Mahābhārata · Adhyāya 2.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.5.1
अथ तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
महत्सु चोपविष्टेषु गन्धर्वेषु च भारत ॥ २.५.१ ॥
Entonces, sentados allí los magnánimos Pāṇḍavas, y sentados también los grandes y los Gandharvas, oh Bhārata.
2.5.2
वेदोपनिषदां वेत्ता ऋषिः सुरगणार्चितः ।
इतिहासपुराणज्ञः क्रियाकल्पविशेषवित् ॥ २.५.२ ॥
El sabio conocedor de los Vedas y Upaniṣads, honrado por las hostes de dioses, conocedor de los Itihāsas y Purāṇas y de las reglas especiales de la práctica ritual.
2.5.3
स्तुतस्तोमग्रहस्तोभपदक्रमविभागवित् ।
शिक्षाक्षरविभागज्ञः पुराकल्पविशेषवित् ॥ २.५.३ ॥
Conocedor de la división del orden de las palabras en alabanzas, himnos, frases de canto y stobhas; conocedor de la división de sílabas en la fonética; conocedor de las reglas especiales de los antiguos ritos.
2.5.4
आदिकल्पार्थवेत्ता च कल्पसूत्रार्थतत्त्ववित् ।
ब्रह्मचर्यव्रतपर ऊहापोहविशारदः ॥ २.५.४ ॥
Conocedor del sentido de los ritos primordiales, conocedor del significado y la esencia de los Kalpa-sūtras, entregado al voto de estudio célibe, y diestro en el razonamiento por inferencia y refutación.
2.5.5
नृत्तगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिमस्तथा ।
अष्टादशानां विद्यानां कोशभूतो महाद्युतिः ॥ २.५.५ ॥
Dedicado a la danza y al arte de los Gandharvas, sin igual en todas partes, tesoro de las dieciocho ramas del saber, de gran esplendor.
2.5.6
न्यायविद्धर्मतत्त्वज्ञः षडङ्गविदनुत्तमः ।
ऐक्यसंयोगनानात्वसमवायविशारदः ॥ २.५.६ ॥
Conocedor de la lógica, conocedor de la esencia del dharma, insuperable conocedor de los seis miembros del Veda, diestro en la unidad, la conjunción, la diversidad y la inherencia.
2.5.7
वक्ता प्रगल्भो मेधावी स्मृतिमान्नयवित्कविः ।
परापरविभागज्ञः प्रमाणकृतनिश्चयः ॥ २.५.७ ॥
Era orador, audaz, sabio, dotado de memoria, conocedor de la política, poeta; conocedor de la distinción entre lo superior y lo inferior, y que decidía firmemente mediante pruebas válidas.
2.5.8
पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित् ।
उत्तरोत्तरवक्ता च वदतोपि बृहस्पतेः ॥ २.५.८ ॥
Conocedor de las virtudes y defectos de una proposición de cinco partes, era quien replicaba una respuesta tras otra, superando incluso a Bṛhaspati cuando este habla.
2.5.9
धर्मकामार्थमोक्षेषु यथावत्कृतनिश्चयः ।
तथा भुवनकोशस्य सर्वस्यास्य महामतिः ॥ २.५.९ ॥
Firme en la decisión correcta sobre dharma, deseo, riqueza y liberación, y asimismo un hombre de gran entendimiento en todo este tesoro de los mundos.
2.5.10
प्रत्यक्षदर्शी लोकस्य तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
साङ्ख्ययोगविभागज्ञो निर्विवित्सुः सुरासुरान् ॥ २.५.१० ॥
Quien ve directamente el mundo, a lo ancho, arriba y abajo; conocedor de las divisiones del Sāṅkhya y del Yoga, deseoso de conocer plenamente a los dioses y a los demonios.
2.5.11
सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञस्त्वनुमानविभागवित् ।
षाङ्गुण्यविधियुक्तश्च सर्वशास्त्रविशारदः ॥ २.५.११ ॥
Conocedor de la verdadera naturaleza de la alianza y la guerra, conocedor de las divisiones de la inferencia, versado en el método de las seis medidas políticas y experto en todas las ciencias.
2.5.12
युद्धगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिघस्तथा ।
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्युक्तो गुणगणैर्मुनिः ॥ २.५.१२ ॥
Dedicado a la guerra y a las artes gandharvas, sin obstáculos en ninguna parte, dotado de estas y de muchas otras multitudes de virtudes: el sabio.
2.5.13
लोकाननुचरन्सर्वानागमत्तां सभां नृप ।
नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा ॥ २.५.१३ ॥
Oh rey, Nārada, de gran esplendor, que recorría todos los mundos, llegó entonces a aquella sala de asamblea acompañado de los sabios.
2.5.14
पारिजातेन राजेन्द्र पर्वतेन च धीमता ।
सुमुखेन च सौम्येन देवर्षिरमितद्युतिः ॥ २.५.१४ ॥
Oh señor de reyes, el sabio divino de brillo infinito llegó junto a Pārijāta, el sabio Parvata y el apacible Sumukha.
2.5.15
सभास्थान्पाण्डवान्द्रष्टुं प्रीयमाणो मनोजवः ।
जयाशीर्भिस्तु तं विप्रो धर्मराजानमार्चयत् ॥ २.५.१५ ॥
Complacido de ver a los Pāṇḍavas sentados en la asamblea, el brahmán, veloz como el pensamiento, honró al rey del dharma con bendiciones de victoria.
2.5.16
तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् ।
सहसा पाण्डवश्रेष्ठः प्रत्युत्थायानुजैः सह ॥ २.५.१६ ॥
Al ver llegar al sabio Nārada, el más destacado de los Pāṇḍavas, conocedor de todo dharma, se levantó de inmediato junto con sus hermanos menores.
2.5.17
अभ्यवादयत प्रीत्या विनयावनतस्तदा ।
तदर्हमासनं तस्मै सम्प्रदाय यथाविधि ॥ २.५.१७ ॥
Entonces, inclinándose humildemente y con afecto, lo saludó con reverencia y le ofreció un asiento digno de él, según la norma.
2.5.18
गां चैव मधुपर्कं च सम्प्रदायार्घ्यमेव च ।
अर्चयामास रत्नैश्च सर्वकामैश्च धर्मवित् ॥ २.५.१८ ॥
Ofreciendo una vaca, madhuparka y el agua de bienvenida, el conocedor del dharma lo honró con joyas y con todas las cosas deseables.
2.5.19
तुतोष च यथावच्च पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात् ।
सोऽर्चितः पाण्डवैः सर्वैर्महर्षिर्वेदपारगः।
धर्मकामार्थसंयुक्तं पप्रच्छेदं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.१९ ॥
Complacido por el honor debidamente recibido de Yudhiṣṭhira, el gran sabio, honrado por todos los Pāṇḍavas y versado en los Vedas, le preguntó a Yudhiṣṭhira esta cuestión, unida a dharma, deseo y riqueza.
2.5.20
कच्चिदर्थाश्च कल्पन्ते धर्मे च रमते मनः ।
सुखानि चानुभूयन्ते मनश्च न विहन्यते ॥ २.५.२० ॥
¿Se cumplen tus propósitos? ¿Se deleita tu mente en el dharma? ¿Disfrutas de los placeres? ¿Y no se perturba tu mente?
2.5.21
कच्चिदाचरितां पूर्वैर्नरदेवपितामहैः ।
वर्तसे वृत्तिमक्षुद्रां धर्मार्थसहितां त्रिषु ॥ २.५.२१ ॥
¿Sigues la conducta noble practicada por los reyes de antaño y los abuelos de los reyes, unida al dharma y a la riqueza y asentada en los tres fines?
2.5.22
कच्चिदर्थेन वा धर्मं धर्मेणार्थमथापि वा ।
उभौ वा प्रीतिसारेण न कामेन प्रबाधसे ॥ २.५.२२ ॥
¿Sostienes el dharma mediante la riqueza, o la riqueza mediante el dharma, o ambos mediante la esencia del afecto, y no te oprime el deseo?
2.5.23
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञः सदा वरद सेवसे ॥ २.५.२३ ॥
¡Oh, el mejor de los vencedores, dador de dones! ¿Conocedor del tiempo, divides siempre la riqueza, el dharma y el deseo según su tiempo oportuno y los atiendes?
2.5.24
कच्चिद्राजगुणैः षड्भिः सप्तोपायांस्तथाऽनघ ।
बलाबलं तथा सम्यक्वतुर्दश परीक्षसे ॥ २.५.२४ ॥
¡Oh, sin mácula! ¿Examinas correctamente, mediante las seis cualidades del rey, las siete estrategias y la fuerza y debilidad de los catorce elementos?
2.5.25
कच्चिदात्सानमर्न्वाक्ष्य परांश्च जयतां वर ।
तथा सन्धाय कर्माणि अष्टौ भारत सेवसे ॥ २.५.२५ ॥
¿Examinas con cuidado a ti mismo y a tus enemigos, mejor de los vencedores? ¿Y, habiendo hecho alianzas, practicas las ocho clases de acciones, oh Bhārata?
2.5.26
कच्चित्प्रकृतयः सप्त न लुप्ता भरतर्षभ ।
आढ्यास्तथा व्यसनिनः स्वनुरक्ताश्च सर्वशः ॥ २.५.२६ ॥
¿No han sido destruidos los siete elementos del reino, oh toro de los Bharatas? ¿Son prósperos, y los afligidos son atendidos, y te son fieles en todo?
2.5.27
कच्चिन्न कृतकैर्दूतैर्ये चाप्यपरिशङ्किताः ।
त्वत्तो वा तव चामात्यैर्भिद्यते मन्त्रितं तथा ॥ २.५.२७ ॥
¿No se divulga tu consejo por medio de falsos enviados que no sospechas, ni por ti, ni por tus ministros?
2.5.28
मित्रोदासीनशत्रूणां कच्चिद्वेत्सि चिकीर्षितम् ।
कच्चित्सन्धिं यथाकालं विग्रहं चोपसेवसे ॥ २.५.२८ ॥
¿Conoces las intenciones de amigos, neutrales y enemigos? ¿Y practicas la paz y la guerra en el momento oportuno?
2.5.29
कच्चिद्वृत्तिमुदासीने मध्यमे चानुमन्यसे ।
कच्चिदात्मसमा वृद्धाः शुद्धाः सम्बोधनक्षमाः ॥ २.५.२९ ॥
¿Apruebas la conducta hacia el neutral y el rey intermedio? ¿Hay ancianos como tú, puros y capaces de aconsejar?
2.5.30
कुलीनाश्चानुरक्ताश्च कृतास्ते वीरमन्त्रिणः ।
विजयो मन्त्रमूलो हि राज्ञो भवति भारत ॥ २.५.३० ॥
¿Han sido designados tus ministros heroicos como nobles y leales? La victoria del rey, oh Bhārata, tiene en verdad la consulta como raíz.
2.5.31
कच्चित्संवृतमन्त्रैस्ते अमात्यैः शास्त्रकोविदैः ।
राष्ट्रं सुरक्षितं तात शत्रुभिर्न विलुप्यते ॥ २.५.३१ ॥
¿Tus ministros, versados en las ciencias, protegen bien el reino con consejo secreto, querido hijo, para que los enemigos no lo saqueen?
2.5.32
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित्काले विबुद्ध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित् ॥ २.५.३२ ॥
¿No caes bajo el dominio del sueño? ¿Despiertas a la hora debida? Y en las últimas horas de la noche, ¿reflexionas sobre los asuntos de la riqueza y la política, oh conocedor de lo útil?
2.5.33
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो न राष्ट्रं परिधावति ॥ २.५.३३ ॥
¿Deliberas a solas y no con muchos? ¿Tu consejo secreto, una vez deliberado, no se propaga por el reino?
2.5.34
कच्चिदर्थान्विनिश्चित्य लघुमूलान्महोदयान् ।
क्षिप्रमारभसे कर्तुं न विघ्नयसि तादृशान् ॥ २.५.३४ ॥
Tras decidir asuntos de raíz pequeña pero de gran fruto, ¿los emprendes pronto? ¿Y no obstaculizas tales asuntos?
2.5.35
कच्चिन्न स्रवे कर्मान्ताः परोक्षास्ते विशङ्किताः ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टाः संसृष्टं चात्र कारणम् ॥ २.५.३५ ॥
¿No se filtran los resultados de tus empresas? ¿Se abandonan de nuevo todos los asuntos ocultos y dudosos para ti? ¿Y es la mezcla aquí la causa?
2.5.36
आप्तैरलुब्धैः क्रमिकैस्ते च कच्चिदनुष्ठिताः ।
कच्चिद्राजन्कृतान्येव कृतप्रायाणि वा पुनः ॥ २.५.३६ ॥
¿Tus asuntos son llevados a cabo por hombres de confianza, no codiciosos, que trabajan en orden? Y, oh rey, ¿están verdaderamente terminadas las cosas ya hechas, o solo casi terminadas de nuevo?
2.5.37
विदुस्ते वीर कर्माणि नानवाप्तानि कानिचित् ।
कच्चित्कारणिका धर्मे सर्वशास्त्रेषु कोविदाः।
कारयन्ति कुमारांश्च योधमुख्यांश्च सर्वशः ॥ २.५.३७ ॥
Oh héroe, ¿sabes qué acciones tuyas no están aún completadas? ¿Los jueces, diestros en el dharma y en todas las ciencias, ocupan en todo sentido a los príncipes y a los principales guerreros?
2.5.38
कच्चित्सहस्रैर्मूर्खाणामेकं क्रीणासि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान्नः श्रेयसं परम् ॥ २.५.३८ ॥
¿Compras a un sabio al precio de mil necios? Pues el sabio, en las dificultades de los asuntos, nos procura el mayor bien.
2.5.39
कच्चिद्दुर्गाणि सर्वाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥ २.५.३९ ॥
¿Están todas las fortalezas llenas de riquezas, grano, armas y agua, y también de máquinas, artesanos y arqueros?
2.5.40
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दान्तो विचक्षणः ।
राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.५.४० ॥
Incluso un solo ministro sabio, valiente, dueño de sí y perspicaz puede llevar a un rey o a un príncipe a una gran prosperidad.
2.5.41
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.५.४१ ॥
¿Conoces, mediante tres espías desconocidos cada uno, los dieciocho, diez y cinco lugares, tanto en tu propio bando como entre los demás?
2.5.42
कच्चिद्द्विषामविदितः प्रतिपन्नश्च सरवदा ।
नित्ययुक्तो रिपून्सर्वान्वीक्षसे रिपुसूदन ॥ २.५.४२ ॥
Oh destructor de enemigos, ¿te conduces siempre sin ser conocido por tus enemigos, siempre atento, y vigilas a todos tus enemigos?
2.5.43
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुप्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.५.४३ ॥
¿Es tu sacerdote doméstico, dotado de humildad, hijo de noble linaje, muy instruido, libre de envidia, buen consejero y honrado por ti?
2.5.44
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.५.४४ ॥
¿Tu sacerdote se dedica a los fuegos sagrados, conoce los ritos, es sabio y recto, y siempre informa a tiempo de lo ofrecido y lo que ha de ofrecerse?
2.5.45
कच्चिदङ्गेषु निष्णातो ज्योतिपः प्रतिपादकः ।
उत्पातेषु च सर्वेषु दैवज्ञः कुशलस्तव ॥ २.५.४५ ॥
¿Es tu astrólogo experto en las ciencias auxiliares del Veda, expositor de la astronomía, conocedor de todos los presagios y hábil a tu servicio?
2.5.46
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्याश्च जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.५.४६ ॥
¿Están los principales asignados a las tareas grandes, los medianos a las medianas y los humildes sirvientes a las tareas humildes?
2.5.47
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
श्रेष्ठाञ्श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.५.४७ ॥
¿Nombras para las mejores tareas a ministros que están al margen de la tentación, heredados de padre y abuelo, puros y los mejores?
2.5.48
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्विजसे प्रजाः ।
राष्ट्रं तवानुशासन्ति मन्त्रिणो भरतर्षभ ॥ २.५.४८ ॥
¡Oh toro de los Bharatas!, ¿no atormentas en exceso a tus súbditos con castigos severos? ¿Gobiernan tus ministros tu reino?
2.5.49
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.५.४९ ॥
¿No te desprecian los sacerdotes oficiantes como a un caído, como las mujeres desprecian a un receptor de dones severo que las desea?
2.5.50
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान्धृतिमाञ्शुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिस्तथा। ॥ २.५.५० ॥
¿Es tu comandante audaz y valiente, sabio, firme, puro, de noble linaje, leal y hábil?
2.5.51
कच्चिद्बलस्य ते मुख्याः सर्वयुद्धविशारदाः ।
धृष्टावदाता विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.५.५१ ॥
¿Son los principales de tu ejército diestros en toda clase de combate, audaces, puros y valientes? ¿Los has honrado y respetado?
2.5.52
कच्चिद्वलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकाले दातव्यं ददासि न विकर्षसि ॥ २.५.५२ ॥
¿Das al ejército su sustento y su paga como corresponde, a tiempo, y no los retienes?
2.5.53
कालातिक्रमणादेते भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्तुः कुप्यन्ति दौर्गत्यात्सोऽनर्थः सुमहान्स्मृतः ॥ २.५.५३ ॥
Cuando estos asalariados carecen de sustento y paga por la demora, se enfurecen con su señor por la penuria; ese infortunio se recuerda como muy grande.
2.5.54
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति सदा युधि ॥ २.५.५४ ॥
¿Están todos los hijos de familias nobles, sobre todo los principales, leales a ti? ¿Entregan siempre sus vidas en la batalla por tu causa?
2.5.55
कच्चिन्नैको बहूनर्थान्सर्वशः साम्परायिकान् ।
अनुशास्ति यथाकामं कामात्मा शासनातिगः ॥ २.५.५५ ॥
¿Acaso no das órdenes a tu antojo sobre muchos asuntos y sobre los concernientes al más allá, tú solo, dominado por el deseo y transgrediendo la norma?
2.5.56
कच्चित्पुरुषकारेण पुरुषः कर्म शोभयन् ।
लभते मानमधिकं भूयो वा भक्तवेतनम् ॥ २.५.५६ ॥
¿Obtiene el hombre, adornando su obra con su propio esfuerzo, mayor honor, o de nuevo alimento y salario?
2.5.57
कच्चिद्विद्याविनीतांश्च नराञ्ज्ञानविशारदान् ।
यथार्हं गुणतश्चैव दानेनाभ्युपपद्यसे ॥ २.५.५७ ॥
¿Honras, con dones acordes a su mérito, a los hombres humildes por el saber y diestros en el conocimiento?
2.5.58
कच्चिद्दारान्मनुष्याणां तवार्थे मृत्युमीयुषाम् ।
व्यसनं चाभ्युपेतानां बिभर्षि भरतर्षभ ॥ २.५.५८ ॥
Toro de los Bharatas, ¿sostienes a las esposas de los hombres que encontraron la muerte por ti, y a los que han caído en la desgracia?
2.5.59
कच्चिद्भयादुपगतं क्षीणं वा रिपुमागतम् ।
युद्धे वा विजितं पार्थ पुत्रवत्परिरक्षसि ॥ २.५.५९ ॥
Hijo de Pṛthā, ¿proteges como a hijos a los que vinieron a ti por temor, a los debilitados, al enemigo que se presentó o a los vencidos en batalla?
2.5.60
कच्चित्त्वमेव सर्वस्याः पृथिव्याः पृथिवीपते ।
समश्चानभिशङ्क्यश्च यथा माता यथा पिता ॥ २.५.६० ॥
Señor de la tierra, ¿eres tú solo igual e intachable para toda la tierra, como lo son una madre y un padre?
2.5.61
कच्चिद्व्यसनिनं शत्रुं निशम्य भरतर्षभ ।
अभियासि जवेनैव समीक्ष्य त्रिविधं बलम् ॥ २.५.६१ ॥
¿Oh toro de los Bharatas, habiendo oído que tu enemigo está afligido por el vicio, marchas velozmente contra él tras examinar tu ejército triple?
2.5.62
यात्रामारभसे दिष्ट्या प्राप्तकालमरिन्दम ।
पार्ष्णिमूलं च विज्ञाय व्यवसायं पराजयम् ॥ २.५.६२ ॥
Domador de enemigos, afortunadamente emprendes tu campaña en el momento oportuno; habiendo comprendido el fundamento de la retaguardia, ¿has considerado también tu empresa y la posibilidad de derrota?
2.5.63
बलस्य च महाराज दत्त्वा वेतनमग्रतः ।
कच्चिच्च बलमुख्येभ्यः परराष्ट्रे परन्तप।
उपच्छन्नानि रत्नानि प्रयच्छसि यथार्हतः ॥ २.५.६३ ॥
Gran rey, habiendo pagado el sueldo al ejército por adelantado, atormentador de enemigos, ¿das también a los jefes militares del reino enemigo las joyas ocultas que corresponden?
2.5.64
कच्चिदात्मानमेवाग्रे विजित्य विजितेन्द्रियः ।
पारञ्जिगीषसे पार्थ प्रमत्तानजितेन्द्रियान् ॥ २.५.६४ ॥
Hijo de Pṛthā, habiéndote conquistado primero a ti mismo y dominado tus sentidos, ¿deseas vencer a los enemigos descuidados que no dominan sus sentidos?
2.5.65
कच्चित्ते यास्यतः शत्रून्पर्वं यान्ति स्वनुष्ठिताः ।
साम दानं च भेदश्च दण्डश्च विधिवद्गुणाः ॥ २.५.६५ ॥
Cuando marchas contra tus enemigos, ¿se emplean debidamente y en su momento los recursos de la conciliación, el don, la división y el castigo?
2.5.66
तांश्च विक्रमसे जेतुं जित्वा च परिरक्षसि ।
कच्चिदष्टाङ्गसंयुक्ता चतुर्विधबला चमूः। ॥ २.५.६६ ॥
Te esfuerzas por vencerlos y, habiéndolos vencido, los proteges. ¿Está tu ejército, dotado de sus ocho miembros y de sus cuatro fuerzas, en tal estado?
2.5.67
बलमुख्यैः सुनीता ते द्विषतां प्रतिवर्धिनी ।
कच्चिल्लवं च मुष्टिं च परराष्ट्रे परन्तप। ॥ २.५.६७ ॥
¡Oh abrasador de enemigos!, ¿tu ejército, bien dirigido por sus jefes principales y que frena el crecimiento de tus enemigos, protege también el lava (espionaje) y el muṣṭi (reserva secreta) en tierras extranjeras?
2.5.68
अविहाय महाराज निहंसि समरे रिपून् ।
कच्चित्स्वपरराष्ट्रेषु बहवोऽधिकृतास्तव। ॥ २.५.६८ ॥
Gran rey, al abatir a tus enemigos en batalla, ¿no abandonas el dharma? ¿Hay muchos funcionarios designados por ti, tanto en tu reino como en reinos extranjeros?
2.5.69
अर्थान्समधितिष्ठन्ति रक्षन्ति च परस्परम् ॥ २.५.६९ ॥
Atienden cuidadosamente los asuntos del estado y se protegen mutuamente.
2.5.70
कच्चिदभ्यवहार्याणि गात्रसंस्पर्शनानि च ।
घ्रेयाणि च महाराज रक्षन्त्यनुमतास्तव। ॥ २.५.७० ॥
Gran rey, ¿guardan quienes han sido aprobados por ti los alimentos y bebidas, los artículos para el contacto corporal y los perfumes?
2.5.71
कच्चित्कोशश्च कोष्ठं च वाहनं द्वारमायुधम् ।
आयश्च कृतकल्याणैस्तव भक्तैरनुष्ठितः ॥ २.५.७१ ॥
¿Son tu tesoro y tu granero, tus vehículos, puertas y armas, y tus ingresos, bien administrados por tus fieles servidores que han prestado buenos servicios?
2.5.72
कच्चिदाभ्यन्तरेभ्यश्च बाह्येभ्यश्च विशाम्पते ।
रक्षस्यात्मानमेवाग्रे तांश्च स्वेभ्यो मिथश्च तान्। ॥ २.५.७२ ॥
Oh señor del pueblo, ¿te proteges primero a ti mismo de los peligros internos y externos, y también a ellos, y los proteges de tu propia gente y de la enemistad mutua?
2.5.73
कच्चिन्न पाने द्यूते वा क्रीडासु प्रमदासु च ।
प्रतिजानन्ति पूर्वाह्णे व्ययं व्यसनजं तव ॥ २.५.७३ ॥
¿Reconocen por la mañana los gastos nacidos de tus vicios, en la bebida, el juego de dados, los pasatiempos y las mujeres?
2.5.74
कच्चिदायस्य चार्धेन चतुर्भागेन वा पुनः ।
पादभागैस्त्रिभिर्वापि व्ययः संशुद्ध्यते तव ॥ २.५.७४ ॥
¿Se equilibra debidamente tu gasto con tus ingresos, en la mitad, en la cuarta parte o en sus fracciones?
2.5.75
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धा-
न्वणिजः शिल्पिनः श्रितान्।
अभीक्ष्णमनुगृहाणिसि ।
धनधान्येन दुर्गतान् ॥ २.५.७५ ॥
¿Muestras constantemente favor a tus parientes, mayores, ancianos, comerciantes, artesanos y dependientes que están en apuros por falta de riqueza y grano?
2.5.76
कच्चिच्चायव्यये युक्ताः सर्वे गणकलेखकाः ।
अनुतिष्ठन्ति पूर्वाह्णे नित्यमायं व्ययं तव ॥ २.५.७६ ॥
¿Atienden todos los contadores y escribanos encargados de ingresos y gastos, cada día por la mañana, a tus ingresos y tu desembolso?
2.5.77
कच्चिदर्थेषु सम्प्रौढान्हितकामाननुप्रियान् ।
नापकर्षसि कर्मभ्यः पूर्वमप्राप्य किल्बिषम् ॥ २.५.७७ ॥
¿No apartas de sus cargos, antes de que se pruebe falta alguna, a los servidores expertos en los asuntos, benévolos y gratos?
2.5.78
कच्चिद्विदित्वा पुरुषानुत्तमाधममध्यमान् ।
त्वं कर्मस्वनुरूपेषु नियोजयसि भारत ॥ २.५.७८ ॥
Oh Bhārata, ¿habiendo conocido a los hombres como los mejores, los peores y los medianos, los asignas a tareas acordes con cada uno?
2.5.79
कच्चिन्न लुब्धाश्चौरा वा वैरिणो वा विशाम्पते ।
अप्राप्तव्यवहारा वा तव कर्मस्वनुष्ठिताः ॥ २.५.७९ ॥
Señor de los pueblos, ¿no están empleados en tus asuntos hombres codiciosos, ladrones o enemigos, o aquellos cuyos casos legales aún no han sido juzgados?
2.5.80
कच्चिन्न चौरैर्लुब्धैर्वा कुमारैः स्त्रीबलेन वा ।
त्वया वा पीड्यते राष्ट्रं कच्चित्तुष्टाः कृषीवलाः ॥ २.५.८० ॥
¿No es oprimido el reino por ladrones, por hombres codiciosos, por jóvenes príncipes, por la fuerza de las mujeres o por ti? ¿Están contentos los agricultores?
2.5.81
कच्चिद्राष्ट्रे तटाकानि पूर्णानि च बृहन्ति च ।
भागशो विनिविष्टानि न कृषिर्देवमातृका ॥ २.५.८१ ॥
¿Están los grandes estanques del reino llenos y repartidos por partes, de modo que la agricultura no dependa solo de la lluvia?
2.5.82
कच्चिन्नं भक्तं बीजं च कर्षकस्यावसीदति ।
प्रत्येकं च शतं वृद्ध्या ददास्यृणमनुग्रहम् ॥ २.५.८२ ॥
¿No se hunde en la miseria el grano, el alimento y la semilla del agricultor? ¿Das a cada uno un préstamo con interés del ciento como favor?
2.5.83
कच्चित्स्वनुष्ठिता तात वार्ता ते साधुभिर्जनैः ।
वार्तायां संश्रितस्तात लोकोऽयं सुखमेधते ॥ २.५.८३ ॥
Querido, ¿es bien gestionada tu economía (agricultura y comercio) por gente virtuosa? Querido, este mundo que depende de la economía prospera en la felicidad.
2.5.84
कच्चिच्छूराः कृतप्रज्ञाः पञ्चपञ्च स्वनुष्ठिताः ।
क्षेमं कुर्वन्ति संहत्य राजञ्जनपदे तव ॥ २.५.८४ ॥
Oh rey, ¿los héroes sabios y bien dispuestos en grupos de cinco mantienen unidos la seguridad en tu reino?
2.5.85
कच्चिन्नगरगुप्त्यर्थं ग्रामा नगरवत्कृताः ।
ग्रामवच्च कृताः प्रान्तास्ते च सर्वे त्वदर्पणाः ॥ २.५.८५ ॥
¿Han sido las aldeas organizadas como ciudades para la protección de las ciudades, y las regiones fronterizas hechas como aldeas? ¿Están todas ellas consagradas a ti?
2.5.86
कच्चिद्बलेनानुगताः समानि विषमाणि च ।
पुराणि चौरान्निघ्नन्तश्चरन्ति विषये तव ॥ २.५.८६ ॥
¿Los que siguen al ejército, abatiendo a los ladrones en las ciudades, recorren tu reino tanto por lugares llanos como por lugares escabrosos?
2.5.87
कच्चित्स्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे ॥ २.५.८७ ॥
¿Consuelas a las mujeres? ¿Están bien protegidas? ¿No confías en ellas? ¿No revelas tu secreto a ellas?
2.5.88
कच्चिदात्ययिकं श्रुत्वा तदर्थमनुचिन्त्य च ।
प्रियाण्यनुभवञ्शेषे न त्वमन्तः पुरे नृप ॥ २.५.८८ ॥
Oh rey, ¿tras oír noticias urgentes y reflexionar sobre ellas, te acuestas en los aposentos interiores disfrutando de placeres, y no de otro modo?
2.5.89
कच्चिद्द्वौ प्रथमौ यामौ रात्रेः सुप्त्वा विशाम्पते ।
सञ्चिन्तयसि धर्मार्थौ याम उत्थाय पश्चिमे ॥ २.५.८९ ॥
Oh señor de los hombres, ¿duermes durante las dos primeras vigilias de la noche y, levantándote en la última, reflexionas sobre el dharma y la riqueza?
2.5.90
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्यान्समलङ्कृतः ।
उत्थाय काले कालज्ञैः सह पाण्डव मन्त्रिभिः ॥ २.५.९० ॥
Oh hijo de Pāṇḍu, ¿te presentas siempre ante el pueblo bien adornado, levantándote a la hora debida con los consejeros que conocen el tiempo?
2.5.91
कच्चिद्रक्ताम्बरधराः खड्गहस्ताः स्वलङ्कृताः ।
उपासते त्वामभितो रक्षणार्थमरिन्दम ॥ २.५.९१ ॥
¿Acuden a ti por todos lados, para protegerte, los bien adornados guardias vestidos de rojo y con espadas en la mano, oh domador de enemigos?
2.5.92
कच्चिद्दण्ड्येषु यमवत्पूज्येषु च विशाम्पते ।
परीक्ष्य वर्तसे सम्यगप्रियेषु प्रियेषु च ॥ २.५.९२ ॥
Oh señor de los pueblos, ¿te conduces rectamente, como Yama con los que merecen castigo, y con los dignos de honor, tras examinarlos, tanto con los desagradables como con los queridos?
2.5.93
कच्चिच्छारीरमाबाधमौषधैर्नियमेन वा ।
मानसं वृद्धसेवाभिः सदा पार्थापकर्षसि ॥ २.५.९३ ॥
Oh hijo de Pṛthā, ¿apartas siempre la dolencia del cuerpo con medicinas o con disciplina, y la del ánimo con el servicio a los ancianos?
2.5.94
कच्चिद्वैद्याश्चिकित्सायामष्टाङ्गायां विशारदाः ।
सुहृदश्चानुरक्ताश्च शरीरे ते हिताः सदा ॥ २.५.९४ ॥
¿Tus médicos, expertos en la cura de ocho ramas, y tus amigos leales y afectuosos, siempre son beneficiosos para tu cuerpo?
2.5.95
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा मानाद्वापि विशाम्पते ।
अर्थिप्रत्यर्थिनः प्राप्तान्नापास्यसि कथञ्चन ॥ २.५.९५ ॥
Oh señor de los pueblos, ¿nunca rechazas de ninguna manera, por codicia, ofuscación o incluso orgullo, al demandante y al demandado que acuden a ti?
2.5.96
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा विश्रम्भात्प्रणयेन वा ।
आश्रितानां मनुष्याणां वृत्तिं त्वं संरुणात्सि वै ॥ २.५.९६ ॥
¿No quebrantas tú, por codicia, ofuscación, confianza o afecto, el sustento de los hombres que de ti dependen?
2.5.97
कच्चित्पौरा न सहिता ये च ते राष्ट्रवासिनः ।
त्वया सह विरुध्यन्ते परैः क्रीताः कथञ्चन ॥ २.५.९७ ॥
¿Acaso los habitantes de la ciudad y del reino no están unidos contigo? ¿No se oponen a ti, comprados de algún modo por tus enemigos?
2.5.98
कच्चिन्न दुर्बलः शत्रुर्बलेन परिपीडितः ।
मन्त्रेण बलवान्कश्चिदुभाभ्यां च कथञ्चन ॥ २.५.९८ ॥
¿Acaso un enemigo débil no está siendo presionado por la fuerza? ¿Acaso algún enemigo poderoso no está siendo presionado por la consejería, o por ambas cosas de algún modo?
2.5.99
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां भूमिपालाः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्त्वदर्थेषु सन्त्यजन्ति त्वया हृताः ॥ २.५.९९ ॥
¿Están todos los soberanos de la tierra, sobre todo los grandes reyes, devotos a ti? Los que han sido ganados por ti, ¿entregan sus vidas por tu causa?
2.5.100
कच्चित्ते सर्वविद्यासु गुणतोऽर्चा प्रवर्तते ।
ब्राह्मणानां च साधूनां तव नैः श्रेयसी शुभा।
दक्षिणास्त्वं ददास्येषां नित्यं स्वर्गापवर्गदाः ॥ २.५.१०० ॥
¿Honras en todas las ciencias según el mérito? ¿Es la reverencia que tú brindas a los brahmanes y a los virtuosos auspiciosa y conducente al bien supremo? ¿Les das siempre las ofrendas que otorgan el cielo y la liberación?
2.5.101
कच्चिद्धर्मे त्रयीमूले पूर्वैराचरिते जनैः ।
यतमानस्तथा कर्तुं तस्मिन्कर्मणि वर्तसे ॥ २.५.१०१ ॥
En el dharma cuya raíz son las tres Vedas, practicado por los antiguos, ¿te ocupas de esa acción, esforzándote así por cumplirla?
2.5.102
कच्चित्तव गृहेऽन्नानि स्वादून्यश्रन्ति वै द्विजाः ।
गुणवन्ति गुणोपेतास्तवाध्यक्षं सदक्षिणम् ॥ २.५.१०२ ॥
¿Comen en tu casa los dvija manjares deliciosos y excelentes? Siendo virtuosos y dotados de buenas cualidades, ¿comen bajo tu supervisión, junto con la dakṣiṇā?
2.5.103
कच्चित्क्रतूनेकचित्तो वाजपेयांश्च सर्वशः ।
पौण्डरीकांश्च कार्त्स्न्येन यतसे कर्तुमात्मवान् ॥ २.५.१०३ ॥
¿Te esfuerzas, con mente única y dominio de ti mismo, por realizar íntegramente todos los sacrificios, los Vājapeya y los Pauṇḍarīka?
2.5.104
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धान्दैवतांस्तापसानपि ।
चैत्यांश्च वृक्षान्कल्याणान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.५.१०४ ॥
¿Te inclinas ante tus parientes, maestros, ancianos, deidades, ascetas, santuarios sagrados, árboles auspiciosos y brahmanes?
2.5.105
कच्चिच्छोको न मन्युर्वा त्वया प्रोत्पाद्यतेऽनघ ।
अपि मङ्गलहस्तश्च जनः पार्श्वे न तिष्ठति ॥ २.५.१०५ ॥
Oh, sin mácula, ¿no se provoca dolor ni ira por tu causa? ¿Y las gentes de manos auspiciosas no se quedan a tu lado?
2.5.106
कच्चिदेषा च ते बुद्धिर्वृत्तिरेषा च तेऽनघ ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थदर्शिनी ॥ २.५.१०६ ॥
Oh, sin mácula, ¿es esta tu inteligencia y esta tu conducta, que dan longevidad y gloria, y muestran el dharma, el deseo y la riqueza?
2.5.107
एतया वर्तमानस्य बुद्ध्या राष्ट्रं न सीदति ।
विजित्य च महीं राजा सोत्यन्तं सुखमेधते ॥ २.५.१०७ ॥
El reino de un rey que se conduce con esta inteligencia no decae, y habiendo conquistado la tierra, ese rey prospera con gran felicidad.
2.5.108
कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारितश्चौरकर्मणि ।
अदृष्टशास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचि ॥ २.५.१०८ ॥
¿Hay un noble de alma pura, marcado por un acto de robo, a quien no matan por codicia los expertos ignorantes de las escrituras, y que sea puro?
2.5.109
दुष्टो गृहीतस्तत्कारितज्ज्ञैर्दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते स्तेनो द्रव्यलोभान्नरर्षभ ॥ २.५.१०९ ॥
¡Oh, mejor de los hombres! ¿No es liberado el ladrón malvado, apresado por quienes conocen esas artes y visto con pruebas, por codicia de riquezas?
2.5.110
उत्पन्नानकच्चिदाढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत ।
अर्थान्न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता धनैः ॥ २.५.११० ॥
¡Oh Bhārata! ¿Tus ministros, arrebatados por la riqueza, no ven falsamente los asuntos surgidos entre el rico y el pobre?
2.5.111
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च चिन्तनम् ॥ २.५.१११ ॥
La incredulidad, la falsedad, la ira, la negligencia, la dilación, no buscar a los sabios, la pereza, la entrega a los cinco sentidos, el pensar unilateralmente sobre los beneficios y deliberar con quienes no conocen el bien.
2.5.112
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ।
मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ॥ २.५.११२ ॥
No iniciar lo ya decidido, no proteger el consejo, no realizar los ritos auspiciosos y similares, y que la rebelión surja por todas partes.
2.5.113
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश ।
प्रायशोयैर्विनश्यन्ति कृतमूलापि पार्थिवः ॥ २.५.११३ ॥
¿Evitas estos catorce defectos de los reyes, por los cuales incluso un rey de raíces firmes suele perecer?
2.5.114
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफळं धनम् ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११४ ॥
¿Son fructíferos tus Vedas? ¿Es fructífera tu riqueza? ¿Son fructíferas tus esposas? ¿Es fructífero lo que has oído?
2.5.115
कथं वै सफला वेदाः कथं वै सफलं धनम् ।
कथं वै सफला दाराः कथं वै सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११५ ॥
¿Cómo dan fruto los Vedas? ¿Cómo da fruto la riqueza? ¿Cómo dan fruto las esposas? ¿Cómo da fruto el saber revelado?
2.5.116
अग्निहोत्रफला वेदा दत्तभुक्तफलं धनम् ।
रतिपुत्रफला दाराः शीलवृत्तफलं श्रुतम् ॥ २.५.११६ ॥
Los Vedas dan fruto en el sacrificio del fuego; la riqueza da fruto en el dar y el disfrutar; las esposas dan fruto en el placer y los hijos; el saber da fruto en la buena conducta y la vida recta.
2.5.117
एतदाख्याय स मुनिर्नारदो वै महातपाः ।
पप्रच्छानन्तरमिदं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.११७ ॥
Habiendo declarado esto, el sabio Nārada, de gran austeridad, preguntó a continuación esto a Yudhiṣṭhira, el de alma justa.
2.5.118
कच्चिदभ्यागता दूराद्वणिजो लाभकारणात् ।
यथोक्तमवहार्यन्ते शुल्कं शुल्कोपजीविभिः ॥ २.५.११८ ॥
¿Acaso los que viven de los peajes cobran solo el peaje prescrito a los mercaderes que llegan de lejos en busca de ganancia?
2.5.119
कच्चित्ते पुरुषा राजन्पुरे राष्ट्रे च मानिताः ।
उपानयन्ति पण्यानि उपाधाभिरवञ्चिताः ॥ २.५.११९ ॥
¡Oh rey! ¿Traen tus hombres respetados de la ciudad y del reino sus mercancías, sin ser engañados por artimañas?
2.5.120
कच्चिच्छृणोषि वृद्धानां धर्मार्थसहिता गिरः ।
नित्यमर्थविदां तात यथाधर्मार्थदर्शिनाम् ॥ २.५.१२० ॥
Querido, ¿escuchas siempre las palabras de los ancianos, unidas al dharma y a la riqueza, de quienes conocen el sentido y ven rectamente el dharma y la riqueza?
2.5.121
कच्चित्ते कृषितन्त्रेषु गोषु पुष्पफलेषु च ।
धर्मार्थं च द्विजातिभ्यो दीयेते मधुसर्पिषी ॥ २.५.१२१ ॥
¿Se entregan miel y mantequilla clarificada, por motivo de dharma, a los dvijas, procedentes de las labores agrícolas, del ganado y de las flores y frutos?
2.5.122
द्रव्योपकरणं किञ्चित्सर्वदा सर्वशिल्पिनाम् ।
चातुर्मास्यावरं सम्यङ्नियतं सम्प्रयच्छसि ॥ २.५.१२२ ॥
¿Proporcionas siempre a todos los artesanos, incluso en los cuatro meses de lluvias, al menos algunos materiales y herramientas, de forma regular y adecuada?
2.5.123
कच्चित्कृतं विजानीषे कर्तारं च प्रशंससि ।
सतां मध्ये महाराज सत्करोषि च पूजयन् ॥ २.५.१२३ ॥
¿Reconoces una obra realizada y alabas a su autor? Oh gran rey, ¿lo honras entre los justos, rindiéndole homenaje?
2.5.124
कच्चित्सूत्राणि सर्वाणि गृह्णासि भरतर्षभ ।
हस्तिसूत्राश्वसूत्राणि रथसूत्राणि वा विभो ॥ २.५.१२४ ॥
¿Tomas en cuenta todos los tratados, oh toro de los Bharatas: los de elefantes, caballos o carros, oh poderoso?
2.5.125
कच्चिदभ्यस्यते सम्यग्गृहे ते भरतर्षभ ।
धनुर्वेदस्य सूत्रं वै यन्त्रसूत्रं च नागरम् ॥ २.५.१२५ ॥
¿Se estudian bien en tu casa el tratado de la ciencia del arco y el tratado de máquinas urbanas, oh toro de los Bharatas?
2.5.126
कच्चिदस्त्राणि सर्वाणि ब्रह्मदण्डश्च तेऽनघ ।
विषयोगास्तथा सर्वे विदिताः शत्रुनाशनाः ॥ २.५.१२६ ॥
¿Conoces todas las armas y la vara de Brahman, oh sin mancha? Y asimismo, ¿te son conocidas todas las aplicaciones de veneno que destruyen a los enemigos?
2.5.127
कच्चिदग्निभयाच्चैव सर्वं व्यालभयात्तथा ।
रोगरक्षोभयाच्चैव राष्ट्रं स्वं परिरक्षशि ॥ २.५.१२७ ॥
¿Proteges bien tu reino del temor al fuego, al temor a todas las bestias feroces y, asimismo, al temor a las enfermedades y a los rākṣasas?
2.5.128
कच्चिदन्धांश्च मूकांश्च पङ्गून्व्यङ्गानबान्धवान् ।
पितेव पासि धर्मज्ञ तथा प्रव्रजितानपि ॥ २.५.१२८ ॥
¡Oh conocedor del dharma! ¿Proteges como un padre a los ciegos, a los mudos, a los cojos, a los lisiados, a los que no tienen parientes y también a los renunciantes?
2.5.129
षडवर्था महाराज कच्चित्ते पृष्ठतः कृताः ।
निद्राऽऽलस्यं भयं क्रोधो मार्दवं दीर्घसूत्रता ॥ २.५.१२९ ॥
¡Oh gran rey! ¿Has dejado atrás los seis asuntos: el sueño, la pereza, el temor, la ira, la blandura y la dilación?
2.5.130
ततः कुरूणामृषभो महात्मा ।
श्रुत्वा गिरो ब्राह्मणसत्तमस्य।
प्रणम्य पादावभिवाद्य तुष्टो ।
राजाऽब्रवीन्नारदं देवरूपम् ॥ २.५.१३० ॥
Entonces el rey, toro de los kurus y de gran alma, escuchó las palabras del mejor de los brahmanes, se postró a sus pies, lo saludó con respeto y, complacido, habló a Nārada, de forma divina.
2.5.131
एवं करिष्यामि यथा त्वयोक्तं ।
प्रज्ञा हि मे भूय एवाभिवृद्धा।
उक्त्वा तथा चैव चकार राजा ।
लेभे महीं सागरमेखलां च ॥ २.५.१३१ ॥
"Haré como has dicho; mi sabiduría ha crecido aún más." Habiendo dicho esto, el rey lo hizo así y obtuvo la tierra ceñida por el océano.
2.5.132
एवं यो वर्तते राजा चातुर्वर्ण्यस्य रक्षणे ।
स विहृत्येह सुसुखी शुक्रस्यैति सलोकताम् ॥ २.५.१३२ ॥
El rey que se conduce así en la protección de los cuatro órdenes sociales, habiendo vivido aquí con gran felicidad, alcanza el mismo mundo de Śukra.