ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.5.1
अथ तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
महत्सु चोपविष्टेषु गन्धर्वेषु च भारत ॥ २.५.१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರು ಕುಳಿತಿರಲು, ಮಹಾಜನರೂ ಗಂಧರ್ವರೂ ಕುಳಿತಾಗ, ಓ ಭಾರತ!
2.5.2
वेदोपनिषदां वेत्ता ऋषिः सुरगणार्चितः ।
इतिहासपुराणज्ञः क्रियाकल्पविशेषवित् ॥ २.५.२ ॥
ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಋಷಿ, ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಕ್ರಿಯಾಕಲ್ಪ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು.
2.5.3
स्तुतस्तोमग्रहस्तोभपदक्रमविभागवित् ।
शिक्षाक्षरविभागज्ञः पुराकल्पविशेषवित् ॥ २.५.३ ॥
ಸ್ತುತಿ, ಸ್ತೋಮ, ಗ್ರಹ, ಸ್ತೋಭಗಳ ಪದಕ್ರಮ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಪುರಾತನ ಕಲ್ಪಗಳ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು.
2.5.4
आदिकल्पार्थवेत्ता च कल्पसूत्रार्थतत्त्ववित् ।
ब्रह्मचर्यव्रतपर ऊहापोहविशारदः ॥ २.५.४ ॥
ಆದಿಕಲ್ಪದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಕಲ್ಪಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತನಿಷ್ಠನು, ಊಹಾಪೋಹದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.
2.5.5
नृत्तगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिमस्तथा ।
अष्टादशानां विद्यानां कोशभूतो महाद्युतिः ॥ २.५.५ ॥
ನೃತ್ಯ ಗಾಂಧರ್ವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನುಪಮನು, ಹದಿನೆಂಟು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಕೋಶವಾದವನು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ.
2.5.6
न्यायविद्धर्मतत्त्वज्ञः षडङ्गविदनुत्तमः ।
ऐक्यसंयोगनानात्वसमवायविशारदः ॥ २.५.६ ॥
ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಷಡಂಗಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಅನುತ್ತಮನು, ಐಕ್ಯ ಸಂಯೋಗ ನಾನಾತ್ವ ಸಮವಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.
2.5.7
वक्ता प्रगल्भो मेधावी स्मृतिमान्नयवित्कविः ।
परापरविभागज्ञः प्रमाणकृतनिश्चयः ॥ २.५.७ ॥
ಅವನು ವಕ್ತಾರ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ಮೇಧಾವಿ, ಸ್ಮೃತಿವಂತ, ನೀತಿ ತಿಳಿದ ಕವಿ; ಪರಾಪರ ಭೇದ ತಿಳಿದವನು, ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸುವವನು.
2.5.8
पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित् ।
उत्तरोत्तरवक्ता च वदतोपि बृहस्पतेः ॥ २.५.८ ॥
ಐದು ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ವಾಕ್ಯದ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ಉತ್ತರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವವನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಮೀರುವವನು.
2.5.9
धर्मकामार्थमोक्षेषु यथावत्कृतनिश्चयः ।
तथा भुवनकोशस्य सर्वस्यास्य महामतिः ॥ २.५.९ ॥
ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡುವವನು; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಭಂಡಾರದ ಮಹಾಮತಿ.
2.5.10
प्रत्यक्षदर्शी लोकस्य तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
साङ्ख्ययोगविभागज्ञो निर्विवित्सुः सुरासुरान् ॥ २.५.१० ॥
ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು, ತಿರ್ಯಕ್, ಊರ್ಧ್ವ, ಅಧಃ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು; ಸಾಂಖ್ಯ-ಯೋಗ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಸುರಾಸುರರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುವವನು.
2.5.11
सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञस्त्वनुमानविभागवित् ।
षाङ्गुण्यविधियुक्तश्च सर्वशास्त्रविशारदः ॥ २.५.११ ॥
ಸಂಧಿ, ವಿಗ್ರಹದ ತತ್ತ್ವ ತಿಳಿದವನು, ಅನುಮಾನದ ವಿಭಾಗ ತಿಳಿದವನು, ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯ ವಿಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಪುಣನು.
2.5.12
युद्धगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिघस्तथा ।
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्युक्तो गुणगणैर्मुनिः ॥ २.५.१२ ॥
ಯುದ್ಧ, ಗಾಂಧರ್ವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದವನು; ಇವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಗುಣಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುನಿ.
2.5.13
लोकाननुचरन्सर्वानागमत्तां सभां नृप ।
नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा ॥ २.५.१३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಾರದರು ಆಗ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಭೆಗೆ ಬಂದರು.
2.5.14
पारिजातेन राजेन्द्र पर्वतेन च धीमता ।
सुमुखेन च सौम्येन देवर्षिरमितद्युतिः ॥ २.५.१४ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಪಾರಿಜಾತ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಸುಮುಖರೊಂದಿಗೆ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದೇವರ್ಷಿ ಬಂದರು.
2.5.15
सभास्थान्पाण्डवान्द्रष्टुं प्रीयमाणो मनोजवः ।
जयाशीर्भिस्तु तं विप्रो धर्मराजानमार्चयत् ॥ २.५.१५ ॥
ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮನೋವೇಗದಿಂದ ಬಂದ ಆ ವಿಪ್ರನು ವಿಜಯಾಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
2.5.16
तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् ।
सहसा पाण्डवश्रेष्ठः प्रत्युत्थायानुजैः सह ॥ २.५.१६ ॥
ಬಂದ ಋಷಿ ನಾರದರನ್ನು ನೋಡಿ, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಪಾಂಡವಶ್ರೇಷ್ಠನು ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಎದ್ದುನಿಂತನು.
2.5.17
अभ्यवादयत प्रीत्या विनयावनतस्तदा ।
तदर्हमासनं तस्मै सम्प्रदाय यथाविधि ॥ २.५.१७ ॥
ಆಗ ವಿನಯದಿಂದ ಬಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
2.5.18
गां चैव मधुपर्कं च सम्प्रदायार्घ्यमेव च ।
अर्चयामास रत्नैश्च सर्वकामैश्च धर्मवित् ॥ २.५.१८ ॥
ಗೋವು, ಮಧುಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬಯಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
2.5.19
तुतोष च यथावच्च पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात् ।
सोऽर्चितः पाण्डवैः सर्वैर्महर्षिर्वेदपारगः।
धर्मकामार्थसंयुक्तं पप्रच्छेदं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.१९ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜೆ ಪಡೆದು ಅವರು ಸಂತುಷ್ಟರಾದರು. ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವೇದಪಾರಂಗತ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಕೇಳಿದರು.
2.5.20
कच्चिदर्थाश्च कल्पन्ते धर्मे च रमते मनः ।
सुखानि चानुभूयन्ते मनश्च न विहन्यते ॥ २.५.२० ॥
ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ? ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೇ? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನೋವಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.21
कच्चिदाचरितां पूर्वैर्नरदेवपितामहैः ।
वर्तसे वृत्तिमक्षुद्रां धर्मार्थसहितां त्रिषु ॥ २.५.२१ ॥
ಹಿಂದಿನ ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಜಪಿತಾಮಹರು ಆಚರಿಸಿದ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮೂರರಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಉದಾತ್ತ ಜೀವನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೇ?
2.5.22
कच्चिदर्थेन वा धर्मं धर्मेणार्थमथापि वा ।
उभौ वा प्रीतिसारेण न कामेन प्रबाधसे ॥ २.५.२२ ॥
ಅರ್ಥದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನೋ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನೋ, ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಾರದಿಂದ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೇ? ಕಾಮದಿಂದ ನೀನು ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.23
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञः सदा वरद सेवसे ॥ २.५.२३ ॥
ಜಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವರದಾತನೇ! ಕಾಲಜ್ಞನಾಗಿ ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೇ?
2.5.24
कच्चिद्राजगुणैः षड्भिः सप्तोपायांस्तथाऽनघ ।
बलाबलं तथा सम्यक्वतुर्दश परीक्षसे ॥ २.५.२४ ॥
ಪಾಪರಹಿತನೇ! ರಾಜನ ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ, ಏಳು ಉಪಾಯಗಳಿಂದ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೇ?
2.5.25
कच्चिदात्सानमर्न्वाक्ष्य परांश्च जयतां वर ।
तथा सन्धाय कर्माणि अष्टौ भारत सेवसे ॥ २.५.२५ ॥
ಜಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಭಾರತನೇ, ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಎಂಟು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.26
कच्चित्प्रकृतयः सप्त न लुप्ता भरतर्षभ ।
आढ्यास्तथा व्यसनिनः स्वनुरक्ताश्च सर्वशः ॥ २.५.२६ ॥
ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾಜ್ಯದ ಏಳು ಅಂಗಗಳು ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ? ಅವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆಯೇ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರು ಇದ್ದಾರೆಯೇ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.27
कच्चिन्न कृतकैर्दूतैर्ये चाप्यपरिशङ्किताः ।
त्वत्तो वा तव चामात्यैर्भिद्यते मन्त्रितं तथा ॥ २.५.२७ ॥
ನೀನು ತಿಳಿಯದೆ ನೇಮಿಸಿದ ಕೃತ್ರಿಮ ದೂತರ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ, ನಿನ್ನಿಂದಾಗಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದಾಗಲಿ ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಬಯಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.28
मित्रोदासीनशत्रूणां कच्चिद्वेत्सि चिकीर्षितम् ।
कच्चित्सन्धिं यथाकालं विग्रहं चोपसेवसे ॥ २.५.२८ ॥
ಮಿತ್ರರು, ಉದಾಸೀನರು, ಶತ್ರುಗಳ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯಾ? ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಯನ್ನೂ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.29
कच्चिद्वृत्तिमुदासीने मध्यमे चानुमन्यसे ।
कच्चिदात्मसमा वृद्धाः शुद्धाः सम्बोधनक्षमाः ॥ २.५.२९ ॥
ಉದಾಸೀನನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮನ ಕಡೆಗಿನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀನು ಒಪ್ಪುತ್ತೀಯಾ? ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ, ಹಿರಿಯರೂ ಶುದ್ಧರೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥರೂ ಆದವರು ನಿನ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.30
कुलीनाश्चानुरक्ताश्च कृतास्ते वीरमन्त्रिणः ।
विजयो मन्त्रमूलो हि राज्ञो भवति भारत ॥ २.५.३० ॥
ನಿನ್ನ ವೀರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕುಲೀನರೂ ಅನುರಕ್ತರೂ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಭಾರತನೇ, ರಾಜನ ವಿಜಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ.
2.5.31
कच्चित्संवृतमन्त्रैस्ते अमात्यैः शास्त्रकोविदैः ।
राष्ट्रं सुरक्षितं तात शत्रुभिर्न विलुप्यते ॥ २.५.३१ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರಕೋವಿದರಾದ ನಿಮ್ಮ ಅಮಾತ್ಯರು ರಹಸ್ಯ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಮಗನೇ? ಶತ್ರುಗಳು ಅದನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
2.5.32
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित्काले विबुद्ध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित् ॥ २.५.३२ ॥
ನೀವು ನಿದ್ರೆಗೆ ವಶರಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ? ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀರಾ, ಅರ್ಥಜ್ಞರೇ?
2.5.33
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो न राष्ट्रं परिधावति ॥ २.५.३३ ॥
ನೀವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಾ? ಅನೇಕರೊಡನೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ರಹಸ್ಯ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.34
कच्चिदर्थान्विनिश्चित्य लघुमूलान्महोदयान् ।
क्षिप्रमारभसे कर्तुं न विघ्नयसि तादृशान् ॥ २.५.३४ ॥
ಸಣ್ಣ ಮೂಲದಿಂದ ಮಹಾ ಫಲ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೀರಾ? ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನ ತರುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.35
कच्चिन्न स्रवे कर्मान्ताः परोक्षास्ते विशङ्किताः ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टाः संसृष्टं चात्र कारणम् ॥ २.५.३५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಿಮಗೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಇಲ್ಲಿ ಬೆರೆತ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಕಾರಣವೇ?
2.5.36
आप्तैरलुब्धैः क्रमिकैस्ते च कच्चिदनुष्ठिताः ।
कच्चिद्राजन्कृतान्येव कृतप्रायाणि वा पुनः ॥ २.५.३६ ॥
ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರು, ಲೋಭರಹಿತರು, ಕ್ರಮಬದ್ಧರಾದವರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತಿವೆಯೇ? ಓ ರಾಜನೇ, ಮಾಡಿದವು ನಿಜವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಸುಮಾರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆಯೇ?
2.5.37
विदुस्ते वीर कर्माणि नानवाप्तानि कानिचित् ।
कच्चित्कारणिका धर्मे सर्वशास्त्रेषु कोविदाः।
कारयन्ति कुमारांश्च योधमुख्यांश्च सर्वशः ॥ २.५.३७ ॥
ವೀರನೇ, ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುವು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ? ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.38
कच्चित्सहस्रैर्मूर्खाणामेकं क्रीणासि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान्नः श्रेयसं परम् ॥ २.५.३८ ॥
ಸಾವಿರ ಮೂರ್ಖರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನನ್ನು ನೀನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನೇ ನಮಗೆ ಪರಮ ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
2.5.39
कच्चिद्दुर्गाणि सर्वाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥ २.५.३९ ॥
ಎಲ್ಲ ದುರ್ಗಗಳೂ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಆಯುಧ, ನೀರು, ಯಂತ್ರ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಧನುರ್ಧರರಿಂದ ತುಂಬಿವೆಯೇ?
2.5.40
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दान्तो विचक्षणः ।
राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.५.४० ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಮಂತ್ರಿಯಾದರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಶೂರ, ಸಂಯಮಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬಲ್ಲನು.
2.5.41
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.५.४१ ॥
ನಿನ್ನ ಸ್ವಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಇತರರಲ್ಲಿಯೂ ಹದಿನೆಂಟು, ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.42
कच्चिद्द्विषामविदितः प्रतिपन्नश्च सरवदा ।
नित्ययुक्तो रिपून्सर्वान्वीक्षसे रिपुसूदन ॥ २.५.४२ ॥
ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ನೀನು ಸದಾ ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.43
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुप्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.५.४३ ॥
ನಿನ್ನ ಪುರೋಹಿತರು ವಿನಯಸಂಪನ್ನರೂ, ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರೂ, ಬಹುಶ್ರುತರೂ, ಅಸೂಯೆರಹಿತರೂ, ಸಲಹೆ ಕೇಳುವವರೂ, ಗೌರವಿತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.44
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.५.४४ ॥
ನಿನ್ನ ಪುರೋಹಿತರು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಿಜ್ಞರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ, ಋಜುವಾದವರೂ ಆಗಿ, ಹೋಮವಾದುದನ್ನೂ ಹೋಮಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಸದಾ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.45
कच्चिदङ्गेषु निष्णातो ज्योतिपः प्रतिपादकः ।
उत्पातेषु च सर्वेषु दैवज्ञः कुशलस्तव ॥ २.५.४५ ॥
ನಿನ್ನ ದೈವಜ್ಞರು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವವರೂ, ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪಾತಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರೂ, ನಿನಗೆ ಕುಶಲರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.46
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्याश्च जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.५.४६ ॥
ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೂ, ಮಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮರೂ, ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠರೂ ಸೇವಕರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.47
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
श्रेष्ठाञ्श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.५.४७ ॥
ಉಪಧೆಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗದವರೂ, ತಂದೆ-ತಾತರ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದವರೂ, ಶುಚಿಗಳೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಆದ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಾ?
2.5.48
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्विजसे प्रजाः ।
राष्ट्रं तवानुशासन्ति मन्त्रिणो भरतर्षभ ॥ २.५.४८ ॥
ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಕಠೋರ ದಂಡನೆಯಿಂದ ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಕಳವಳಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ನಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.49
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.५.४९ ॥
ಯಾಜಕರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿತನಂತೆ, ಕಠೋರವಾಗಿ ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನನ್ನು ಕಾಮುಕನಂತೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಾಣುವಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
2.5.50
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान्धृतिमाञ्शुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिस्तथा। ॥ २.५.५० ॥
ನಿನ್ನ ಸೇನಾಪತಿ ಧೈರ್ಯವಂತ, ಶೂರ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಧೃತಿವಂತ, ಶುಚಿ, ಕುಲೀನ, ಅನುರಕ್ತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷನೋ?
2.5.51
कच्चिद्बलस्य ते मुख्याः सर्वयुद्धविशारदाः ।
धृष्टावदाता विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.५.५१ ॥
ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಮುಖರು ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಶುದ್ಧರು, ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೇ? ನೀನು ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.52
कच्चिद्वलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकाले दातव्यं ददासि न विकर्षसि ॥ २.५.५२ ॥
ಸೇನೆಗೆ ಊಟ ಮತ್ತು ವೇತನವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತೀಯಾ? ಕಡಿತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.53
कालातिक्रमणादेते भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्तुः कुप्यन्ति दौर्गत्यात्सोऽनर्थः सुमहान्स्मृतः ॥ २.५.५३ ॥
ಕಾಲ ವಿಳಂಬದಿಂದ ಊಟ ಮತ್ತು ವೇತನ ದೊರೆಯದ ಈ ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳು ದುರ್ದಶೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಆ ಅನರ್ಥ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
2.5.54
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति सदा युधि ॥ २.५.५४ ॥
ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಕುಲಪುತ್ರರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖರು, ಅನುರಕ್ತರೇ? ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸದಾ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.55
कच्चिन्नैको बहूनर्थान्सर्वशः साम्परायिकान् ।
अनुशास्ति यथाकामं कामात्मा शासनातिगः ॥ २.५.५५ ॥
ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ, ಕಾಮಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿ, ಶಾಸನವನ್ನು ಮೀರಿ, ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
2.5.56
कच्चित्पुरुषकारेण पुरुषः कर्म शोभयन् ।
लभते मानमधिकं भूयो वा भक्तवेतनम् ॥ २.५.५६ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ, ಅಧಿಕ ಗೌರವವನ್ನೂ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವೇತನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆಯೇ?
2.5.57
कच्चिद्विद्याविनीतांश्च नराञ्ज्ञानविशारदान् ।
यथार्हं गुणतश्चैव दानेनाभ्युपपद्यसे ॥ २.५.५७ ॥
ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿನೀತರಾದವರನ್ನೂ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರನ್ನೂ ಅವರ ಗುಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನದಿಂದ ನೀನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲವೇ?
2.5.58
कच्चिद्दारान्मनुष्याणां तवार्थे मृत्युमीयुषाम् ।
व्यसनं चाभ्युपेतानां बिभर्षि भरतर्षभ ॥ २.५.५८ ॥
ಭರತರ್ಷಭನೇ, ನಿನಗಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮನುಷ್ಯರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ, ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರನ್ನೂ ನೀನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲವೇ?
2.5.59
कच्चिद्भयादुपगतं क्षीणं वा रिपुमागतम् ।
युद्धे वा विजितं पार्थ पुत्रवत्परिरक्षसि ॥ २.५.५९ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ಭಯದಿಂದ ಶರಣು ಬಂದವರನ್ನೂ, ಕ್ಷೀಣರಾದವರನ್ನೂ, ಶತ್ರುವಾಗಿ ಬಂದವರನ್ನೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರನ್ನೂ ಮಗನಂತೆ ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲವೇ?
2.5.60
कच्चित्त्वमेव सर्वस्याः पृथिव्याः पृथिवीपते ।
समश्चानभिशङ्क्यश्च यथा माता यथा पिता ॥ २.५.६० ॥
ಭೂಪತಿಯೇ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಗೆ ನೀನೇ ಸಮನಾಗಿ, ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಂಶಯಿಸಲ್ಪಡದವನಾಗಿ, ತಾಯಿ-ತಂದೆಯಂತಿರುವೆಯಲ್ಲವೇ?
2.5.61
कच्चिद्व्यसनिनं शत्रुं निशम्य भरतर्षभ ।
अभियासि जवेनैव समीक्ष्य त्रिविधं बलम् ॥ २.५.६१ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶತ್ರುವು ವ್ಯಸನಗ್ರಸ್ತನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ಬಲವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.62
यात्रामारभसे दिष्ट्या प्राप्तकालमरिन्दम ।
पार्ष्णिमूलं च विज्ञाय व्यवसायं पराजयम् ॥ २.५.६२ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಹಿಂಭಾಗದ ಮೂಲವನ್ನು, ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು, ಸೋಲನ್ನು ಅರಿತಿರುವೆಯಾ?
2.5.63
बलस्य च महाराज दत्त्वा वेतनमग्रतः ।
कच्चिच्च बलमुख्येभ्यः परराष्ट्रे परन्तप।
उपच्छन्नानि रत्नानि प्रयच्छसि यथार्हतः ॥ २.५.६३ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ವೇತನ ನೀಡಿ, ಶತ್ರುತಾಪನನೇ, ಶತ್ರುರಾಜ್ಯದ ಸೇನಾನಾಯಕರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗುಪ್ತ ರತ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.64
कच्चिदात्मानमेवाग्रे विजित्य विजितेन्द्रियः ।
पारञ्जिगीषसे पार्थ प्रमत्तानजितेन्द्रियान् ॥ २.५.६४ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ಮೊದಲು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಗೆದ್ದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಜಾಗರೂಕರೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದವರೂ ಆದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸುವೆಯಾ?
2.5.65
कच्चित्ते यास्यतः शत्रून्पर्वं यान्ति स्वनुष्ठिताः ।
साम दानं च भेदश्च दण्डश्च विधिवद्गुणाः ॥ २.५.६५ ॥
ನೀನು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ ಎಂಬ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?
2.5.66
तांश्च विक्रमसे जेतुं जित्वा च परिरक्षसि ।
कच्चिदष्टाङ्गसंयुक्ता चतुर्विधबला चमूः। ॥ २.५.६६ ॥
ಅವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೀನು ಪರಾಕ್ರಮಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚತುರ್ವಿಧ ಬಲದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆಯೇ?
2.5.67
बलमुख्यैः सुनीता ते द्विषतां प्रतिवर्धिनी ।
कच्चिल्लवं च मुष्टिं च परराष्ट्रे परन्तप। ॥ २.५.६७ ॥
ಪರಂತಪನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಶತ್ರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿನ್ನ ಬಲ, ಪರರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಲವ (ಗೂಢಚರ್ಯೆ) ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿ (ರಹಸ್ಯ ಸಂಚಯ) ಇವುಗಳನ್ನೂ ಕಾಯುತ್ತಿದೆಯೇ?
2.5.68
अविहाय महाराज निहंसि समरे रिपून् ।
कच्चित्स्वपरराष्ट्रेषु बहवोऽधिकृतास्तव। ॥ २.५.६८ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಲೂ ನೀನು (ಧರ್ಮವನ್ನು) ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ? ನಿನ್ನ ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ಪರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನಿನ್ನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.69
अर्थान्समधितिष्ठन्ति रक्षन्ति च परस्परम् ॥ २.५.६९ ॥
ಅವರು (ಅಧಿಕಾರಿಗಳು) (ರಾಜ್ಯದ) ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
2.5.70
कच्चिदभ्यवहार्याणि गात्रसंस्पर्शनानि च ।
घ्रेयाणि च महाराज रक्षन्त्यनुमतास्तव। ॥ २.५.७० ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಅನುಮೋದಿತರಾದವರು ಭೋಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.71
कच्चित्कोशश्च कोष्ठं च वाहनं द्वारमायुधम् ।
आयश्च कृतकल्याणैस्तव भक्तैरनुष्ठितः ॥ २.५.७१ ॥
ನಿನ್ನ ಬೊಕ್ಕಸ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಾರ, ವಾಹನಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು, ಆದಾಯ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ನಿಷ್ಠ ಸೇವಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆಯೇ?
2.5.72
कच्चिदाभ्यन्तरेभ्यश्च बाह्येभ्यश्च विशाम्पते ।
रक्षस्यात्मानमेवाग्रे तांश्च स्वेभ्यो मिथश्च तान्। ॥ २.५.७२ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಮೊದಲು ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ? ಅವರನ್ನೂ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಜನರಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧದಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.73
कच्चिन्न पाने द्यूते वा क्रीडासु प्रमदासु च ।
प्रतिजानन्ति पूर्वाह्णे व्ययं व्यसनजं तव ॥ २.५.७३ ॥
ಕುಡಿತ, ಜೂಜು, ಆಟಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಿನ್ನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಅವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.74
कच्चिदायस्य चार्धेन चतुर्भागेन वा पुनः ।
पादभागैस्त्रिभिर्वापि व्ययः संशुद्ध्यते तव ॥ २.५.७४ ॥
ನಿನ್ನ ಆದಾಯದ ಅರ್ಧದಿಂದಲೋ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಅದರ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೋ ನಿನ್ನ ವೆಚ್ಚ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಮತೋಲನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ?
2.5.75
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धा-
न्वणिजः शिल्पिनः श्रितान्।
अभीक्ष्णमनुगृहाणिसि ।
धनधान्येन दुर्गतान् ॥ २.५.७५ ॥
ಬಂಧುಗಳು, ಗುರುಗಳು, ವೃದ್ಧರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಆಶ್ರಿತರು—ಧನಧಾನ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರ ಮೇಲೆ ನೀನು ನಿರಂತರ ಕೃಪೆ ತೋರುತ್ತೀಯಾ?
2.5.76
कच्चिच्चायव्यये युक्ताः सर्वे गणकलेखकाः ।
अनुतिष्ठन्ति पूर्वाह्णे नित्यमायं व्ययं तव ॥ २.५.७६ ॥
ಆದಾಯ ವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಎಲ್ಲ ಗಣಕರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.77
कच्चिदर्थेषु सम्प्रौढान्हितकामाननुप्रियान् ।
नापकर्षसि कर्मभ्यः पूर्वमप्राप्य किल्बिषम् ॥ २.५.७७ ॥
ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಹಿತೈಷಿಗಳಾದ, ಪ್ರಿಯ ಸೇವಕರನ್ನು ದೋಷ ಸಾಬೀತಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ನೀನು ಹೊರಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ ತಾನೇ?
2.5.78
कच्चिद्विदित्वा पुरुषानुत्तमाधममध्यमान् ।
त्वं कर्मस्वनुरूपेषु नियोजयसि भारत ॥ २.५.७८ ॥
ಭಾರತ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಉತ್ತಮ, ಅಧಮ, ಮಧ್ಯಮರೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.79
कच्चिन्न लुब्धाश्चौरा वा वैरिणो वा विशाम्पते ।
अप्राप्तव्यवहारा वा तव कर्मस्वनुष्ठिताः ॥ २.५.७९ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಲೋಭಿಗಳು, ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳು, ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಹಾರ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯದವರು ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರೇ?
2.5.80
कच्चिन्न चौरैर्लुब्धैर्वा कुमारैः स्त्रीबलेन वा ।
त्वया वा पीड्यते राष्ट्रं कच्चित्तुष्टाः कृषीवलाः ॥ २.५.८० ॥
ಕಳ್ಳರು, ಲೋಭಿಗಳು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಲ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ರೈತರು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.81
कच्चिद्राष्ट्रे तटाकानि पूर्णानि च बृहन्ति च ।
भागशो विनिविष्टानि न कृषिर्देवमातृका ॥ २.५.८१ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳು ಭಾಗಶಃ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೇ? ಕೃಷಿ ಕೇವಲ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲವೇ?
2.5.82
कच्चिन्नं भक्तं बीजं च कर्षकस्यावसीदति ।
प्रत्येकं च शतं वृद्ध्या ददास्यृणमनुग्रहम् ॥ २.५.८२ ॥
ರೈತನ ಧಾನ್ಯ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೂರಕ್ಕೆ ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಲವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೀರಾ?
2.5.83
कच्चित्स्वनुष्ठिता तात वार्ता ते साधुभिर्जनैः ।
वार्तायां संश्रितस्तात लोकोऽयं सुखमेधते ॥ २.५.८३ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಸಾಧುಜನರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ವಾರ್ತೆ (ಕೃಷಿ-ವಾಣಿಜ್ಯ) ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ? ಪ್ರಿಯನೇ, ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಈ ಲೋಕ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
2.5.84
कच्चिच्छूराः कृतप्रज्ञाः पञ्चपञ्च स्वनुष्ठिताः ।
क्षेमं कुर्वन्ति संहत्य राजञ्जनपदे तव ॥ २.५.८४ ॥
ರಾಜನೇ, ಐದೈದು ಜನರಂತೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶೂರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.85
कच्चिन्नगरगुप्त्यर्थं ग्रामा नगरवत्कृताः ।
ग्रामवच्च कृताः प्रान्तास्ते च सर्वे त्वदर्पणाः ॥ २.५.८५ ॥
ನಗರಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಗರಗಳಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿವೆಯೇ?
2.5.86
कच्चिद्बलेनानुगताः समानि विषमाणि च ।
पुराणि चौरान्निघ्नन्तश्चरन्ति विषये तव ॥ २.५.८६ ॥
ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುವ (ಗೂಢಚಾರರು) ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ಒರಟಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.87
कच्चित्स्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे ॥ २.५.८७ ॥
ನೀನು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತೀಯಾ? ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನೀನು ಅವರನ್ನು ನಂಬದೆ ಇರುವೆಯಾ? ನಿನ್ನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಇರುವೆಯಾ?
2.5.88
कच्चिदात्ययिकं श्रुत्वा तदर्थमनुचिन्त्य च ।
प्रियाण्यनुभवञ्शेषे न त्वमन्तः पुरे नृप ॥ २.५.८८ ॥
ರಾಜನೇ, ತುರ್ತು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ನೀನು ಮಲಗುತ್ತೀಯಾ, ಹಾಗಲ್ಲವೇ?
2.5.89
कच्चिद्द्वौ प्रथमौ यामौ रात्रेः सुप्त्वा विशाम्पते ।
सञ्चिन्तयसि धर्मार्थौ याम उत्थाय पश्चिमे ॥ २.५.८९ ॥
ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನೇ, ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಎರಡು ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿ, ಕೊನೆಯ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.90
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्यान्समलङ्कृतः ।
उत्थाय काले कालज्ञैः सह पाण्डव मन्त्रिभिः ॥ २.५.९० ॥
ಪಾಂಡವನೇ, ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತೀಯಾ? ಕಾಲಜ್ಞ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು?
2.5.91
कच्चिद्रक्ताम्बरधराः खड्गहस्ताः स्वलङ्कृताः ।
उपासते त्वामभितो रक्षणार्थमरिन्दम ॥ २.५.९१ ॥
ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡವರು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಶತ್ರುದಮನನೇ?
2.5.92
कच्चिद्दण्ड्येषु यमवत्पूज्येषु च विशाम्पते ।
परीक्ष्य वर्तसे सम्यगप्रियेषु प्रियेषु च ॥ २.५.९२ ॥
ಜನಾಧಿಪತಿಯೇ, ದಂಡಿಸಬೇಕಾದವರ ಮೇಲೆ ಯಮನಂತೆಯೂ, ಪೂಜ್ಯರ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಯೂ, ಅಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ?
2.5.93
कच्चिच्छारीरमाबाधमौषधैर्नियमेन वा ।
मानसं वृद्धसेवाभिः सदा पार्थापकर्षसि ॥ २.५.९३ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನಿಯಮದಿಂದ ದೇಹದ ರೋಗವನ್ನೂ, ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ರೋಗವನ್ನೂ ಸದಾ ದೂರಮಾಡುತ್ತೀರಾ?
2.5.94
कच्चिद्वैद्याश्चिकित्सायामष्टाङ्गायां विशारदाः ।
सुहृदश्चानुरक्ताश्च शरीरे ते हिताः सदा ॥ २.५.९४ ॥
ಎಂಟು ಅಂಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತ ವೈದ್ಯರು, ನಿಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುರಕ್ತರು ನಿಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸದಾ ಹಿತಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.95
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा मानाद्वापि विशाम्पते ।
अर्थिप्रत्यर्थिनः प्राप्तान्नापास्यसि कथञ्चन ॥ २.५.९५ ॥
ಜನಾಧಿಪತಿಯೇ, ಲೋಭ, ಮೋಹ ಅಥವಾ ಮಾನದಿಂದಲೂ, ಬಂದ ವಾದಿ-ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ನೀವು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.96
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा विश्रम्भात्प्रणयेन वा ।
आश्रितानां मनुष्याणां वृत्तिं त्वं संरुणात्सि वै ॥ २.५.९६ ॥
ಲೋಭ, ಮೋಹ, ವಿಶ್ವಾಸ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೂ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ನೀವು ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.97
कच्चित्पौरा न सहिता ये च ते राष्ट्रवासिनः ।
त्वया सह विरुध्यन्ते परैः क्रीताः कथञ्चन ॥ २.५.९७ ॥
ನಗರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹೇಗೋ ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರು ನಿನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.98
कच्चिन्न दुर्बलः शत्रुर्बलेन परिपीडितः ।
मन्त्रेण बलवान्कश्चिदुभाभ्यां च कथञ्चन ॥ २.५.९८ ॥
ದುರ್ಬಲ ಶತ್ರುವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಪೀಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಬಲಶಾಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಅಥವಾ ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಹೇಗೋ ಪೀಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.99
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां भूमिपालाः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्त्वदर्थेषु सन्त्यजन्ति त्वया हृताः ॥ २.५.९९ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಭೂಪಾಲರೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜರು, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನಿನ್ನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದವರು ನಿನಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.5.100
कच्चित्ते सर्वविद्यासु गुणतोऽर्चा प्रवर्तते ।
ब्राह्मणानां च साधूनां तव नैः श्रेयसी शुभा।
दक्षिणास्त्वं ददास्येषां नित्यं स्वर्गापवर्गदाः ॥ २.५.१०० ॥
ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಾನುಸಾರ ನೀನು ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಸಾಧುಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಆಗುವ ಸತ್ಕಾರ ಶುಭಕರವಾಗಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ? ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ನೀನು ಅವರಿಗೆ ಸದಾ ಕೊಡುತ್ತೀಯಾ?
2.5.101
कच्चिद्धर्मे त्रयीमूले पूर्वैराचरिते जनैः ।
यतमानस्तथा कर्तुं तस्मिन्कर्मणि वर्तसे ॥ २.५.१०१ ॥
ತ್ರಯಿ (ವೇದತ್ರಯ) ಮೂಲವಾದ, ಹಿಂದಿನವರಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ತೊಡಗಿರುವೆಯಾ?
2.5.102
कच्चित्तव गृहेऽन्नानि स्वादून्यश्रन्ति वै द्विजाः ।
गुणवन्ति गुणोपेतास्तवाध्यक्षं सदक्षिणम् ॥ २.५.१०२ ॥
ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ರುಚಿಕರವಾದ, ಉತ್ತಮ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಗುಣವಂತರೂ ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನರೂ ಆದ ಅವರು ನಿನ್ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.103
कच्चित्क्रतूनेकचित्तो वाजपेयांश्च सर्वशः ।
पौण्डरीकांश्च कार्त्स्न्येन यतसे कर्तुमात्मवान् ॥ २.५.१०३ ॥
ನೀನು ಏಕಚಿತ್ತನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು, ವಾಜಪೇಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೌಂಡರೀಕಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.104
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धान्दैवतांस्तापसानपि ।
चैत्यांश्च वृक्षान्कल्याणान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.५.१०४ ॥
ನೀನು ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ಗುರುಗಳನ್ನು, ಹಿರಿಯರನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು, ಪವಿತ್ರ ಚೈತ್ಯಗಳನ್ನು, ಶುಭ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.5.105
कच्चिच्छोको न मन्युर्वा त्वया प्रोत्पाद्यतेऽनघ ।
अपि मङ्गलहस्तश्च जनः पार्श्वे न तिष्ठति ॥ २.५.१०५ ॥
ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಶೋಕ ಅಥವಾ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಮಂಗಳಹಸ್ತರಾದ ಜನರು ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.106
कच्चिदेषा च ते बुद्धिर्वृत्तिरेषा च तेऽनघ ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थदर्शिनी ॥ २.५.१०६ ॥
ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಈ ನಡತೆಯೂ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ, ಧರ್ಮ-ಕಾಮ-ಅರ್ಥವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಆಗಿವೆಯೇ?
2.5.107
एतया वर्तमानस्य बुद्ध्या राष्ट्रं न सीदति ।
विजित्य च महीं राजा सोत्यन्तं सुखमेधते ॥ २.५.१०७ ॥
ಈ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವವನ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಖದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
2.5.108
कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारितश्चौरकर्मणि ।
अदृष्टशास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचि ॥ २.५.१०८ ॥
ಆರ್ಯನೂ, ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನೂ, ಕಳ್ಳತನದ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವನೂ, ಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿಯದ ಚತುರರಿಂದ ಲೋಭದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡದ ಶುಚಿಯಾದವನು ಇದ್ದಾನೆಯೇ?
2.5.109
दुष्टो गृहीतस्तत्कारितज्ज्ञैर्दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते स्तेनो द्रव्यलोभान्नरर्षभ ॥ २.५.१०९ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಳ್ಳತನದ ವಿಧಾನ ತಿಳಿದವರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಾಕ್ಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ದುಷ್ಟ ಕಳ್ಳನು ಹಣದ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.5.110
उत्पन्नानकच्चिदाढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत ।
अर्थान्न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता धनैः ॥ २.५.११० ॥
ಭಾರತನೇ, ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಣದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡವರ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.5.111
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च चिन्तनम् ॥ २.५.१११ ॥
ನಾಸ್ತಿಕತೆ, ಸುಳ್ಳು, ಕೋಪ, ಪ್ರಮಾದ, ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಆಲಸ್ಯ, ಪಂಚವೃತ್ತಿ ಭೋಗ, ಅರ್ಥಗಳ ಏಕಪಕ್ಷ ಚಿಂತನೆ, ಅನರ್ಥ ತಿಳಿದವರೊಂದಿಗೆ ಚಿಂತನೆ.
2.5.112
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ।
मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ॥ २.५.११२ ॥
ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸದಿರುವುದು, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿರುವುದು, ಮಂಗಳಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿರುವುದು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಎದ್ದೇಳುವ ವಿರೋಧ.
2.5.113
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश ।
प्रायशोयैर्विनश्यन्ति कृतमूलापि पार्थिवः ॥ २.५.११३ ॥
ಬೇರೂರಿದ ರಾಜನೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದರಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೋ ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ರಾಜದೋಷಗಳನ್ನು ನೀನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಾ?
2.5.114
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफळं धनम् ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११४ ॥
ನಿನ್ನ ವೇದಗಳು ಫಲದಾಯಕವಾಗಿವೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಧನ ಫಲದಾಯಕವಾಗಿದೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರು ಫಲದಾಯಕರೇ? ನೀನು ಕೇಳಿದ ವಿದ್ಯೆ ಫಲದಾಯಕವೇ?
2.5.115
कथं वै सफला वेदाः कथं वै सफलं धनम् ।
कथं वै सफला दाराः कथं वै सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११५ ॥
ವೇದಗಳು ಹೇಗೆ ಫಲದಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ? ಧನ ಹೇಗೆ ಫಲದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ? ಪತ್ನಿಯರು ಹೇಗೆ ಫಲದಾಯಕರಾಗುತ್ತಾರೆ? ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ಫಲದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ?
2.5.116
अग्निहोत्रफला वेदा दत्तभुक्तफलं धनम् ।
रतिपुत्रफला दाराः शीलवृत्तफलं श्रुतम् ॥ २.५.११६ ॥
ವೇದಗಳ ಫಲ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ; ಧನದ ಫಲ ದಾನ ಮತ್ತು ಉಪಭೋಗ; ಪತ್ನಿಯರ ಫಲ ರತಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು; ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದ ಫಲ ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರ.
2.5.117
एतदाख्याय स मुनिर्नारदो वै महातपाः ।
पप्रच्छानन्तरमिदं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.११७ ॥
ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿ ನಾರದನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
2.5.118
कच्चिदभ्यागता दूराद्वणिजो लाभकारणात् ।
यथोक्तमवहार्यन्ते शुल्कं शुल्कोपजीविभिः ॥ २.५.११८ ॥
ದೂರದಿಂದ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ವರ್ತಕರಿಂದ, ಸುಂಕದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವವರು ನಿಗದಿಯಂತೆ ಮಾತ್ರ ಸುಂಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.119
कच्चित्ते पुरुषा राजन्पुरे राष्ट्रे च मानिताः ।
उपानयन्ति पण्यानि उपाधाभिरवञ्चिताः ॥ २.५.११९ ॥
ಅರಸನೇ! ನಿನ್ನ ನಗರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರುಷರು ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.5.120
कच्चिच्छृणोषि वृद्धानां धर्मार्थसहिता गिरः ।
नित्यमर्थविदां तात यथाधर्मार्थदर्शिनाम् ॥ २.५.१२० ॥
ಪ್ರಿಯನೇ! ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹಿರಿಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನು ಸದಾ ಕೇಳುತ್ತೀಯಾ?
2.5.121
कच्चित्ते कृषितन्त्रेषु गोषु पुष्पफलेषु च ।
धर्मार्थं च द्विजातिभ्यो दीयेते मधुसर्पिषी ॥ २.५.१२१ ॥
ನೀವು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಹೂವು ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಾ?
2.5.122
द्रव्योपकरणं किञ्चित्सर्वदा सर्वशिल्पिनाम् ।
चातुर्मास्यावरं सम्यङ्नियतं सम्प्रयच्छसि ॥ २.५.१२२ ॥
ನೀವು ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕನಿಷ್ಠವಾದರೂ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತೀರಾ?
2.5.123
कच्चित्कृतं विजानीषे कर्तारं च प्रशंससि ।
सतां मध्ये महाराज सत्करोषि च पूजयन् ॥ २.५.१२३ ॥
ನೀವು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತೀರಾ? ಮಹಾರಾಜನೇ, ಸಜ್ಜನರ ನಡುವೆ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೀರಾ?
2.5.124
कच्चित्सूत्राणि सर्वाणि गृह्णासि भरतर्षभ ।
हस्तिसूत्राश्वसूत्राणि रथसूत्राणि वा विभो ॥ २.५.१२४ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲಾ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀರಾ? ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ರಥ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನೇ, ಓ ವಿಭುವೇ?
2.5.125
कच्चिदभ्यस्यते सम्यग्गृहे ते भरतर्षभ ।
धनुर्वेदस्य सूत्रं वै यन्त्रसूत्रं च नागरम् ॥ २.५.१२५ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧನುರ್ವೇದದ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಯಂತ್ರಸೂತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?
2.5.126
कच्चिदस्त्राणि सर्वाणि ब्रह्मदण्डश्च तेऽनघ ।
विषयोगास्तथा सर्वे विदिताः शत्रुनाशनाः ॥ २.५.१२६ ॥
ನಿರ್ದೋಷನೇ, ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳೂ, ಬ್ರಹ್ಮದಂಡವೂ ತಿಳಿದಿವೆಯೇ? ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರುನಾಶಕ ವಿಷಪ್ರಯೋಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದಿವೆಯೇ?
2.5.127
कच्चिदग्निभयाच्चैव सर्वं व्यालभयात्तथा ।
रोगरक्षोभयाच्चैव राष्ट्रं स्वं परिरक्षशि ॥ २.५.१२७ ॥
ಬೆಂಕಿಯ ಭಯದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಯದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ರೋಗ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯದಿಂದ ನಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.128
कच्चिदन्धांश्च मूकांश्च पङ्गून्व्यङ्गानबान्धवान् ।
पितेव पासि धर्मज्ञ तथा प्रव्रजितानपि ॥ २.५.१२८ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಕುರುಡರು, ಮೂಕರು, ಕುಂಟರು, ಅಂಗವಿಕಲರು, ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನೂ ತಂದೆಯಂತೆ ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.129
षडवर्था महाराज कच्चित्ते पृष्ठतः कृताः ।
निद्राऽऽलस्यं भयं क्रोधो मार्दवं दीर्घसूत्रता ॥ २.५.१२९ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿದ್ರೆ, ಆಲಸ್ಯ, ಭಯ, ಕೋಪ, ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತೆ ಎಂಬ ಆರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೀನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದೀಯಾ?
2.5.130
ततः कुरूणामृषभो महात्मा ।
श्रुत्वा गिरो ब्राह्मणसत्तमस्य।
प्रणम्य पादावभिवाद्य तुष्टो ।
राजाऽब्रवीन्नारदं देवरूपम् ॥ २.५.१३० ॥
ಆಗ ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಾದ ನಾರದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಅಭಿವಾದನ ಮಾಡಿ, ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ದೇವರೂಪಿ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.5.131
एवं करिष्यामि यथा त्वयोक्तं ।
प्रज्ञा हि मे भूय एवाभिवृद्धा।
उक्त्वा तथा चैव चकार राजा ।
लेभे महीं सागरमेखलां च ॥ २.५.१३१ ॥
"ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ರಾಜನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು; ಸಾಗರ-ಮೇಖಲೆಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
2.5.132
एवं यो वर्तते राजा चातुर्वर्ण्यस्य रक्षणे ।
स विहृत्येह सुसुखी शुक्रस्यैति सलोकताम् ॥ २.५.१३२ ॥
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜನು, ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸುಖದಿಂದ ಬಾಳಿ ಶುಕ್ರನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.