మహాభారతం · అధ్యాయం 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
विष्णोः पुनर्महाभागः प्रादुर्भावो महात्मनः ।
दत्तात्रेय इति ख्यात ऋषिरासीन्महायशाः ॥ २.४८.१ ॥
విష్ణువు యొక్క మహాభాగుడు, మహాత్ముడి అవతారం మళ్లీ ప్రకటితమైంది; దత్తాత్రేయుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన మహాయశస్వి ఋషి ఉన్నాడు.
2.48.2
तेन नष्टेषु वेदेषु क्रियासु च मखेषु च ।
चातुर्वर्ण्ये च सङ्कीर्णे धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.४८.२ ॥
ఆయన చేత — వేదాలు, క్రియలు, యజ్ఞాలు నశించి, చాతుర్వర్ణ్యం కలగబడి, ధర్మం శిథిలమైనప్పుడు.
2.48.3
अभवर्धति चाधर्मे सत्ये नष्टे स्थितेऽनृते ।
प्रजासु क्षीयमाणासु धर्मे चामूलतां पते ॥ २.४८.३ ॥
అధర్మం పెరుగుతూ, సత్యం నశించి, అసత్యం నిలిచి, ప్రజలు క్షీణిస్తూ, ధర్మం వేరు లేకుండా పడిపోతున్నప్పుడు.
2.48.4
सयज्ञाः सक्रिया वेदाः प्रत्यानीता हि तेन वै ।
चातुर्वर्ण्यमसङ्कीर्णं कृतं तेन महात्मना ॥ २.४८.४ ॥
యజ్ఞాలు, క్రియలతో కూడిన వేదాలు నిజంగా ఆయన చేతనే మళ్లీ తీసుకురాబడ్డాయి; ఆ మహాత్ముడి చేత చాతుర్వర్ణ్యం మళ్లీ కలుషితం లేకుండా చేయబడింది.
2.48.5
स एव वै यदा प्रादाद्धैहयाधिपतेर्वरम् ।
तं हैहयानामधिपस्त्वर्जुनोऽभिप्रसादयन् ॥ २.४८.५ ॥
ఆయన హైహయాధిపతికి వరం ఇచ్చినప్పుడు, హైహయుల అధిపతి అర్జునుడు ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు.
2.48.6
वनं पर्यचरन्सम्यक्छुश्रूषुरनुसूयकः ।
निर्ममो निरहङ्कारो दीर्घकालमतोषयत् ॥ २.४८.६ ॥
అడవిలో చక్కగా సేవ చేశాడు; సేవించాలనే కోరికతో, అసూయ లేకుండా, మమకారం అహంకారం లేకుండా, దీర్ఘకాలం ఆయనను సంతృప్తిపరచాడు.
2.48.7
आराध्य दत्तात्रेयं हि अगृङ्णात्स वरानिमान् ।
आप्तादाप्ततरान्विप्राद्विद्वान्विद्वन्निषेवितात् ॥ २.४८.७ ॥
దత్తాత్రేయుని ఆరాధించి అతడు ఈ వరాలను పొందాడు; విద్వాంసులు సేవించిన ఆ విప్రుని నుండి, పొందదగిన వాటిలో మరింత శ్రేష్ఠమైనవాటిని.
2.48.8
ऋतेऽमरत्वं विप्रेण दत्तात्रेयेण धीमता ।
वरैश्चतुर्भिः प्रवृत इमान्वव्रे वरान्नृपः ॥ २.४८.८ ॥
జ్ఞాని అయిన విప్రుడు దత్తాత్రేయుడు అమరత్వం తప్ప నాలుగు వరాలను ఇచ్చాడు; రాజు ఈ వరాలను ఎంచుకున్నాడు.
2.48.9
श्रीमान्मनस्वी बलवान्सत्यवागनसूयकः ।
सहस्रबाहुर्भूयासमेषु मे प्रथमो वरः ॥ २.४८.९ ॥
నేను శ్రీమంతుడిని, మనస్వీని, బలవంతుడిని, సత్యవాదిని, అసూయలేనివాడిని, వేయి బాహువులు కలవాడిని కావాలి; ఇవి నా మొదటి వరం.
2.48.10
जरायुजाण्डजं सर्वं सर्वं चैव चराचरम् ।
शास्तुमिच्छामि धर्मेण द्वितीयस्त्वेष मे वरः ॥ २.४८.१० ॥
గర్భజములు, అండజములు అన్నీ, కదిలేవి, కదలనివి అన్నీ ధర్మంతో పాలించాలని కోరుతున్నాను; ఇదే నా రెండవ వరం.
2.48.11
पितृन्देवानृषीन्विप्रान्यजेयं विपुलैर्मखैः ।
अमित्रांश्च शितैर्बाणैस्तृतीयो व्रर एष मे ॥ २.४८.११ ॥
పితృదేవతలను, దేవతలను, ఋషులను, విప్రులను విపుల యజ్ఞాలతో పూజించాలి; పదునైన బాణాలతో శత్రువులను జయించాలి; ఇది నా మూడవ వరం.
2.48.12
यस्य नासीन्न भविता न चास्ति सदृशः पुमान् ।
इह वा दिवि वा लोके स मे हन्ता भवेदिति ॥ २.४८.१२ ॥
ఎవనితో సమానుడు గతంలో లేడో, ఇకముందు ఉండడో, ఇప్పుడు లేడో — ఈ లోకంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా — అతడే నన్ను చంపేవాడు కావాలి అని.
2.48.13
सोऽर्जुनः कृतवीर्यस्य वरः पुत्रोऽभवद्युधि ।
स सहस्रं सहस्राणां माहिष्मत्यामवर्धत ॥ २.४८.१३ ॥
కృతవీర్యుని వరప్రసాద పుత్రుడైన ఆ అర్జునుడు యుద్ధంలో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. అతడు మాహిష్మతిలో వేలకొలదిగా వృద్ధి చెందాడు.
2.48.14
स भूमिमखिलां जित्वा द्वीपांश्चापि समुद्रिणः ।
नभसीवाज्वलत्सूर्यः पुण्यैः कर्मभिर्जुनः ॥ २.४८.१४ ॥
అతడు సమస్త భూమిని, సముద్రాలతో చుట్టబడిన ద్వీపాలను కూడా జయించాడు. పుణ్యకర్మలతో అర్జునుడు ఆకాశంలో సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
2.48.15
इन्द्रद्वीपं कशेरुं च कामद्वीपं गभस्तितम् ।
गन्धर्ववरुणद्वीपं सौहृष्टममितप्रभः ॥ २.४८.१५ ॥
ఇంద్రద్వీపం, కశేరు, కామద్వీపం, గభస్తిమంతం, గంధర్వ-వరుణ ద్వీపం, సౌహృష్టం అనే ద్వీపాలను ఆ అపరిమిత తేజస్వి జయించాడు.
2.48.16
पूर्वैरजितपूर्वांश्च द्वीपनजयदर्जुनः ।
इदं तु कार्तवीर्यस्य बभूवासदृशं जनैः ॥ २.४८.१६ ॥
పూర్వులు జయించని ద్వీపాలను అర్జునుడు జయించాడు. ఈ ఘనత కార్తవీర్యునికే మానవులలో సాటిలేనిది.
2.48.17
न पूर्वे नापरे तस्य गमिष्यन्ति गतिं नृपाः ।
यदर्णवे प्रयातस्य वस्त्रं न परिषिच्यते ॥ २.४८.१७ ॥
పూర్వులైనా, తరువాతివారైనా రాజులు అతని మార్గంలో పోలేరు; సముద్రంలో ప్రయాణించిన అతని వస్త్రం కూడా తడవదు.
2.48.18
सौवर्णं सर्वमप्यासीद्विमानवरमुत्तमम् ।
चतुर्धा व्यभजद्राष्ट्रं तद्विभज्यान्वपालयत् ॥ २.४८.१८ ॥
అది అంతా బంగారంతో చేయబడిన ఉత్తమమైన శ్రేష్ఠ విమానం. అతడు రాజ్యాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, విభజించి పాలించాడు.
2.48.19
एकांशेनाहरत्सेनामेकांशेनावसद्गृहान् ।
यस्तु तस्य तृतीयांशो राज्ञोऽभूज्जनसङ्ग्रहे ॥ २.४८.१९ ॥
ఒక భాగంతో సైన్యాన్ని సమకూర్చాడు, ఒక భాగంతో గృహాలలో నివసించాడు; అతని మూడవ భాగం ప్రజలను సమీకరించే రాజుకు చెందింది.
2.48.20
आप्तः परमकल्याणस्तेन यज्ञानकल्पयत् ।
ये दस्यवो ग्रामचरा अरम्ये च वसन्ति ये ॥ २.४८.२० ॥
విశ్వసనీయుడూ అత్యంత మంగళకరుడూ అయిన అతడు యజ్ఞాలను ఏర్పాటు చేశాడు. గ్రామాలలో తిరిగే దొంగలు, అడవిలో నివసించేవారు—.
2.48.21
चतुर्थेन तु सोंऽशेन तान्सर्वान्प्रत्यषेधयत् ।
द्वाराणि नापिधीयन्ते पुरेषु नगरेषु च ॥ २.४८.२१ ॥
నాలుగవ భాగంతో అతడు వారందరినీ అడ్డుకున్నాడు. పట్టణాలలోనూ నగరాలలోనూ ద్వారాలు మూయబడేవి కావు.
2.48.22
स एव राष्ट्रपालोऽभूत्स्रीपालोऽभवदर्जुनः ।
स एवासीद्जापालः सः गोपालो विशाम्पते ॥ २.४८.२२ ॥
అతడే రాష్ట్రపాలకుడయ్యాడు, స్త్రీలకు రక్షకుడయ్యాడు. ఆ అర్జునుడే ప్రజాపాలకుడు; ఓ విశాంపతీ, అతడే గోపాలకుడు.
2.48.23
शतं वर्षसहस्राणामनुशिष्यार्जुनो महीम् ।
दत्तात्रेयप्रसादेन एवं राज्यं चकार सः ॥ २.४८.२३ ॥
వందవేల సంవత్సరాలపాటు అర్జునుడు భూమిని అనుశాసిస్తూ పాలించాడు. దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహంతో అతడు ఈ విధంగా రాజ్యం చేశాడు.
2.48.24
एवं बहूनि कर्माणि चक्रे लोकहिताय सः ।
दत्तात्रेय इति ख्यातः प्रादुर्भावो ह्ययं हरेः।
कथितो भरतश्रेष्ट शृणु भूयो महात्मनः ॥ २.४८.२४ ॥
ఈ విధంగా అతడు లోకకల్యాణం కోసం అనేక కర్మలు చేశాడు. దత్తాత్రేయుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఇది హరి అవతారమని చెప్పబడింది. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ఆ మహాత్ముని గురించి ఇంకా విను.