ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
विष्णोः पुनर्महाभागः प्रादुर्भावो महात्मनः ।
दत्तात्रेय इति ख्यात ऋषिरासीन्महायशाः ॥ २.४८.१ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੁੜ ਮਹਾਭਾਗ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ; ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।
2.48.2
तेन नष्टेषु वेदेषु क्रियासु च मखेषु च ।
चातुर्वर्ण्ये च सङ्कीर्णे धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.४८.२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ — ਵੇਦ, ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਯੱਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਚਾਤੁਰਵਰਣ੍ਯ ਰਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
2.48.3
अभवर्धति चाधर्मे सत्ये नष्टे स्थितेऽनृते ।
प्रजासु क्षीयमाणासु धर्मे चामूलतां पते ॥ २.४८.३ ॥
ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਝੂਠ ਟਿਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰਜਾ ਘਟ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜੜ੍ਹਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
2.48.4
सयज्ञाः सक्रिया वेदाः प्रत्यानीता हि तेन वै ।
चातुर्वर्ण्यमसङ्कीर्णं कृतं तेन महात्मना ॥ २.४८.४ ॥
ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਚਾਤੁਰਵਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਮਿਸ਼ਰਤ ਕੀਤਾ।
2.48.5
स एव वै यदा प्रादाद्धैहयाधिपतेर्वरम् ।
तं हैहयानामधिपस्त्वर्जुनोऽभिप्रसादयन् ॥ २.४८.५ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੈਹਯਾਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਹੈਹਯਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਅਰਜੁਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
2.48.6
वनं पर्यचरन्सम्यक्छुश्रूषुरनुसूयकः ।
निर्ममो निरहङ्कारो दीर्घकालमतोषयत् ॥ २.४८.६ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰੱਖਿਆ।
2.48.7
आराध्य दत्तात्रेयं हि अगृङ्णात्स वरानिमान् ।
आप्तादाप्ततरान्विप्राद्विद्वान्विद्वन्निषेवितात् ॥ २.४८.७ ॥
ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।
2.48.8
ऋतेऽमरत्वं विप्रेण दत्तात्रेयेण धीमता ।
वरैश्चतुर्भिः प्रवृत इमान्वव्रे वरान्नृपः ॥ २.४८.८ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਚੁਣੇ।
2.48.9
श्रीमान्मनस्वी बलवान्सत्यवागनसूयकः ।
सहस्रबाहुर्भूयासमेषु मे प्रथमो वरः ॥ २.४८.९ ॥
ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਨਸਵੀ, ਬਲਵਾਨ, ਸਚਵਾਦੀ, ਈਰਖਾਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੂ ਹੋਵਾਂ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਵਰ ਹੈ।
2.48.10
जरायुजाण्डजं सर्वं सर्वं चैव चराचरम् ।
शास्तुमिच्छामि धर्मेण द्वितीयस्त्वेष मे वरः ॥ २.४८.१० ॥
ਜਰਾਯੂਜ ਅਤੇ ਅੰਡਜ ਸਭ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਚਰਾਚਰ ਸਭ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ।
2.48.11
पितृन्देवानृषीन्विप्रान्यजेयं विपुलैर्मखैः ।
अमित्रांश्च शितैर्बाणैस्तृतीयो व्रर एष मे ॥ २.४८.११ ॥
ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਪੁਲ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਤੀਜਾ ਵਰ ਹੈ।
2.48.12
यस्य नासीन्न भविता न चास्ति सदृशः पुमान् ।
इह वा दिवि वा लोके स मे हन्ता भवेदिति ॥ २.४८.१२ ॥
ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਨਹੀਂ — ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ — ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਹੰਤਾ ਹੋਵੇ।
2.48.13
सोऽर्जुनः कृतवीर्यस्य वरः पुत्रोऽभवद्युधि ।
स सहस्रं सहस्राणां माहिष्मत्यामवर्धत ॥ २.४८.१३ ॥
ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ।
2.48.14
स भूमिमखिलां जित्वा द्वीपांश्चापि समुद्रिणः ।
नभसीवाज्वलत्सूर्यः पुण्यैः कर्मभिर्जुनः ॥ २.४८.१४ ॥
ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਜਿੱਤੇ। ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
2.48.15
इन्द्रद्वीपं कशेरुं च कामद्वीपं गभस्तितम् ।
गन्धर्ववरुणद्वीपं सौहृष्टममितप्रभः ॥ २.४८.१५ ॥
ਇੰਦਰਦ੍ਵੀਪ, ਕਸ਼ੇਰੂ, ਕਾਮਦ੍ਵੀਪ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਗੰਧਰਵ-ਵਰੁਣਦ੍ਵੀਪ ਅਤੇ ਸੌਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਅਮਿਤ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ।
2.48.16
पूर्वैरजितपूर्वांश्च द्वीपनजयदर्जुनः ।
इदं तु कार्तवीर्यस्य बभूवासदृशं जनैः ॥ २.४८.१६ ॥
ਜੋ ਟਾਪੂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹ ਜਿੱਤੇ। ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਲਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।
2.48.17
न पूर्वे नापरे तस्य गमिष्यन्ति गतिं नृपाः ।
यदर्णवे प्रयातस्य वस्त्रं न परिषिच्यते ॥ २.४८.१७ ॥
ਪਹਿਲੇ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉਸਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਉਸਦਾ ਕਪੜਾ ਵੀ ਗਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.48.18
सौवर्णं सर्वमप्यासीद्विमानवरमुत्तमम् ।
चतुर्धा व्यभजद्राष्ट्रं तद्विभज्यान्वपालयत् ॥ २.४८.१८ ॥
ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ।
2.48.19
एकांशेनाहरत्सेनामेकांशेनावसद्गृहान् ।
यस्तु तस्य तृतीयांशो राज्ञोऽभूज्जनसङ्ग्रहे ॥ २.४८.१९ ॥
ਇੱਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਲੋਕ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੀ।
2.48.20
आप्तः परमकल्याणस्तेन यज्ञानकल्पयत् ।
ये दस्यवो ग्रामचरा अरम्ये च वसन्ति ये ॥ २.४८.२० ॥
ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਡਾਕੂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—।
2.48.21
चतुर्थेन तु सोंऽशेन तान्सर्वान्प्रत्यषेधयत् ।
द्वाराणि नापिधीयन्ते पुरेषु नगरेषु च ॥ २.४८.२१ ॥
ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਪੁਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
2.48.22
स एव राष्ट्रपालोऽभूत्स्रीपालोऽभवदर्जुनः ।
स एवासीद्जापालः सः गोपालो विशाम्पते ॥ २.४८.२२ ॥
ਉਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪਾਲਕ ਬਣਿਆ, ਉਹੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਿਆ। ਉਹੀ ਅਰਜੁਨ ਪਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਕ ਸੀ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਉਹੀ ਗੋਪਾਲਕ ਵੀ ਸੀ।
2.48.23
शतं वर्षसहस्राणामनुशिष्यार्जुनो महीम् ।
दत्तात्रेयप्रसादेन एवं राज्यं चकार सः ॥ २.४८.२३ ॥
ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰੱਖਿਆ। ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
2.48.24
एवं बहूनि कर्माणि चक्रे लोकहिताय सः ।
दत्तात्रेय इति ख्यातः प्रादुर्भावो ह्ययं हरेः।
कथितो भरतश्रेष्ट शृणु भूयो महात्मनः ॥ २.४८.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਣ।