు; అతని బలానికి సాటి ఎవరూ లేరు, అతడు మహాబలవంతుడు.
2.47.2
तदा बलिर्महाराज दैत्यसङ्घैः समावृतः ।
विजेतुं तरसा शक्रमिन्द्रस्थानमवाप सः ॥ २.४७.२ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, దైత్య సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడిన బలి ఇంద్రుని జయించడానికి వేగంగా ఇంద్రుని స్థానాన్ని పొందాడు.
2.47.3
तेन वित्रासिता देवा बलिनाऽऽखण्डलादयः ।
ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य गत्वा क्षीरोदधिं तदा ॥ २.४७.३ ॥
బలి వల్ల భయపడ్డ దేవతలు, ఆఖండలుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైనవారితో, బ్రహ్మను ముందుంచుకుని అప్పుడు క్షీరసముద్రానికి వెళ్ళారు.
2.47.4
तुष्टुवुः सहिताः सर्वे देवं नारायणं प्रभुम् ।
स तेषां दर्शनं चक्रे विबुधानां हरिस्तदा ॥ २.४७.४ ॥
అందరూ కలిసి ప్రభువైన దేవుడు నారాయణుని స్తుతించారు; అప్పుడు హరి ఆ దేవతలకు దర్శనమిచ్చాడు.
2.47.5
प्रसादजं तस्य विभोरदित्यां जन्म उच्यते ।
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः ॥ २.४७.५ ॥
ఆ సర్వవ్యాపి ప్రభువు జన్మ అనుగ్రహం వల్ల అదితి నుండి జరిగిందని చెబుతారు; అదితి కుమారుడిగా వచ్చి అతడు యాదవుల ఆనందదాయకుడయ్యాడు.
2.47.6
एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजोऽभवत् ।
तस्मिन्नेव च काले तु दैत्येन्द्रो बलवीर्यवान् ॥ २.४७.६ ॥
ఇతడు విష్ణువు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై ఇంద్రుని తమ్ముడయ్యాడు; అదే కాలంలో బలవీర్యాలు కలిగిన దైత్యరాజు (బలి) ఉన్నాడు.
2.47.7
अश्वमेधं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ।
वर्तमाने तदा यज्ञे दैत्येन्द्रस्य युधिष्ठिर ॥ २.४७.७ ॥
యుధిష్ఠిరా, అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు శ్రేష్ఠమైన అశ్వమేధ యాగాన్ని ప్రారంభించాడు; ఆ యాగం జరుగుతుండగా…
2.47.8
स विष्णुर्मानवो भूत्वा प्रच्छन्नो ब्रह्मसंवृतः ।
मुण्डो यत्रोपवीती च कृष्णाजिनधरः शिखी ॥ २.४७.८ ॥
ఆ విష్ణువు మానవ రూపం ధరించి, బ్రాహ్మణ వేషంలో దాగి, గుండు తలతో, యజ్ఞోపవీతంతో, నల్ల జింక చర్మం ధరించి, శిఖతో వచ్చాడు.
2.47.9
पालाशदण्डं सङ्गृह्य वामनोऽद्भुतदर्शनः ।
विश्य स बलेर्यज्ञे वर्तमानो च दक्षिणाम् ॥ २.४७.९ ॥
పాలాశ దండాన్ని పట్టుకుని, అద్భుత రూపంతో ఉన్న వామనుడు బలి యజ్ఞంలో ప్రవేశించి, దక్షిణ సమయంలో అక్కడ ఉన్నాడు.
2.47.10
देहीत्युवाच दैत्येन्द्रं विक्रमांस्त्रीनिहैव ह ।
दीयतां त्रिपदीमात्रमित्ययाचन्महासुरम् ॥ २.४७.१० ॥
అతడు దైత్యేంద్రునితో ‘ఇక్కడే నాకు మూడు అడుగుల స్థలం ఇవ్వు’ అని అన్నాడు; ‘మూడు అడుగుల భూమి మాత్రమే ఇవ్వబడును గాక’ అని ఆ మహాసురుని యాచించాడు.
2.47.11
स तथेति प्रतिश्रुत्य प्रददौ विष्णवे तदा ।
तेन लब्ध्वा हिरर्भूमिं जृम्भयामास वै भृशम् ॥ २.४७.११ ॥
అతడు ‘అలాగే’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, అప్పుడు విష్ణువుకు దానమిచ్చాడు; అతడు భూమిని పొంది నిజంగానే అత్యధికంగా విస్తరించాడు.
2.47.12
स शिशुः सदिवं खं च पृथिवीं वच विशाम्पते ।
त्रिभिर्विक्रमणैश्चैव सर्वमाक्रमताभिभूः ॥ २.४७.१२ ॥
ఓ నరాధిపా, ఆ శిశువు (విష్ణువు) స్వర్గం, ఆకాశం, భూమి, వాక్కు—అన్నింటినీ మూడు అడుగులతో ఆక్రమించాడు; అతడు సర్వాన్ని అధిగమించువాడు.
2.47.13
बलेर्बलवतो यज्ञे बलिना विष्णुना पुरा ।
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्याः क्षोभितास्ते महासुराः ॥ २.४७.१३ ॥
పూర్వం బలి యజ్ఞంలో, బలవంతుడైన బలి యొక్క మహా అసురులు కదలని విష్ణువు మూడు అడుగులతో కలవరపడ్డారు.
2.47.14
विप्रचित्तिमुखाः क्रुद्धाः सर्वसङ्घा महासुराः ।
नानावक्रा महाकाया नानावेषधरा नृप ॥ २.४७.१४ ॥
విప్రచిత్తి ముఖ్యులైన, కోపోద్రిక్తులైన, అన్ని సమూహాలతో కూడిన మహా అసురులు, వివిధ వంకర రూపాలు, భారీ దేహాలు, వివిధ వేషాలు ధరించినవారు, ఓ రాజా.
2.47.15
नानाप्रहरणा रौद्रा नानामाल्यानुलेपनाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य प्रदीप्ता इव तेजसा ॥ २.४७.१५ ॥
నానా ఆయుధాలు ధరించిన, భయంకరమైన, నానా మాలలు, విలేపనాలతో అలంకరించుకున్న, తమ ఆయుధాలను చేపట్టి తేజస్సుతో ప్రకాశించే వారిలా.
2.47.16
क्रममाणं हरि तत्र उपावर्तन्त भारत ।
प्रमथ्य सर्वान्दैतेयान्पादहस्ततलैस्तु तान् ॥ २.४७.१६ ॥
అక్కడ అడుగులు వేస్తున్న హరి వైపు వారు తిరిగారు, ఓ భారతా. కాళ్లతో, చేతులతో, అరచేతులతో ఆ దైత్యులందరినీ నలిపివేసి.
2.47.17
रूपं कृत्वा महाभीमं जहाराशु स मेदिनीम् ।
सम्प्राप्य दिवमाकाशमादित्यसदने स्थितः ॥ २.४७.१७ ॥
అతి భయంకర రూపం ధరించి అతడు వెంటనే భూమిని హరించాడు. స్వర్గం, ఆకాశం చేరి సూర్యుని నివాసంలో నిలిచాడు.
2.47.18
अत्यरोचत भूतात्मा आदित्यस्यैव तेजसा ।
प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः ॥ २.४७.१८ ॥
సర్వ ప్రాణుల ఆత్మ, మహా యశస్వి అయిన అతడు సూర్యుని తేజస్సుతోనే అత్యంత ప్రకాశించి, అన్ని దిక్కులను, ఉపదిక్కులను ప్రకాశింపజేశాడు.
2.47.19
शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् ।
तस्य विक्रमतो भूमिं चन्द्रादित्यौ स्तनान्तरे ॥ २.४७.१९ ॥
ఆ మహాబాహువు సర్వలోకాలను ప్రకాశింపజేస్తూ ప్రకాశించాడు. ఆయన భూమిని అడుగులతో కొలిచినప్పుడు చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆయన రొమ్ముల మధ్య ఉన్నారు.
2.47.20
नभस्तु क्रममाणस्य नाभ्यां किल तदा स्थितौ ।
परमाक्रममाणस्य नानुभ्यां तौ व्यवस्थितौ ॥ २.४७.२० ॥
ఆకాశాన్ని దాటుతున్నప్పుడు ఆయన నాభి వద్ద అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ ఉన్నారు. పరమంగా దాటుతున్నవారికి వారు ఇద్దరూ చిన్న వాటిపై కాక స్థిరంగా ఉన్నారు.
2.47.21
विष्णोरमितवीर्यस्य वदन्त्येवं द्विजातयः ।
अथास्य पादाक्रमणात्पफालाण्डो युधिष्ठिरः ॥ २.४७.२१ ॥
అమిత పరాక్రమశాలి విష్ణువు గురించి ద్విజులు ఇలా చెబుతారు. అప్పుడు ఆయన పాదం మోపడంతో ఆ అండం పగిలింది, ఓ యుధిష్ఠిరా.
2.47.22
तच्छिद्रात्स्यन्दिनी तस्य पादभ्रष्टा तु निम्नगा ।
ससार सागरं सा तु पावनी सागरंगमा ॥ २.४७.२२ ॥
ఆ రంధ్రం నుండి ఆయన పాదం నుండి జారిన ప్రవహించే నది వచ్చింది. పవిత్రమైన ఆ నది సముద్రం వైపు ప్రవహించి సముద్రాన్ని చేరింది.
2.47.23
जहार मेदिनीं सर्वां हत्वा दानवपुङ्गवान् ।
आसुरी श्रियमाहृत्य त्रील्लोकान्स जनार्दन ॥ २.४७.२३ ॥
దానవులలో శ్రేష్ఠులను చంపి ఆయన భూమి అంతటినీ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఓ జనార్దనా, అసురుల సంపదను తీసుకుని ఆయన మూడు లోకాలనూ పొందాడు.
2.47.24
सपुत्रदारानसुरान्पाताले संन्यवेशयत् ।
नमुचिः शम्बरश्चैव प्रह्लादश्च महामनाः ॥ २.४७.२४ ॥
కుమారులు, భార్యలతో కూడిన అసురులను ఆయన పాతాళంలో స్థిరపరిచాడు. నముచి, శంబరుడు, మహామనస్కుడైన ప్రహ్లాదుడు కూడా అంతే.
2.47.25
महाभूतानि भूतात्मा सविशेषानि वै हरिः ।
कालं च सकलं राजन्गात्रभूतान्यदर्शयत् ॥ २.४७.२५ ॥
రాజా, భూతాత్మ అయిన హరి మహాభూతాలను వాటి విశేషాలతో, సమస్త కాలాన్ని కూడా, తన అవయవాలుగా చూపించాడు.
2.47.26
तस्य गात्रे जगत्सर्वमानीतमधिपश्यति ।
न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदनाप्तं महात्मना ॥ २.४७.२६ ॥
ఆయన శరీరంలో సమస్త జగత్తు తీసుకురాబడినట్లు కనిపిస్తుంది. లోకాలలో ఆ మహాత్మునికి అందనిది ఏదీ లేదు.
2.47.27
तद्धि रूपमुपेन्द्रस्य देवदानवमानवाः ।
दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोऽभिपीडिताः ॥ २.४७.२७ ॥
ఉపేంద్రుని (విష్ణువు) ఆ రూపాన్ని చూసి, దేవతలు, దానవులు, మానవులు అందరూ విష్ణు తేజస్సుతో బాధితులై మోహానికి గురయ్యారు.
2.47.28
बलिर्बद्धोऽभिमानी च यज्ञवाटे महात्मना ।
विरोचनकुलं सर्वं पाताले विनिवेशितम् ॥ २.४७.२८ ॥
యజ్ఞవాటిలో గర్విష్ఠుడైన బలి ఆ మహాత్ముని చేత బంధించబడ్డాడు; విరోచనుని వంశమంతా పాతాళంలో నిలపబడింది.
2.47.29
एवंविधानि कर्माणि कृत्वा गरुडावाहनः ।
न विस्मयमुपागच्छत्पारमेष्ठ्येन तेजसा ॥ २.४७.२९ ॥
ఇటువంటి కార్యాలు చేసినా, గరుడవాహనుడు తన పరమేష్ఠి తేజస్సుతో ఆశ్చర్యాన్ని పొందలేదు.
2.47.30
स सर्वमसुरैश्वर्यं सम्प्रदाय शचीपतेः ।
त्रैलोक्यं च ददौ शक्रे विष्णुर्दानवसूदनः ॥ २.४७.३० ॥
ఆయన అసురుల సమస్త ఐశ్వర్యాన్ని శచీపతికి అప్పగించి, త్రైలోక్యాన్ని కూడా శక్రునికి ఇచ్చాడు — దానవులను సంహరించిన విష్ణువు అలా చేశాడు.
2.47.31
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावो महात्मनः ।
वेदविद्भिर्द्विजैरेतच्छ्रूयते वैष्णवं यशः।
मानुषेषु ततो विष्णोः प्रादुर्भावांस्तथा शृणु ॥ २.४७.३१ ॥
ఇది మహాత్ముడైన విష్ణువు వామనుడనే అవతారం. వేదవిదులైన ద్విజులు విష్ణువు యశస్సును ఇలా వింటారు. ఇక మానవులలో విష్ణువు యొక్క ఇతర అవతారాలను కూడా విను.