મહાભારત · અધ્યાય 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
विष्णोः पुनर्महाभागः प्रादुर्भावो महात्मनः ।
दत्तात्रेय इति ख्यात ऋषिरासीन्महायशाः ॥ २.४८.१ ॥
વિષ્ણુનો ફરી મહાભાગ, મહાત્માનો પ્રાદુર્ભાવ થયો; દત્તાત્રેય નામે વિખ્યાત એ મહાયશસ્વી ઋષિ હતા.
2.48.2
तेन नष्टेषु वेदेषु क्रियासु च मखेषु च ।
चातुर्वर्ण्ये च सङ्कीर्णे धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.४८.२ ॥
તેમના દ્વારા — વેદ, ક્રિયાઓ અને યજ્ઞો નષ્ટ થયા, ચાતુર્વર્ણ્ય મિશ્ર થયું અને ધર્મ શિથિલ થયો ત્યારે.
2.48.3
अभवर्धति चाधर्मे सत्ये नष्टे स्थितेऽनृते ।
प्रजासु क्षीयमाणासु धर्मे चामूलतां पते ॥ २.४८.३ ॥
અધર્મ વધતો હતો, સત્ય નષ્ટ થયું હતું, અસત્ય સ્થિર હતું, પ્રજા ક્ષીણ થતી હતી અને ધર્મ મૂળ વિનાનો થઈ પડતો હતો.
2.48.4
सयज्ञाः सक्रिया वेदाः प्रत्यानीता हि तेन वै ।
चातुर्वर्ण्यमसङ्कीर्णं कृतं तेन महात्मना ॥ २.४८.४ ॥
યજ્ઞો અને ક્રિયાઓ સહિત વેદો ખરેખર તેમના દ્વારા જ પાછા લાવવામાં આવ્યા; તે મહાત્માએ ચાતુર્વર્ણ્યને ફરી અમિશ્ર બનાવ્યું.
2.48.5
स एव वै यदा प्रादाद्धैहयाधिपतेर्वरम् ।
तं हैहयानामधिपस्त्वर्जुनोऽभिप्रसादयन् ॥ २.४८.५ ॥
જ્યારે તેમણે હૈહયાધિપતિને વર આપ્યો, ત્યારે હૈહયોના અધિપતિ અર્જુન તેમને પ્રસન્ન કરતા હતા.
2.48.6
वनं पर्यचरन्सम्यक्छुश्रूषुरनुसूयकः ।
निर्ममो निरहङ्कारो दीर्घकालमतोषयत् ॥ २.४८.६ ॥
વનમાં તેમણે સારી રીતે સેવા કરી; સેવા કરવાની ઇચ્છાથી, અસૂયા વિનાના, મમતા અને અહંકાર વિનાના થઈને તેમને લાંબા સમય સુધી પ્રસન્ન રાખ્યા.
2.48.7
आराध्य दत्तात्रेयं हि अगृङ्णात्स वरानिमान् ।
आप्तादाप्ततरान्विप्राद्विद्वान्विद्वन्निषेवितात् ॥ २.४८.७ ॥
દત્તાત્રેયની આરાધના કરીને તેણે આ વરદાનો મેળવ્યાં; વિદ્વાનોએ સેવેલા તે બ્રાહ્મણ પાસેથી, મેળવી શકાય તેમાંથી શ્રેષ્ઠતર.
2.48.8
ऋतेऽमरत्वं विप्रेण दत्तात्रेयेण धीमता ।
वरैश्चतुर्भिः प्रवृत इमान्वव्रे वरान्नृपः ॥ २.४८.८ ॥
બુદ્ધિમાન વિપ્ર દત્તાત્રેયે અમરત્વ સિવાય ચાર વરદાન આપ્યાં; રાજાએ આ વરદાનો પસંદ કર્યા.
2.48.9
श्रीमान्मनस्वी बलवान्सत्यवागनसूयकः ।
सहस्रबाहुर्भूयासमेषु मे प्रथमो वरः ॥ २.४८.९ ॥
હું શ્રીમાન, મનસ્વી, બળવાન, સત્યવાદી, ઈર્ષ્યારહિત અને સહસ્રબાહુ થાઉં — આ મારો પહેલો વર છે.
2.48.10
जरायुजाण्डजं सर्वं सर्वं चैव चराचरम् ।
शास्तुमिच्छामि धर्मेण द्वितीयस्त्वेष मे वरः ॥ २.४८.१० ॥
જરાયુજ અને અંડજ સર્વને, અને ચરાચર સર્વને ધર્મથી શાસન કરવા ઇચ્છું છું — આ મારો બીજો વર છે.
2.48.11
पितृन्देवानृषीन्विप्रान्यजेयं विपुलैर्मखैः ।
अमित्रांश्च शितैर्बाणैस्तृतीयो व्रर एष मे ॥ २.४८.११ ॥
પિતૃઓ, દેવો, ઋષિઓ અને વિપ્રોની વિપુલ યજ્ઞોથી પૂજા કરું, અને તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુઓને જીતું — આ મારો ત્રીજો વર છે.
2.48.12
यस्य नासीन्न भविता न चास्ति सदृशः पुमान् ।
इह वा दिवि वा लोके स मे हन्ता भवेदिति ॥ २.४८.१२ ॥
જેના સમાન પુરુષ પહેલાં ન હતો, ભવિષ્યમાં નહીં હોય, અને અત્યારે પણ નથી — આ લોકમાં કે સ્વર્ગમાં — તે જ મારો હંતા થાય.
2.48.13
सोऽर्जुनः कृतवीर्यस्य वरः पुत्रोऽभवद्युधि ।
स सहस्रं सहस्राणां माहिष्मत्यामवर्धत ॥ २.४८.१३ ॥
કૃતવીર્યનો વરદાનથી મળેલો પુત્ર તે અર્જુન યુદ્ધમાં પ્રસિદ્ધ થયો. તે માહિષ્મતીમાં હજારો હજારોમાં વધ્યો.
2.48.14
स भूमिमखिलां जित्वा द्वीपांश्चापि समुद्रिणः ।
नभसीवाज्वलत्सूर्यः पुण्यैः कर्मभिर्जुनः ॥ २.४८.१४ ॥
તેણે સમગ્ર પૃથ્વી અને સમુદ્રથી ઘેરાયેલા દ્વીપો પણ જીત્યા. પુણ્યકર્મોથી અર્જુન આકાશમાં સૂર્યની જેમ ચમક્યો.
2.48.15
इन्द्रद्वीपं कशेरुं च कामद्वीपं गभस्तितम् ।
गन्धर्ववरुणद्वीपं सौहृष्टममितप्रभः ॥ २.४८.१५ ॥
ઇન્દ્રદ્વીપ, કશેરુ, કામદ્વીપ, ગભસ્તિમાન, ગંધર્વ-વરુણદ્વીપ અને સૌહૃષ્ટ એ અમિત તેજસ્વીએ જીત્યા.
2.48.16
पूर्वैरजितपूर्वांश्च द्वीपनजयदर्जुनः ।
इदं तु कार्तवीर्यस्य बभूवासदृशं जनैः ॥ २.४८.१६ ॥
પૂર્વજોએ ન જીતેલા દ્વીપો અર્જુને જીત્યા. આ સિદ્ધિ કાર્તવીર્યની પણ મનુષ્યોમાં અનુપમ હતી.
2.48.17
न पूर्वे नापरे तस्य गमिष्यन्ति गतिं नृपाः ।
यदर्णवे प्रयातस्य वस्त्रं न परिषिच्यते ॥ २.४८.१७ ॥
પૂર્વના કે પછીના રાજાઓ તેના માર્ગે નહીં જાય; સમુદ્રમાં ગયેલાનું વસ્ત્ર પણ ભીંજાતું નથી.
2.48.18
सौवर्णं सर्वमप्यासीद्विमानवरमुत्तमम् ।
चतुर्धा व्यभजद्राष्ट्रं तद्विभज्यान्वपालयत् ॥ २.४८.१८ ॥
તે બધું સોનાનું ઉત્તમ શ્રેષ્ઠ વિમાન હતું. તેણે રાજ્યના ચાર ભાગ કરીને તે વહેંચીને પાલન કર્યું.
2.48.19
एकांशेनाहरत्सेनामेकांशेनावसद्गृहान् ।
यस्तु तस्य तृतीयांशो राज्ञोऽभूज्जनसङ्ग्रहे ॥ २.४८.१९ ॥
એક ભાગથી તેણે સેના એકઠી કરી, એક ભાગથી ઘરોમાં વસ્યો; તેનો ત્રીજો ભાગ લોકસંગ્રહ માટે રાજાનો હતો.
2.48.20
आप्तः परमकल्याणस्तेन यज्ञानकल्पयत् ।
ये दस्यवो ग्रामचरा अरम्ये च वसन्ति ये ॥ २.४८.२० ॥
વિશ્વાસપાત્ર અને પરમ કલ્યાણકારી તેણે યજ્ઞોની વ્યવસ્થા કરી. ગામોમાં ફરતા લૂંટારા અને વનમાં વસનારા—.
2.48.21
चतुर्थेन तु सोंऽशेन तान्सर्वान्प्रत्यषेधयत् ।
द्वाराणि नापिधीयन्ते पुरेषु नगरेषु च ॥ २.४८.२१ ॥
ચોથા ભાગથી તેણે તે સૌને રોક્યા. નગરોમાં અને શહેરોમાં દ્વાર બંધ કરવામાં આવતાં ન હતાં.
2.48.22
स एव राष्ट्रपालोऽभूत्स्रीपालोऽभवदर्जुनः ।
स एवासीद्जापालः सः गोपालो विशाम्पते ॥ २.४८.२२ ॥
તે જ રાષ્ટ્રપાલક બન્યો, તે જ સ્ત્રીઓનો રક્ષક બન્યો. તે જ અર્જુન પ્રજાનો પાલક હતો; હે વિશાંપતિ, તે જ ગોપાલક પણ હતો.
2.48.23
शतं वर्षसहस्राणामनुशिष्यार्जुनो महीम् ।
दत्तात्रेयप्रसादेन एवं राज्यं चकार सः ॥ २.४८.२३ ॥
સો હજાર વર્ષ સુધી અર્જુને પૃથ્વીને અનુશાસિત કરી. દત્તાત્રેયની કૃપાથી આ રીતે તેણે રાજ્ય ચલાવ્યું.
2.48.24
एवं बहूनि कर्माणि चक्रे लोकहिताय सः ।
दत्तात्रेय इति ख्यातः प्रादुर्भावो ह्ययं हरेः।
कथितो भरतश्रेष्ट शृणु भूयो महात्मनः ॥ २.४८.२४ ॥
આ રીતે તેણે લોકહિત માટે ઘણાં કર્મો કર્યાં. દત્તાત્રેય નામે ખ્યાત આ હરિનો અવતાર કહેવાયો છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે મહાત્માની વધુ વાત સાંભળ.